نصر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ص-ر81 sîga, 155 mücavir kök, 137 ayet, 46 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وَالنَّصَارَىأويتُنْصَرُونَنَصَارَىأيدانْصُرْنِينصروليهودنَصِيرٍعزرنَصِيرًاأصردوننحس

KökSîga 81Ayet 137Sure 46Mücavir 155

▶ Ağı aç (3B)

نصر

ن - ص - ر

KÖK
  • 158 geçiş
  • 137 ayet
  • 81 sîga
  • 13 sözlük

Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir. Lazım olarak fiil, bir yerin yağmurla sulanarak yeşermesidir. Sonra muteaddi olarak bir yeri sulayarak yeşertmek anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Yeşermiş bir yer susuz kaldığında kurumaya başlar. Su ile desteklemek onu yeşil tutmak demektir. Bir kimseye bir şeyden korunması için destek vermek nusret kelimesi ile anlatılır. “Avn” bir işte yardımdır, nasr ise korunmada yardımdır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir. Lazım olarak fiil, bir yerin yağmurla sulanarak yeşermesidir. Sonra muteaddi olarak bir yeri sulayarak yeşertmek anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Yeşermiş bir yer susuz kaldığında kurumaya başlar. Su ile desteklemek onu yeşil tutmak demektir. Bir kimseye bir şeyden korunması için destek vermek nusret kelimesi ile anlatılır. “Avn” bir işte yardımdır, nasr ise korunmada yardımdır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR955 harf
باب الصاد والراء والنون معهما ر ص ن، ن ص ر يستعملان فقط رصن: رَصُنَ الشيءُ يرصُنُ رَصانةً، وهو شِدَّة الثبات ونحوه، وأرصَنْتُه إِرصاناً. نصر: النَّصرُ: عَوْنُ المظلوم. وفي الحديث: انصُرْ أخاك ظالماً أو مظلوماً، وتفسيره: أن يمنعه من الظُّلْم إنْ وَجَدَه ظالماً، وان كان مظلوماً أعانه على ظالمِهِ. والأنصارُ: جماعة الناصِر، وأنصار النبيِّ- صَلّى اللهُ عليه وسلَّم-: أعوانُه. وانتَصَرَ الرجل:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR739 harf
نَصَرَهُ الله على عدوِّه يَنْصُرُهُ نَصْراً. والاسم النُصْرَةُ. والنَصيرُ: الناصِرُ؛ والجمع الأنصارُ. وجمع الناصِرِ نَصْرٌ. واسْتَنْصَرَهُ على عدوِّه، أي سأله أن يَنْصُرَهُ عليه. وتَناصَروا: نَصَرَ بعضُهم بعضاً. ونَصَرَ الغيث الأرضَ، أي غاثَها. ونُصِرَتِ الأرضُ فهي مَنْصورَةٌ، أي مطرتْ. وقال يخاطب خيلاً: إذا دَخَلَ الشهرُ الحرامُ فَجاوِزيبلادَ تميمٍ وانْصُري أرضَ عامرِ وانْتَصَرَ منه: انتقم.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.891 harf
ص ر ن صنر ، نصر ، رصن : ( مستعملة ) . صنر : الحَرّاني عن ابن السكيت قال أبو عمرو : تقول : هي الصِّنَارة بكسر الصاد ولا تقل : صَنَّارة . وقال الليث : الصِّنَّارةُ : مِغْزَلُ المرأة ، وهو دخيل . وقال غيره : صِنَّارةُ المِغْزل : هي الحديدةُ المُعَقَّفةُ في رأسه . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الصِنَّارَة : السيء الخُلق . والصِّنْوَرُ : البخيل السيىءُ الخلُق . والصنانير : البخلاء من الرجال وإن كانوا ذوي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.942 harf
(باب النون والصاد وما يثلثهما) (نصع) النون والصاد والعين أصلٌ يدلُّ على خلوصٍ ولينٍ في الشَّيء. منه النَّاصع: الحَسَن اللَّون الشَّديد* البَياض. والنِّصْع: ضربٌ من الثِّياب شديد البَيَاض. ونَصَع الحقُّ: وضَح. ومن بابِ السُّهولة واللِّين، وهو القياس الذي ذكرناه، أنْصَعَت النَّاقةُ للفَحل: أقرَّتْ له. ويقال: قَبَحَ اللهُ أُمَّاً نَصَعَتْ [به([1])]، أي ولدَتْه، حكاه ابنُ السِّكِّيت. والمَنَاصِع:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.536 harf
- النصر والنصرة: العون. قال تعالى: ﴿نصر من الله وفتح قريب﴾ [الصف/ 13]، ﴿وإذا جاء نصر الله﴾ [النصر/1]، ﴿وانصروا آلهتكم﴾ [الأنبياء/68]، ﴿إن ينصركم الله فلا غالب لكم﴾ [آل عمران/160]، ﴿وانصرنا على القوم الكافرين﴾ [البقرة/250]، ﴿وكان حقا علينا نصر المؤمنين﴾ [الروم/47]، ﴿إنا لننصر رسلنا﴾ [غافر/51]، ﴿وما لهم في الأرض من ولي ولا نصير﴾ [التوبة /74]، ﴿وكفى بالله وليا وكفى بالله نصيرا﴾ [النساء/45]، {ما لكم
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR489 harf
ن ص ر نصره الله تعالى على عدوّه ومن عدوّه‏:‏ ‏"‏ ونصرناه من القوم الذين كذّبوا ‏"‏ نصراً ونصرة والله ناصره ونصيره‏.‏ واستنصرته عليه وتناصروا وهم أنصاري‏.‏ وانتصرت منه‏.‏ ورجل نصراني وامرأة نصرانيّة ونصران ونصرانة وقوم نصارى وتنصّر ونصّر ولده‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أرض منصورة‏:‏ مغيثة ونصر الله الأرض‏:‏ سمّى المطر نصراً كما سمّى فتحاً‏.‏ ومدّت الوادي النواصر‏:‏ المسابل التي تأتي بالماء من بعيد
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.876 harf
النَّصر: إِعانة المظلوم؛ نصَره على عدوّه ينصُره ونصَره ينصُره نصْراً، ورجل ناصِر من قوم نُصَّار ونَصْر مثل صاحب وصحْب وأَنصار؛ قال: واللهُ سَمَّى نَصْرَك الأَنْصَارَا، آثَرَكَ اللهُ به إِيْثارا وفي الحديث: انصُر أَخاك ظالِماً أَو مظلوماً، وتفسيره أَن يمنَعه من الظلم إِن وجده ظالِماً، وإِن كان مظلوماً أَعانه على ظالمه، والاسم النُّصْرة؛ ابن سيده: وقول خِدَاش بن زُهَير: فإِن كنت تشكو من خليل
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR579 harf
* ن ص ر * * نَصَرَهُ * على عدوه ينصره * نَصْراً * والاسم * النُّصْرَةُ * و * النَّصِيرُ * * النَّصِرُ * وجمعه * أَنْصَارٌ * كشريف وأَشراف وجمع النَّصِر * نَصْرٌ * كصاحب وصَحْب و * اسْتَنْصَرَهُ * على عدوه سأله أن ينصره عليهم و * تَنَاصَرَ * القوم نصر بعضهم بعضا و * انْتَصَرَ * منه انتقم و * نَصْرَانُ * بوزن نجران قرية بالشام تنسب إليها * النَّصَارَى * ويقال اسمها * ناصِرَةُ * و * النَّصَارَى *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR14.627 harf
نصر المظلوم ينصره نصرا ونصورا، كقعود، ونصرة، وهذه عن الزمخشري، وفي المحكم: والاسم النصرة: أعانه على عدوه وشد منه، وشاهد النصور قول خداش بن زهير: فإن كنت تشكو من خليل مخانة فتلك الجوازي عقبها ونصورها قال ابن سيده: ويجوز أن يكون نصورا هنا جمع ناصر، كشاهد وشهود، وفي الحديث: انصر أخاك ظالما أو مظلوما وتفسيره أن يمنعه من الظلم إن وجده ظالما، وإن كان مظلوما أعانه على
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR8.754 harf
نَصَرَهُ 1 نَصَرَهُ ذ , (M, A, K,) aor. نَصُرَ , (M,) inf. n. نَصْرٌ (M, A, K) and نُصْرَةٌ, (A,) or this is a simple subst., (S, Msb,) and نُصُورٌ, (K,) [but see the verse of Khidلsh in what follows,] He aided or assisted him, (M, K,) namely, a person wronged, misused, or treated unjustly or injuriously, (M. A, K,) against his enemy: (TA:) [he avenged him: (see the verse here following, and see
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.183 harf
نَصَر نَصَر U ( n. ac. نَصْر 1 , نُصُوْر 27 ), a. Helped, aided; succoured; rescued. b. [ acc. & 'Ala or Min ], Delivered, saved from; vindicated from. c. ( n. ac. نَصْر 1 ), Watered. d. Gave to. نَصَّرَ نَصَّرَ II , a. Made a Christian. نَاْصَرَ نَاْصَرَ III , a. see I (a) . تَنَصَّرَ تَنَصَّرَ V a. [ La ], Strove to help &c.; defended. b. Became a Christian. تَنَاْصَرَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR66.540 harf
نصر نَصَرَ - يَنْصُرُ - نَصْر - نَاصِر - نَاصِرِيْن - نَصِيْر - أَنْصَار - نَصَارى - مَنْصُوْر - تَنَاصَرَ - يَتَناصَرُ - انْتَصَرَ - يَنْتَصِرُ - مُنْتَصِر - مُنْتَصِرِيْن - اسْتَنْصَرَ - يَسْتَنْصِرُ نَصَرَ - يَنْصُرُ + كائن + كائناً + من كائن أو على كائن: يعينه ويمده بقوة ليغلب خصماً: يقدم عوناً في خصام أو جدل أو حرب لأحد طرفي الخصومة،
Tamamını oku

Sîgalar(81)

Mücavir kökler155 mücavir (389 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ولي

    28 ortak ayet · Veli arka demektir

  2. هود

    13 ortak ayet · “Hidayet”in değişik söylenişidir

  3. أله

    80 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. دون

    20 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  5. أيد

    5 ortak ayet · Yed el veya kol demektir

  6. وجد

    12 ortak ayet · Su birikintisidir

  7. أصر

    3 ortak ayet · Asire çadırın eteğini bağlayan ip demektir

  8. صبأ

    3 ortak ayet · Ve sabiiler

  9. قتل

    12 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  10. هجر

    6 ortak ayet · Hecire (he), Terkedilmiş harabe yer demektir

  11. أوي

    6 ortak ayet · Eveye kuş yuvası demektir

  12. نحس

    2 ortak ayet · Alevi olmayan duman demektir

Geçtiği ayetler(137)

  1. وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِكُمْ وَكَفَى بِاللَّهِ وَلِيًّا وَكَفَى بِاللَّهِ نَصِيرًا

    Yardım edenAllah, düşmanlarınızı daha iyi bilir. Allah, size dost olarak da yeter, yardımcı olarak da yeter.

  2. أُولَئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَمَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيرًا

    Yardım edenAllah’ın la’netlediği; işte onlardır. Allah’ın la’netlediği kişiye sen yardımcı bulamazsın.

  3. … لَنَا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيرًا

    Yardım edenSiz ne oluyor da: Rabbımız, halkı zalim olan şu şehirden bizi kurtar, katından bize bir sahib gönder, bir yardımcı yolla, diyen; zavallı çocuklar, erkekler ve kadınlar uğrunda ve Allah yolunda savaşmıyorsunuz?

  4. … وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

    Yardım edenKendileri küfrettikleri gibi, sizin de küfretmenizi isterler. O halde onlar, Allah yolunda hicret edinceye kadar içlerinden dost edinmeyin. Eğer yüz çevirirlerse; bulduğunuz yerde onları öldürün ve onlardan ne bir dost, ne de bir yardımcı edinin.

  5. لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

    Yardım edenNe sizin kuruntunuzla, ne de kitab ehli olanların kuruntularıyladır. Kim, kötü iş yaparsa; cezasını görür. Ve kendisine Allah’tan başka ne bir dost bulabilir, ne de bir yardımcı.

  6. إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا

    Yardım edenDoğrusu münafıklar; cehennemin en alt tabakasındadırlar. Onlara yardımcı bulamazsın.

  7. … وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

    Yardım edenİman edip salih ameller işleyenlere gelince; onlara mükafatlarını ödeyecek ve daha fazlasını da ihsan edecektir. Kulluk etmekten çekinenleri ve büyüklük taslayanları elem verici bir azaba uğratacaktır. Onlar, kendilerine Allah’tan başka bir dost ve yardımcı bulamazlar.

  8. إِذًا لَأَذَقْنَاكَ ضِعْفَ الْحَيَاةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنَا نَصِيرًا

    Yardım edenVe o zaman Biz; sana, hayatın da kat katını, ölümün de kat katını tattırdık. Sonra Bize karşı, sana bir yardımcı da bulamazdın.

  9. وَقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا

    Yardım edenVe de ki: Rabbım; beni doğruluk yerine koy. Ve doğruluk yerinden çıkar. Ve katından bana destekleyecek bir kuvvet ver.

  10. قُلْ مَنْ ذَا الَّذِي يَعْصِمُكُمْ مِنَ اللَّهِ إِنْ أَرَادَ بِكُمْ سُوءًا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ رَحْمَةً وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

    Yardım edenDe ki: Allah sizin için bir kötülük dilerse veya bir rahmet dilerse; sizi O’na karşı koruyabilecek kimdir? Onlar Allah’tan başka bir dost ve yardımcı da bulamazlar.

Sîga sayfası: يُنْصَرُونَ
Sîga sayfası: وَالنَّصَارَى

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنصر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعون, أيد, ظهر
Zıt Kökخذل
Çekirdek Özet 1Kurak toprağın yağmur suyuyla canlanıp yeşermesi, darlık ve baskı altındakine su veya güç ulaştırarak onu zafiyeten kurtarma
Çekirdek Özet 2Zayıf düşürülen veya haksızlığa uğrayan hak ehline ilahi müdahale ile üstünlük, himaye ve zafer bahşetme
Çekirdek Özet 3Adaletin ve meşruiyetin güç dengesizliği karşısında ilahi ve hukuki destekle ayakta tutulması, asimetrinin dengelenmesi
Kritik Hata RiskiKökü salt askeri çatışma zaferine indirgeyip zayıfı koruma, haksızlığı bertaraf etme ve topyekûn diriliş sağlama boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نصYükselme, açığa çıkma, uç noktaya varma, belirginleşip dikilme (karşılaştırılan kökler: نصب dikilmek/belirlenmek, نصح saf ve arı hale gelmek, نصف ortaya çıkıp ayrılmak, نصو saçın alından yukarı uzaması)رÇekirdeğin taşıdığı belirginleşme ve dikilme hareketine baş, zirve ve üstünlük unsuru katılmış; darlıkta olanın başını kaldırıp üstün konuma geçmesini sağlayan dış yardım ve himaye anlamı somutlaşmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkYaşamın, varoluşsal hareketin ve sürekliliğin korunma ihtiyacı.
صolta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaHedefe kilitlenme, tutunma, kararlılıkla kavrama ve sabitleme.
رinsan başı; baş, ilk, üstBaş, doruk noktası, üstünlük ve galibiyet mevkii.
نصرYaşamı ve sürekliliği hedef alarak sımsıkı tutma ve onu baskı altından kurtarıp başını yukarı kaldırmaCanlılığını yitirmek üzere olan bir varlığa dışarıdan yetişip onu sımsıkı kavrayarak darlıktan çıkarmak ve üste, zafere eriştirmek.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYağmurun kurak toprağı sulayarak yeşertmesi ve kurumasını önlemesi (أرض منصورة: bol yağmur almış toprak); vadiye uzaktan su taşıyan su arkları ve kanallar (النواصر).
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Mağrûr b. Sa‘ve (veya bir bedevi şair) kökü bir beldeye yönelme, bolluk ve yardım arama anlamında kullanmıştır: إذا دخَلَ الشّهر الحرامُ فودِّعِي / بلادَ تميم وانصرِي أرض عامرِ
Erken Arapça kullanımKuraklık çeken veya baskı altında ezilen kişinin yardım ve ihsan talebi için «انصروني نصركم الله» (bana ihsanda bulunun, bana destek olun) şeklinde söylenmesi; mazluma yardım ederek hasmını savuşturma fiili.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde نصر kökü, merkezi ve batı Sami kollarında derin bir arka plana sahiptir. İbranicede נָצַר (nāṣar) biçimi "gözetmek, korumak, muhafaza etmek, tehlikeden saklamak" anlamındadır. Ugarit dilinde nẓr "bakmak, korumak, gözetlemek", Süryanicede ise fonetik bir kaymayla nṭr (ܢܛܪ) kökü "beklemek, saklamak, korumak" manasını taşır. Kuzeybatı Sami dillerindeki bu "tehlikeye karşı koruma, nöbet tutarak muhafaza etme" semantik matrisi, Arapçada kuraklıktan kavrulan toprağın su ile korunup canlandırılması ve akabinde zulüm veya baskı altında ezilen zayıfın himaye edilerek düşmanına karşı galip kılınması yönünde zenginleşmiştir. Dolayısıyla kökün ilksel çekirdeği pasif bir yardım değil, varlığı yok olma veya çiğnenme tehdidine karşı "aktif biçimde koruma ve üste çıkarma" eylemidir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Koehler-Baumgartner (HALOT), Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYağmur suyu ve su arkı (نصر / نواصر)Kuraklaşan toprağa dışarıdan su sağlayarak onu ölümden kurtarma somut eyleminden, haksızlığa uğrayana güç aktarma soyutlamasına geçiş.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice nāṣar (נָצַر), Ugaritçe nẓr, Süryanice nṭr (ܢܛܪ)Dış tehlikelere karşı muhafaza etme, gözetleme, koruma altına alma ortak semantik tabanıyla tam uyumludur.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik koruma/gözetme izleriMısır veya Berberi dillerinde doğrudan ve düzenli bir ses denkliği tespit edilememiştir.Belirgin fark tespit edilmedi

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نصرAnlamlıYardım etmek, korumak, galip getirmekBaskı altındakine güç aktararak onu üstün kılmak ve korumak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
نرصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
صنرAnlamlıSoğuk olmak, sertleşmek, kök salmakŞiddetli soğuk rüzgâr (صنبر / صنرة), kaba ve sert nesne anlamlarında kullanılır.Tehzîb'de müsta'mel; Kur'an'da geçmez.
صرنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
رنصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
رصنAnlamlıSağlam ve muhkem olmakBir yapının veya sözün sarsılmaz, metin ve dengeli olması (رصانة).Tehzîb'de müsta'mel; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نصرMerkezHimaye ve zafer yardımıYalnızca güç vermekle kalmayıp düşmanı alt edecek, darlıktan çıkaracak zafer ve korumayı sağlama.Baskı altındaki tarafa güç aktararak hasmına galebe çalmasını sağlama.
عونKomşuGenel işbirliği ve destekعون, bir işin veya yükün taşınmasında tarafların birbirine arka çıkmasıdır; hasım veya çatışma şartı aranmaz.Karşılıklı yardımlaşma, külfeti bölüşme.
أيدKomşuGüçlendirme ve tahkimأيد, bir kimsenin kuvvet ve kudretini artırmaktır; bizzat çatışma sonucunu değil iç direnci hedefler.Güç, metanet ve kudret desteği verme.
ظهرKomşuSırt verme ve öne çıkarmaظهر, arkasında durarak belirginleştirmek ve açığa çıkarmaktır; nusretin neticesindeki üstünlüğü vurgular.Hasmına karşı arkasını sağlama alma, baskın gelme.
خذلZıtYüzüstü bırakma, terk etmeYardım beklenilen anda desteği kesip kişiyi hasmının karşısında tek başına ve korumasız bırakma.Dayanaksız bırakarak yenilgiye zemin hazırlama.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaنصرعَوْن المظلوم وإيتاء الظفرMazluma arka çıkma, baskıyı savuşturma, zafer ve dirilik kazandırma.Kesin
Latinceauxiliari, vindicare, subvenireYardım etmek, haksızlıktan kurtarmak, korumakVindicare haksızlığa uğrayanın hakkını almasını karşılarken, auxiliari genel destek boyutunu verir; yağmurla diriltme çağrışımını taşımaz.Güçlü
İngilizceto aid, to deliver, to grant victoryYardım etmek, kurtarmak, zafer bahşetmekTo aid genel kalır; to deliver darlıktan çekip almayı, to grant victory üstün kılmayı karşılar ancak kökün organik diriliş boyutunu eksik bırakır.Güçlü
Almancabeistehen, erretten, siegen helfenYanında durmak, kurtarmak, zafere eriştirmekBeistehen sadakatle arkasında durmayı, erretten kurtarmayı ifade eder; tek başına ilahi nusretin kapsamını vermekte yetersizdir.Güçlü
Fransızcasecourir, délivrer, faire triompherİmdada yetişmek, kurtarmak, zafer kazandırmakSecourir tehlikedeki birine acil yetişmeyi çok iyi karşılar; ilahi himayenin kurumsal sürekliliğini dışarıda bırakır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُنْصَرُونَ / يَنْصُرُكُمْSavaştan ve düşman baskısından kurtarıp galip kılmaDüşmanla sıcak çatışmada inananlara doğrudan güç ve üstünlük verilmesi (Âl-i İmrân 3:160, Muhammed 47:7).
نَصِيرًا / نَصِيرٍSığınılacak yegâne hami ve kurtarıcıŞirke sapanların veya zalimlerin hiçbir koruyucu bulamayacağının, hakiki hamiliğin Allah'a ait olduğunun beyanı (Nisâ 4:45, Tevbe 9:116).
نَصْرُİlahi yardım ve zaferZorlu süreçlerin, kuşatmaların ve sabrın ardından gelen kesin lütuf ve başarı (Bakara 2:214, Nasr 110:1).
أَنْصَارٍ / الْأَنْصَارAllah davasına canıyla ve malıyla arka çıkanlarHz. İsa'nın havarileri ve Medineli Müslümanların ilahi çağrıyı savunmak üzere verdikleri taahhüt (Âl-i İmrân 3:52, Tevbe 9:100).
النَّصَارَىHz. İsa'ya tabi olduğunu iddia eden topluluk (Hristiyanlar)Ehl-i kitap bağlamında, adını muhtemelen Nâsıra beldesinden alan veya havarilerin yardımlaşma andına nispet edilen grup (Bakara 2:62, Mâide 5:82).
انْتِصَار / يَنْتَصِرُونَHaksızlığa karşı meşru müdafaa ve hakkını almaZulme boyun eğmeyip dengeli ve adil bir biçimde kendini savunma ve zalimden hakkını tahsil etme (Şûrâ 42:39).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTevfik, ilahi inayet ve hüsranHakiki nusretin yalnızca Allah'tan olduğu (Âl-i İmrân 3:126), kulun fiilleriyle ilahi lütuf arasındaki ilişki ve Allah'ın müminleri yalnız bırakmaması tartışması.Metafizik koruma ve mutlak güç kaynağı olarak Tanrı.
FıkıhMazlumu müdafaa, cihad ve zimmet hukukuZulme uğrayana yardım etmenin farz-ı kifaye veya farz-ı ayn oluşu, tebaanın korunması ve cihadın meşruiyet şartı olarak nusret.Hukuki borç, güvenlik teminatı ve meşru savunma.
TefsirGazveler, bedir ve uhud dersleriBedir'deki meleklerin indirilişi gibi somut nusret tezahürlerinin psikolojik ve stratejik boyutları, zaferin maddi çokluğa değil ihlasa bağlılığı.Zahiri sebeplerin ardındaki gaybi ilahi tayin.
HadisUhuvvet ve adaleti tesis«Zalim de olsa mazlum da olsa kardeşine yardım et» hadisinde zalime nusretin onun zulmüne engel olmak şeklinde tevil edilmesi.Kötülüğü engelleyerek şahsı koruma, aktif ahlaki müdahale.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık-yaratıcı irtibatıİlahi inayet ve meşruiyet dayanağıİmanı fiili hayatta koruma ve mükafatlandırmaHakikati temsil eden zümrenin yalnız bırakılmaması, imtihan şartlarında manevi ve maddi direncin tahkimi.Kesin
İlmiYöntem ve cehaletle mücadeleDelilin ve metodun batıla galibiyetiZan ve hurafeyi gerileterek hakikati aşikâr etmeİlim sisteminde sağlam kanıt ve bilginin tahrifata karşı korunup zafere ulaştırılması işlevi.Güçlü
SiyasiHukuk düzeni ve egemenlikMazlumu koruma paktı ve kamu otoritesiAsimetrik zorbalığı dengeleyerek asayişi kurmaSiyasetin meşruiyet temeli zayıfı zorbaya karşı himaye etmek ve kamu düzeninde adaleti tesis etmektir.Kesin
İktisadiMülkiyet ve dayanışmaAcze düşen iktisadi aktörü ayağa kaldırmaİflas veya borç batağındaki üreticiyi piyasada tutmaTıpkı yağmurun kurak toprağı diriltmesi gibi, darlık içindeki iktisadi birime can suyu vererek çöküşü engelleme.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDış enerji enjeksiyonu ve negatif entropi (Homeostaz desteği)Kapalı veya sönümlenen bir sisteme dışarıdan enerji aktararak sistemin tükenmesini (entropi artışını) engellemek ve onu kararlı/üst düzey enerji durumuna yükseltmek.Güçlü
Beşeri bilimlerPozitif ayrımcılık ve asimetrik kuvvet dengelenmesiHukuki ve sosyal düzlemde, yapısal baskı altındaki dezavantajlı sınıflara ilave kurumsal destek sağlanarak güç dengesinin adalet lehine yeniden kurulması.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiنصر kökünü yalnızca harp meydanında kazanılan askeri zafer ve düşmanın fiziki imhası olarak anlamak.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün çekirdeğinde var olan kuraklığı giderici su desteği, zayıfı koruyup ayağa kaldırma, adaleti ayakta tutma ve kötülüğü engelleyerek kişiyi günahtan kurtarma bütünlüğü.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNusret kavramını militarist veya kabileci bir intikam aracına dönüştürerek hakikatin ahlaki ve hukuki zeminini yitirmek; yardımın ancak adaleti ayakta tutmak şartıyla meşru olacağını unutmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın tarih felsefesini, ilahi müdahale yasalarını ve peygamberlerin tebliğ süreçlerindeki güvencesini temellendiren anahtar kavramlardandır. İlahi adaletin dünyada ve ahirette hak ehli lehine nasıl tecelli ettiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Bedir, Uhud ve Huneyn gibi tarihi kırılmaları ele alan ayetlerde (Âl-i İmrân, Enfâl), peygamberlerin darlık anındaki yakarışlarında (Bakara, Enbiyâ) ve zayıfların hukukunu gözeten toplumsal ahkâm pasajlarında.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Zaferin sırf askeri ve maddi üstünlükle elde edildiği zannını yıkar; sayıca az olanın hak üzere sebat ettiğinde ilahi destekle baskın gelebileceği yasasını (Bakara 2:249) ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKuraklıktan kavrulmakta olan bir toprağa bol yağmur verilerek veya su kanalları bağlanarak yeşilliğinin korunması, canlandırılması ve kuruyup gitmekten kurtarılması.
  • Soyut anlamBaskı ve zulüm altında zayıf düşürülmüş bir tarafa dışarıdan meşru güç ve himaye aktararak onu darlıktan kurtarmak, hasmına galebe çaldırmak ve hak ettiği üstünlüğe ulaştırmak.
  • Sistematik karşılıkAdaletin asimetrik tehditler altında çökmesini engelleyen; hakikati, canı ve kamu düzenini ilahi veya kurumsal destekle tahkim eden dengeleyici güvenlik ve inayet mekanizması.
  • LaTeX modeliS(t)=(Pi−Db)+EN  ⟹  ΔS>0iffEN>Db−Pi
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) sistemin veya failin zamana bağlı durumunu, Pi failin içsel gücünü, Db hasmın veya krizin uyguladığı baskıyı temsil eder. Parantez içi negatif olduğunda (baskı iç gücü aştığında) sistem çökmeye mahkûmdur. Dışarıdan enjekte edilen ilahi/hukuki nusret enerjisi EN, bu negatif farkı aştığı anda sistemin türevi pozitif yöne döner (ΔS>0); böylece mağlubiyet ve yok oluş yerini dirilişe ve üstünlüğe bırakır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن