ركب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ر-ك-بالصيغ: ١٥ · الجذور المجاورة: ٨٢ · الآيات: ١٥ · السور: ١٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».رَكَّبَكَرَكِبَارُكْبَانًالَتَرْكَبُنَّتَرْكَبُونَركبخيلرَكُوبُهُمْرَكِبُوابغلارْكَبُواينعخرقجري

الجذرالصيغ ١٥الآيات ١٥السور ١٣المجاورة ٨٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ركب

ر - ك - ب

جذر
  • الورود: ١٥
  • الآيات: ١٥
  • الصيغ: ١٥
  • المعاجم: ١٣

“Rükbe” diz demektir. Rükub binmek demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Rükbe” diz demektir. Rükub binmek demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٩٨٢
الكاف والراء والباء معهما ك ر ب، ك ب ر، ر ك ب، ب ك ر، ر ب ك، ب ر ك كلهن مستعملات كرب: الكَرْبُ، مجزوم، هو الغم الذي يأخذ بالنفس. يقال: كَرَبه أمر، وإنه لمكروب ُالنفس. والكُربة: الاسم، والكَريبُ: المكروبُ. وأمر كاربٌ. والكُرُوبُ: مصدر كَرَبَ يكْرُبُ. وكل شيء داني أمراً فقد كَرَب، يقال: كَرَبَتِ الشمس أن تغيب، وكربت الجارية أن تدرك، وكَرَبَ الأمر أن يقطع. والكَرَبُ: الكِرْناف، وهو أصل السعفة، قال
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٥٥٤
رَكِبَ رُكوباً والرِكْبَةُ بالكسر: نوع منه. ابن السكيت: يقال مَرَّ بنا راكِبٌ، إذا كان على بعير خاصَّةً. فإن كان على حافِرٍ: فرسٍ أو حمارٍ، قلت: مَرَّ بنا فارسٌ على حمار. وقال عُمارَةُ: لا أقول لصاحب الحمار فارسٌ، ولكن أقول حَمَّارٌ. قال: والرَكْبُ أصحابُ الإبل في السفَر دون الدواب، وهم العَشَرَةُ فما فوقها، والجمع أَرْكُبٌ. قال: والرَكَبَةُ بالتحريك أقل من الرَكْبِ، والأُرْكوبُ بالضم أكثر من
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٧٬٩٣٥
ك ر ب كرب ، كبر ، ركب ، ربك ، برك ، بكر : مستعملات . كرب : قال الليث : الكربُ مجزومٌ هو الغم الذي يأخذ بالنفس ، يقال : كربه الغم ، وإنه لمكروب النفس ، والكربة : الاسم ، والكريب : المكروب ، وأمرٌ كارب ، والكُرُوبُ : مصدر كَرَب يكرُب ، وكل شيء دنا فقد كرَب . يقال : كرَبت الشمس أن تغيبَ وكرَبت الجاريةُ أن تُدرِك . وفي الحديث : ( إذا اسْتَغْنى أو كرَبَ اسْتَعَفَّ ) . قال أبو عبيد : كرب أي دنا من ذلك
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٩٩٧
(باب الراء والكاف وما يثلثهما) (ركل) الراء والكاف واللام أصلٌ يدلُّ على جنسٍ من الضرب بالرِّجْل. يقال رَكَلَه ورَفَسه برِجله. ومَرْكَلاَ الفَرَس مِن جنبيه، حيث يركُل الفارسُ برجليه. وتركَّل على الشيء برجله. وتركَّل الحافرُ بمِسْحَاتِه، إذا ضربَها برِجْله لتدخُل في الأرض. قال الأخطل: رَبَت ورَبا في حَِجْرِها ابنُ مَدينةٍ *** يَظَلُّ على مِسحاتِه يتركَّل([1]) والكديد: المُرَكَّل([2]). (ركم)
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨١٦
- الركوب في الأصل: كون الإنسان على ظهر حيوان، وقد يستعمل في السفينة، والراكب اختص في التعارف بممتطي البعير، وجمعه ركب، وركبان، وركوب، واختص الركاب بالمركوب، قال تعالى: ﴿والخيل والبغال والحمير لتركبوها وزينة﴾ [النحل/8]، ﴿فإذا ركبوا في الفلك﴾ [العنكبوت/65]، ﴿والركب أسفل منكم﴾ [الأنفال/42]، ﴿فرجالا أو ركبانا﴾ [البقرة/239]، وأركب المهر: حان أن يركب، والمركب (في اللسان: والمركب: الذي يستعير فرسا يغزو
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٤٨٠
ر ك ب رَكِبَه وركبَ عليه رُكوباً ومرْكباً وإنه لحسن الرّكبة ونعم المركب الدابة وأرفىء مركب فلان فركـب فيـه وجـاءت مراكب اليمن‏:‏ سفائنه‏.‏ وأوضعوا ركابهم وركائبهم وماله ركوبة ولا حلوبة وبعير ركوب وإبل ركب وهم ركبان الإبـل وركّـاب السفـن وأركبنـي خلفـه وأركبنـي مركباً فارهاً‏.‏ وأركب المهر ولي قلوص ما أركب‏.‏ وفارس مركب‏:‏ أعطاه رجل فرساً يغزو عليه على أن له بعض غنمه‏.‏ قال‏:‏ لا يركب الخيل
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٥٬٧٥١
رَكِبَ الدابَّة يَرْكَبُ رُكُوباً: عَلا عليها، والاسم الرِّكْبة، بالكسر، والرَّكْبة مرَّةٌ واحدةٌ. وكلُّ ما عُلِـيَ فقد رُكِبَ وارْتُكِبَ. والرِّكْبَةُ، بالكسر: ضَرْبٌ من الرُّكوبِ، يقال: هو حَسَنُ الرِّكْبَةِ. ورَكِبَ فلانٌ فُلاناً بأَمْرٍ، وارْتَكَبَه، وكلُّ شيءٍ عَلا شيئاً: فقد رَكِبَه؛ ورَكِبَه الدَّيْنُ، ورَكِبَ الـهَوْلَ واللَّيْلَ ونحوَهما مثلاً بذلك. ورَكِب منه أَمْراً قبيحاً،
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٤٨
* ر ك ب * قال بن السكيت يقال مر بنا * راكِبٌ * إذا كان على بعير خاصة فإذا كان على فرس أو حمار قلت مر بنا فارس على حمار وقال عمارة راكب الحمار حَمَّار لا فارس و * الرَّكْبُ * أصحاب الإبل في السفر دون الدواب وهم العشرة فما فوقها و * الرُّكْبَانُ * الجماعة منهم و * الرِّكَابُ * الإبل التي يسار عليها الواحدة راحلة ولا واحدة لها من لفظها والركاب مع راكب مثل كافر وكفار و * المَرْكَبُ * واحد * مَرَاكبِ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٤٬١٦٤
ركبه كسمعه ركوبا ومركبا: علاه وعلا عليه كارتكبه، وكل ما علي فقد ركب وارتكب والاسم الركبة، بالكسر، والركبة مرة واحدة والركبة ضرب من الركوب يقال: هو حسن الركبة، وركب فلان فلانا بأمر وارتكبه، وكل شيء علا شيئا فقد ركبه، ومن المجاز: ركبه الدين، وركب الهول والليل ونحوهما مثلا بذلك، وركب منه أمرا قبيحا، وكذلك، ركب الذنب أي اقترفه، كارتكبه، كله على المثل، قاله الراغب والزمخشري، وارتكاب الذنوب: إتيانها أو
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٧٬٤٠٥
رَكِبَهُ 1 رَكِبَهُ ذ , (S, * A, K,) and رَكِبَ عَلَيْهِ, (A,) aor. رَكَبَ , (A, K,) inf. n. رُكُوبٌ (S, A, K) and مَرْكَبٌ; (A, K;) and ↓ ارتكبهُ; (K;) I. q. عَلَاهُ (A, K, TA) and عَلَا عَلَيْهِ [explained by what follows]. (TA.) You say, رَكِبْتُ الدَّابَّةَ, (Msb,) or الفَرَسَ, (Mgh,) and رَكِبْتُ عَلَيْهَا, [or عَلَيْهِ,] inf. n. رُكُوبٌ and مَرْكَبٌ [as above, meaning I rode, or rode upon,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٣٠١
رَكَبَ رَكَبَ U ( n. ac. رَكْب 1 ), a. Hit, struck on or with the knee. _ast; رَكِبَ رَكِبَ A ( n. ac. مَرْكَب 17 , رُكُوْب 27 ), a. Mounted, rode upon; traveled, journeyed on, in; embarked upon, voyaged, sailed ( in a ship ); ventured upon, braved ( danger ). b. Followed ( his own inclinations ). c. Committed ( sin ). d. ( n. ac. رَكَب 4 ), Was large-kneed. رَكَّبَ رَكَّبَ II , a.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤٧٬٧٠١
ركب رَكِبَ - يَرْكَبُ - رَكْب - رِكَاب - رَكُوْب - رَاكِب - رَاكِبُون - رُكْبَانَاً - رَكَّبَ - يُرَكِّبُ - تَرَاكَبَ - يَتَراكََبُ - مُتَرَاكِب رَكِبَ - يَرْكَبُ + كائن أو شيء أو أمر+ شيئاً: يتوضع ويستقر فوقه ويُحْمَلُ عليه فيسير وينتقل به ومعه: يعلوه ويتوضع ويستقر فوقه، فيلزمه ويتحرك بحركته منتقلاَ من مكان لآخر مستخدماً إياه لحمله
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٢ (الإجمالي: ١١٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. خيل

    الآيات المشتركة: ٢ · Heyl (hı) : At demektir

  2. بغل

    الآيات المشتركة: ١ · Katır demektir

  3. قنو

    الآيات المشتركة: ١ · Hurma salkımı demektir

  4. ينع

    الآيات المشتركة: ١ · Ve onun olgunlaşması

  5. فلك

    الآيات المشتركة: ٢ · Fülk (kef), İğ topacı demektir

  6. وجف

    الآيات المشتركة: ١ · Vacife, koşan at demektir

  7. خرق

    الآيات المشتركة: ١ · Hırka elbiselik kumaş demektir

  8. رمن

    الآيات المشتركة: ١ · Nar meyvesi veya ağacı demektir

  9. سفن

    الآيات المشتركة: ١ · Gemi

  10. طبق

    الآيات المشتركة: ١ · Üst üste giyilen elbisenin her birdir

  11. قصو

    الآيات المشتركة: ١ · Daha uzak

  12. جري

    الآيات المشتركة: ٢ · Cariye yelkenli sandal demektir

الآيات التي ورد فيها(١٥)

  1. وَقَالَ ارْكَبُوا فِيهَا بِسْمِ اللَّهِ مَجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

    Binin

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökركب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحمل, سوى, مطو
Zıt Kökرجل
Çekirdek Özet 1Bir şeyin başka bir şeyin üstüne çıkması, yerleşmesi ve onun tarafından taşınması
Çekirdek Özet 2İnsanın hayvan veya gemi gibi vasıtalarla yol alması, organların terkip edilmesi ve merhaleleri aşması
Çekirdek Özet 3Vasıtalanma, katmanlaşma, taşıyan-taşınan ilişkisi ve varlıksal terkip
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir hayvana binme eylemine indirgeyip Kur'an'daki ontolojik terkip ve varoluşsal aşama katetme boyutlarını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ركBir yere basma, ağırlık koyma, çökme veya sabitlenme hareketi; nitekim ركد suyun durulup çökmesini, ركز bir şeyi yere saplayıp dikmeyi, ركس ters çevirip baş aşağı etmeyi, ركض ayağı yere vurarak koşturmayı, ركع bedeni öne eğip ağırlığı dizlere vermeyi, ركم şeyleri üst üste yığmayı ve ركن bir tarafa dayanıp güç almayı ifade ederبTemel baskı ve dayanma hareketine temas, birleşme ve yerleşme boyutu eklenerek bir nesnenin diğerinin üstüne çıkıp kenetlenmesi ve onunla birlikte hareket etmesi anlamı pekişmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رinsan başı; baş, ilk, üstYukarıda olma, öne geçme, üst konuma yükselme hareketi
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaDayanak noktasını kavrama, sarma ve tutunma eylemi
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir mekanın veya zeminin içine girme, yerleşme ve temas kurma
ركبÜst konuma geçip kavrayarak bir zemine yerleşme; vasıtaya binip onun taşıyıcılığına dahil olma ve parçaların birbiri üzerine oturarak terkip oluşturması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir cismin diğerinin üstüne binip yerleşmesi; devenin veya atın sırtına çıkma; devenin yere çökerken katlanan ön diz mafsalı ile insanın diz kapağı (ركبة); hörgüçte üst üste binen yağ katmanları
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairlerinin kasidelerinde çöl seferlerine çıkan binek develeri (ركاب) ve binekli süvari kafileleri (ركب) bağlamında, devenin sırtına semer vurup binme ve mesafeleri katetme anlamında sıkça yer alır
Erken Arapça kullanımİnsanın bir vasıtaya oturması yanında; borcun, korkunun veya gecenin kişiyi bütünüyle sarmalaması hakkında mecazen "onu borç bindi" (رَكِبَهُ الدَّيْنُ) ve "geceye/korkuya bindi" (رَكِبَ الـهَوْلَ) şeklinde kullanılmıştır

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde ركب kökü fonetik ve semantik sürekliliği son derece berrak bir ortak mirastır. İbranicede r-k-b (רָכַב - rakhav) kökü doğrudan ata, eşeğe veya savaş arabasına binmek; mecazen Tanrı'nın bulutları ve gökleri binek edinip intikal etmesi anlamlarını taşır; nitekim ilahi taht arabasını ifade eden merkavah (מֶרְכָּבָה) kelimesi bu köktendir. Süryanicede r-k-b (ܪܟܒ - rkab) formu binmek, üstüne çıkmak, birleştirmek ve terkip etmek fiillerini karşılar. Akadcada ise rakābu(m) eylemi hem binek veya arabaya binmeyi, hem bir tekneye binip su üstünde yol almayı, hem de canlıların çiftleşmesi sırasında üstte bulunmayı ifade eder. Bu etimolojik katman, kökün ilksel çekirdeğinde "bir varlığın veya aracın üstüne çıkarak onun hareket kabiliyetiyle taşınması ve iki unsurun üst üste gelerek fonksiyonel bir bütün (terkip) oluşturması" fikrinin yattığını belgeler.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir şeyin diğerinin üstüne çıkması, binmesi ve kenetlenmesiTemel hareket üste çıkıp taşınmadır; diz mafsalı (ركبة) bedenin bükülüp üst üste bindiği yer olduğu gibi, parçaların birleştirilmesi (تركيب) de üst üste geçme ilişkisinden türerKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice רכב (rakhav), Süryanice ܪܟܒ (rkab), Akadca rakābuProto-Sami r-k-b kökünden düzenli ses ve anlam denkliğiyle intikal etmiştir; vasıtaya binme, araba sürme ve bir araya gelme anlamları ortaktırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve kanıtlanmış bir Afro-Asyatik dışı soydaşlık tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ركبAnlamlıÜste çıkmak, binmek, terkip etmekBir taşıyıcının üstüne yerleşip onunla hareket etmek veya unsurları birleştirmekHedef kök; Kur'an'da geçer
ربكAnlamlıKarıştırmak, birbirine katmakHamur, yağ ve hurmayı birbirine katıp yoğurmak; işleri karmaşıklaştırmakKur'an'da geçmez; unsurların fiziksel olarak birbirine girmesi
كربAnlamlıKeder, ruhu sıkan ağırlık, yaklaşmakİnsanın içine çöken, göğsüne binen ağır keder ve darlıkKur'an'da geçer; ağırlığın nefse baskı yapması boyutu
كبرAnlamlıBüyümek, yücelmek, yaşlanmakHacim, yaş, mevki veya itibar bakımından üstün ve baskın olmakKur'an'da geçer; üstünlük ve ağırlık yönüyle ortak çağrışım
بركAnlamlıDiz çökmek, sabit kalmak, bereketDevenin göğsü üzerine yere çökmesi, suyun birikmesi, hayrın yerleşmesiKur'an'da geçer; dizin (ركبة) yere konup durması ile zıt/tamamlayıcı yön
بكرAnlamlıErken davranmak, ilk olmakSabahın erken vaktinde yola çıkmak; ilk doğan çocuk veya ürünKur'an'da geçer; hareketin başlangıç ve öncelik aşaması

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ركبMerkezTaşınma, vasıtaya binme, terkip edilmeBir vasıtanın üstüne çıkıp onun hareketine tabi olma ve yapının kurulmasıTaşınan öznenin vasıtayla birleşip intikal etmesi
حملKomşuTaşıma, yüklenmeحمل eyleminde taşıyıcı öznenin sırtlandığı ağırlık ve sorumluluk esasken, ركب eyleminde taşınanın vasıta üstüne yerleşmesi esastırYükü omuzlama ve kaldırma hali
سوىKomşuİstikrar bulma, yerleşmeسوى veya istiva bir yüzeyde dengeye ve sükûna ermeyi vurgular; ركب ise hareketli bir intikal sürecine dahil olmayı belirtirYüzeyde dengelenip karara erme
مطوKomşuHayvan sırtına binmeGenellikle hayvanın sırtını (matn) binek edinmeyi ifade eder; ركب hem hayvana hem gemiye hem de soyut durumlara şamildirDoğrudan hayvanın sırtına binme
رجلZıtYaya yürüme, bineksiz olmaBir vasıtaya binmeksizin kendi ayakları üzerinde hareket etme hali; nitekim Bakara 2:239 ayetinde zıtlığı sabittirBineği terk edip yaya gitme

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaركبBinmek, üstüne çıkmak, terkip edilmekHem canlı veya cansız bir vasıtaya binmeyi hem de unsurların bir araya getirilip inşa edilmesini kapsarKesin
Latinceequitare, ascendere, componereAta binmek, yukarı çıkmak, birleştirmekEquitare yalnızca hayvana binmeyi, ascendere üste çıkışı, componere ise terkip etmeyi karşılar; tek bir Latince fiil tüm alanı kuşatamazGüçlü
İngilizceto ride, to mount, to embark, to assembleBinmek, tırmanmak, gemiye binmek, terkip etmekRide vasıta veya hayvanla yol almayı, mount binmeyi, embark gemiye girmeyi, assemble terkip etmeyi karşılar; anlam alanı bölünerek aktarılırGüçlü
Almancareiten, einsteigen, zusammensetzenAta binmek, araca binmek, parçaları birleştirmekReiten binek hayvanına, einsteigen vasıtaya binmeye mahsustur; terkip boyutu ise zusammensetzen ile verilirGüçlü
Fransızcamonter, chevaucher, s'embarquer, assemblerBinmek, ata binmek, gemiye binmek, birleştirmekMonter üste çıkmayı, chevaucher hayvana binmeyi, embarquer deniz vasıtasına binmeyi, assembler terkip oluşturmayı karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ارْكَبُوا / رَكِبَا / رَكِبُواDeniz vasıtasına (gemiye) binmekTehlike anında veya ilahi sevk ile gemiye binip denizde yol alma bağlamı; Hûd 11:41, Kehf 18:71, Ankebût 29:65
تَرْكَبُونَ / لِتَرْكَبُوهَا / رَكُوبُهُمْBinek hayvanlarına binmekİnsanın hizmetine verilen en'âm ve at, katır gibi hayvanların nimet olarak kullanımı bağlamı; Nahl 16:8, Yâsîn 36:72, Mü'min 40:79, Zuhruf 43:12
رُكْبَانًا / رِكَابٍBinekli süvariler, binekli kafileSavaş, güvenlik zaafı ve fey mallarının paylaşımı bağlamı; Bakara 2:239, Haşr 59:6
رَكَّبَكَİnsanı dengeli bir biçimde terkip etmek, inşa etmekYaratılışta organların, uzuvların ve suretin birbiriyle uyumlu terkibi bağlamı; İnfitâr 82:8
مُتَرَاكِبًاÜst üste binmiş, katmanlaşmış tanelerBitkilerin ve başakların nizamı, tanelerin üst üste dizilmesi bağlamı; En'âm 6:99
لَتَرْكَبُنَّHalden hale geçmek, aşama aşama merhale katetmekAhiret yolculuğunda ve varoluş sürecinde tabakaları aşma bağlamı; İnşikâk 84:19

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamYaratılış terkibi ve ahiret halleriİnsanın beden ve ruh parçalarının bir araya getirilerek yaratılması (تركيب) ile İnşikâk 84:19 ayetindeki tabaka tabaka hallerin katedilmesi tartışılırBasit unsurların birleşmesi ve insanın varoluşsal merhaleleri aşması
FıkıhKorku namazı ve fey mallarıTehlike anında binek sırtında ima ile namaz kılma (رُكْبَانًا) cevazı ile üzerine at ve deve sürülmeden (رِكَابٍ) zahmetsizce elde edilen fey mallarının dağıtımıVasıtanın ibadet biçimine ve ganimet hukukuna getirdiği hükümler
TefsirGemiye biniş ve yaratılış ayetleriNuh'un gemisine binerken besmele çekilmesi, denizde fırtına kopunca vasıtaya binenlerin ihlasla dua etmesi ve başaktaki tanelerin üst üste dizilişi tefsir edilirİnsanın acziyeti, ilahi nimete şükür ve tabiatın nizamındaki terkip
HadisBinek adabı ve süvari hükümleriVasıtaya binerken yapılan hamd ve istirca duaları, sefere çıkış düzeni ve fitnelerin üst üste binip sarmalaması tasvirleri yer alırGünlük hayatta vasıtayı meşru ve bilinçli kullanma disiplini

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet, tevekkül ve intikalKurtuluş gemisi ve manevi terakkiKulun kendi gücüne değil Allah'ın hazırladığı vasıtalara sığınmasıVarlık denizinde ilahi emre uyup necat vasıtasına binmek ve ilahi terkibe şükretmekKesin
İlmiFiziksel ve biyolojik nizamSentez, kompozisyon ve terkipBasit bileşenlerin organize bir bütün oluşturmasıHücrelerin, dokuların ve bitki başaklarının üst üste kenetlenerek işlevsel bir sistem kurmasıGüçlü
SiyasiSeferberlik ve lojistikAskeri hareketlilik ve süvari gücüİdari otoritenin uzak sınırlara intikali ve caydırıcılıkDevletin binekler, filolar ve vasıtalar yoluyla coğrafyayı denetlemesi ve fey/ganimet dengesiGüçlü
İktisadiTicaret ve nakliyeLojistik ağ ve katma değer zinciriMalların ve insanların pazarlara taşınmasıKarayolu ve denizyolu kervanlarıyla üretimin tüketim merkezlerine ulaştırılmasıGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyon bileşkesi ve kimyasal bileşikMatematikte (g∘f)(x) şeklinde bir fonksiyonun diğerinin çıktısı üzerine oturması ve kimyada elementlerin terkip oluşturarak yeni bir madde meydana getirmesi kökün soyut hareketini tam yansıtırKesin
Beşeri bilimlerSosyal tabakalaşma ve vasıtalanmaBireyin veya topluluğun bir kurumun, statünün ya da ideolojinin üstüne binerek (onu taşıyıcı vasıta kılarak) sınıf değiştirmesi ve tarihsel merhaleleri aşmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bir ata, deveye veya otomobile binip gitmekten ibaret dar bir fiziksel eyleme indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKök hem bir taşıyıcı vasıtaya teslim olup yol almayı, hem tohumların ve organların üst üste binerek terkip teşkil etmesini, hem de insanın ölümden dirilişe kadar halden hale geçerek nihai hedefe taşınmasını kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnşikâk suresindeki "tabakadan tabakaya binme" uyarısını sıradan bir dünya yolculuğu sanmak, biyolojik terkipteki hikmeti kaçırmak ve insanın vasıtalarla kurduğu ontolojik ilişkiyi salt araçsal teknik boyuta indirgemek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın varlık sahasında mutlak bağımsız bir özne olmadığını; bedeninden bindiği gemiye, binek hayvanından ahiret merhalelerine kadar daima ilahi nizamın bir taşıyıcısı üzerinde yol alan bir yolcu olduğunu idrak ettirir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Nuh'un gemisine binişi tasvir eden kıssalarda, en'âmın insana musahhar kılınışını anlatan şükür ayetlerinde, insanın yaratılış terkibini bildiren hitaplarda ve kıyamet merhalelerini haber veren ayetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın kendi kendine hareket edip yetebileceği zannını yıkar; teknolojik ya da tabii vasıtaların arkasındaki ilahi teshiri fark ettirir ve varlığın katmanlı, birleşik (mürekkep) yapısını görünür kılar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesnenin diğerinin üstüne çıkıp oturması, hayvana veya gemiye binme, kemiklerin diz ekleminde kenetlenmesi ve başaktaki tanelerin üst üste dizilmesi.
  • Soyut anlamBir taşıyıcının hükmüne ve seyrine girme, aşama aşama katmanlaşma, unsurların bir araya gelerek terkip oluşturması ve haller arası geçiş.
  • Sistematik karşılıkAlt taşıyıcı zemin ile üstteki unsur arasındaki bağımlı hareket ve fonksiyonel terkip ilişkisi.
  • LaTeX modeliSt+1=T(St)∘C(x)
  • LaTeX açıklamasıFormülde x taşınan veya terkip edilen nesneyi, C bu nesnenin bir taşıyıcı zeminle kurduğu temas ve kenetlenme (terkip) operatörünü, St sistemin mevcut hal veya tabakasını, T taşıyıcı vasıtanın sağladığı intikal dönüşümünü, St+1 ise ulaşılan yeni hal veya aşamayı sembolize eder. Model, varlığın bir taşıyıcı vasıtaya binerek halden hale intikal edişini ve parçaların üst üste kenetlenerek üst bir boyuta taşınmasını matematiksel olarak ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ر