ودق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: و-د-ق1 sîga, 29 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جعلخرجركمشيأودقسحبسموالْوَدْقَخللسنيبرقزجوبرد

KökSîga 1Ayet 2Sure 2Mücavir 29

▶ Ağı aç (3B)

ودق

و - د - ق

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Sicim gibi yağmurdur.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sicim gibi yağmurdur.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.972 harf
القاف والدال و"وايء" معهما ق د و، ق د ي، ق د أ، ق ي د، ق و د، د ق ي، و ق د، و د ق مستعملات قدو: قدي: القَدوُ: الأصل الذي انشعب منه الاقتداء، وبعض يكسر فيقول: قِدْوة أي به يُقْتَدَى، قال الكميت: والجود من راحتـيك قِـدوتـهُ وكان حذواً في الشعر والخطب ومر فلان يتقدى بفرسه أي يلزم به سنن السيرة. وتَقَدَّيتُ على دابتي، ويجوز في الشعر: تَقْدو به دابته. وقِدَى رمح أي قَدْر رمح، مقصور، وقَيْدَ رمح،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR874 harf
الوَدْقُ: المطرُ. وقد وَدَقَ يَدِقُ وَدْقاً، أي قَطَرَ. قال الشاعر: فلا مُزْنَةٌ وَدَقَتْ وَدْقَهاولا أَرْضَ أبقَلَ إبْقالَها ووَدَقْتُ إليه: دنوتُ منه. وفي المثل: ودَقَ العَيْرُ إلى الماء، أي دنا منه. يضرب لمن خَضَعَ للشيء لحرصِه عليه. والموضعُ مَوْدِقٌ، ومنه قول امرئ القيس: تُعَفِّي بذَيْلِ المِرْطِ إذْ جئتُ مَوْدِقي وذاتُ وَدْقَيْنِ: الداهية، أي ذات وجهين، كأنَّها جاءت من وجهين. قال
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.687 harf
ق د ( وايء ) قود ، قيد ، قدا ، وقد ، ودق ، دوق ، دقي . قدا : قال الليث : القَدْو : أصل البناء الذي ينْشعِب منه تصريف الاقتداء . ويقال : قِدْوُه وقُدوة لما يُقتَدَى به . قال أبو بكر : القِدَى : جمع قِدْوة يكتب بالياء . اللِّحياني عن الكسائيَّ يقال : لي بك قُدْوة وقِدوَة وقِدَة . ومثله حَظِيَ فلانٌ حِظْوَة وحُظْوة وحِظَةً ، ودارِي حِذْوَةِ دارك وحُذْوة وحِذَتُه . وقال أبو زيد : يقال : قداً وأقداءٌ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.645 harf
(باب الواو والدال وما يثلثهما) (ودس) الواو والدال والسين: كلمتان: الأولى الوديس: النبات، يقال أودَسَت الأرضُ: أخرجَتْ نَبْتَها. والأخرى: وَدَسَ الشَّيءَ: خَبَّأه. وما أدرِي أين وَدَسَ، أي ذَهَب. (ودص) الواو والدال والصاد. يقولون: ودَصَ إليَّ بكلامٍ: ألقاه ولم يتمَّه. (ودع) الواو والدال والعين: أصلٌ واحد يدلُّ على التَّرْك والتَّخْلِية. وَدَعَه: تركه، ومنه دَعْ. ويُنشد: ليت شِعْري عنْ خليلي ما
Maddenin bağlantısı

(باب الواو والدال وما يثلثهما) (ودس) الواو والدال والسين: كلمتان: الأولى الوديس: النبات، يقال أودَسَت الأرضُ: أخرجَتْ نَبْتَها. والأخرى: وَدَسَ الشَّيءَ: خَبَّأه. وما أدرِي أين وَدَسَ، أي ذَهَب. (ودص) الواو والدال والصاد. يقولون: ودَصَ إليَّ بكلامٍ: ألقاه ولم يتمَّه. (ودع) الواو والدال والعين: أصلٌ واحد يدلُّ على التَّرْك والتَّخْلِية. وَدَعَه: تركه، ومنه دَعْ. ويُنشد: ليت شِعْري عنْ خليلي ما الَّذِي *** غالَهُ في الحبِّ حَتَّى وَدعَهْ([1])ومنه وَدَّعْتُه توديعاً. ومنه الدَّعَة: الخَفْض، كأنّه أمرٌ يترك معه ما يُنْصِب. ورجلٌ مُتَّدِعٌ: صاحب راحة، وقد نالَ الشَّيءَ وادِعاً مِن غير تكلُّف. والوَديع: الرّجُل الساكن. والمُوادَعَة: المصالَحة والمتاركة. [و] وَدَّعْتُ الثَّوبَ في صُِوانِهِ، والثَّوب مِيدَعٌ. (ودف) الواو والدال والفاء. يقولون: الوَدْفة([2]): الروضة الخضراء. ووَدَف الشّحمُ: ذابَ وسال. (ودق) الواو والدال والقاف: كلمةٌ تدلُّ على إتيانٍ وأنَسَة. يقال وَدَقْتُ به، إذا أنِسْتَ به وَدْقاً. والمَوْدِق: المأتَى والمكان الذي تقِفُ فيه آنِساً. ومَوْدِق الظَّبْي: المكان يقِف فيه إذا تناوَلَ الشَّجرة. ومنه قوله: * تُعفّي بذيل المِرْط إذ جئتُ مَوْدِقي([3]) * ومنه أتَانٌ وَدِيقٌ، إذا أرادت الفحل، وبها وِدَاقٌ كأنَّها تأنس إليه وتستأنسه. والوَدْق: المَطَر، لأنَّه يَدِقُّ، أي يجيء من السَّماء. ومما شذَّ عن الباب الوَدَق: نُقَطٌ حُمر تخرجُ في العين، الواحدة وَدَقة. (ودك) الواو والدال والكاف: كلمةٌ واحدة، هي الوَدَك، وهو معروف. ويقال دَجاجةٌ وَدِيكةٌ، أي سمينة. ورجلٌ وادِكٌ: له وَدَكٌ. (ودن) الواو والدال والنون، فيه ثلاثُ كلماتٍ غيرِ منقاسة: إحداهَا الوَدْنُ([4])، وهو حُسْن القيام على العروس. يقال: أخَذُوا في وِدانِهِ. والأخرى المُودَنُ والمَوْدُون([5]). قال: وأمّكَ سوداءُ مودونةٌ *** كأنَّ أناملَها الحُنْظُبُ([6])والكلمة الثالثة وَدَنْتُ الشَّيءَ: بَلَلتُهُ، والأمر منه دِنْ. واتَّدَنَ: ابتَلَّ. (وده) الواو والدال والهاء: كلمةٌ واحدةٌ. استَوْدَهَت الإبلُ واسْتَيْدَهَت، إذا اجتمعَتْ وانساقت. قال أبو بكر: وَدَهَني([7]) عن هذا، أي صدَّني عنه. (ودي) الواو والدال والحرف المعتل: ثلاثُ كلماتٍ غير منقاسة: الأولى وَدَى الفرسُ ليَضرِبَ أو يبول، إذا أدْلَى. ومنه الوَدْي: ماءٌ يخرج من الإنسان كالمَذْي. والثانية: وَدَيْتُ الرّجلَ أُدِيهِ دِيةً. والثالثة: الوَدِيُّ: صِغار الفُسلان. وإذا هُمز تغيَّرَ المعنى وصار إلى بابٍ من الهَلاك والضَّياع. يقولون: المُوَدَّأة([8]): المَهْلَكة، وهي على لفظ المفعول به. ويقولون: ودَّأْتُ عليه الأرضَ، إذا دَفَنْتَه. ووَدَّأ بالقوم، إذا أرْدَاهم([9]). (ودج) الواو والدال والجيم: *كلمة واحدة: الوَدَجَانِ: عِرْقانِ في الأخدَعَين. ثم يشبَّه بذلك، فيقال للأخوين: وَدَجانِ. قال: فقُبِّحْتُما من وافِدَين اصطُفيتُما *** ومن وَدَجَيْ حَربٍ تَلَقَّحُ حائلِ([10])ووَدَجْتُ بين القَوم: أصلحتُ بينهم، مأخوذٌ من الوَدَجين، أي اتَّفَقوا كاتِّفاق الوَدَجَيْن. (وذر) الواو والذال والراء كلمتانِ: إحداهما الوَذَرةُ، وهي الفِدْرَة من اللـحم. والتَّوْذير: أن يُشْرَطَ الجُرح فيقال: وذّرْتُه. وفي الحديث أنَّ رجلاً قال لآخر: "يا ابن شامّة الوَذَر" فحُدّ، كأنَّه عَرَّض لها بأعضاء الرِّجال. والأخرى قولهم: ذَرْذَا. قال أهل اللُّغة: أماتت العرب الفِعل من ذَرْ في الماضي، فلا يقولون وَذَرْتُه. (وذف) الواو والذال والفاء: كلمةٌ واحدة، هي التوذُّف: التَّبَختُر. يقال: أقبَلَ يتوذّف. (وذل) الواو والذال واللام: كلمتان إحداهما مشهورةٌ قد قِيلَت، الوَذيلة، وهي المِرآة. والأخرى: الوَِذَالة([11]): ما يقطع الجزَّار من اللَّحم بغير قَسْمٍ، يقال: توذَّلُوا منه شيئاً. (وذم) الواو والذال والميم: كلمةٌ تدلُّ على تعليق شيءٍ بشيء. منهُ قولُهم: وذَّمْتُ الكلبَ، إذا جعلتَ له قِلادة. والوَذَمة: الحُزَّة من الكَرِش المعلَّقة، والجمع وِذام. والوَذَم: جمع وَذَمة، وهي سيورٌ تُشدُّ بعَرقُوَةِ الدَّلو. [و] وَذِمت الدّلوُ: انقطَعَ وَذَمُها. أمَّا وذائمُ الأموال فهي التي نُذِرَت فيها النُّذور. والقياس واحد كأنَّها ليست من خالص المال الذي يجوز التصرُّف فيه، بل هي معلَّقة على المال. ويقال: بل الوذيمة: الهَدْي يُهْدَى للنُّسُْك. وقولهم: وَذَّمَ فلانٌ على المائة: زادَ، من هذا أيضاً، كأنَّ الزّيادة معلَّقة بالمائة. (وذح) الواو والذال والحاء كلمة. فالوَذَح: ما تعلَّقَ بأصواف الغنَم من البَعَر، ثم يقال امرأةٌ وَذَاحٌ: غيرُ عفيفة. ---------------------__ ([1]) البيت لأبي الأسود الدؤلي، في اللسان (ودع). قال في اللسان: "وعليه قرأ بعضهم: ﴿ما ودعك ربك وما قلى﴾ [الضحى 3]. ([2]) والوديفة أيضاً. ([3]) لامرئ القيس في ديوانه بروايتي الطوسي وخرابنداذ، واللسان (ودق). وصدره: * دخلت على بيضاء جم عظامها * ([4]) والودان أيضاً. ([5]) لم يفسره هنا، وفي المجمل: "والمودن: القصير اليد، وكذلك المودون". ([6]) لحسان بن ثابت في ديوانه 61 واللسان (ودن، حنظب). وفي الديوان والموضع الأخير من اللسان: "سوداء نوبية". ([7]) في الجمهرة (2: 306): "أودهني"، وما في الجمهرة يطابقه ما في اللسان. وما في الأصل هنا يطابقه ما في القاموس. ([8]) في الأصل: "الموادة"، صوابه وضبطه من المجمل واللسان (ودأ). ([9]) في الأصل: "أرادهم"، تحريف. ([10]) لزيد الخيل، كما في اللسان (ودج)، وصدره محرف هناك. ([11]) ضبطت في الأصل والمجمل بكسر الواو، وفي القاموس واللسان بفتحها.

ـ

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR661 harf
و د ق ودقت السماء والمطر وسحاب وادق‏.‏ وودق العير إلى الماء‏.‏ وهذا مودق الحمر‏:‏ مأتاها ومودق الظّبي‏:‏ لموقفه حيث يتناول الشجر‏.‏ قال امرؤ القيس‏:‏ وودق لك الصيد‏:‏ أكثبك‏.‏ وما ودق إلى الأرض منه شيء‏.‏ وبعير وادق السرّة‏:‏ للسمين لأن سرته تدنو من الأرض‏.‏ قال‏:‏ مندحّة السرّات وادقاتها وإنه لوادق السّنة إذا كان قريب النّعاس نومةً‏.‏ وسيف وادق‏:‏ حديد‏.‏ واشتدّت الوديقة والودائق وهي
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.785 harf
ودَقَ إلى الشيء وَدْقاً ووُدُوقاً: دنا. ووَدَق الصيدُ يَدِقُ وَدْقاً إذا دنا منك؛ قال ذو الرمة: كانَتْ إذا وَدَقَتْ أَمثالُهُنَّ لَهُ، فبَعْضُهُنَّ عن الآلاف مُشْتَعِبُ ويقال: مارَسْنا بني فلان فما وَدَقُوا لنا بشيء أي ما بذلوا، ومعناه ما قَرَّبوا لنا شيئاً من مأْكول أو مشروب، يَدِقُون وَدْقاً. ووَدَقْتُ إليه: دنوت منه. وفي المثل: وَدَق العَيْرُ إلى الماء أي دنا منه؛ يضرب لمن خضع للشيء بحِرْصه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR38 harf
* و د ق * * الوَدَقُ * المطر وبابه وعد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.409 harf
الودق: المطر كله شديده وهينه. ومنه قوله تعالى: )فترى الودق يخرج من خلاله( قال زيد الخيل: ضربن بغمرة فخرجن منـهـا خروج الودق من خلل السحاب وقد ودق يدق ودقا كوعد يعد وعدا: قطر، قال عامر بن جوين الطائي: فلا مزنة ودقت ودقها ولا أرض أبقل إبقالها هكذا أنشده سيبويه. قال سيبويه: وفي شعره: ولا روض، فلا يحتاج فيه الى تأويل. وودق إليه ودوقا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR247 harf
وَدْقٌ وَدْقٌ ذ Rain, (S, K, TA,) whether violent or gentle: (TA:) or violent rain. (MF in art. قهب.) وَدِيقٌ وَدِيقٌ ذ : see 10 in art. قرأ. مُتَوَدِّقٌ مُتَوَدِّقٌ ذ : occurring in the TA, art. قهب; from الوَدْقُ, meaning Violent rain. (MF.)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR705 harf
وَدَقَ وَدَقَ a. [ يَدِقُ ] ( n. ac. وَدْق 1 ), Dropped, dripped; rained. b. Was sharp ( sword ). c. Was distended, relaxed. d. [ Bi ], Became familiarized with. e. ( n. ac. وَدْق 1 , وُدُوْق 27 ) [ Ila ], Approached, neared. وَدِقَ وَدِقَ a. [ يِيْدَقُ ] ( n. ac. وَدَق 4 ), Was spotty &c. أَوْدَقَ أَوْدَقَ IV , a. Rained. وَدْق وَدْق 1 , a. Fine rain. b. Red spots, pustules.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.380 harf
ودق وَدَقَ - يَدِقُ - وَدَق وَدَقَ - يَدِقُ + الكائن أو الشيء + من خلال شيء: يتسرب من خلاله ويُنَقِّط: ينبق من خلال شيء ويسيل ويبرز ويخرج ثم يسقط أو يفيض على ما تحته وَدَق: اسم فعل " وَدَقَ - يَدِقُ ": التسرب: وهو كذلك بمعنى مفعول: الشيء الذي ينبق ويبرز ويسيل متسرباً من خلال شيء: كالمطر أو النقط بالعين أو فتق شحم البطن أو السرة واللفظ
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler29 mücavir (41 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سحب

    2 ortak ayet · Fışkıran sudur

  2. خلل

    2 ortak ayet · Hilale (Hı) diş aralarındaki kalıntıları çıkarmak için…

  3. صوب

    2 ortak ayet · Sağanak yağmur demektir

  4. سني

    1 ortak ayet · Parıltı

  5. خرج

    2 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  6. ركم

    1 ortak ayet · “Rükbe” diz demektir

  7. زجو

    1 ortak ayet · İter

  8. ثور

    1 ortak ayet · Öküz demektir

  9. رأي

    2 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  10. سمو

    2 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  11. جعل

    2 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  12. برد

    1 ortak ayet · Gocuk demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. … سَحَابًا ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ جِبَالٍ …

    YağmurGörmedin mi ki; Allah, bulutları sürer, sonra onları bir araya getirip üst üste yığar. Ve sen, onların arasından yağmurun yağdığını görürsün. Gökten içinde dolu bulunan dağlar gibi bulutlar indirir de dilediğini ona uğratır ve dilediğinden onu uzak tutar. Onun şimşeğinin pırıltısı, neredeyse gözleri alıverecek.

  2. … فَيَبْسُطُهُ فِي السَّمَاءِ كَيْفَ يَشَاءُ وَيَجْعَلُهُ كِسَفًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ فَإِذَا أَصَابَ بِهِ مَنْ يَشَاءُ …

    YağmurAllah, O’dur ki; rüzgarları gönderip bulutları yürütür ve onları dilediği gibi gökte yayar ve kısım kısım yığar. Nihayet sen de aralarından yağmurun çıktığını görürsün. Allah’ın kullarından dilediğine verdiği yağmurla onlar hemen seviniverirler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökودق
YapıÜçlü
Özel DurumMisâl (ilk harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerمطر, غيث, وبل
Zıt Kökقحط
Çekirdek Özet 1Yaklaşma, aralıktan süzülerek çıkma ve kesintisiz iniş
Çekirdek Özet 2Bulut katmanlarının arasından taneler halinde dökülen bereketli yağmur
Çekirdek Özet 3Fiziksel yoğunlaşmanın tabii bir aralık bularak yeryüzüne intikal etmesi
Kritik Hata RiskiKelimenin herhangi bir yağmur veya yıkıcı fırtına sanılması, bulutun iç örgüsünden süzülerek çıkış nüansının gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ودYakınlık kurma, yönelme, yumuşakça akma veya yerleşme; nitekim ودد kökünde sevgiyle yaklaşma ve bağlanma, ودع kökünde sükûnet bulup bir yere yerleşme, ودي kökünde ise akıp hedefe yönelme anlamı esastırقAnlam ufkundaki sınırlanma ve sert vuruş etkisiyle, yönelme ve yaklaşma hareketinin kesintisiz, belirgin damlalar halinde bir aralıktan dışarı boşalması ve hedefine temas etmesi sağlanmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaUnsurların birbirine eklenmesi, temas ve kesintisiz bitişiklik eğilimi
دKapı; giriş, geçiş, hareketBir engelin aralanması, bir eşikten geçerek dışarı süzülme ve hareket alanı bulma
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırYoğunlaşarak bir noktada odaklanma, dar bir kanaldan veya sınırdan geçerek netleşme
ودقBağlanıp yoğunlaşan kütlenin dar bir aralıktan süzülerek dışarı akmasıBulut kümelerinin birbirine eklenip sıkışması sonucunda, aralarındaki dar açıklıklardan damlaların kesintisiz biçimde yeryüzüne geçiş yapması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin diğerine iyice yaklaşması, bir yarıktan veya aralıktan su ve benzeri akışkanın süzülerek çıkması; buluttan kesintisiz ve ince ince veya sicim gibi inen yağmur
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays şiirinde avın avcıya iyice sokulması ve vurulacak mesafeye girmesi anlamında avın yaklaşmasını ifade etmek üzere kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımEbu’l-Müsellem el-Hüzelî’nin mersiyesinde gün ortasının yakıcı sıcağını ve güneş hararetinin yeryüzüne doğrudan temasını nitelemek üzere نَسَّال الوَدِيقة terkibinde geçmektedir

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesi genelinde kök, yaklaşma, temas etme ve nemin/sıvının bir kanaldan süzülmesi ekseninde fonetik ve semantik akrabalıklar gösterir. Arapça ودق biçiminde belirginleşen «aralıktan süzülen yağmur» ve «yaklaşma» anlamı, Güney Sami ve genel Batı Sami sahasında suyun dar bir menfezden dökülmesi ve yakınlaşma tasvirleriyle uyuşur. İbranice ve Süryanicede kökün doğrudan denkleri zayıf olmakla birlikte, sıvı akışı ve damlama bildiren ikincil ses denklikleriyle irtibat kurulabilmektedir. Arapçada ise kök hem atmosferik bir hadiseyi (bulut aralıklarından süzülen yağmur) hem de canlının arzuyla hedefine sokulmasını (yaklaşma, ünsiyet) ifade edecek şekilde özgün bir semantik derinlik kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönودقYaklaşmak, sokulmak ve bulut aralıklarından damlaların peş peşe akmasıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami / Güney Arapça kök paralelleriSuyun akması, damlaması ve fiziksel nesnelerin birbirine temas edecek kadar yakınlaşmasıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış halkalarda güvenilir doğrudan morfolojik soydaşlık tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, The Dictionary of Northwest Semitic Inscriptions ve Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ودقAnlamlıYaklaşmak, yağmurun süzülmesiBulutun aralıklarından yağmur damlalarının peş peşe yeryüzüne inmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
وقدAnlamlıTutuşmak, alevlenmekAteşin parlaması ve ışık saçarak yanmasıKur'an'da geçer; enerjinin dışa vurumu yönüyle hedef kökle dinamik benzerlik taşır
دوقAnlamlıŞaşkınlık, ahmaklık, baş dönmesiZihnin toparlanamaması ve dengenin yitirilmesi durumuKur'an'da geçmez
دقوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyon
قودAnlamlıÖnden çekmek, sevk etmekBir canlıyı veya nesneyi önünden çekerek yönlendirmekKur'an'da geçmez; hedef kökteki hedefe yönelme anlamıyla dolaylı bağ taşır
قدوAnlamlıÖrnek almak, izinden gitmekBir ölçüye veya lidere uyarak peşinden yürümek, uymakKur'an'da geçer; peş peşe dizilme ve yöneliş fikriyle akrabadır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ودقMerkezYağmur ve süzülüşBulut katmanlarının arasından süzülerek, kesintisiz taneler halinde çıkışı vurgularMaddenin yoğunlaşıp dar bir aralıktan akışkan halde belirmesi
مطرKomşuGenel yağmurGenel olarak gökten inen her türlü yağışı, bazen de azap veya afet taşlarını ifade ederGeniş kapsamlı olup ودق kökündeki mikro süzülüş ayrıntısını içermez
غيثKomşuKurtarıcı yağmurKuraklık ve çaresizlik ardından imdada yetişen bereketi ve faydalı yağışı bildirirFiziksel oluşum sürecinden ziyade yağışın psikolojik ve kurtarıcı etkisine odaklanır
وبلKomşuŞiddetli ve iri taneli yağmurİri damlalı, sert ve şiddetle çarpan sağanağı ifade ederودق kökündeki süzülerek aralıktan akma inceliğine karşılık ağırlık ve sertlik barındırır
قحطZıtKuraklık ve kıtlıkYağışın kesilmesi, toprağın kuruyup çatlaması ve bereketin çekilmesiودق kökünün sağladığı kesintisiz süzülüş ve beslemenin tamamen yok olması halidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaودقBuluttan süzülen yağmurBulutun aralıklarından damlalar halinde kesintisiz akışı ve yaklaşmayı anlatırKesin
LatincePluvia, stillicidiumYağmur, damlamaPluvia genel yağmuru karşılarken, stillicidium damlaların süzülerek düşüşünü kısmen verirGüçlü
İngilizceGentle rain, shower, percolationİnce yağmur, süzülerek inen yağmurYağışın bulut gözeneklerinden süzülerek (percolation) yere ulaşmasını tam karşılarGüçlü
AlmancaRegen, DurchsickernYağmur, sızma/süzülmeDurchsickern aralıklardan sızma nüansını taşır ancak göksel yağış bağlamını tek başına kuramazGüçlü
FransızcaPluie fine, suintementİnce yağmur, sızarak akmaYağmurun damla damla süzülüşünü karşılar, kökün taşıdığı ünsiyet ve yaklaşma anlamını dışarıda bırakırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْوَدْق (Tekil İsim)Bulut katmanlarının ve dağ gibi yığılmış kümelerin arasından çıkan yağmur taneleriTabiat kanunlarının ve bulut mekaniğinin açıklandığı kozmolojik ayet; Nûr 24:43
الْوَدْق (Tekil İsim)Rüzgârların bulutları yayması ve parçalı kütleler haline getirmesi neticesinde aralarından süzülen rahmetİlahî kudretin, diriliş delillerinin ve rüzgâr-bulut dengesinin anlatıldığı bağlam; Rûm 30:48

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamDelâilü't-tevhid ve nizam deliliYağmurun doğrudan bir kütle halinde değil, bulutların arasından canlıları ezmeyecek damlalar halinde indirilmesindeki hikmet ve kasıtTabiat hadiselerinin tesadüfî değil, ölçülü bir tertip ve lütufla yürütüldüğünün ispatı
FıkıhTaharet ve yağmur suyu hükümleriGökten tabii akışla inen suyun temizleyici (tahûr) vasfı ve arazi sulama hukukuYağışın yeryüzüne tabii ve menfaat sağlayıcı biçimde intikali
TefsirNûr ve Rûm surelerinin tahliliÂyetteki «hilâlihî» zamirinin buluta mı yoksa dağ misali kümelere mi döndüğü ve yağmurun çıkış mekanizmasıBulutun içindeki boşluklardan ve katman aralarından süzülme tasviri
Hadisİstiskâ (yağmur duası) rivayetleriYağmurun aralıksız ve canlandırıcı biçimde yeryüzüne inmesi yönündeki dualarda yağışın bereketiAfete dönüşmeyen, toprağa işleyen faydalı süzülüş

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmik nizam ve rahmet tecellisiİlahî lütfun tedricî akışıCanlı hayatının helak olmadan beslenmesini sağlamaRahmetin toptan ezici bir kütle olarak değil, aralıklardan süzülen damlalarla indirilmesiKesin
İlmiMeteoroloji ve bulut dinamiğiYoğuşma ve damla teşekkülüSu buharının yoğunlaşıp yerçekimiyle gözeneklerden tahliyesiKümülonimbüs bulutlarındaki mikro-fiziksel süreçlerin tasviriGüçlü
SiyasiYönetim ve kaynak aktarımıMerkezi gücün tabana dengeli nüfuzuİdarenin tebaayı ezmeden himaye etmesiİktidar gücünün baskı aracı olmadan, toplumsal aralıklara adaletle süzülmesiMuhtemel
İktisadiServet ve kaynak dağılımıLikiditenin piyasaya dengeli süzülmesiSermaye birikiminin tıkanıklık yapmadan tabana yayılmasıTek elde toplanan kaynağın piyasaya aralıksız ve boğucu olmayan akışıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKılcallık ve gözenekli ortamdan süzülme (percolation)Yoğun bir kütle içindeki boşluklar boyunca akışkanın faz değiştirerek yerçekimi doğrultusunda geçiş yapmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyal temas ve tedricî entegrasyonBirbirinden yalıtılmış sosyal tabakaların aralanarak değerlerin ve iletişimin yumuşakça tabana süzülmesiMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca sıradan bir yağmur kelimesi kabul edip diğer yağmur kavramlarıyla eşanlamlı saymak
Kur'an içi daha geniş anlamBulutun içsel yapısı, dağ gibi yükselen katmanları ve bu katmanların yarıkları arasından çıkan hassas damla oluşumunu bildirmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂyetteki fevkalade meteorolojik tasvirin ve bulut mekaniğinin göz ardı edilerek ifadenin sıradan bir tabiat tasvirine indirgenmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur’an’ın tabiat olaylarını tasvir ederken en ince fiziksel safhaları nasıl seçkin kelimelerle ele aldığını gösterir; bulutun iç örgüsüne dikkat çeker
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İlahî kudretin tabiata koyduğu kanunları, bulut ve rüzgâr hareketlerini delil getiren kevnî âyetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yağmurun gökten rastgele veya yekpare bir su kütlesi halinde boşaldığı yönündeki ilkel tasavvurları tashih eder; aralıklardan süzülen mekanik düzene işaret eder

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBulutun veya bir engelin yarıklarından, aralıklarından süzülerek damlalar halinde kesintisiz yere dökülen yağmur.
  • Soyut anlamBiriken ve yoğunlaşan potansiyelin uygun kanallar bularak kontrollü, hayat verici ve tedricî bir biçimde hedefine intikal etmesi.
  • Sistematik karşılıkÜst katmanda toplanan yoğunluğun aracı kanallar vasıtasıyla tahliye edilip alt katmanı beslemesi süreci.
  • LaTeX modeliW=∫t1t2(∑i=1nρi⋅ϕi)dt
  • LaTeX açıklamasıModelde W toplam süzülen yağış akışını (ودق), ρi bulut katmanlarının yoğunluk katsayısını, ϕi kütle içindeki açıklık veya yarıklardan geçen akış iletkenliğini, t1 ile t2 arasındaki integral ise süzülme hareketinin zaman içindeki kesintisizliğini temsil eder. Doğal dilden arındırılmış bu formül, yoğunluğun aralıklardan akışa dönüşme dinamiğini simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: و