نصح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ص-ح10 sîga, 64 mücavir kök, 11 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سعيقولوَنَصَحْتُأسينصحنَصُوحًابلغنَاصِحٌرسلالنَّاصِحِينَرببرضعنَصَحُواغوي

KökSîga 10Ayet 11Sure 6Mücavir 64

▶ Ağı aç (3B)

نصح

ن - ص - ح

KÖK
  • 13 geçiş
  • 11 ayet
  • 10 sîga
  • 13 sözlük

Dikiş demektir. “Nasihat” bir işin oluşması için gerekli yolu göstermek veya yardım etmektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Dikiş demektir. “Nasihat” bir işin oluşması için gerekli yolu göstermek veya yardım etmektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.817 harf
باب الحاء الصاد والنون معهما ح ص ن، ص ح ن، ن ص ح، ن ح ص مستعملات حصن: الحِصْنُ: كل مَوضِع حَصين لا يُوصل إلى ما في جَوفه، يقال: حَصُنَ الموضع حصانةً وحَصَّنْتُه وأحصنَتْهُ. وحِصنٌ حَصين: أي لا يُوصل إلى ما في جَوْفه. والحِصان: الفَرس الفَحْل، وقد تَحصَّن أي تكلف ذلك، ويجمع على حُصُن. وامرأةٌ مُحْصَنٌة: أَحصَنَها زَوْجُها. ومُحْصِنةٌ: أحْصَنَتْ زَوْجَها. ويقال: فَرْجَها. وامرأةٌ حاصِنٌ: بَيِّنة
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR947 harf
نَصَحْتُكَ نُصْحاً ونَصاحَةً. قال الذبياني: نَصَحْتُ بني عَوْفٍ فلم يَتَقَبَّلـوارسولي ولم تَنْجَحْ لديهم وسائلي وهو باللام أفصح. قال الله تعالى: "وأنْصَحُ لكم". والاسم: النَصيحة. والنصيح: الناصِح. وقومٌ نُصَحاءُ. ورجلٌ ناصِح الجيب، أي تقيُّ القلب. قال الأصمعيّ: الناصِحُ: الخالص من العسل وغيره، مثل الناصع. وكلُّ شيء خَلَصَ فقد نَصَح. وانْتَصَحَ فلانٌ، أي قبل النصيحة. يقال: انْتَصِحْني إنَّني
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.120 harf
ح ص ن حصن ، حنص ، صحن ، نحص ، نصح : مستعملة . حصن : قال الليث : الحِصْنُ : كل موضع حَصِين لا يُوصَلُ إلى ما في جوفه ، تقول : حَصُنَ يَحْصُن حَصَانَة ، وحَصَّنَه صاحِبُه وأَحْصَنُه ، والدِّرْعُ الحَصِينَةُ : المُحْكَمَةُ ، وقال الأعشى : وكل دِلاصٍ كالأضَاةِ حَصِينَةٍ ترى فضلها عن رَيْعها يَتَذَبْذَبُ قال شمر : الحَصينَة من الدُّرُوعِ : الأمِينَةُ المُتَدَانِيَةُ الحَلَق التي لا يَحِيكُ فيها السلاح
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.942 harf
(باب النون والصاد وما يثلثهما) (نصع) النون والصاد والعين أصلٌ يدلُّ على خلوصٍ ولينٍ في الشَّيء. منه النَّاصع: الحَسَن اللَّون الشَّديد* البَياض. والنِّصْع: ضربٌ من الثِّياب شديد البَيَاض. ونَصَع الحقُّ: وضَح. ومن بابِ السُّهولة واللِّين، وهو القياس الذي ذكرناه، أنْصَعَت النَّاقةُ للفَحل: أقرَّتْ له. ويقال: قَبَحَ اللهُ أُمَّاً نَصَعَتْ [به([1])]، أي ولدَتْه، حكاه ابنُ السِّكِّيت. والمَنَاصِع:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR540 harf
- النصح: تحري: فعل أو قول فيه صلاح صاحبه. قال تعالى: ﴿لقد أبلغتكم رسالة ربي ونصحت لكم ولكن لا تحبون الناصحين﴾ [الأعراف/79]، وقال: ﴿وقاسمهما إني لكما لمن الناصحين﴾ [الأعراف/21]، ﴿ولا ينفعكم نصحي إن أردت أن أنصح لكم﴾ [هود/34] وهو من قولهم: نصحت له الود. أي: أخلصته، وناصح العسل: خاصله، أو من قولهم: نصحت الجلد: خطته، والناصح: الخياط، والنصاح: الخيط، وقوله: ﴿توبوا إلى الله توبة نصوحا﴾ [التحريم/8] فمن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR937 harf
ن ص ح نصحته ونصحت له نصحاً ونصيحة وأنا لك نصيح وتنصحت له وعن أكثم‏:‏ يا بني إياكم وكثرة التّنصح فإنه يورث التهمة وناصحته مناصحة‏.‏ وناصح نفسه في التوبة إذا أخلصها‏.‏ تركت حل السوء إذ لم يواني ولم أنتصح فيه المنيم المهدهدا وهو الذي ينيم الصبيّ ويناغيه حتى يهدأ‏.‏ قال النابغة‏:‏ فلا عمر الذي أثنى إليه وما رفع الحجيج إلى ألال لما أغفلت شكرك فانتصحني وكيف ومن عطائك جلّ مالي أي فعمر الذي فزاد
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.316 harf
نَصَحَ الشيءُ: خَلَصَ. والناصحُ: الخالص من العسل وغيره. وكل شيءٍ خَلَصَ، فقد نَصَحَ؛ قال ساعدةُ بن جُؤَيَّةَ الهذلي يصف رجلاً مزج عسلاً صافياً بماءٍ حتى تفرق فيه: فأَزالَ مُفْرِطَها بأَبيضَ ناصِحٍ، من ماءِ أَلْهابٍ، بهنَّ التَّأْلَبُ وقال أَبو عمرو: الناصح الناصع في بيت ساعدة، قال: وقال النضر أَراد أَنه فرّق به خالصها ورديئها بأَبيض مُفْرِطٍ أَي بماء غدير مملوء. والنُّصْح: نقيض الغِشّ مشتق منه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR723 harf
* ن ص ح * * نَصَحَهُ * و * نَصَحَ * له ينصح بالفتح فيهما * نُصْحاً * بالضم و * نَصَاحَةً * بالفتح وهو باللام أفصح قال الله تعالى ﴿وأنصح لكم﴾ والاسم * النَّصِيحَةُ * و * النَّصِيحُ * الناصح وقوم * نُصَحاءُ * بوزن فقهاء ورجل * نَاصِحُ * الجيب أي نقي القلب و * النَّاصِحُ * الخالص من كل شيء و * انْتَصَحَ * فلان قَبِل النصيحة يقال انتصحني فإني لك ناصح و * تَنَصَّحَ * تشبه بالنصحاء و * اسْتَنْصَحَهُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.569 harf
نصحه ينصحه، ونصح له، كمنعه - وباللام أعلى، كما صرح به الجوهري وغيره، وهي اللغة الفصحى. قال أبو جعفر الفهري في شرح الفصيح: الأصل في نصح أن يتعدى هكذا بحرف الجر، ثم يتوسع في حذف حرف الجر فيصل الفعل بنفسه. فتقول: نصحت زيداز وقال الفراء في كتاب المصادر له: العرب لا تكاد تقول نصحتك، إنما يقولون نصحت لك، قال النابغة: نصحت بني عوف فلم يتقبلـوا رسولي ولم تنجح إليهم وسائلي
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR8.715 harf
نَصَحَ لَهُ 1 نَصَحَ لَهُ ذ , and نَصَحَهُ, (S, K, &c.,) but the former is the original mode of expression, (Lb,) and is the more chaste, (S, Msb,) and the latter was scarcely ever used by the Arabs, (Fr,) aor. نَصَحَ , inf. n. نُصْحٌ and نَصَاحَةٌ (S, K,) and نَصِيحَةٌ, (A, L, Msb,) or this last is a simple subst., (S, K,) and نِصَاحَةٌ and نَصْحٌ (L) and نُصُوحٌ (TA) and نَصَاحِيَةٌ; (K;) and ↓
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.036 harf
نَصَحَ نَصَحَ A ( n. ac. نَصْح 1 , نُصْح 3 , نَصَاْحَة 22t , نَصِيْحَة 25t , نُصُوْح 27 , نَصَاحِيَة نَصَاحِيَة ) a. Advised, counselled. b. ( n. ac. نَصْح 1 , نُصُوْح 27 ), Was genuine; was sincere, honest. c. ( n. ac. نَصْح 1 ), Sewed, stitched. d. Did well. e. Watered thoroughly. f. ( n. ac. نُصُوْح 27 ), Drank his fill. نَصِحَ نَصِحَ A ( n. ac. نَصَاْحَة 22t ) a. [ coll. ],
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok23.096 harf
نصح نَصَحَ - يَنْصَحُ - نُصْح - نَاصِح - نَاصِحُوْن - نَصُوْح نَصَحَ - يَنْصَحُ + كائن + شيئاً أو أمراً: صفَّاه ونقَّاه نَصَحَ - يَنْصَحُ + كائن + لـِ كائن: التقدير: نَصَحَ - يَنْصَحُ + كائن + لـِ كائن + أمراً : يصلحه له بتصفيته وتهذيبه وتنقيته: يهيء الأمر أو الشيء لكائن، ثم يدعوه ليتبعه أو ينتفع به: يدعوه صادقاً مخلصاً ومن غير غرض لعمل أو
Tamamını oku

Sîgalar(10)

Mücavir kökler64 mücavir (88 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بلغ

    4 ortak ayet · İş ayakkabısı

  2. رسل

    5 ortak ayet · Saçak demektir

  3. سعي

    2 ortak ayet · Sua’f el çatlamasıdır

  4. ربب

    6 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  5. أسي

    1 ortak ayet · Usve ilacın acıtmasından üzülmek anlamında kullanılmaktadır

  6. قصو

    1 ortak ayet · Daha uzak

  7. رضع

    1 ortak ayet · Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  8. دلل

    1 ortak ayet · Dell : Delv kova demektir

  9. كفل

    1 ortak ayet · Üstüne oturulan keçe demektir

  10. حرج

    1 ortak ayet · Haric içiden geçilmesi zor ağaçlık yer demektir

  11. قول

    6 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  12. غوي

    1 ortak ayet · Ğaviy, “Ğaye” kenar demek, “ğavy” kenara çekilmek, yoldan…

Geçtiği ayetler(11)

Sîga sayfası: النَّاصِحِينَ
  1. وَقَاسَمَهُمَا إِنِّي لَكُمَا لَمِنَ النَّاصِحِينَ

    Öğüt verenlerVe; doğrusu ben size öğüt verenlerdenim, diye ikisine yemin etti.

  2. فَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَاقَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّي وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلَكِنْ لَا تُحِبُّونَ النَّاصِحِينَ

    Öğüt verenlerO da onlardan yüz çevirdi ve dedi ki: Ey kavmim; andolsun ki ben, size Rabbımın vahyettiğini bildirdim ve size öğüt verdim. Ne var ki siz, öğüt verenleri sevmiyorsunuz.

  3. وَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ يَسْعَى قَالَ يَامُوسَى إِنَّ الْمَلَأَ يَأْتَمِرُونَ بِكَ لِيَقْتُلُوكَ فَاخْرُجْ إِنِّي لَكَ مِنَ النَّاصِحِينَ

    Öğüt verenlerŞehrin öte başından koşarak bir adam geldi ve dedi ki: Ey Musa; ileri gelenler, seni öldürmek için aralarında görüşüyorlar. Hemen çık git, doğrusu ben, sana öğüt verenlerdenim.

Sîga sayfası: لَنَاصِحُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنصح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerخلص, وعظ, رشد, صلح
Zıt Kökغشش
Çekirdek Özet 1İki parçayı dikişle birleştirmek, yırtığı onarmak ve bir nesneyi yabancı maddelerden arındırıp saflaştırmak
Çekirdek Özet 2Karşıdakinin hayrına olan eylem veya sözü tam bir içtenlik, arılık ve bütünlük bilinciyle sunma
Çekirdek Özet 3Bir sistemdeki gedikleri kapatan, yapıyı tahkim eden ve sahtelikten arınmış güven ilişkisini kuran ilke
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca tek taraflı ahlaki vaaz veya kuru bir tavsiye sayılması; onarıcı, dikişleyici ve saflaştırıcı kurumsal niteliğinin gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نصBir şeyi açığa çıkarmak, yükseltmek, ayırmak ve görünür biçimde belirgin kılmak; نصب kökünde dikmek ve belirginleştirmek, نصت kökünde dikkati toplayıp kulak vermek, نصر kökünde yardım ve kuvveti açığa çıkarmak, نصف kökünde tam ortadan ayırıp paylaştırmak, نصو kökünde ise alındaki saç tutamını tutup çekmek gibi türevlerde bu kök anlam görülür.حBoğaz harfi olan ha harfinin sızıcı ve yumuşak temasıyla, açığa çıkan unsuru yırtığı kapatacak şekilde bitiştirme, iki yakayı birleştirme (dikiş) ve tortuları tasfiye ederek arılık/saflık kazandırma anlamına daralmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkYaşamın akışı, süreklilik arz eden bağ ve canlı bir hareketin başlaması
صolta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaDağılmış olanı yakalama, bir araya toplama, sabitleme ve hedefe kenetleme
حçit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaDış tesirlere karşı koruyucu bir sınır çekme, içtekini arındırıp muhafaza etme
نصحDağılmış veya yırtılmış yapıyı canlı bir bağla yakalayıp koruyucu bir bütünlük içine dikmek ve arındırmakCanlı süreklilik (ن) taşıyan bir gayeyle, ayrışmış parçaları yakalayıp birleştirmek (ص) ve yabancı unsurlardan arındırarak koruma altına almak (ح).

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTerzinin elbiseyi dikmesi, ipliğin iğneye geçirilip yırtığın kapatılması (en-nâsih: terzi, en-nisâh: dikiş ipliği, kâmîsun mensûh: dikilmiş gömlek) ve balın tortusundan süzülerek arındırılması (nâsihu'l-asel: süzme bal).
Cahiliye şiiri kullanımıA'şâ, içki meclisinde derilerin yere serilmesini dikiş/tabaklama derilerine benzeterek şöyle der: فترى القوم نشاوى كلهم / مثل ما مدت نصاحات الربح
Erken Arapça kullanımHüzeyl kabilesinden Sâide b. Cüeyye, süzülmüş saf balı ve berrak suyu tasvir ederken kökü saflık anlamında kullanır: فأزال مفرطها بأبيض ناصح / من ماء ألهاب بهن التألب

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesi genelinde kökün نصح biçimindeki doğrudan varlığı ağırlıklı olarak Güney Sami (Arapça) havzasında dikiş dikmek, arıtmak ve içtenlikle davranmak ekseninde özelleşmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) doğrudan n-ṣ-ḥ kökü daha çok zafer kazanmak, parlamak, üstün gelmek, yönetmek (İbranice natsach / נָצַח) çizgisine kayarken, Arapçadaki yırtığı onarma ve saflaştırma anlam matrisiyle fonetik olarak örtüşen ancak semantik açıdan zafer ve parlaklık yönüne evrilen bir akrabalık gösterir. Arapçada نصح kelimesi somut bedensel ve nesnel pratiklerden (terzilik, bal süzme, devenin suya kanması) kopmayarak zihinsel-ahlaki bir saflık ve bütünleme makamına taşınmıştır. İki ucu birleştirip yırtığı kapatma eylemi, ahlaki düzlemde hile ve aldatmanın (gışş) karşıtı olan samimiyeti ifade eder hale gelmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDikiş dikmek (el-hiyâta) ve tortuyu süzüp arındırmak (el-hulûs)Somut nesne düzlemindeki yırtığı kapama ve yabancı unsuru tasfiye etme eylemi, doğrudan ahlaki içtenliğe ve sadakate aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice נצח (n-ṣ-ḥ) kökünde parlamak, üstün gelmek, ebedi olmak; Süryanice nṣaḥ biçiminde ışıldamak, şöhret bulmakFonetik olarak özdeş kökün Arapçada arılık ve bütünleme, Kuzeybatı Sami dalında ise parlama ve zafer kazanma yönünde ayrışması söz konusudur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir ses denkliğiyle kanıtlanmış ortak bir kök formu tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Gesenius, Lisān al-ʿArab, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نصحAnlamlıDikiş dikmek, arındırmak, öğüt vermekYırtığı birleştirmek, hileden arınmış olarak muhatabın ıslahını istemekHedef kök; Kur'an'da geçer
نحصAnlamlıDağın temeli, kısır yaban eşeğiDağın sert dip kökü (nuhs) ve gebe kalmayan diri yaban eşeği (nahûs)Kur'an'da geçmez; sertleşme ve dip anlamı taşır
صنحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir
صحنAnlamlıGeniş kap, kase, dövmekGeniş ve yayvan kase; açıklık ve vurmaKur'an'da geçmez; açılma ve yayılma bildirir
حنصAnlamlıDaralmak, sıkışmakBir şeyin daralıp zorlaşmasıKur'an'da geçmez; Tahdhîb'e göre müsta'meldir
حصنAnlamlıKorumak, muhkem kılmakKale ve sığınakla koruma altına almak, iffetli olmakKur'an'da geçer; harflerin yer değiştirmesiyle koruma ortak paydası sürer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نصحMerkezOnarma, arındırma ve bütünlemeMuhatabın eksiğini kapatıp ona hilesiz, arı bir yöneliş sunmaktır.Hem içsel arılığı (ihlas) hem de fiili onarımı (dikiş) bir arada tutar.
خلصKomşuSaflık ve arılıkخلص katışıksız olmayı ve ayrışmayı vurgularken, نصح fazladan onarma ve fayda sağlama eylemini içerir.Sadece tortudan arınma değil, muhatabın hayrına yönelmiş etkin bir saflıktır.
وعظKomşuSözlü uyarı ve irşatوعظ kalbi yumuşatacak korkutma ve teşvik içeren sözdür; نصح ise sözü aşan genel bir iyilik ve sadakat tutumudur.Vaaz bir anlatım biçimidir; nasihat ise ilişkinin hilesiz dikişidir.
رشدKomşuDoğru hedefe yönelmeرشد hedefe tam isabet etmeyi ve doğru yolda yürümeyi; نصح ise bu istikameti gösteren samimi gayreti belirtir.Nasihat vesile ve niyet, rüşd ise ulaşılan yetkinlik durumudur.
صلحKomşuİyilik, dirlik ve düzgünlükصلح bozulmanın zıddı olan barış ve dengedir; نصح ıslahın içsel motoru ve sadık niyetidir.Nasihat olmaksızın hakiki ıslah gerçekleşemez.
غششZıtHile, aldatma ve bulanıklıkSütü suyla karıştırmak, muhataptan gerçeği gizlemek ve kalpte kötülük saklamaktır.Nasihatin tam karşıtıdır; bütünlüğü bozar ve arılığı kirletir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaنصحخلوص الود وإصلاح الخللMuhatabın hayrını dileyerek kusuru onarma ve hilesiz sevgi beslemeKesin
Latincesincere monere, sarcireİçtenlikle uyarmak, tamir etmekLatince monere tavsiyeyi, sarcire ise yırtığı yamayıp onarmayı karşılar; kökün iki yönünü paylaşırlar.Güçlü
İngilizcesincere counsel, mending, benevolenceSamimi rehberlik, onarma, iyilik istemeCounsel yalnızca akıl vermeyi anlatırken, mending kökün dikiş/tamir çekirdeğini yakalar.Güçlü
Almancaaufrichtiger Rat, flickenİçten öğüt, kusuru gidermek/yamamakRat tek başına zihinsel kalır; flicken eylemiyle birleştiğinde kökün onarıcı yönü belirginleşir.Güçlü
Fransızcaconseil sincère, raccommoderSamimi tavsiye, dikişle onarmaRaccommoder yırtılanı düzeltme ve barıştırma nüansıyla kökün fiziksel çekirdeğini taşır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Peygamberlerin daveti (نَصَحْتُ, أَنْصَحُ, نَاصِحٌ)Tebliğde kusursuz samimiyet, hiçbir menfaat gütmeden hakikati bildirmePeygamberlerin kavimlerine hitabı; A'râf 7:62, 7:68, 7:79, 7:93; Hûd 11:34
Şeytanın ve hilekârların sahte iddiası (نَاصِحِينَ, لَنَاصِحُونَ)Aldatıcı bir dostluk ve sadakat maskesi takınmaİblis'in Âdem ve Havva'yı kandırması, Yusuf'un kardeşlerinin babalarını iknası; A'râf 7:21; Yûsuf 12:11
Himaye ve bakım talebi (نَاصِحُونَ)Bir kimsenin bakımını, emzirmesini ve korunmasını üstlenmeMusa'nın sarayda himaye edilişi; Kasas 28:12
Sadakat ve meşruiyete bağlılık (نَصَحُوا)Darlıkta bile Allah ve Resulü'ne hilesiz, tam bağlılık içinde kalmaSavaşa katılamayan zayıfların ve hastaların durumu; Tevbe 9:91
Onarıcı ve kusursuz tövbe (نَصُوحًا)Yırtığı kapatan, dönüşü olmayan, arı ve kesin nedametGünahlardan bütünüyle sıyrılıp hali ıslah etme; Tahrîm 66:8

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamPeygamberlerin sıfatları ve tövbe nazariyesiPeygamberin tebliğde kendi nefsine bir pay çıkarmaması; tövbe-i nasûhun günah izini tamamen yok eden mahiyeti.Tam ihlas, sıdk ve insanın imanındaki yırtıkları onarması.
FıkıhHükümdara ve topluma karşı nasihat vazifesi, alışverişte dürüstlükEmr-i bi'l-ma'ruf ilkeleri, meşru yöneticiye sadakat ve kusur bildirme; akitlerde aldatmanın (gışş) yasaklığı.Aldatmayı terk etmek, sözleşmedeki eksiklikleri gidermek ve kamusal maslahatı gözetmek.
TefsirPeygamber kıssaları ve tövbe ayetleriNasihatin vaazdan öte bir dostluk, dikiş ve yırtığı yamama metaforu olarak kavranması (Zemahşerî, Râzî).Kelimenin terzilik ve bal süzme kök anlamından hareketle ayetlerin yorumlanması.
HadisDinin mahiyeti tarifi (ed-Dînü en-nasîha)Dinin bizzat samimiyet ve sadakatten ibaret sayılması; Allah'a, Kitabı'na, Resulü'ne, yöneticilere ve bütün müminlere nasihat.Bütün ilişkiler ağında sahteliği dışlayan mutlak içtenlik ve onarıcılık.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulun Rabbi ve elçisiyle kurduğu bağHilesiz teslimiyet ve onarıcı tövbeKulun kalbindeki şüphe ve nifak yırtıklarını kapatmasıTevbe 9:91 ve Tahrîm 66:8 bağlamında dini hayatın samimiyet zeminine oturtulmasıdır.Kesin
İlmiBilginin aktarımı ve eleştiri ahlakıDoğruyu saptırmadan sunma ve ilmi tashihFikri ve ameli hataları örtbas etmeden onarmaÂlimin topluma ve talebeye karşı hakikati eğip bükmeden, arı biçimde iletmesidir.Güçlü
SiyasiYöneten-yönetilen ilişkisi ve kamu denetimiSadakat, yapıcı eleştiri ve kamu maslahatıİktidarın keyfiliğini önleme ve toplumsal dokuyu tahkim etmeEmr-i bi'l-ma'ruf gereği idarecilere gerçeği hatırlatıp devlet mekanizmasındaki gedikleri kapamaktır.Güçlü
İktisadiTicari muameleler ve üretim kalitesiKusuru gizlememe ve malın kalitesinde dürüstlükPiyasada güveni tesis edip aldatmayı (gışş) tasfiye etmeMalın ayıbını göstermek, hileli üretimi engellemek ve sözleşme dokusunu korumaktır.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHata düzeltme kodları (error-correcting codes) ve filtreleme (tasfiye)İletilen sinyaldeki gürültüyü (şâibe) süzüp temizleme ve bozulmuş/yırtılmış veri bloklarını matematiksel dikişle aslına uygun onarma işlemidir.Güçlü
Beşeri bilimlerRestoratif adalet ve güven temelli toplumsal sermayeSuç veya kusurla parçalanan toplumsal dokunun cezalandırmadan ziyade onarıcı bir müdahaleyle yeniden dikilmesi ve ilişkilerin hilesiz arılığa kavuşturulmasıdır.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiNasihat kelimesinin hiyerarşik bir konumdan verilen, can sıkıcı bir ahlak dersine, kuru bir vaaza veya rastgele bir akıl hocalığına indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün kökenindeki dikiş dikme (kusuru ve yarığı kapatma) ve saflaştırma (bütün şaibelerden arındırma) manaları; ilişkinin her iki tarafını da bağlayan ontolojik bir sadakat ve onarım eylemidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki peygamber tavrının sadece sözel bir telkin sanılması, dini sadakatin (Tevbe 9:91) ve nasûh tövbenin (Tahrîm 66:8) dönüştürücü ve onarıcı yapısal gücünün anlaşılamaması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın nübüvvet metodolojisini, ahlak felsefesini ve tövbe psikolojisini bir araya getiren anahtar bir kavramdır. Peygamberlerin topluma yaklaşımının bir üstünlük taslama değil, yırtılan fıtrat dokusunu onarma (dikiş) ve tortulardan arındırma (hulûs) hareketi olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin kavimleriyle yüzleşmelerini anlatan A'râf ve Hûd surelerindeki davet sahnelerinde, nifak ve cihad imtihanının işlendiği Tevbe Suresi'nde ve arınmayı şart koşan Tahrîm Suresi'nde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Nasihati üstten bakan bir kınama veya zorlama olarak algılayan yaklaşımı yıkar; yerine muhatabın hayrını kendi çıkarının önüne koyan, hilesiz ve yapıcı bir dostluk ve onarım ameliyesi koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYırtılan kumaşı iğne ve iplikle birleştirmek, elbiseyi dikip bütünlemek ve bal gibi akışkan maddeleri süzgeçten geçirerek yabancı unsurlardan arındırmak.
  • Soyut anlamBir varlığın, ilişkinin veya inancın yapısında ortaya çıkan eksiklik ve gedikleri hilesiz, arı ve yapıcı bir niyetle kapatıp kemale erdirmek.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki gürültüyü, şaibeyi ve çatlakları gidererek bileşenler arasında yüksek düzeyli güven ve bütünlük sağlayan onarıcı operatör.
  • LaTeX modeliSt+1=Φ(St∖Ξ)∪∂(St)
  • LaTeX açıklamasıFormülde St sistemin mevcut kusurlu veya yarılmış durumunu temsil eder. Ξ bileşeni yapıya karışmış olan yabancı unsurları, hileyi ve tortuları gösterir; St∖Ξ işlemi bunların süzülüp arındırılmasını simgeler. ∂(St) ifadesi yırtılan kenarları ve çatlakları temsil eder; Φ operatörü ise dikiş ve onarım fonksiyonu olarak bu ayrışmış sınırları birleştirip bütünleyen nasihat eylemidir. Sonuç St+1, hilesiz ve onarılmış yeni kararlı duruma karşılık gelir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن