نصر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ص-ر81 sîga, 155 mücavir kök, 137 ayet, 46 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وَالنَّصَارَىأويتُنْصَرُونَنَصَارَىأيدانْصُرْنِينصروليهودنَصِيرٍعزرنَصِيرًاأصردوننحس

KökSîga 81Ayet 137Sure 46Mücavir 155

▶ Ağı aç (3B)

نصر

ن - ص - ر

KÖK
  • 158 geçiş
  • 137 ayet
  • 81 sîga
  • 13 sözlük

Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir. Lazım olarak fiil, bir yerin yağmurla sulanarak yeşermesidir. Sonra muteaddi olarak bir yeri sulayarak yeşertmek anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Yeşermiş bir yer susuz kaldığında kurumaya başlar. Su ile desteklemek onu yeşil tutmak demektir. Bir kimseye bir şeyden korunması için destek vermek nusret kelimesi ile anlatılır. “Avn” bir işte yardımdır, nasr ise korunmada yardımdır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir. Lazım olarak fiil, bir yerin yağmurla sulanarak yeşermesidir. Sonra muteaddi olarak bir yeri sulayarak yeşertmek anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Yeşermiş bir yer susuz kaldığında kurumaya başlar. Su ile desteklemek onu yeşil tutmak demektir. Bir kimseye bir şeyden korunması için destek vermek nusret kelimesi ile anlatılır. “Avn” bir işte yardımdır, nasr ise korunmada yardımdır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR955 harf
باب الصاد والراء والنون معهما ر ص ن، ن ص ر يستعملان فقط رصن: رَصُنَ الشيءُ يرصُنُ رَصانةً، وهو شِدَّة الثبات ونحوه، وأرصَنْتُه إِرصاناً. نصر: النَّصرُ: عَوْنُ المظلوم. وفي الحديث: انصُرْ أخاك ظالماً أو مظلوماً، وتفسيره: أن يمنعه من الظُّلْم إنْ وَجَدَه ظالماً، وان كان مظلوماً أعانه على ظالمِهِ. والأنصارُ: جماعة الناصِر، وأنصار النبيِّ- صَلّى اللهُ عليه وسلَّم-: أعوانُه. وانتَصَرَ الرجل:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR739 harf
نَصَرَهُ الله على عدوِّه يَنْصُرُهُ نَصْراً. والاسم النُصْرَةُ. والنَصيرُ: الناصِرُ؛ والجمع الأنصارُ. وجمع الناصِرِ نَصْرٌ. واسْتَنْصَرَهُ على عدوِّه، أي سأله أن يَنْصُرَهُ عليه. وتَناصَروا: نَصَرَ بعضُهم بعضاً. ونَصَرَ الغيث الأرضَ، أي غاثَها. ونُصِرَتِ الأرضُ فهي مَنْصورَةٌ، أي مطرتْ. وقال يخاطب خيلاً: إذا دَخَلَ الشهرُ الحرامُ فَجاوِزيبلادَ تميمٍ وانْصُري أرضَ عامرِ وانْتَصَرَ منه: انتقم.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.891 harf
ص ر ن صنر ، نصر ، رصن : ( مستعملة ) . صنر : الحَرّاني عن ابن السكيت قال أبو عمرو : تقول : هي الصِّنَارة بكسر الصاد ولا تقل : صَنَّارة . وقال الليث : الصِّنَّارةُ : مِغْزَلُ المرأة ، وهو دخيل . وقال غيره : صِنَّارةُ المِغْزل : هي الحديدةُ المُعَقَّفةُ في رأسه . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الصِنَّارَة : السيء الخُلق . والصِّنْوَرُ : البخيل السيىءُ الخلُق . والصنانير : البخلاء من الرجال وإن كانوا ذوي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.942 harf
(باب النون والصاد وما يثلثهما) (نصع) النون والصاد والعين أصلٌ يدلُّ على خلوصٍ ولينٍ في الشَّيء. منه النَّاصع: الحَسَن اللَّون الشَّديد* البَياض. والنِّصْع: ضربٌ من الثِّياب شديد البَيَاض. ونَصَع الحقُّ: وضَح. ومن بابِ السُّهولة واللِّين، وهو القياس الذي ذكرناه، أنْصَعَت النَّاقةُ للفَحل: أقرَّتْ له. ويقال: قَبَحَ اللهُ أُمَّاً نَصَعَتْ [به([1])]، أي ولدَتْه، حكاه ابنُ السِّكِّيت. والمَنَاصِع:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.536 harf
- النصر والنصرة: العون. قال تعالى: ﴿نصر من الله وفتح قريب﴾ [الصف/ 13]، ﴿وإذا جاء نصر الله﴾ [النصر/1]، ﴿وانصروا آلهتكم﴾ [الأنبياء/68]، ﴿إن ينصركم الله فلا غالب لكم﴾ [آل عمران/160]، ﴿وانصرنا على القوم الكافرين﴾ [البقرة/250]، ﴿وكان حقا علينا نصر المؤمنين﴾ [الروم/47]، ﴿إنا لننصر رسلنا﴾ [غافر/51]، ﴿وما لهم في الأرض من ولي ولا نصير﴾ [التوبة /74]، ﴿وكفى بالله وليا وكفى بالله نصيرا﴾ [النساء/45]، {ما لكم
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR489 harf
ن ص ر نصره الله تعالى على عدوّه ومن عدوّه‏:‏ ‏"‏ ونصرناه من القوم الذين كذّبوا ‏"‏ نصراً ونصرة والله ناصره ونصيره‏.‏ واستنصرته عليه وتناصروا وهم أنصاري‏.‏ وانتصرت منه‏.‏ ورجل نصراني وامرأة نصرانيّة ونصران ونصرانة وقوم نصارى وتنصّر ونصّر ولده‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أرض منصورة‏:‏ مغيثة ونصر الله الأرض‏:‏ سمّى المطر نصراً كما سمّى فتحاً‏.‏ ومدّت الوادي النواصر‏:‏ المسابل التي تأتي بالماء من بعيد
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.876 harf
النَّصر: إِعانة المظلوم؛ نصَره على عدوّه ينصُره ونصَره ينصُره نصْراً، ورجل ناصِر من قوم نُصَّار ونَصْر مثل صاحب وصحْب وأَنصار؛ قال: واللهُ سَمَّى نَصْرَك الأَنْصَارَا، آثَرَكَ اللهُ به إِيْثارا وفي الحديث: انصُر أَخاك ظالِماً أَو مظلوماً، وتفسيره أَن يمنَعه من الظلم إِن وجده ظالِماً، وإِن كان مظلوماً أَعانه على ظالمه، والاسم النُّصْرة؛ ابن سيده: وقول خِدَاش بن زُهَير: فإِن كنت تشكو من خليل
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR579 harf
* ن ص ر * * نَصَرَهُ * على عدوه ينصره * نَصْراً * والاسم * النُّصْرَةُ * و * النَّصِيرُ * * النَّصِرُ * وجمعه * أَنْصَارٌ * كشريف وأَشراف وجمع النَّصِر * نَصْرٌ * كصاحب وصَحْب و * اسْتَنْصَرَهُ * على عدوه سأله أن ينصره عليهم و * تَنَاصَرَ * القوم نصر بعضهم بعضا و * انْتَصَرَ * منه انتقم و * نَصْرَانُ * بوزن نجران قرية بالشام تنسب إليها * النَّصَارَى * ويقال اسمها * ناصِرَةُ * و * النَّصَارَى *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR14.627 harf
نصر المظلوم ينصره نصرا ونصورا، كقعود، ونصرة، وهذه عن الزمخشري، وفي المحكم: والاسم النصرة: أعانه على عدوه وشد منه، وشاهد النصور قول خداش بن زهير: فإن كنت تشكو من خليل مخانة فتلك الجوازي عقبها ونصورها قال ابن سيده: ويجوز أن يكون نصورا هنا جمع ناصر، كشاهد وشهود، وفي الحديث: انصر أخاك ظالما أو مظلوما وتفسيره أن يمنعه من الظلم إن وجده ظالما، وإن كان مظلوما أعانه على
Maddenin bağlantısı

نصر المظلوم ينصره نصرا ونصورا، كقعود، ونصرة، وهذه عن الزمخشري، وفي المحكم: والاسم النصرة: أعانه على عدوه وشد منه، وشاهد النصور قول خداش بن زهير: فإن كنت تشكو من خليل مخانة فتلك الجوازي عقبها ونصورها قال ابن سيده: ويجوز أن يكون نصورا هنا جمع ناصر، كشاهد وشهود، وفي الحديث: انصر أخاك ظالما أو مظلوما وتفسيره أن يمنعه من الظلم إن وجده ظالما، وإن كان مظلوما أعانه على ظالمه. من المجاز: نصر الغيث الأرض نصرا: غاثها وسقاها وعمها بالجود وأنبتها، قال: من كان أخطأه الربيع فإنـمـا نصر الحجاز بغيث عبد الواحد

ونصر الغيث البلد: إذا أعانه على الخصب والنبات، وقال ابن الأعرابي: النصرة: المطرة التامة. وأرض منصورة: ممطورة. وقال أبو عبيد: نصرت البلاد، إذا مطرت، فهي منصورة. وفي الحديث: إن هذه السحابة تنصر أرض بني كعب أي تمطرهم. ونصره منه نصرا ونصرة: نجاه وخلصه. وفي البصائر: ونصرة الله لنا ظاهرة. ونصرتنا لله هو النصرة لعباده أو القيام بحفظ حدوده وإعانة عهوده وامتثال أوامره، واجتناب نواهيه، قال الله تعالى: إن تنصروا الله ينصركم وهو ناصر ونصر، كصرد، الأخير نقله الصاغاني، من قوم نصار وأنصار ونصر، الأخير كصحب جمع صاحب قال: والله سمى نصرك الأنصارا آثرك الـلـه بـه إيثـارا ويجمع الناصر أيضا على نصور، كشاهد وشهود، كما تقدم. والنصير بمعنى الناصر قال الله تعالى: نعم المولى ونعم النصير والجمع أنصار، كشريف وأشراف، ويجمع الأنصار أناصير، وهو جمع الجمع، ذكره الصاغاني وأهمله المصنف وهو على شرطه. الأنصار، وهم أنصار النبي صلى الله تعالى عليه وسلم، من الأوس والخزرج، ونصروا النبي صلى الله عليه وسلم في ساعة العسرة، غلبت عليهم الصفة فجرى مجرى الأسماء، وصار كأنه اسم الحي، ولذلك أضيف إليه بلفظ الجمع فقيل: أنصاري. قالوا: رجل نصر وقوم نصر، فوصفوا بالمصدر، كرجل عدل وقوم عدل، عن ابن الأعرابي. والنصرة بالضم: حسن المعونة قال الله عز وجل: من كان يظن أن لن ينصره الله في الدنيا والآخرة أي لا يظهر محمدا صلى الله عليه وسلم على من خالفه. وفي حديث الضيف المحروم: فإن نصره حق على كل مسلم حتى يأخذ بقرى ليلته . والاستنصار: استمداد النصر، وقد استنصره عليه: استمده. الاستنصار: السؤال، والمستنصر: السائل، كأنه طالب النصر، وهو العطاء. والتنصر: معالجة النصر، وليس من باب تحلم وتنور. وتناصروا أيضا: تعاونوا على النصر. وتناصروا أيضا: نصر بعضهم بعضا. من المجاز: تناصرت الأخبار: صدق بعضها بعضا. من المجاز: مدت الوادي النواصر، هي مجاري الماء إلى الأودية، جمع ناصر. والناصر: أعظم من التلعة يكون ميلا ونحوه. وقال أبو خيرة: النواصر من الشعاب: ما جاء من مكان بعيد إلى الوادي فنصر السيول، سميت ناصرة لأنها تجيء من مكان بعيد حتى تقع في مجتمع الماء حيث انتهت، لأن كل مسيل يضيع ماؤه فلا يقع في مجتمع الماء فهو ظالم لمائه. وقال ابن شميل: النواصر مسايل المياه، الواحدة ناصرة. وقال أبو حنيفة: الناصر والناصرة: ما جاء من مكان بعيد إلى الوادي فنصر السيول. والأنصر: الأقلف، وهو مأخوذ من مادة النصارى، لأنهم قلف؛ قال الصاغاني: وفي الأحاديث التي لا طرق لها: لا يؤمنكم أنصر ولا أزن ولا أفرع . الأزن: الحاقن، والأفرع: الموسوس، والأنصر: الأقلف. وبخت نصر، بالتشديد، معروف. قال الأصمعي: إنما أصله بوخت، ومعناه ابن، ونصر، كبقم: صنم فأعرب. وقد نفى سيبويه هذا البناء. وكان وجد عند الصنم ولم يعرف له أب فنسب إليه. وقيل: بخت نصر، أي ابن الصنم، وهو الذي كان خرب القدس، عمره الله تعالى. ونصر بن قعين: أبو قبيلة من بني أسد، قال أوس بن حجر يخاطب رجلا من بني لبينى بن سعد الأسدي، وكان قد هجاه: عددت رجالا من قعين تفـجـسـا فما ابن لبينى والتفجس والفخـر شأتك قعين غثهـا وسـمـينـهـا وأنت السه السفلى إذا دعيت نصر وإنشاد الجوهري لرؤبة: إني وأسطار سطرن سطرا لقائل يا نصر نصرا نصرا

غلط هو مسبوق إليه، وفي بعض النسخ: وهو مسبوق فيه، فإن سيبويه أنشده كذلك ونسبه إلى رؤبة، وتبعه أيضا ابن القطاع فأنشده هكذا، ولكن لم يعين القائل، قال الصاغاني: وليس لرؤبة، ومع هذا هو تصحيف والرواية: يا نضر نضرا نضرا بالضاد المعجمة. ونضر هذا هو حاجب نصر بن سيار، بالصاد المهملة. وبعده: بلغك الله فبلـغ نـصـرا نصر بن سيار يثبني وفرا

هذا نص الصاغاني في التكملة. قال شيخنا: قلت كلامه هو الغلط، بل صححوه وحققوه، كما في شروح الشواهد البغدادية للرضي والمغني، فلا التفات لما للمصنف. انتهى. قلت: وهذا تحامل من شيخنا في غير محله، مع أن الحق هنا مع المصنف، وهو قلد غيره في الانتقاد. وأصاب. والبيت الذي ذكرناه بعد البيت السابق يبين مصداق ما ذهب إليه، كما هو الظاهر، فكيف يكون قول شيخنا لا التفات لما للمصنف? وليته لما أحال على شروح الشواهد أتى ببعض ما يرفع الشبهة ويبت الحق لمن روى بالصاد المهملة، فتأمل. والله أعلم. وإبراهيم بن نصر بن عنبر الضبي السمرقندي، عن علي بن خشرم، الإمام أبو عبد الله محمد بن عبد الله بن نصر البسطامي، محركتين، محدثان، وولد الأخير أبو محمد عبد الله بن محمد بن عبد الله بن نصر، تفقه على المحاملي ببغداد، وسمع من أبي نصر الإسماعيلي، توفي سنة 452 قاله ابن ناصر، وحفيده أبو الفتح محمد بن محمد بن عبد الله حدث، وقريبه الإمام أبو شجاع عمر بن أبي عبد الله البلخي المتوفى سنة 562 ومن ولد أبي عبد الله البسطامي أيضا الإمام أبو شجاع البسطامي، حدث وتوفي سنة 405 وهو الذي حكى عنه ابن ناصر عن جده، قال ابن ناصر: وسألت أهل بسطام فقالوا: إن هذا الاسم، يعني بفتح الصاد، معروف عندنا نسمي به كثيرا. قلت: وقد فات المصنف: القاضي عطاء الله بن منصور بن نصر الإسكندراني، روى عن السلفي إجازة، وقريبه القاضي جمال الدين محمد بن إبراهيم، قال الذهبي: أجاز لنا. قلت: إبراهيم هذا هو ابن علي بن منصور بن نصر، روى عن أبي الحسن بن البناء، وعنه الدمياطي وسعيد بن نصر الذي روى ابن عبد البر وغيره الموطأ من طريقه. قال الحافظ: هكذا رأيته مضبوطا بفتح الصاد. وأبو المنذر نصير، كزبير، بن أبي نصير النحوي تلميذ الكسائي جالسه وأخذ عنه النحو والغريب، سمع منه أبو الهيثم مؤلفاته في اللغات ورواها عنه بهراة، قاله الأزهري في مقدمة كتاب التهذيب. قلت: وأخذ عنه أيضا أبو بكر صالح بن شعيب القاري، كما رأيته بخط ابن فارس اللغوي في سياق سنده على ظهر ديوان الهذليين. ونصرة، محركة: ة كان فيها، فيما يقال، الصالحون، هكذا نقله الصاغاني. وسموا نصيرا، كأمير، وناصرا ومنصورا ونصارا، كشداد، ونصيرا، كزبير، ونصرا، بالفتح، ومنتصرا. والناصرية: ة من قرى سفاقس بأفريقية، ومنها أبو الحسن علي بن عبد الرحمن بن علي الناصري، لقيه السلفي بالإسكندرية، وبها مات. وناصرة: ة بطبرية، على ثلاثة عشر ميلا منها، قاله الصاغاني، قيل: وإليها نسبت النصارى، هكذا زعموا، قاله الليث. ونقل الياقوت في معجمه: وكان فيها مولد المسيح عليه السلام، ومنها اشتق اسم النصارى، وكان أهلها عيروا مريم، فيزعمون أنه لا يولد بها بكر إلى هذه الغاية وأن لهم شجرة أترج على هيئة النساء، وللأترجة ثديان وما يشبه اليدين والرجلين. وموضع الفرج مفتوح، وأن أمر هذه القرية في النساء والأترج مستفيض عندهم، لا يدفعه دافع، وأهل بيت المقدس يأبون ذلك، ويزعمون أن المسيح إنما ولد في بيت لحم، وإنما انتقلت به أمه إلى هذه القرية. قال ياقوت: فأما نص الإنجيل فإن فيه أن عيسى ولد في بيت لحم وخاف عليه يوسف زوج مريم من دهاء هارودس ملك المجوس فأري في منامه أن احمله إلى مصر... فأقام بمصر إلى أن مات هارودس.. فقدم به القدس.. فأري في المنام أن انطلق به إلى الخليل، فأتاها فسكن مدينة تدعى ناصرة. وذكر في الإنجيل يسوع الناصري كثيرا، والله أعلم. قال ابن دريد: النصارى منسوبون إلى نصرانة، وهي موضع، هذا قول الأصمعي، وقيل: هي ة بالشام، ويقال لها ناصرة، وهي التي طبرية، وقد تقدم عن الليث، قال غيره: هي نصورية، بفتح النون وتخفيف

التحتية، كما ضبطه الصاغاني. ويقال فيها أيضا: نصرى بالفتح، ونصرونة، ينسب إليها النصارى. قال ابن سيده: هذا قول أهل اللغة، قال: وهو ضعيف إلا أن نادر النسب يسعه، أو النصارى جمع نصران، كالندامى جمع ندمان، ولكنهم حذفوا إحدى الياءين، كما حذفوا من أثفية وأبدلوا مكانها ألفا كما قالوا صحارى، وهذا مذهب الخليل ونقله سيبويه. أو النصارى جمع نصري، كمهري وإبل مهارى، فهي أقوال ثلاثة. والنصرانية والنصرانة واحدة النصارى. وأنشد أبو إسحاق لأبي الأخزر الحماني، يصف ناقتين طأطأتا رؤوسهما من الإعياء، فشبه رأس الناقة برأس النصرانية إذا طأطأته في صلاتها: كما ضبطه الصاغاني. ويقال فيها أيضا: نصرى بالفتح، ونصرونة، ينسب إليها النصارى. قال ابن سيده: هذا قول أهل اللغة، قال: وهو ضعيف إلا أن نادر النسب يسعه، أو النصارى جمع نصران، كالندامى جمع ندمان، ولكنهم حذفوا إحدى الياءين، كما حذفوا من أثفية وأبدلوا مكانها ألفا كما قالوا صحارى، وهذا مذهب الخليل ونقله سيبويه. أو النصارى جمع نصري، كمهري وإبل مهارى، فهي أقوال ثلاثة. والنصرانية والنصرانة واحدة النصارى. وأنشد أبو إسحاق لأبي الأخزر الحماني، يصف ناقتين طأطأتا رؤوسهما من الإعياء، فشبه رأس الناقة برأس النصرانية إذا طأطأته في صلاتها: فكلتاهما خرت وأسجد رأسها كما أسجدت نصرانة لم تحنف فنصرانة تأنيث نصران ولكن لم يستعمل نصران إلا بياء النسب، لأنهم قالوا: رجل نصراني وامرأة نصرانية قال ابن بري: قوله: إن النصارى جمع نصران ونصرانة إنما يريد بذلك الأصل دون الاستعمال، وإنما المستعمل في الكلام نصراني ونصرانية، بياءي النسب، وإنما جاء نصرانة في البيت على جهة الضرورة. وأسجد لغة في سجد. والنصرانية أيضا دينهم ومعتقدهم الذي يذهبون إليه، ويقال: نصراني وأنصار، يشير به أن أنصارا جمع نصراني، بياء النسب، كما هو في سائر النسخ هكذا، والصواب أن أنصارا جمع نصران، بغير ياء النسب، كما هو في اللسان والتكملة. وذكر قول الشاعر: لما رأيت نبطا أنصارا

بمعنى النصارى. وتنصر الرجل: دخل في النصرانية. وفي المحكم: في دينهم. ونصره تنصيرا: جعله نصرانيا، ومنه الحديث: كل مولود يولد على الفطرة حتى يكون أبواه اللذان يهودانه وينصرانه وانتصر الرجل، إذا امتنع من ظالمه. قال الأزهري: يكون الانتصار من الظالم الانتصاف والانتقام. وانتصر منه: انتقم. قال الله تعالى مخبرا عن نوح عليه السلام ودعائه إياه بأن ينصره على قومه: فانتصر، ففتحنا كأنه قال لربه: انتقم منهم. وفي البصائر: وإنما قال انتصر، ولم يقل: انصر، تنبيها على أن ما يلحقني يلحقك من حيث إني جئتهم بأمرك فإذا نصرتني فقد انتصرت لنفسك. انتهى. وفي الكتاب العزيز أيضا: ولمن انتصر بعد ظلمه وقوله عز وجل: والذين إذا أصابهم البغي هم ينتصرون قال ابن سيده: إن قال قائل: أهم محمودون على انتصارهم أم لا? قيل: من لم يسرف ولم يجاوز ما أمر الله به فهو محمود. واستنصره عليه، أي على عدوه، إذا سأله أن ينصره عليه. والمنصورة، مفعولة من النصر، في عدة مواضع، منها: د، بالسند إسلامية، وهي قصبتها، مدينة كبيرة كثيرة الخيرات، ذات جامع كبير، سواريه ساج، ولهم خليج من نهر مهران. قال حمزة: وهمناباذ: مدينة من مدن السند سموها الآن المنصورة. وقال المسعودي: سميت المنصورة بمنصور بن جمهور الكلبي بناها، وكان خرج مخالفا لهارون وأقام بالسند. وقال المهلبي: سميت لأن عمر بن حفص الملقب بهزار مرد بناها في أيام المنصور من بني العباس.. وفي أهلها مروءة وصلاح ودين وتجارات، وهي شديدة الحر كثيرة البق، بينها وبين الديبل ست مراحل، وبينها وبين الملتان اثنتا عشرة مرحلة، وملكهم قرشي، يقال إنه من ولد هبار بن الأسود، تغلب عليها هو وأجداده، يتوارثون بها الملك. منها المنصورة: د، بنواحي واسط بالبطيحة، عمرها مهذب الدولة في أيام بهاء الدولة بن عضد الدولة وأيام القادر بالله وقد خربت ورسومها باقية. منها المنصورة وهي اسم خوارزم القديمة التي كانت على شرقي جيحون ومقابل الجرجانية مدينة خوارزم اليوم، أخذها الماء حتى انتقل أهلها بحيث هم اليوم. منها المنصورة: د، قرب القيروان، من نواحي إفريقية، استحدثها المنصور بن القائم بن المهدي، الخارج بالمغرب سنة 337 وعمر أسواقها واستوطنها، ثم صارت منزلا لملوك بين باديس، فخربها العرب بعيد سنة 442 فكانت هي فيما خربت، هذه يقال لها المنصورية أيضا خاصة بالنسبة، قيل سميت بالمنصور بن يوسف ابن زيري بن مناد، جد بني باديس. منها المنصورة: د، ببلاد الديلم، هكذا في سائر النسخ، وهو غلط وصوابه: ببلاد اليمن، كما حققه ياقوت وغيره، وهي بين الجند ونقيل الحمراء، وكان أول من أسسها سيف الإسلام طغتكين بن أيوب، وأقام بها إلى أن مات بها، فقال شاعره الآمي: أحسنت في فعالها المنصوره وأقامت لنا من العدل صوره رام تشييدها العزيز فاعطت ه إلى وسط قبره دستـوره

منها المنصورة: د، بين القاهرة ودمياط، أنشأها الملك الكامل بن الملك العادل بن أيوب في حدود سنة 616 ورابط بها في وجه الفرنج لما ملكوا دمياط، ولم يزل بها في عساكر، وأعانه أخواه الأشرف والمعظم حتى استنقذ دمياط في رجب سنة 618 وقد دخلتها مرارا، وهي مدينة حسنة ذات أسواق وفنادق وحمامات، ومنها الشهاب المنصوري الشاعر المجود، أحد الشهب السبعة، ومن العجب أن كلا منها بناها ملك عظيم في جلال سلطانه وعلو شانه، وسماها المنصورة تفاؤلا بالنصر والدوام، فخربت جميعها، واندرست، وتعفت رسومها واندحضت. قلت: وقد فات المصنف المنصورية، وهي قرية كبيرة عامرة بالجيزة من مصر، وقد دخلتها، وسكنتها العربان. والمنصورية: قرية عامرة باليمن، مسكن السادة بني بحر من بني القديمي، وقد وردتها مرارا، وبيت رياستها بنو قاسم بن حسن بن قاسم الأكبر، قيل: إنهم من ذرية الحارث بن عبد المطلب بن هاشم. وبنو ناصر وبنو نصر: بطنان، الأخير هم بنو نصر بن معاوية بن هوازن. أبو سعيد عبد الرحمن بن حمدان النيسابوري، من طبقة البرقاني، مشهور، سمع منه عبد الغفار الشيروي، ومحمد بن علي بن محمد بن نصرويه النيسابوري المؤدب - النصرويان، محدثان - روى عن ابن خزيمة، مات سنة 379. والنصريون جماعة من المحدثين منسوبون إلى الجد وإلى نصرة، محلة من محال بغداد الغربية، متصلة بدار الشيباني النصري، وأخوه عبد الواحد، شيخ شهدة، حدثا، وعبد الباقي بن محمد الأنصاري والد قاضي المارستان وأحمد بن الحسين بن قريش النصري مات سنة 510 وعبد المحسن بن علي الشيحي النصري أحد الرحالة، وعبد الملك بن مواهب النصري، وأحمد بن علي بن داوود النصري، وأبو طاهر محمد بن أحمد بن عيسى النصري، والإمام تقي الدين عثمان بن الصلاح عبد الرحمن بن عثمان بن موسى بن أبي النصر النصري الشهرزوري، وأبو الحسن أحمد بن محمد بن يوسف بن نصر النصري الجرجاني المؤذن، وأبو نصر عبد الرحمن بن محمد بن أحمد بن يوسف بن نصر النصري الأصبهاني السمسار، شيخ السلفي، محدثون. والنصرة، بالضم ابن السلطان صلاح الدين يوسف بن أيوب، له رواية وسماع، حدث؛ ويقال له نصرة الدين، واسمه إبراهيم، وقد ذكره الحافظ في التبصير ولم يعين اسمه، وإخوته ثمانية عشر نفسا، وكلهم ممن سمع الحديث، وقد جمعتهم في كراسة لطيفة. ومما يستدرك عليه: نصر البلاد ينصرها: أتاها، عن ابن الأعرابي. ونصرت أرض بني فلان: أي أتيتها، قال الراعي يخاطب إبلا: إذا دخل الشهر الحرام فودعـي بلاد تميم وانصري أرض عامر

أي اقصديها وائتيها، قاله أبو عمرو. وفي الحديث: كل المسلم عن المسلم محرم، أخوان نصيران أي هما أخوان يتناصران ويتعاضدان. والنصير فعيل بمعنى فاعل أو مفعول، لأن كل واحد من المتناصرين ناصر ومنصور. وسمي المطر نصرا ونصرة، كما سمي فتحا، وهو مجاز. والنصر: العطاء. ووقف سائل على القوم فقال: انصروني نصركم الله. أي أعطوني أعطاكم الله. ونصره ينصره: أعطاه، وهو مجاز. والنصائر: العطايا. ونصره الله تعالى: رزقه، وهذه عن ابن القطاع. والمستنصر بالله أبو جعفر المنصور، باني المستنصرية ببغداد، وجده الناصر لدين الله. والنصير الطوسي، كأمير: فيلسوف مشهور، أحد أعوان هلاكو. والنصير ابن الطباخ من أئمة الشافعية بمصر، شرح التنبيه. والنصير الحمامي الشاعر المحسن بمصر. ونصير الدين محمود الحبشي الأودي المعروف بجراغ دهلي: أحد الأولياء المشهورين، توفي بدهلي سنة 757 وعنه أخذ السيد شرف الدين مخدوم جهانيان؛ ونصار بن حرب المسمعي كشداد عن ابن مهدي، وعنه ابن زياد النيسابوري. ومالك بن عوف النصري قائد هوازن يوم حنين، ثم أسلم؛ وطلحة بن عمرو النصري من أهل الصفة. ومالك بن أوس بن الحدثان النصري، له صحبة، ولحفيده زفر بن رثيمة بن مالك رواية؛ وعبد الواحد بن عبد الله النصري، عن واثلة بن الأسقع، وإسحاق بن عبد الله بن إسحاق النصري الجرجاني الحنفي، عن دعلج وطبقته. ودرب نصير كزبير، ببغداد، وإليه ينسب الإمام أبو منصور الخيروني، كذا ذكره البلبيسي. والناصرية: محلة بمصر. والنصيرية، بالتصغير: طائفة من الزنادقة مشهورة يقولون بألوهية علي، تعالى الله علوا كبيرا. والحسن بن معاوية بن موسى بن نصير النصيري حدث عن علي بن رباح، وجده موسى بن نصير هو الذي فتح بلاد الأندلس. وبنو ناصرة: قبيلة بالطائف، ويذكرون مع بجلة. والناصرية: اسم بجاية، وهي مدينة على ساحل البحر بين إفريقية والمغرب، اختطها الناصر بن علناس بن حماد بن زيري، وهي في لحف جبل شاهق، وفي قبلتها جبال، بينها وبين الجزائر أربعة أيام، كانت قاعدة ملك بني حماد.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR8.754 harf
نَصَرَهُ 1 نَصَرَهُ ذ , (M, A, K,) aor. نَصُرَ , (M,) inf. n. نَصْرٌ (M, A, K) and نُصْرَةٌ, (A,) or this is a simple subst., (S, Msb,) and نُصُورٌ, (K,) [but see the verse of Khidلsh in what follows,] He aided or assisted him, (M, K,) namely, a person wronged, misused, or treated unjustly or injuriously, (M. A, K,) against his enemy: (TA:) [he avenged him: (see the verse here following, and see
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.183 harf
نَصَر نَصَر U ( n. ac. نَصْر 1 , نُصُوْر 27 ), a. Helped, aided; succoured; rescued. b. [ acc. & 'Ala or Min ], Delivered, saved from; vindicated from. c. ( n. ac. نَصْر 1 ), Watered. d. Gave to. نَصَّرَ نَصَّرَ II , a. Made a Christian. نَاْصَرَ نَاْصَرَ III , a. see I (a) . تَنَصَّرَ تَنَصَّرَ V a. [ La ], Strove to help &c.; defended. b. Became a Christian. تَنَاْصَرَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR66.540 harf
نصر نَصَرَ - يَنْصُرُ - نَصْر - نَاصِر - نَاصِرِيْن - نَصِيْر - أَنْصَار - نَصَارى - مَنْصُوْر - تَنَاصَرَ - يَتَناصَرُ - انْتَصَرَ - يَنْتَصِرُ - مُنْتَصِر - مُنْتَصِرِيْن - اسْتَنْصَرَ - يَسْتَنْصِرُ نَصَرَ - يَنْصُرُ + كائن + كائناً + من كائن أو على كائن: يعينه ويمده بقوة ليغلب خصماً: يقدم عوناً في خصام أو جدل أو حرب لأحد طرفي الخصومة،
Tamamını oku

Sîgalar(81)

Mücavir kökler155 mücavir (389 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ولي

    28 ortak ayet · Veli arka demektir

  2. هود

    13 ortak ayet · “Hidayet”in değişik söylenişidir

  3. أله

    80 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. دون

    20 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  5. أيد

    5 ortak ayet · Yed el veya kol demektir

  6. وجد

    12 ortak ayet · Su birikintisidir

  7. أصر

    3 ortak ayet · Asire çadırın eteğini bağlayan ip demektir

  8. صبأ

    3 ortak ayet · Ve sabiiler

  9. قتل

    12 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  10. هجر

    6 ortak ayet · Hecire (he), Terkedilmiş harabe yer demektir

  11. أوي

    6 ortak ayet · Eveye kuş yuvası demektir

  12. نحس

    2 ortak ayet · Alevi olmayan duman demektir

Geçtiği ayetler(137)

  1. وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِكُمْ وَكَفَى بِاللَّهِ وَلِيًّا وَكَفَى بِاللَّهِ نَصِيرًا

    Yardım edenAllah, düşmanlarınızı daha iyi bilir. Allah, size dost olarak da yeter, yardımcı olarak da yeter.

  2. أُولَئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَمَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيرًا

    Yardım edenAllah’ın la’netlediği; işte onlardır. Allah’ın la’netlediği kişiye sen yardımcı bulamazsın.

  3. … لَنَا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيرًا

    Yardım edenSiz ne oluyor da: Rabbımız, halkı zalim olan şu şehirden bizi kurtar, katından bize bir sahib gönder, bir yardımcı yolla, diyen; zavallı çocuklar, erkekler ve kadınlar uğrunda ve Allah yolunda savaşmıyorsunuz?

  4. … وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

    Yardım edenKendileri küfrettikleri gibi, sizin de küfretmenizi isterler. O halde onlar, Allah yolunda hicret edinceye kadar içlerinden dost edinmeyin. Eğer yüz çevirirlerse; bulduğunuz yerde onları öldürün ve onlardan ne bir dost, ne de bir yardımcı edinin.

  5. لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

    Yardım edenNe sizin kuruntunuzla, ne de kitab ehli olanların kuruntularıyladır. Kim, kötü iş yaparsa; cezasını görür. Ve kendisine Allah’tan başka ne bir dost bulabilir, ne de bir yardımcı.

  6. إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا

    Yardım edenDoğrusu münafıklar; cehennemin en alt tabakasındadırlar. Onlara yardımcı bulamazsın.

  7. … وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

    Yardım edenİman edip salih ameller işleyenlere gelince; onlara mükafatlarını ödeyecek ve daha fazlasını da ihsan edecektir. Kulluk etmekten çekinenleri ve büyüklük taslayanları elem verici bir azaba uğratacaktır. Onlar, kendilerine Allah’tan başka bir dost ve yardımcı bulamazlar.

  8. إِذًا لَأَذَقْنَاكَ ضِعْفَ الْحَيَاةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنَا نَصِيرًا

    Yardım edenVe o zaman Biz; sana, hayatın da kat katını, ölümün de kat katını tattırdık. Sonra Bize karşı, sana bir yardımcı da bulamazdın.

  9. وَقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا

    Yardım edenVe de ki: Rabbım; beni doğruluk yerine koy. Ve doğruluk yerinden çıkar. Ve katından bana destekleyecek bir kuvvet ver.

  10. قُلْ مَنْ ذَا الَّذِي يَعْصِمُكُمْ مِنَ اللَّهِ إِنْ أَرَادَ بِكُمْ سُوءًا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ رَحْمَةً وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

    Yardım edenDe ki: Allah sizin için bir kötülük dilerse veya bir rahmet dilerse; sizi O’na karşı koruyabilecek kimdir? Onlar Allah’tan başka bir dost ve yardımcı da bulamazlar.

Sîga sayfası: يُنْصَرُونَ
Sîga sayfası: وَالنَّصَارَى

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنصر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعون, أيد, ظهر
Zıt Kökخذل
Çekirdek Özet 1Kurak toprağın yağmur suyuyla canlanıp yeşermesi, darlık ve baskı altındakine su veya güç ulaştırarak onu zafiyeten kurtarma
Çekirdek Özet 2Zayıf düşürülen veya haksızlığa uğrayan hak ehline ilahi müdahale ile üstünlük, himaye ve zafer bahşetme
Çekirdek Özet 3Adaletin ve meşruiyetin güç dengesizliği karşısında ilahi ve hukuki destekle ayakta tutulması, asimetrinin dengelenmesi
Kritik Hata RiskiKökü salt askeri çatışma zaferine indirgeyip zayıfı koruma, haksızlığı bertaraf etme ve topyekûn diriliş sağlama boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نصYükselme, açığa çıkma, uç noktaya varma, belirginleşip dikilme (karşılaştırılan kökler: نصب dikilmek/belirlenmek, نصح saf ve arı hale gelmek, نصف ortaya çıkıp ayrılmak, نصو saçın alından yukarı uzaması)رÇekirdeğin taşıdığı belirginleşme ve dikilme hareketine baş, zirve ve üstünlük unsuru katılmış; darlıkta olanın başını kaldırıp üstün konuma geçmesini sağlayan dış yardım ve himaye anlamı somutlaşmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkYaşamın, varoluşsal hareketin ve sürekliliğin korunma ihtiyacı.
صolta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaHedefe kilitlenme, tutunma, kararlılıkla kavrama ve sabitleme.
رinsan başı; baş, ilk, üstBaş, doruk noktası, üstünlük ve galibiyet mevkii.
نصرYaşamı ve sürekliliği hedef alarak sımsıkı tutma ve onu baskı altından kurtarıp başını yukarı kaldırmaCanlılığını yitirmek üzere olan bir varlığa dışarıdan yetişip onu sımsıkı kavrayarak darlıktan çıkarmak ve üste, zafere eriştirmek.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYağmurun kurak toprağı sulayarak yeşertmesi ve kurumasını önlemesi (أرض منصورة: bol yağmur almış toprak); vadiye uzaktan su taşıyan su arkları ve kanallar (النواصر).
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Mağrûr b. Sa‘ve (veya bir bedevi şair) kökü bir beldeye yönelme, bolluk ve yardım arama anlamında kullanmıştır: إذا دخَلَ الشّهر الحرامُ فودِّعِي / بلادَ تميم وانصرِي أرض عامرِ
Erken Arapça kullanımKuraklık çeken veya baskı altında ezilen kişinin yardım ve ihsan talebi için «انصروني نصركم الله» (bana ihsanda bulunun, bana destek olun) şeklinde söylenmesi; mazluma yardım ederek hasmını savuşturma fiili.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde نصر kökü, merkezi ve batı Sami kollarında derin bir arka plana sahiptir. İbranicede נָצַר (nāṣar) biçimi "gözetmek, korumak, muhafaza etmek, tehlikeden saklamak" anlamındadır. Ugarit dilinde nẓr "bakmak, korumak, gözetlemek", Süryanicede ise fonetik bir kaymayla nṭr (ܢܛܪ) kökü "beklemek, saklamak, korumak" manasını taşır. Kuzeybatı Sami dillerindeki bu "tehlikeye karşı koruma, nöbet tutarak muhafaza etme" semantik matrisi, Arapçada kuraklıktan kavrulan toprağın su ile korunup canlandırılması ve akabinde zulüm veya baskı altında ezilen zayıfın himaye edilerek düşmanına karşı galip kılınması yönünde zenginleşmiştir. Dolayısıyla kökün ilksel çekirdeği pasif bir yardım değil, varlığı yok olma veya çiğnenme tehdidine karşı "aktif biçimde koruma ve üste çıkarma" eylemidir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Koehler-Baumgartner (HALOT), Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYağmur suyu ve su arkı (نصر / نواصر)Kuraklaşan toprağa dışarıdan su sağlayarak onu ölümden kurtarma somut eyleminden, haksızlığa uğrayana güç aktarma soyutlamasına geçiş.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice nāṣar (נָצַر), Ugaritçe nẓr, Süryanice nṭr (ܢܛܪ)Dış tehlikelere karşı muhafaza etme, gözetleme, koruma altına alma ortak semantik tabanıyla tam uyumludur.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik koruma/gözetme izleriMısır veya Berberi dillerinde doğrudan ve düzenli bir ses denkliği tespit edilememiştir.Belirgin fark tespit edilmedi

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نصرAnlamlıYardım etmek, korumak, galip getirmekBaskı altındakine güç aktararak onu üstün kılmak ve korumak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
نرصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
صنرAnlamlıSoğuk olmak, sertleşmek, kök salmakŞiddetli soğuk rüzgâr (صنبر / صنرة), kaba ve sert nesne anlamlarında kullanılır.Tehzîb'de müsta'mel; Kur'an'da geçmez.
صرنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
رنصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
رصنAnlamlıSağlam ve muhkem olmakBir yapının veya sözün sarsılmaz, metin ve dengeli olması (رصانة).Tehzîb'de müsta'mel; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نصرMerkezHimaye ve zafer yardımıYalnızca güç vermekle kalmayıp düşmanı alt edecek, darlıktan çıkaracak zafer ve korumayı sağlama.Baskı altındaki tarafa güç aktararak hasmına galebe çalmasını sağlama.
عونKomşuGenel işbirliği ve destekعون, bir işin veya yükün taşınmasında tarafların birbirine arka çıkmasıdır; hasım veya çatışma şartı aranmaz.Karşılıklı yardımlaşma, külfeti bölüşme.
أيدKomşuGüçlendirme ve tahkimأيد, bir kimsenin kuvvet ve kudretini artırmaktır; bizzat çatışma sonucunu değil iç direnci hedefler.Güç, metanet ve kudret desteği verme.
ظهرKomşuSırt verme ve öne çıkarmaظهر, arkasında durarak belirginleştirmek ve açığa çıkarmaktır; nusretin neticesindeki üstünlüğü vurgular.Hasmına karşı arkasını sağlama alma, baskın gelme.
خذلZıtYüzüstü bırakma, terk etmeYardım beklenilen anda desteği kesip kişiyi hasmının karşısında tek başına ve korumasız bırakma.Dayanaksız bırakarak yenilgiye zemin hazırlama.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaنصرعَوْن المظلوم وإيتاء الظفرMazluma arka çıkma, baskıyı savuşturma, zafer ve dirilik kazandırma.Kesin
Latinceauxiliari, vindicare, subvenireYardım etmek, haksızlıktan kurtarmak, korumakVindicare haksızlığa uğrayanın hakkını almasını karşılarken, auxiliari genel destek boyutunu verir; yağmurla diriltme çağrışımını taşımaz.Güçlü
İngilizceto aid, to deliver, to grant victoryYardım etmek, kurtarmak, zafer bahşetmekTo aid genel kalır; to deliver darlıktan çekip almayı, to grant victory üstün kılmayı karşılar ancak kökün organik diriliş boyutunu eksik bırakır.Güçlü
Almancabeistehen, erretten, siegen helfenYanında durmak, kurtarmak, zafere eriştirmekBeistehen sadakatle arkasında durmayı, erretten kurtarmayı ifade eder; tek başına ilahi nusretin kapsamını vermekte yetersizdir.Güçlü
Fransızcasecourir, délivrer, faire triompherİmdada yetişmek, kurtarmak, zafer kazandırmakSecourir tehlikedeki birine acil yetişmeyi çok iyi karşılar; ilahi himayenin kurumsal sürekliliğini dışarıda bırakır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُنْصَرُونَ / يَنْصُرُكُمْSavaştan ve düşman baskısından kurtarıp galip kılmaDüşmanla sıcak çatışmada inananlara doğrudan güç ve üstünlük verilmesi (Âl-i İmrân 3:160, Muhammed 47:7).
نَصِيرًا / نَصِيرٍSığınılacak yegâne hami ve kurtarıcıŞirke sapanların veya zalimlerin hiçbir koruyucu bulamayacağının, hakiki hamiliğin Allah'a ait olduğunun beyanı (Nisâ 4:45, Tevbe 9:116).
نَصْرُİlahi yardım ve zaferZorlu süreçlerin, kuşatmaların ve sabrın ardından gelen kesin lütuf ve başarı (Bakara 2:214, Nasr 110:1).
أَنْصَارٍ / الْأَنْصَارAllah davasına canıyla ve malıyla arka çıkanlarHz. İsa'nın havarileri ve Medineli Müslümanların ilahi çağrıyı savunmak üzere verdikleri taahhüt (Âl-i İmrân 3:52, Tevbe 9:100).
النَّصَارَىHz. İsa'ya tabi olduğunu iddia eden topluluk (Hristiyanlar)Ehl-i kitap bağlamında, adını muhtemelen Nâsıra beldesinden alan veya havarilerin yardımlaşma andına nispet edilen grup (Bakara 2:62, Mâide 5:82).
انْتِصَار / يَنْتَصِرُونَHaksızlığa karşı meşru müdafaa ve hakkını almaZulme boyun eğmeyip dengeli ve adil bir biçimde kendini savunma ve zalimden hakkını tahsil etme (Şûrâ 42:39).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTevfik, ilahi inayet ve hüsranHakiki nusretin yalnızca Allah'tan olduğu (Âl-i İmrân 3:126), kulun fiilleriyle ilahi lütuf arasındaki ilişki ve Allah'ın müminleri yalnız bırakmaması tartışması.Metafizik koruma ve mutlak güç kaynağı olarak Tanrı.
FıkıhMazlumu müdafaa, cihad ve zimmet hukukuZulme uğrayana yardım etmenin farz-ı kifaye veya farz-ı ayn oluşu, tebaanın korunması ve cihadın meşruiyet şartı olarak nusret.Hukuki borç, güvenlik teminatı ve meşru savunma.
TefsirGazveler, bedir ve uhud dersleriBedir'deki meleklerin indirilişi gibi somut nusret tezahürlerinin psikolojik ve stratejik boyutları, zaferin maddi çokluğa değil ihlasa bağlılığı.Zahiri sebeplerin ardındaki gaybi ilahi tayin.
HadisUhuvvet ve adaleti tesis«Zalim de olsa mazlum da olsa kardeşine yardım et» hadisinde zalime nusretin onun zulmüne engel olmak şeklinde tevil edilmesi.Kötülüğü engelleyerek şahsı koruma, aktif ahlaki müdahale.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık-yaratıcı irtibatıİlahi inayet ve meşruiyet dayanağıİmanı fiili hayatta koruma ve mükafatlandırmaHakikati temsil eden zümrenin yalnız bırakılmaması, imtihan şartlarında manevi ve maddi direncin tahkimi.Kesin
İlmiYöntem ve cehaletle mücadeleDelilin ve metodun batıla galibiyetiZan ve hurafeyi gerileterek hakikati aşikâr etmeİlim sisteminde sağlam kanıt ve bilginin tahrifata karşı korunup zafere ulaştırılması işlevi.Güçlü
SiyasiHukuk düzeni ve egemenlikMazlumu koruma paktı ve kamu otoritesiAsimetrik zorbalığı dengeleyerek asayişi kurmaSiyasetin meşruiyet temeli zayıfı zorbaya karşı himaye etmek ve kamu düzeninde adaleti tesis etmektir.Kesin
İktisadiMülkiyet ve dayanışmaAcze düşen iktisadi aktörü ayağa kaldırmaİflas veya borç batağındaki üreticiyi piyasada tutmaTıpkı yağmurun kurak toprağı diriltmesi gibi, darlık içindeki iktisadi birime can suyu vererek çöküşü engelleme.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDış enerji enjeksiyonu ve negatif entropi (Homeostaz desteği)Kapalı veya sönümlenen bir sisteme dışarıdan enerji aktararak sistemin tükenmesini (entropi artışını) engellemek ve onu kararlı/üst düzey enerji durumuna yükseltmek.Güçlü
Beşeri bilimlerPozitif ayrımcılık ve asimetrik kuvvet dengelenmesiHukuki ve sosyal düzlemde, yapısal baskı altındaki dezavantajlı sınıflara ilave kurumsal destek sağlanarak güç dengesinin adalet lehine yeniden kurulması.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiنصر kökünü yalnızca harp meydanında kazanılan askeri zafer ve düşmanın fiziki imhası olarak anlamak.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün çekirdeğinde var olan kuraklığı giderici su desteği, zayıfı koruyup ayağa kaldırma, adaleti ayakta tutma ve kötülüğü engelleyerek kişiyi günahtan kurtarma bütünlüğü.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNusret kavramını militarist veya kabileci bir intikam aracına dönüştürerek hakikatin ahlaki ve hukuki zeminini yitirmek; yardımın ancak adaleti ayakta tutmak şartıyla meşru olacağını unutmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın tarih felsefesini, ilahi müdahale yasalarını ve peygamberlerin tebliğ süreçlerindeki güvencesini temellendiren anahtar kavramlardandır. İlahi adaletin dünyada ve ahirette hak ehli lehine nasıl tecelli ettiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Bedir, Uhud ve Huneyn gibi tarihi kırılmaları ele alan ayetlerde (Âl-i İmrân, Enfâl), peygamberlerin darlık anındaki yakarışlarında (Bakara, Enbiyâ) ve zayıfların hukukunu gözeten toplumsal ahkâm pasajlarında.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Zaferin sırf askeri ve maddi üstünlükle elde edildiği zannını yıkar; sayıca az olanın hak üzere sebat ettiğinde ilahi destekle baskın gelebileceği yasasını (Bakara 2:249) ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKuraklıktan kavrulmakta olan bir toprağa bol yağmur verilerek veya su kanalları bağlanarak yeşilliğinin korunması, canlandırılması ve kuruyup gitmekten kurtarılması.
  • Soyut anlamBaskı ve zulüm altında zayıf düşürülmüş bir tarafa dışarıdan meşru güç ve himaye aktararak onu darlıktan kurtarmak, hasmına galebe çaldırmak ve hak ettiği üstünlüğe ulaştırmak.
  • Sistematik karşılıkAdaletin asimetrik tehditler altında çökmesini engelleyen; hakikati, canı ve kamu düzenini ilahi veya kurumsal destekle tahkim eden dengeleyici güvenlik ve inayet mekanizması.
  • LaTeX modeliS(t)=(Pi−Db)+EN  ⟹  ΔS>0iffEN>Db−Pi
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) sistemin veya failin zamana bağlı durumunu, Pi failin içsel gücünü, Db hasmın veya krizin uyguladığı baskıyı temsil eder. Parantez içi negatif olduğunda (baskı iç gücü aştığında) sistem çökmeye mahkûmdur. Dışarıdan enjekte edilen ilahi/hukuki nusret enerjisi EN, bu negatif farkı aştığı anda sistemin türevi pozitif yöne döner (ΔS>0); böylece mağlubiyet ve yok oluş yerini dirilişe ve üstünlüğe bırakır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن