بغل
ب - غ - ل
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٣
Katır demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Katır demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٠٩٣باب الغين واللام والباء معهما
غ ل ب، ب ل غ، ب غ ل، ل غ ب مستعملات غلب: غَلَبَ يغلِبُ غَلَباً وغَلَبةً.
والغِلابُ: النَّزاعُ.
والمُغَلَّبُ الذي يَغلِبُه أقرانه فيما يمارس.
والمُغَلَّبُ قد يكون المفضل على غيره.
والأَغْلَبُ: الغليظ الشديد القصرة واسد أَغْلَبُ.
وقد غَلِبَ غَلَباً، يكون من داء أَيضاً.
وهضبة غَلَباءُ، وعِزَّةٌ غَلْباءُ وتَغِلْبُ كانَتْ تسمى الغَلْباءَ واغلَوْلَبَ العُشْبُ في الأرض إذا
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٣البَغَّالُ: صاحب البَغْلِ. والمَبْغولاءُ: جماعة البغالِ. والتَبْغيلُ: مشيٌ فيه اختلافٌ بين العَنَقِ والهَمْلَجَة.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٨٥٩غ ل ب
غلب ، بلغ ، بغل ، لغب : مستعملة .
غلب : قال الليث : يقال : غَلَبَ يَغْلِبُ غَلَبَةً وغَلَباً ، والغِلابُ : المُغَالبة ، وأنشد بيت كعب بن مالك :
هَمَّتْ سخينةُ أن تُغَالِبَ ربَّها
وليُغْلَبَنَّ مغالِبُ الغلاّب
وفي مثل للعرب : جرى المذكيات غلاب ، أراد بالمذكيات مَسَانّ الخيل وقُرّحَها ، أراد أنها تغلب من سابقها غلاباً لِقوَّتها .
قال : والأغلب : الغليظ القَصَرَةِ ، أسدٌ أغلب ، وقد غَلِبَ
غ ل ب غلب ، بلغ ، بغل ، لغب : مستعملة . غلب : قال الليث : يقال : غَلَبَ يَغْلِبُ غَلَبَةً وغَلَباً ، والغِلابُ : المُغَالبة ، وأنشد بيت كعب بن مالك : هَمَّتْ سخينةُ أن تُغَالِبَ ربَّها وليُغْلَبَنَّ مغالِبُ الغلاّب وفي مثل للعرب : جرى المذكيات غلاب ، أراد بالمذكيات مَسَانّ الخيل وقُرّحَها ، أراد أنها تغلب من سابقها غلاباً لِقوَّتها . قال : والأغلب : الغليظ القَصَرَةِ ، أسدٌ أغلب ، وقد غَلِبَ يَغْلَب غَلَباً ، وقد يكون الغَلَب من داءٍ أيضاً . قال : وهضبة غَلْباء وعزَّة غلباءُ ، وكانت تَغْلِبُ تسمى الغَلْباءَ . وقال الشاعر : وأَوْرَثَنِي بَنو الغلْباءِ مَجْداً حديثاً بعد مَجْدِهم القديم وقال آخر : وقَبْلَكَ ما اغْلَوْلَبَتْ تَغْلِبٌ بِغَلْبَاءَ تَغْلِب مُغْلَوْلِبينا يعني بعزَّةٍ غَلْبَاءَ ، واغْلَوْلَبَ العُشْبُ . واغلَوْلَبَتِ الأرض إذا التَفَّ عشبها ، واغْلَوْلَبَ القوم إذا كثروا ، من اغْلِيلاَبِ العُشْبِ ، ورجل غُلُبَّة إذا كان غالباً ، وغَلبَّة لُغة . وأخبرني أبو محمد المزنيِّ عن أبي خليفة عن محمد بن سلاّم أنه قال : إذا قالتِ العرب : شاعر مُغَلَّب فهو مغلوب ، وإذا قالوا غلِّبَ فلان ، فهو غالب ، وغلِّبَتْ ليلى الأخْيَلِيّة على نابغةِ بني جَعْدَةَ لأنها غَلَبَتْه ، وكان الجعديُّ مغَلَّباً . لغب : الأصمعي : إنه لضعيف ولَغْب وَوَغْب . أبو عبيد عن الأموي : لَغَبْتُ ألغُبُ لُغُوباً من الإعياء . ومنه قول الله جلَّ وعزَّ : ( أَيَّامٍ وَمَا مَسَّنَا مِن ) ( ق : 38 ) ، ومنه قيل فلان ساغب لاغب أي مُعْيًى . وروى ابن الفرج عن أبي السميدع ، أخذت بزغب رقبته ، ولَغَب رقبته ، قال : وهي باللام في تميم ، قال : وذلك إذا تبعه وقد ظن أنه لم يدركه ، فلحقه ، أخذ برقبته أو لمْ يأخذ . قال الأموي : ولَغَبْتُ على القومِ ألْغَبُ لَغْباً : أفْسَدْتُ عليهم . وقال الليث : اللُّغَابُ من الرِّيش : البطن ، الواحدة لُغابَة . أبو عبيد عن الأصمعي قال : من الرِّيش اللُّؤَامُ واللُّغابُ ، فاللُّغابُ ما كان بطنُ القُذَةِ يلي ظهر الأخرى ، وهو أجود ما يكون فإذا التَقى بطْنان أو ظهران فهو لُغَاب ولغْب . وقال أبو زيد : لغَبْتُ القومَ ألْغَبُهُمْ لغْباً ، إذا حدَّثتهم بحديثٍ خلفٍ ، وأنشد : أَبْذُلُ نصْحي وأَكُفُّ لغبي وقال الزِّبْرِقانُ : ألمْ أَك باذلاً وُدِّي ونَصْرِي وأصْرِفَ عنكم ذَرَبي ولغْبي يقال : كفَّ عنَّا لغبَكَ : أي سيءَ كلامك ، ويقال : تَلَغَّبْتُ الرَّجلُ : إذا أتعبته ، ولغَّبَ فلان دابَّتَه : إذا تحاملَ عليه حتى أعْيا ، والْمَلاغب جمع الملغَبَةِ من الإعياء . بغل : قال الليث : البَغل والبَغلة معروفان ، والتَّبْغيل : مشي الإبل في سَعَةٍ . أبو عبيد عن الأصمعي : التَّبْغِيلُ : مَشْيٌ فيه اختلاطٌ بين العَنقِ والهَمْلَجَةِ . ويقال : تزوج فلانٌ فلانةَ فَبَغَّلَ أولادَها : إذا كان فيهم هُجْنَةٌ ، ورجل بَغَّال صاحبُ بِغالِ ، ويُجْمَعُ البغل بِغالاً . بلغ : قال الليث : البَلْغُ : البَلِيغُ من الرِّجال وقد بلُغَ بلاغة ، وبلغ الشيءُ يبلُغُ بُلوغاً ، وقد بلَّغْتُهُ أنا تبليغاً وأبلغته إبلاغاً وتقول : له في هذا الأمر بلاغٌ وبُلغةٌ وتَبَلُّغ : أي كفاية ، وشيءٌ بالغ : أي جَيِّدٌ ، والمبالغةُ : أن تبلغ من العمل جهدَك . وقال غيره : البُلْغةُ من القُوتِ : ما يتبلَّغُ به ولا فضلَ فيه ، والعربُ تقول للخبَر يبلُغُ أحدَهُمْ ، ولا يحقِّقُونه وهو يسوءُهُمْ : سَمْعٌ لا بَلْغٌ : أي نسمَعُهُ ولا يبلغنا ، ويجوزُ : سمعاً لا بلْغاً . ويقال : بلغَ الغُلامُ والجاريةُ : إذا أدْركا وهما بالغانِ . وقال الشافعي في كتابِ النِّكاح جارية بالغ بغير هاءٍ . هكذا رَواهُ لنا عبد الملك عن الرَّبيع ، عنه قلتُ والشافعي فصيحٌ ، وقولهُ حُجَة في اللغةِ ، وقد سمعتُ غير واحدٍ من فصحاءِ الأعراب يقول : جَارِية بالغ ، وهو كقولهم : امْرَأَة عاشقٌ ، ولِحْيَة ناصِلٌ . وإن قال قائلٌ : جَارية بالغة لم يكنُ خطأً لأنه الأصلُ . روي عن عائشة أنَّها قالت لأمير المؤمنينَ علي رضي الله عنه يومَ الجملِ : قد بلغْتَ منَّا البِلَغِينَ : معناها : أنَّ الحرْبَ قد جهدْتها وبلغت منها كلَّ مبلغٍ . وقال أبو عبيد في قول عائشة لِعَليَ : قد بلغتَ مِنَّا البِلَغينَ : إنُه مثل قولهم : لقيت منه البُرَحِين والأقْورين والأَمرينِ ومعناها كلها : الدَّواهي ، ويقال : بلَّغت القومَ الحديثَ بلاغاً : اسمٌ يقومُ مقام التبليغ . وفي الحديث : ( كلُّ رافعَةٍ رَفَعَتْ عَنَّا من البلاغ فَلْتُبَلِّغْ عَنَّا ) ، أراد من المبلِّغينَ ، ويقال : أبْلَغْتهُ وبَلَّغْته بمعنى واحدٍ . ويقال : بلغ فلان ، إذا جهد وبلغت نكيثته .
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٥٩٠(باب الباء والغين وما يثلثهما)
(بغل) الباء والغين واللام يدلُّ على قُوَّةٍ في الجِسم. من ذلك البَغْل، قال قومٌ: سُمِّيَ بذلك لقُوَّةِ خَلْقِه. وقد قالوا: سُمّيَ بَغْلاً من التّبْغيل، وهو ضربٌ من السَّيْرِ. والذي نَذْهَبُ إليه أنَّ التَّبغيلَ مشتقٌّ من سَيْر البَغْل.
(بغم) الباء والغين والميم أصلٌ يسير، وهو صوتٌ وشبيهٌ به لا يتَحَصّل. فالبُغام صَوت النّاقة تردِّدُه، وصوتُ الظَّبيةِ بُغامٌ أيضاً.
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٧٧- قال الله تعالى: ﴿والخيل والبغال والحمير﴾ [النحل/8]، والبغل: المتولد من بين الحمار والفرس، وتبغل البعير: تشبه به في سعة مشيه، وتصور منه عرامته وخبثه، فقيل في صفة النذل: هو بغل.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٨٤ب غ ل
البغل نغل وهو لذلك أهل.
وفلانة أعقر من بغلة.
وطريق فيه أبوال البغال إذا كان صعباً.
ومن المجاز: يقول أهل مصر: اشترى فلان بغلة حسناء يريدون الجارية.
وفي بيت فلان بغال كثيـر.
واستريـت مـن بغال اليمن ولكن بغالي الثمن.
ونكح فلان في بني فلان فبغل أولادهم أي هجنهم.
وبغلت في المشي: بلدت وأعييت.
وبغل بغولة إذا بلد.
وهو من الثور أبغل ومن الحمار أنغل.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٢٧البَغْل: هذا الحيوان السَّحّاج الذي يُرْكَب، والأُنثى بَغْلة، والجمع بِغَال، ومَبْغُولاء اسم للجمع. والبَغّال: صاحب البِغَال؛ حكاها سيبويه وعُمارة
بن عقيل؛ وأَما قول جرير:
من كل آلِفَةِ المواخر تَتَّقِي
بِمُجَرَّدٍ، كَمُجَرَّدِ البَغّال
فهو البَغْل نفسه. ونَكَح فيهم فبَغَلهم وبَغَّلَهم: هَجَّن أَولادهم. وتزوَّج فلان فلانة فَبَغَّل أَولادَها إِذا كان فيهم هُجْنة، وهو من البَغْل لأَن البَغْلَ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٩* ب غ ل * * البَغْلُ * واحد * البِغَالُ * والأنثى * بَغْلَةٌ * و * البَغَّالُ * بالتشديد صاحب البغل
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٥٩٦البغل م معروف وهو المولد من بين الحمار والفرس ج: بغال قال الله تعالى: والخيل والبغال والحمير لتركبوها . ويقال: البغل نغل، وهو له أهل: أي ابن زنية. ومبغولاء: اسم الجمع. والأنثى بهاء ومنه قولهم: فلانة أعقر من بغلة. من المجاز: نكح في بني فلان، بغلهم، كمنعهم: أي هجن أولادهم، كبغلهم تبغيلا، وهو من البغل، لأن البغل يعجز عن شأو الفرس. ونص التكملة: قال ابن دريد: ويقال: نكح فلان في بني فلان فبغلهم،
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٦٦١بَغُلَ
1 بَغُلَ بغل غل , aor. بَغُلَ , inf. n. بُغُولَةٌ, said of a man, i. q. تَبَلَّدَ [i. e. (assumed tropical:) He affected stupidity, dulness, or want of intelligence; or he became submissive, and humble; &c.]. (TA.) [See also 2.] -A2- بَغَلَهُمْ: see 2.
تَبْغِيلٌ
2 تَبْغِيلٌ تبغيل , the inf. n., signifies (assumed tropical:) The being big, thick, or rude, and hard, strong, or sturdy, in
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٠٥بَغُلَ
بَغُلَ U ( n. ac. بُغُوْلَة 27t ),
a. Was dull, stupid, mulish.
بَغَّلَ
بَغَّلَ II , تَبَغَّلَ V ,
a. see I .
بَغْل
بَغْل 1 , ( pl. بِغَاْل 23 ),
a. Mule.
بَغَّاْل
بَغَّاْل 28 ,
a. Muleteer.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٥٬٢٩٦بغل
بَغَلَ - يَبْغَلُ - بَغْل - بِغَال
بَغَلَ - يَبْغَلُ + الكائن: يكون هجيناً: يكون مستولداً من أب وأم من أصلين مختلفين، أو يكون ذا جنس حيادي، لا ذكر ولا أنثى، وفي كلا الحالين يكون عقيماً لا يولد له
بَغْل: على وزن " فـَعـْل": اسم فعل " بَغَلَ - يَبْغَلُ ": وهوكذلك ما يكون بفعل " بَغَلَ - يَبْغَلُ ": الهجين: المولد من أب وأم ينتميان إلى
الجذور المجاورةالمجاورة: ٦ (الإجمالي: ٨)
- حمر
الآيات المشتركة: ١ · Yaban eşeği demektir
- خيل
الآيات المشتركة: ١ · Heyl (hı) : At demektir
- ركب
الآيات المشتركة: ١ · “Rükbe” diz demektir
- زين
الآيات المشتركة: ١ · Ziynet : Süslemek için kullanılan çöplere, tüylere benzeyen…
- خلق
الآيات المشتركة: ١ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
- علم
الآيات المشتركة: ١ · Dağın sivri noktası demektir
الآيات التي ورد فيها(١)
وَالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُونَ
Ve katırlar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | بغل |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | خيل, حمر, ركب, حمل |
| Zıt Kök | عجز |
| Çekirdek Özet 1 | İki farklı türün birleşiminden doğan, bedensel direnci ve yük taşıma kapasitesi yüksek hibrit bünye |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın ulaşım, yük ve intikal ihtiyacını karşılayan, estetik ve işlevsel binek sınıfının ara unsuru |
| Çekirdek Özet 3 | İki ayrı yapının melezlenmesiyle ortaya çıkan biyolojik güç, kısırlık ve ara kademe araç konumu |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir hayvan türü sayıp Kur'an'daki binek hiyerarşisi, melez üretim ve hizmete boyun eğdirilme hikmetini göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| بغ | Sınırı aşma, kabarma, öne fırlama, yayılma ve baskın çıkma hareketi; بغت kökünde aniden basıp gelme, بغض kökünde sınır aşan tiksinti ve ayrışma, بغي kökünde ise haddi aşma veya ısrarlı talep anlamı öne çıkar | ل | Temel taşkınlık ve aşırılık itkisini belirli bir bedensel gövdeye, dayanıklılığa ve geniş adımlı yürüyüşe bağlayarak fiziki hacim ve melez gövde gücü yönünde sınırlandırmıştır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Bir bünyenin, kalıbın veya kapalı yapının içsel özünü ve sınırlarını temsil eder |
| غ | Başı örtülü insan, karanlık veya derinlik; örtünme ve yoğunlaşma (Arap yazısındaki ikiz harfi ع göz imgesinden türetme olup sesin hırıltılı boğaz niteliği kapalılık ve perdeleme katar) | Bünyenin içine karışan, kökeni tek bir türe dayanmayan melez ve karmaşık iç niteliği gösterir |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bedeni sevk etme, boyunduruk altına alma, taşıma ve yürütme istikametini ifade eder |
| بغل | Bir bünyede toplanan karmaşık yapının terbiye edilip amaca yönlendirilmesi | İki ayrı soyun iç bünyede birleşmesinden doğan sert ve kuvvetli cüsseli yapının yük ve binek amacıyla insan iradesine bağlanması hareketini tamamlar |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | At ile eşeğin çiftleşmesinden doğan, üreme yeteneği bulunmayan ancak bedence son derece güçlü, dayanıklı ve adımları geniş hayvan ve bu hayvanın kendine has yürüyüş tarzı |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Kâ‘b b. Züheyr kasidesinde devenin yorgunluğa rağmen sergilediği geniş ve tempolu yürüyüşünü nitelemek üzere bu kökten türeyen تبغيل biçimini zikretmiştir: فيها على الأَيْنِ إِرْقال وتَبْغِيل |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem Arapçada devenin geniş adımlarla hızlı ve yayvan yürümesini anlatmak için تبغلت الإبل ifadesi kullanılmış; ayrıca soylu bir neslin melezleşip vasfını kaybetmesi durumuna نكح فلان في بني فلان فبغل أولادهم denilmiştir |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha ve Kâ‘b b. Züheyr Divanı.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde بغل kökü, atgiller arasındaki melezlemeyi ve bu melezlemeden doğan katırı adlandırmak üzere yaygın bir ortak mirasa işaret eder. İbranicede pered ve katırın dişisi için kullanılan biçimler bulunmakla birlikte, Geç Dönem İbranice ve Yahudi Aramicesinde Arapçadaki kullanımla örtüşen baglā / biglā biçimleri yük hayvanı ve melez binek anlamında kayıtlıdır. Süryanicede de baglā kelimesi aynı zoolojik varlığı ve dayanıklı yük hayvanını ifade eder. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ilksel semantik çekirdeği, iki soyun karışması, sertlik ve melez bünyenin sağladığı ağır bedensel güç ile ilişkilidir. Arapçada bu adlandırma, hem doğrudan hayvanın adını hem de devenin binek katırına benzer geniş, tempolu ve yayvan yürüyüşünü niteleyen morfolojik türetimlerle zenginleşmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary ve David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | İsimden fiil türetimi ve yürüyüş tarzı | Katır adından hareketle devenin yayvan ve dayanıklı adım atması تبغيل kalıbıyla fiilleştirilmiş, melezleşme ve soysuzlaşma durumları da bu kökle adlandırılmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Aramice ve Süryanice soydaş biçimler | Süryanice baglā ve Aramice biglā biçimleriyle aynı zoolojik nesneyi ve melez yük hayvanını karşılamaktadır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında Afro-Asyatik dillerin diğer kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر Payne Smith, Lisān al-ʿArab ve Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| بغل | Anlamlı | Katır, hibrit binek ve geniş yürüyüş | At ve eşek melezi güçlü yük hayvanı ve onun yayvan adımlı yürüyüş tarzıdır | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| بلغ | Anlamlı | Ulaşmak, ermek, hedefe varmak | Bir mesafeyi, zamanı veya amaca yönelik sınırı tamamlayıp sona erişmektir | Kur'an'da geçer; harf göçüşü bulunmaksızın bağımsız ana köktür |
| غبل | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde kullanım dışı bırakılmış mühmel diziliştir | Kur'an'da geçmez |
| غلب | Anlamlı | Üstün gelmek, yenmek, baskın olmak | Kuvvet ve kudretle karşı tarafı mağlup edip egemenlik kurmaktır | Kur'an'da geçer; fiziki güç ortak paydası taşır |
| لبغ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde kullanım dışı bırakılmış mühmel diziliştir | Kur'an'da geçmez |
| لغب | Anlamlı | Bitkinlik, yorgunluk, takatsizlik | Aşırı zahmet ve meşakkat neticesinde gücün tükenmesidir | Kur'an'da geçer; gücün zıddı olan tükenişi imler |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| بغل | Merkez | Melez binek ve yük gücü | Atın sürati ile eşeğin dayanıklılığını birleştiren melez taşıma aracıdır | İki farklı türün arasını birleştiren ara güç ve binek vasıtasıdır |
| خيل | Komşu | Sürat, zarafet ve savaş bineği | Asaleti, yüksek hızı ve süvari gücünü ifade eder | Heybet, kibir ve askeri manevra kabiliyeti taşır |
| حمر | Komşu | Gündelik ve yerel yük taşıma | Dayanıklı fakat sürati ve cüssesi sınırlı yerel hizmet hayvanıdır | Alçakgönüllü, yaygın ve basit taşıma işlevini üstlenir |
| ركب | Komşu | Binek üzerine binme ve yol alma | Hayvanın türünden bağımsız olarak binilme ve taşınma eylemidir | Genel seyahat ve intikal hareketini tanımlar |
| حمل | Komşu | Ağırlık kaldırma ve nakletme | Cüsseli vasıtaların sırtına yük vurulması ve taşınması işidir | Hayvanın binek dışındaki temel lojistik işlevidir |
| عجز | Zıt | Takatsizlik, geri kalma, taşıyamama | Yükü kaldıramama, hareket edememe ve hedefe ulaşamama halidir | بغل kökünün sunduğu mukavemet ve taşıma gücünün zıddıdır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | بغل | Katır ve melez dayanıklı binek | At ile eşeğin birleşiminden doğan kısır, güçlü ve mukavim hayvanı karşılar | Kesin |
| Latince | Mulus, mula | Katır | Atgiller melezini tam olarak karşılar; mecazen inatçılık ve fiziksel dayanıklılık taşır | Kesin |
| İngilizce | Mule, hybrid beast of burden | Katır, melez yük hayvanı | Biyolojik melezliği ve zorlu arazi koşullarında yük taşıma işlevini tam verir | Kesin |
| Almanca | Maultier, Maulesel | Katır, melez binek | Biyolojik ayrımıyla anne ve babanın türüne göre adlandırılan melez yük hayvanıdır | Kesin |
| Fransızca | Mulet, mule | Katır | Yük taşıma, dağlık araziye uyum ve melezlik kavramını eksiksiz karşılar | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short ve Grimm Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْبِغَالَ (Çoğul isim) | İnsanlığın hizmetine verilmiş dayanıklı binek ve ziynet aracı | Allah'ın insana lütfettiği taşıma vasıtaları, binek hiyerarşisi ve nimet bağlamı; Nahl 16:8 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nimet ve teshîr delili | Hayvanların insanın hizmetine boyun eğdirilmesinin ilahi kudret ve inayetle açıklanması | Varlıkların insanın emrine ve faydalanmasına amade kılınması |
| Fıkıh | Eti yenen ve yenmeyen hayvanlar | Katırın etinin tahrimi, zekât yükümlülüğü ve savaş ganimeti içindeki binek statüsü | Eti haram kılınan melez hayvan hükmü |
| Tefsir | Nimet, estetik ve işlev dengesi | Ayetteki binmeniz ve ziynet olması için ifadesi gereğince bineklerin sadece lojistik değil estetik değer taşıması | Taşıma işlevi ile estetik görünümün cem edilmesi |
| Hadis | Savaş, intikal ve hediyeleşme | Hz. Peygamber'in Düldül adlı beyaz katırı, savaşta sebat sembolü olarak ona binmesi ve melezleme yasağı rivayetleri | Sabır, sebat ve güvenli intikal vasıtası |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaratılış ve teshîr nizamı | Boyun eğdirilmiş ilahi lütuf | İnsanın yeryüzündeki yükünü hafifletme | Doğal sınırları aşan melez gücün insanın hizmetine verilmesi | Kesin |
| İlmi | Biyoloji ve zooloji | Türler arası hibritleşme | Genetik direnç ve üreme kısırlığı | İki farklı türün birleşimiyle elde edilen dayanıklı ancak kısır bünye | Kesin |
| Siyasi | Sefer ve askeri lojistik | Ağır intikal ve mühimmat nakli | Ordunun dağlık ve sarp arazide lojistiğini sağlama | Süvari atlarının ardında ikmal hattını ayakta tutan güvenilir taşıyıcı | Güçlü |
| İktisadi | Ticaret kervanları ve tarımsal taşıma | Ağır yük nakliye aracı | Ticari metaların zor coğrafyalarda dolaşımı | Yem tüketimi az, çalışma ömrü uzun ve taşıma maliyeti düşük sermaye malı | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Hibrit optimizasyon ve kompozit yapı matrisi | İki farklı sistemin avantajlı yönlerini birleştirerek mukavemeti artıran ancak kendi içinde türeme üretmeyen kapalı hibrit devre | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal hibritleşme ve ara kademe bürokrasisi | İki farklı teşkilat modelinin kesişiminden doğan, yüksek uygulama ve taşıma kapasitesine sahip ancak yeni kurum doğurmayan icracı yapı | Muhtemel |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü arkaik ve ilkel bir çöl nakil vasıtasına indirgeyerek ayetin işaret ettiği teknolojik binek mantığını ve ontolojik nimet ilkesini dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an mezkûr hayvanları yalnızca biyolojik varlıklar olarak değil, insanın bedensel zaafını ikame eden, yeryüzünü imar etmesini sağlayan ve aynı zamanda estetik haz üreten kapsamlı bir vasıta kategorisi olarak sunar |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Nahl suresindeki binek zikrini salt geçmiş döneme ait bir zoolojik liste sayıp ayetin sonundaki bilmediğiniz daha neleri yaratır ifadesiyle kurulan teknolojik sürekliliği ve araç felsefesini koparmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın eşyayı ve canlıları değerlendirirken salt faydacı değil, fayda ile estetiği (binmeniz ve ziynet için) bir arada kuran nizam anlayışını anlamak için anahtar bir tür örneğidir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yaratılış mucizelerini, insanın yeryüzünde hareket kabiliyetini, teshîr kanunlarını ve ilahi nimetlerin tasnifini konu edinen ayet gruplarında belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tabiatın insan için salt kuru bir üretim nesnesi olduğu yönündeki materyalist yanılgıyı ve melez güçlerin insanın tasarrufuna sunulmasının tesadüf eseri olduğu zannını düzeltir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamİki ayrı türün birleşmesinden doğan, yüksek mukavemete ve geniş adımlara sahip dayanıklı melez yük ve binek hayvanı.
- Soyut anlamİki zıt veya farklı yapının birleşimiyle ortaya çıkan mukavemet, ara kademe işlevselliği ve amaca tahsis edilmiş taşınma kapasitesi.
- Sistematik karşılıkLojistik ve askeri altyapıda sarp arazilere uyum sağlayan, bakım maliyeti düşük, direnci yüksek ara nakil ünitesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde atın sürat ve çevikliğini, eşeğin sabır ve mukavemetini temsil eder; hibritleşme yoluyla elde edilen pozitif biyolojik verimlilik ve teshîr katsayısıdır; ise türeme kabiliyetinin sıfırlanmasını yani biyolojik kısırlık sınırını gösterir; sonuçta elde edilen melez taşıma ve binek kuvvetini ifade eder.