تبر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ت-ب-رالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ٢٤ · الآيات: ٤ · السور: ٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».وعدمُتَبَّرٌضربتَبَارًاتَتْبِيرًاأولتبردخلسجدمررولدبيتحسنعلومثل

الجذرالصيغ ٥الآيات ٤السور ٤المجاورة ٢٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

تبر

ت - ب - ر

جذر
  • الورود: ٦
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ١٢

Tebn saman demektir. N R’ ye dönüşmüş, tibr gümüş veya altının hurda halindeki durumudur. Fiil olarak dağılmak, parçalanmak anlamında kullanılmaktadır. “Tibn” saman demektir. “Tebur” baştaki kepek demektir. “Tebar” çerçöp, döküntü demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Tebn saman demektir. N R’ ye dönüşmüş, tibr gümüş veya altının hurda halindeki durumudur. Fiil olarak dağılmak, parçalanmak anlamında kullanılmaktadır. “Tibn” saman demektir. “Tebur” baştaki kepek demektir. “Tebar” çerçöp, döküntü demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٥٤٠
باب التاء والراء والباء معهما ر ت ب، ت ر ب، ت ب ر، ب ت ر، ب ر ت مستعملات رتب: الرُّتُوبُ: الانِتصاب كما يُرتِبُ الصَّبيُّ الكَعْبَ إرتاباً، والمُصَلِّي يَرْتُبُ أي ينتَصِبُ. والرَّتَبُ: ما أشرَفَ من الأرض كالدَّرَج. ورَنَبَةً كقولِك: دَرَجَةٌ، ويجمع على رَتَب كما يقال: دَرَج سواء. والرَّتَبَةُ واحدةٌ من رَتَبات الدَّرَج. ورَتبْتُه ورَتَّبْتُه سواء. والمُرْتبةُ: المنزلة عند الملوك ونحوها.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٥٤
التِبْرُ: ما كان من الذهب غيرَ مضروب. ويقال: في رأسه تِبْرِيَةٌ. قال أبو عبيدة: هي لغة في الهِبْريَة، وهو الذي يكون في أصول الشعر مثلَ النُخالة. والتَبارُ: الهلاك. وتَبَّرَهُ تَتْبيراً، أي كسَّره وأهلكه. و"هؤلاءِ مُتَبَّرٌ ما هم فيه"، مُكَسَّرٌ مُهْلَكٌ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٬٥٢٣
ت ر ب ترب ، تبر ، برت ، بتر ، رتب ، ربت : مستعملات . ترب : أبو عبيد عن الأصمعي : التُّرْتُبُ الأمرُ الثَّابتُ . أبو العباس عن ابن الأعرابيّ أنه قال : التُّرْتُبُ بضم التاءَين العَبْدُ السوء ، وقال : والتُّرْتُبُ التُّراب أيضاً . أبو عبيد عن أبي عمرو : التَّيْرَبُ التراب وقال غيره يقال : بِفيهِ التَّيْرَبُ والتِّرْيَبُ والتَّرْباء والتَّوْراب . شمر عن ابن الأعرابي : بفية التَّيْرَبُ والتِّرْيَبُ .
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٠٦١
(باب التاء والباء وما يثلثهما) (تبر) التاء والباء والراء أصلان متباعدٌ ما بينهما: أحدهما الهلاك، والآخر [جوهر] من جواهر الأرض.‏ فالأوّل قولهم: تَبَّرَ اللهُ عَمَلَ الكافرِ، أي أهلكَه وأبطلَهَ. قال الله تعالى: ﴿إِنَّ هَؤُلاءِ مُتَبَّرٌ مَا هُمْ فِيهِ وَبَاطِلٌ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾ [الأعراف 139].‏ والأصل الآخر التِّبْر، وهو ما كان من الذَّهب والفِضَّة غيرَ مَصُوغٍ.‏ (تبع) التاء والباء والعين
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٠
ت ب ر أدركه التبار وقد تبر وتبره الله‏.‏ والحر بتبر وهو بصبر‏.‏ والعين تضرب من التبر‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٦٩٧
التِّبْرُ: الذهبُ كُلُّه، وقيل: هو من الذهب والفضة وجميع جواهر الأَرض من النحاس والصُّفْرِ والشَّبَهِ والزُّجاج وغير ذلك مما استخرج من المعدن قبل أَن يصاغ ويستعمل؛ وقيل: هو الذهب المكسور؛ قال الشاعر: كُلُّ قَوْمٍ صِيغةٌ من تِبْرِهِمْ، وبَنُو عَبْدِ مَنَافٍ مِنْ ذَهَبْ ابن الأَعرابي: التِّبْرُ الفُتاتُ من الذهب والفضة قبل أَن يصاغا فإِذا صيغا فهما ذهب وفضة. الجوهري: التِّبْرُ ما كان من الذهب غير
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٣٣
* ت ب ر * * التِّبرُ * ما كان من الذهب غير مضروب فإذا ضرب دنانير فهو عين ولا يقال تبر إلا للذهب وبعضهم يقوله للفضة أيضا و * التَّبَارُ * بالفتح الهلاك و * تَبَّرَهُ تَتْبيراً * كسّره وأهلكه وهؤلاء * مُتَبَّرٌ * ما هم فيه أي مكسر مهلك
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٩٢٥
التبر، بالكسر: الذهب، كله، وفي الصحاح: هو من الذهب غير مضروب، فإذا ضرب دنانير فهو عين، قال: ولا يقال: تبر إلا للذهب. قال بعضهم: والفضة أيضا، وفي الحديث: الذهب بالذهب تبرها وعينها، والفضة بالفضة تبرها وعينها . أو فتاتهما قبل أن يصاغا، فإذا صيغا فهما ذهب وفضة، وهذا قول ابن الأعربي. أو هو ما استخرج من المعدن من ذهب وفضة وجميع جواهر الأرض قبل أن يصاغ ويستعمل. وقيل: هو الذهب المكسور، قال الشاعر:
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٧٩٢
تَبِرَ 1 تَبِرَ أبار أبر بار بر برى تبر , aor. تَبَرَ , (Lth, T, M, Msb, K,) inf. n. تَبَارٌ; (Lth, T, M;) and تَبَرَ, aor. تَبُرَ ; (Msb;) He, or it, (a thing, Lth, T, M,) perished. (Lth, T, M, Msb, K.) -A2- See also 2. تبّرهُ 2 تبّرهُ أبار أبر برى تبر تبره تبرة , inf. n. تَتْبِيرٌ; (Zj, T, S, M, Msb, * K;) and ↓ تَبَرَهُ, aor. تَبِرَ , inf. n. تَبْرٌ; (K;) He broke it: (K:) or he broke it in
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٩٢
تَبَرَ تَبَرَ I ( n. ac. تَبْر 1 ), a. Broke, smashed. b. Destroyed. تَبِرَ تَبِرَ A ( n. ac. تَبَر 4 ), a. Perished. تَبَّرَ تَبَّرَ II , a. Broke to pieces. b. Destroyed. تِبْر تِبْر 2 , a. Virgin gold or silver; gold dust. تَبَاْر تَبَاْر 22 , a. Destruction, perdition, ruin.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٨٬٩٩٩
تبر تَبِرَ - يَتْبَرُ - تَبَار - تَبَّرَ- يُتَبِّرُ - تَتْبيْر - مُتَبَّر تَبِرَ - يَتْبَرُ + الكائن أو الشيء أو الأمر: يتكسر ويهلك ويتحطم تَبِرَ - يَتْبَرُ + الكائن أو الشيء: يتكسر ويهلك ويتحطم ويتحول إلى هباء ورماد تَبِرَ - يَتْبَرُ + الأمر: يتكسر ويهلك ويتحطم فينتهي جهد وعمل ومكر الكائن إلى لا شيء: كناية عن تحطيم وتدمير وتخريب كل ما
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٤ (الإجمالي: ٣٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. دخل

    الآيات المشتركة: ٢ · Dahl: Kuytu yer demektir

  2. مرر

    الآيات المشتركة: ١ · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir

  3. بطل

    الآيات المشتركة: ١ · Batn ve zehr sırt ve karın (daha çok hayvanlar için)…

  4. بيت

    الآيات المشتركة: ١ · Beyt ev demektir

  5. ضرب

    الآيات المشتركة: ١ · Örnek verdi

  6. زيد

    الآيات المشتركة: ١ · Zade : Azık demektir

  7. علو

    الآيات المشتركة: ١ · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır

  8. وجه

    الآيات المشتركة: ١ · Yüz demektir

  9. ولد

    الآيات المشتركة: ١ · “Yavru” demektir

  10. سجد

    الآيات المشتركة: ١ · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…

  11. وعد

    الآيات المشتركة: ١ · “Va’id” yağmur bulutu demektir

  12. مثل

    الآيات المشتركة: ١ · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. … الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِيرًا

    Parçalamak

  2. وَكُلًّا ضَرَبْنَا لَهُ الْأَمْثَالَ وَكُلًّا تَبَّرْنَا تَتْبِيرًا

    Parçalamak

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökتبر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerهلك, كسر, حطم, سحق
Zıt Kökجبر
Çekirdek Özet 1Madenin işlenmemiş, kırılmış, ufalanmış ham parçacıkları; bir nesneyi kırıntı ve döküntü haline getirecek şekilde kırmak ve parçalamak
Çekirdek Özet 2İlahi yasaya aykırı yapıların, kibir ve zulüm sistemlerinin kökten kırılarak ufalanması, yapıntı düzenlerin un ufak edilip geçersiz kılınması
Çekirdek Özet 3Şekil verilmiş veya kurumsal güç haline getirilmiş batıl yapıların ontolojik bir dayanağı bulunmadığından kaçınılmaz olarak dağılıp enkaza dönüşmesi ilkesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir ölüm veya soyut bir yok oluş gibi anlayıp, fiziki yapının, kurulu sistemin ve dayanakların parça parça kırılarak enkaza çevrilmesi gerçeğini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
تبSürekli bir eksilme, kesilme, yıpranma ve tükenerek helake sürüklenme hareketini ifade eder. Nitekim تبب kökünde kesintiye uğrama, hüsran ve sürekli ziyan; تبع kökünde ise bir izin arkasından kesintisiz gitme ve bağımlı oluş hali mevcuttur.رÇekirdeğe eklenen ر harfi (tekrarlanma, yayılma ve baş/uç boyutu katarak) yıpranma ve kesilme hareketini sert bir mekanik darbeye, nesneyi parçalara ve döküntülere ayırıp kırıntı haline getiren somut bir kırma ve ufalamaya dönüştürmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
تİşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonVarlığın veya yapının dayanma sınırına ulaştığını, belirlenmiş nihai sınıra ve sona gelindiğini gösterir.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir araya toplanmış yapıyı, barınağı, kurulu düzeni veya nesnenin içsel bütünlüğünü temsil eder.
رİnsan başı; baş, ilk, üstYapının tepe noktasını, hiyerarşisini, belirleyici üst unsurlarını ve hareketin yönünü ifade eder.
تبرSınıra çarpan yapının tepesinden kırılarak dağılmasıKurulu bir yapının veya nesnenin (ب), üst noktasından ve taşıyıcı unsurlarından başlanarak (ر), nihai sınıra ulaştırılarak kırıntılar halinde parçalanması ve sona erdirilmesi (ت) hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamMaden ocağından çıkarılmış, henüz eritilip darbedilmemiş, kalıba dökülmemiş döküntü, kırıntı ve kırıntı halindeki altın, gümüş veya bakır cevheri; bir nesneyi vurarak kırıntı ve enkaz haline getirme eylemi.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinin soy ve cevher övgüsünde ham maden ile işlenmiş maden karşıtlığında geçer: كُلُّ قَوْمٍ صِيغةٌ من تِبْرِهِمْ / وبَنُو عَبْدِ مَنَافٍ مِنْ ذَهَبْ (Her kavim kendi ham kırıntı madeninden dökülmüş birer kalıptır; Abdümenâfoğulları ise bizzat saf altındandır).
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber'in sarf ve mübadele fıkhına dair hadisinde işlenmemiş kırıntı maden ile basılmış para arasındaki farkı belirtmek üzere تبر kelimesi عَيْن mukabili olarak kullanılmıştır: الذهب بالذهب تبرها وعينها (Altına karşılık altın; işlenmemiş kırıntısıyla da basılmış parasıyla da).

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinde تبر kökü, özellikle Kuzeybatı Sami dillerinde "kırmak, parçalamak, un ufak etmek" temel eylemiyle güçlü bir ortak mirasa dayanır. İbranicede aynı kök harflerinin düzenli fonetik dönüşümüyle karşılanan שבר (ş-b-r) kökü "kırmak, parçalamak, un ufak etmek, yıkmak" fiilini karşılar; Aramice ve Süryanicede ise doğrudan t-b-r (ܬܒܪ) kökü "kırmak, ezmek, yenilgiye uğratmak, parçalamak" manasında asli fiil olarak işler. Akadcada šebēru / tebēru biçimleriyle paralellik arz eden bu semantik tabaka, sert bir cismin kırılarak döküntü ve toz haline getirilmesini ifade eder. Arapçada bu ilksel eylem hem soyut helak ve tahrip anlamını korumuş hem de maden cevherinin topraktan kırılıp ufalanarak çıkarılan ham kırıntı haline isim (tibr) olarak verilmiştir. Böylece kök, Sami ana gövdesindeki kırma ve ufalanma çekirdeğini Arapçada hem isim hem de şiddetli fiil formunda eksiksiz muhafaza etmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Compendious Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönتَبَار ve تِتْبِير ile تِبْر arasındaki bağKök içi türetimde kırılmış, ufalanmış ham maden parçacığı (تِبْر) ile bir yapının un ufak edilerek yok edilmesi (تَبَار) aynı fiziksel darbe ve parçalanma eyleminde birleşir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAramice ve Süryanice t-b-r (ܬܒܪ), İbranice š-b-r (שבר)Aramice ve Süryanicede doğrudan "kırmak, tahrip etmek", İbranicede "kırmak, boynunu bükmek, ufalamak" anlamlarıyla birebir fonetik ve anlamsal örtüşme mevcuttur.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAkadca šebēruDoğu Sami katmanında sert nesnelerin kırılması ve silahların parçalanması bağlamında kullanılan fiille semantik matris uyumu bulunur.Güçlü

المصدر Payne Smith, Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew Grammar.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
تبرAnlamlıKırmak, ufalamak, ham maden kırıntısıSert bir yapıyı vurarak parçalara ayırmak, enkaz haline getirmek ve işlenmemiş maden döküntüsü.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
تربAnlamlıToprak, tozYeryüzünün ufalanmış en küçük katmanı, toprağa bulanma ve denk olma hali.Kur'an'da geçer; ufalanma boyutuyla anlam akrabalığı taşır.
بترAnlamlıKökünden kesmekBir uzvu veya soyu devamı gelmeyecek şekilde kökten kesip ayırmak.Kur'an'da geçer; koparma ve sona erdirme yönünden yakın anlamlıdır.
برتAnlamlıBalta, kesici aletYemen lehçesinde taş veya maden yontmaya yarayan kesici alet, kazma.Kur'an'da geçmez; kırma eyleminin alet boyutunu temsil eder.
رتبAnlamlıSabit olmak, düzene girmekBir şeyin yerli yerinde durması, derecelenmesi ve intizam bulması.Kur'an'da geçmez; parçalanmanın zıddı olan kurumsal intizamı kurar.
ربتAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde müstakil semantik çekirdek kaydı bulunmamaktadır.Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
تبرMerkezKırıp ufalamak, enkaza çevirmekYapıyı oluşturan parçaları birbirine bağlayan düzeni kırarak kırıntı haline getirme.Maddi veya kurumsal bir gücün bütünüyle dağıtılarak geçersiz kılınması.
هلكKomşuVarlığın sona ermesi, zevalGenel anlamda yok oluşu ve hayatiyetin bitişini ifade eder; mekanik parçalama şartı aramaz.تبر köküne göre daha genel ve ontolojik bir silinmedir.
كسرKomşuKırmakBir cismin bütünlüğünü iki veya daha fazla parçaya ayırmaktır; un ufak etme vurgusu zorunlu değildir.تبر kökü ise kırıp döküntü ve toz haline getirmeyi ve tam imhayı içerir.
حطمKomşuEzerek kırmak, ufalamakKuru ve gevrek şeylerin çiğnenerek veya ezilerek çıtırtıyla kırılmasıdır.تبر daha ziyade sert yapıların darbelerle enkaza dönüştürülmesidir.
سحقKomşuDöverek un haline getirmekSürtme, ezme ve dövme yoluyla nesneyi toz haline getirmektir.تبر vurma ve dağıtma yoluyla parça parça kırma hareketini öne çıkarır.
جبرZıtKırığı onarmak, bütünlemekKırılmış veya dağılmış bir kemiği, yapıyı veya durumu birleştirip eski gücüne kavuşturmak.تبر yapıyı enkaza çevirirken, جبر kırığı sarıp sistemi yeniden inşa eder.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaتبرKırmak, ufalamak, döküntü haline getirmekHem ham maden kırıntısını hem de bir yapıyı kökten parçalayıp enkaz haline getirme eylemini kuşatır.Kesin
LatinceConterere, comminuereEzerek parçalamak, un ufak etmekFiziksel kırma ve zayıflatma yönünü tam karşılar; ancak ham maden kırıntısı ismini içermez.Güçlü
İngilizceTo shatter, to crush into fragmentsParçalara ayırmak, un ufak etmekŞiddetli bir darbeyle bütünlüğü döküntü haline getirmeyi karşılar; kökün türev isim boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
AlmancaZerschmettern, zertrümmernEnkaza çevirmek, parçalamakBir yapının vurularak döküntü ve moloz yığını haline getirilmesi nüansını çok iyi verir.Güçlü
FransızcaBriser en miettes, anéantirKırıntılara ayırmak, mahvetmekParçalamak suretiyle işlevsiz kılma ve yok etme boyutunu yansıtır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Gesenius Hebrew-Chaldee Lexicon, Dictionnaire Larousse.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَتْبِيرًاMutlak bir darbe ile kökten yıkıp enkaza çevirmeDüşman ordularının mabedi ve şehri bütünüyle parçalayıp yerle bir etmesi; fesat düzenlerinin yıkılışı (İsrâ 17:7, Furkân 25:39).
تَبَارًاSürekli hüsran, tükeniş ve helakHz. Nuh'un zalimler aleyhine yaptığı duada, onların gücünün bütünüyle kırılarak ziyan içinde bırakılması (Nûh 71:28).
مُتَبَّرٌBâtıl düzenin ve amellerin mahvolmaya mahkûm oluşuPutperestlerin kurduğu inanç ve ritüel sisteminin ontolojik olarak kırılmaya ve yıkılmaya mahkûm olması (A'râf 7:139).
تَبَّرْنَاİlahi iradeyle helak etme, parça parça yıkmaGeçmiş kavimlerin inkâr ve tuğyanları sebebiyle yurtlarının ve güçlerinin paramparça edilmesi (Furkân 25:39).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBâtılın zevali ve sünnetullahZulüm ve şirke dayalı yapıların kendiliğinden varlık kazanamayacağı, ilahi kanun gereği nihai olarak dağıtılıp parçalanacağı ilkesi.Kök, bâtıl amellerin kalıcı bir varlık alanına sahip olmadığını, sadece yıkılmayı bekleyen birer kurgu olduğunu gösterir.
FıkıhZekât ve sarf akdiHam maden cevheri (tibr) ile darbedilmiş sikke (ayn) arasındaki zekât nisabı ve tartı/ayar mübadele kuralları.Kök burada un ufak olmuş ham maden cevheri formunda terimleşir.
TefsirMabedin tahribi ve kavimlerin helakiİsrâ suresinde İsrailoğullarının yükselişinin ardından mabedin "tetbîr" ile yerle bir edilmesi tasviri.Basit bir fetih değil, taş üstünde taş bırakmayacak bir enkaz haline getirme hali.
HadisFaiz ve maden ticaretiAltın ve gümüşün kendi cinsiyle alım satımında işlenmemiş parçalar ile paranın eşit tutulması gerekliliği.Madenin kırıntı ve külçe halindeki ham formunu niteleyen teknik fıkhi kullanım.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniŞirkin ve sahte ilahların mahiyetiOntolojik kırıntıBoşluğa düşürmePutperest sistemlerin görünür ihtişamına rağmen hakikatten yoksun olduğunu, ilk darbede dağılacak kırılgan bir yapıntı olduğunu ilan eder.Kesin
İlmiFiziksel ve kavramsal yapısökümParçalara ayrılmaYapıyı deşifre etmeBir bütünün dış tasarımının bozulup ham elementlerine ve kırıntılarına indirgenmesi sürecidir.Güçlü
SiyasiTiranlıkların ve zalim rejimlerin çöküşüEnkaza çevrilmeEgemenliği tasfiye etmeKibre dayalı siyasi ve askeri güç odaklarının kurduğu baskı mekanizmalarının bütünüyle parçalanarak lağvedilmesidir.Kesin
İktisadiHam madde ve sermaye ayrımıHam maden (tibr)Değerleme zeminini oluşturmaİşlenmemiş, sikke haline gelmemiş kırıntı halindeki kaynakların reel iktisadi değer ve fıkhi mübadeledeki konumunu belirler.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerParçalanma dinamiği ve entropi artışı (Fragmentation / Structural failure)Katı bir cismin dış gerilim veya darbe altında kohezyonunu kaybederek sonlu sayıda düzensiz parçaya ve toza ayrışması; yapısal bağların çözülmesi olgusu.Kesin
Beşeri bilimlerKurumsal çözülme ve rejim çöküşü (Systemic collapse / Institutional breakdown)Bir toplumsal veya siyasi yapının iç meşruiyetini yitirmesi sonucu dışsal bir baskı veya kriz anında kurumlarının parçalanarak döküntüye dönüşmesi.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin sadece soyut bir "mahvolmak" veya "ölüp gitmek" şeklinde tercüme edilerek mekanik, yapısal ve fiziksel parçalanma boyutunun unutturulması.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem müşriklerin zihni ve ameli yapıntılarının temelsizliğini (mütebber), hem de düşman güçlerin veya ilahi cezanın kurulu düzenleri parça parça kırıp enkaza çevirmesini (tetbîr) karşılar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki sistemik ve kurumsal eleştiriyi anlamayıp, ilahi helaki sadece fertlerin ölümü sanmak; zalim yapıların nasıl un ufak edileceğini açıklayan sünnetullahı görememek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın bâtıl, zulüm ve şirk düzenlerine bakışındaki yapısal mantığı açıklar. Bu düzenler ne kadar muhkem görünürse görünsün, hakikat karşısında ham kırıntılardan ibarettir ve bir darbeyle enkaza dönüşecektir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İsrailoğullarının fesat ve ceza döngüsünü anlatan ayetlerde (İsrâ 17:7), müşriklerin ibadet ve inançlarının akıbetini bildiren uyarılarda (A'râf 7:139) ve peygamberlerin zalim iktidarlara karşı mücadelelerinde (Furkân 25:39, Nûh 71:28).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bâtılın kalıcı bir güce sahip olduğu vehmini yıkar; amellerin boşa çıkmasını sadece uhrevi bir kayıp değil, dünyevi planda da dayanakların kırılarak tuzla buz olması şeklinde somutlaştırır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamMaden cevherinin topraktan çıkarılmış ham, dövülmemiş kırıntı ve parçacıkları; sert bir yapının darbelerle kırılıp ufalanarak moloz ve döküntü haline getirilmesi.
  • Soyut anlamBir inanç, fikir veya siyasi sistemin yapısal meşruiyet ve tutarlılığını yitirerek ontolojik açıdan paramparça ve hükümsüz olması.
  • Sistematik karşılıkKurumsal kibir ve zulüm bloklarının dışsal ve ilahi bir müdahaleyle taşıyıcı bağlarının koparılması ve sistemin en küçük birimlerine ayrılarak dağıtılması süreci.
  • LaTeX modeliS=∑i=1nci→FT(S)=⋃i=1n{ci}  ⟹  lim⁡t→∞μ(T(S))=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S, birbirine kenetlenmiş n adet bileşenden oluşan kurulu bir yapıyı temsil eder. F sistemi kırmaya yönelik dışsal darbe veya ilahi yargıyı gösterir. T(S) yapının parçalanarak bileşenlerin bağlarının çözüldüğü ve kırıntılar haline geldiği "tetbîr" durumunu ifade eder. μ ise bu sistemin kurumsal bütünlüğünün ve etkinliğinin ölçüsüdür; parçalanma sonucunda sistemin meşru varlık değeri sıfıra yaklaşır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ت