تلو

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ت-ل-والصيغ: ٢٣ · الجذور المجاورة: ٨٦ · الآيات: ٦١ · السور: ٣٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».نبأحققزكووَاتْلُأَتْلُتلوتَتْلُونَتَلَاهَايُتْلَىأييكتبأَتْلُوَتُتْلَىسطرحكمقول

الجذرالصيغ ٢٣الآيات ٦١السور ٣٣المجاورة ٨٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

تلو

ت - ل - و

جذر
  • الورود: ٦٣
  • الآيات: ٦١
  • الصيغ: ٢٣
  • المعاجم: ١١

Tilvi toklu demektir. Tabi olma, peşine koşma, arkasından gelme, aksettirme anlamlarnı almıştır. Sütten kesilen ve anasının peşinde koşan yavru demektir. Arkasından gitmek anlamındadır. Sonra aksettirme anlamına gelmiş ve başkasına okuma anlamı kazanmıştır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١١)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Tilvi toklu demektir. Tabi olma, peşine koşma, arkasından gelme, aksettirme anlamlarnı almıştır. Sütten kesilen ve anasının peşinde koşan yavru demektir. Arkasından gitmek anlamındadır. Sonra aksettirme anlamına gelmiş ve başkasına okuma anlamı kazanmıştır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬١٣١
باب التاء واللام ووءي معهما ت ل و، ت و ل، ل ي ت، ت أ ل، أ ت ل، أ ل ت، ت ل أ مستعملات تلو: تَلاَ فلانٌ القرآن يتلُو تِلاوةٌ. وتَلاَ الشيءَ: تَبِعَه تُلُوّاً. والأمَّهاتُ هُنَّ المَتالي، تلاهُنَّ أولادُهنَّ: الواحدُ مُتْلٍ. والتلوُ: وَلَدُ الحمار، وكلُّ شيءٍ تَلاَ يتلُو شيئاً فهو تِلْوُه. والتّليّة الحاجة. وأَتْلَيْتُ فلاناً على فلانً، أي: أَحَلْته. تول: التِّوَلةُ، ويقال: التُّوَلة: التعاويذ،
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٧٢٬٠٨٢
باب لفيف حرف اللام لام ، لو ، لا ، لات ، إمالا ، ألا ، إلا ، إلى ، لي ، ألى ، ألا ، آل ، أل ، ليل ، لوى ، ولى ، أول ، أيلول ، إيليا ، ولول ، تلو نَبدأ أولاً بالحروف التي جاءت لمعانٍ من باب اللاّم لحاجة الناس إلى معرفتها ، فمنها : لام : اللام التي توصل بها الأسماء ، والأفعال ، ولها معانٍ شتّى ، فمنها : لام الملك كقولك : هذا المالُ لِزيد ، وهذا الفرسُ لِعَمرو . ومن النحويين من يُسَمِّيها لام
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٠٨٧
(باب التاء واللام وما يثلثهما) (تلو) التاء واللام والواو أصلٌ واحد، وهو الاتِّباع. يقال: تَلَوْتُه إذا تَبِعْتَه. ومنه تلاوةُ القُرآن، لأنّه يُتْبِع آيةً بعد آية. فأمّا قوله تلَوْتُ الرّجلَ أتلوه تُلُوّاً([1]) إذا خَذَلْتَه وتركتَه، فإنْ كان صحيحاً فهو القياس؛ لأنه مُصاحِبُه ومَعَه، فإذا انقَطَع عنه وتركه فقد صار خَلْفَه بمنزلة التّالي. ومن الباب التّلِيَّة والتُّلاَوَة وهي البقيّة، لأنها تتلو ما
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٢١٥
- تلاه: تبعه متابعة ليس بينهم ما ليس منها، وذلك يكون تارة بالجسم وتارة بالاقتداء في الحكم، ومصدره: تلو وتلو، وتارة بالقراءة وتدبر المعنى، ومصدره: تلاوة ﴿والقمر إذا تلاها﴾ [الشمس/2]، أراد به ههنا الاتباع على سبيل الاقتداء والمرتبة، وذلك أنه يقال: إن القمر هو يقتبس النور من الشمس وهو لها بمنزلة الخليفة، وقيل: وعلى هذا نبه قوله: ﴿وجعل فيها سراجا وقمرا منيرا﴾ [الفرقان/61]، فأخبر أن الشمس بمنزلة
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬١٣١
ت ل و ما زلت أتلوه حتى أتليته أي سبقته وجعلته يتلوني‏.‏ وناقة متلية‏:‏ يتلوها ولدها ونوق متليات ومتـال‏.‏ وغربـت توالـي النجـوم‏.‏ وتقـول‏:‏ توالـت علـيّ الأوالـي وللتوالـي علـيّ توالـي‏.‏ وهـو تلو فلان أي تاليه‏.‏ وفلان يصلي ويتلي إذا أتبع المكتوبة النافلة‏.‏ قال البعيث‏:‏ علـى متـن عـاديّ كـأن أرومه رجال يتلون الصلاة خشوع أي يتبعون الصلاة الصلاة لا يفترون والأروم الأعلام‏.‏ وتلـوت
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٨١
* ت ل ا * * تِلْوُ * الشيء الذي يتلوه وتلو الناقة ولدها الذي يتلوها و * تَلاَ * القرآن يتلوه * تِلاَوَةً * و * تَلَوْتُ * الرجل تبعته وبابه سما وجاءت الخيل * تَتَالِياً * أي متتابعة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٢٣١
: ( و *!تَلَوْتُه ، كدَعَوْتُه ، و ) *!تَلَيْتُه مِثلُ ( رَمَيْتُه ) : قالَ ابنُ سِيدَه : فأَمَّا قِراءَةُ الكِسائي *!تَلاها فأَمَال ، وإن كانَ مِن ذواتِ الواوِ ، فإنَّما قَرَأَ به لأنَّها جاءَتْ مع ما يَجوزُ أَنْ يُمالَ ، وهو يَغْشاها وبَنَاها . ( *!تُلُوّاً ، كسُمُوَ : تَبِعْتُه ) . قالَ الرَّاغبُ : مُتابعَةُ ليسَ بَيْنهما ما ليسَ منهما ، وذلك يكونُ تارَةً بالجِسْمِ وتارَةً بالاقْتِداءِ في
رابط المدخل

: ( و *!تَلَوْتُه ، كدَعَوْتُه ، و ) *!تَلَيْتُه مِثلُ ( رَمَيْتُه ) : قالَ ابنُ سِيدَه : فأَمَّا قِراءَةُ الكِسائي *!تَلاها فأَمَال ، وإن كانَ مِن ذواتِ الواوِ ، فإنَّما قَرَأَ به لأنَّها جاءَتْ مع ما يَجوزُ أَنْ يُمالَ ، وهو يَغْشاها وبَنَاها . ( *!تُلُوّاً ، كسُمُوَ : تَبِعْتُه ) . قالَ الرَّاغبُ : مُتابعَةُ ليسَ بَيْنهما ما ليسَ منهما ، وذلك يكونُ تارَةً بالجِسْمِ وتارَةً بالاقْتِداءِ في الحُكْم . وقيلَ : معْنَى تَلاها حينَ اسْتَدارَ *!فتَلا الشمسَ بالضِّياءِ والنُّورِ . قالَ الرَّاغبُ : أُرِيدَ به هنا الاتْباعُ على سَبيلِ الاقْتداءِ والمَرْتَبَةِ لأنَّ القَمَرَ يَقْتَبِسُ النُّورَ من الشمسِ وهو لَها بمنْزلةِ الخَلِيفَةِ . ( *!كَتَلَّيْتُهُ

*!تَتْلِيَةً ) ، وأَنْشَدَ الأصْمعيُّ لذي الرُّمَّة : لَحِقْنا فَراجَعْنا الحُمول وإنَّما *!يتَلِّى بأَذْنابِ الوداعِ المَرجعقالَ : يَتَلَّى يَتَتَبَّع . ( و ) *!تَلَوْتُه : ( تَرَكْتُه ) . قالَ ابنُ الأعرابيِّ : *!تَلا اتَّبَعَ ، *!وتَلا تَخَلَّفَ ( ضِدٌّ (و)*!تلِوْنُه : خَذَلْتُه وتَرَكْتُه ؛ عن أبي عبيد ( *!كَتَلَوْتُ عنه في الكُلِّ . يُقال تَلاعَنَيِّ *!يِتْلُوّ *!تُلُوَّا: إذاً تَرَكَكَ وتَخَلَّف عنك . (و)*!تَلَوُتُ القُرآنَ أَو كُلَّ كلامٍ ) ؛ هكذا عَمَّ به بعضُهم ؛ ( *!تِلاوَةً ، ككِتابَةٍ : قَرَأْتُهُ ) . قالَ الرّاغبُ : *!التِّلاوَةُ تَخْتَص باتِّباعِ كُتُبِ اللَّهِ المُنْزَلَةِ تارَةً بالقِراءَةِ وتارَةً بالارْتِسامِ لمَا فيه مِن أَمْرٍ ونَهْي وتَرْغيبٍ وتَرْهيبٍ أَو ما يُتَوهّمُ فيه ذلِكَ ، وهو أَخَصُّ مِن القِراءَةِ ، فكلُّ تِلاَوَةٍ قِراءَةٌ ولا عكس ، انتَهَى . وأَنْشَدَ ثَعْلَب في عُمومِ التِّلاوَةِ قَوْلَ الشاعِرِ : واسْتَمَعُوا قولاً به يُكْوَى النَّطِفْ يَكادُ من *!يُتْلى عليه يُجْتأفْ ( *!وتَتالَتِ الأُمورُ : تَلا بَعْضٌ بَعْضاً ) ، ومنه جاءَتِ الخَيْلُ *!تَتالِياً أَي مُتَتابَعَةً ؛ كما في الصِّحاحِ . ( *!وأَتْلَيْتُه إيَّاهُ : أَتْبَعْتُه ) ؛ ومنه *!أَتْلاهُ اللَّهُ أَطْفالاً أَي أَتْبَعَه أَوْلاداً ، كما في الصِّحاح . ( *!واسْتَتْلاهُ الشَّيءَ : دَعاهُ إلى *!تُلُوِّهِ ) ؛ قالَ الشَّاعِرُ : قَدْ جَعَلتْ

دَلْوِيَ *!تَسْتَتْلِيني ولا أُريدُ تَبَعَ القَرِينِ ( ورجُلٌ ) *!تَلُوٌّ ، ( كعَدُوَ : لا يَزالُ مُتَّبِعاً ) ؛ حَكَاه ابنُ الأعرابيِّ . ولم يَذْكره يَعْقوبُ في الأشْياءِ التي حَصَرَها كحَسُوَ وفَسُوَ . ( *!والتِّلْوُ ، بالكسْرِ : ما *!يَتْلُو الشَّيءَ ) أَي يَتْبَعه . يقالُ : هذا تِلْوَ هذا أَي تَبَعُه . (و)*!التِّلوُ : ( الرَّفيعُ ) يقالُ إنَّه *!لتِلْوُ المِقْدار أي رفيعه . ( و التِّلْوُ ولد النَّاقَةِ يُغْظَمُ *!فيتلوها ج *!أتْلاءٌ . ( والتَّلُوُ ( ولدُ الحمار ) لاتِّباعِه أُمِّهِ ويقال لوَلَدِ البغل أيضاً *!تلوٌ . ( و ) *!التِّلْوَةُ ، ( بالهاءِ : للأُنْثَى . ( و ) التِّلْوَةُ : ( العَناقُ ) إذا ( خَرَجَتْ مِن حَدِّ الإِجْفارِ ) حتى تتمَّ لها سَنَة فتُجْذِع وذلكَ لأنَّها تَتْبَع أُمِّها . وقالَ النَّضْر : *!التِّلْوَةُ مِن أَوْلادِ المِعْزَى والضأْنِ التي قد اسْتَكْرَشَتْ وشَدَنَتْ ، والذَّكُرُ تِلْوٌ ) . ( و ) التِّلْوَةُ مِن ( الغَنَمِ ) : التي ( تُنْتَجُ قبلَ الصَّفَرِيَّةِ ) ؛ كما في الصِّحاحِ . وفي حدِيثِ ابنِ عبَّاسٍ : أَفْتِنا في دابَّةٍ تَرْعَى الشَّجَر وتشْربُ الماءَ في كَرِشٍ لم يَتَغَيَّر ، قالَ : تلكَ عنْدَنا الفطِيمُ ، *!والتِّلْوَةُ والجَذَعةُ ؛ رَوَاهُ الخطابيُّ . ( *!وتَلَّى صَلاتَهُ *!تَتْلِيَةً : أَتْبَعَ المَكْتُوبَةَ تَطَوُّعاً ) ؛ عن شَمِرٍ ؛ قالَ البَعِيثُ : على ظَهْرِ عادِيَ كأنَّ أَرُومَةُ رجالٌ *!يُتَلُّون الصلاةَ قِيامُأَي يُتْبِعُونَ الصَّلاةَ صَلاةً . ( و ) تَلَّى أَيْضاً : ( قَضَى ) نَحْبَه أَي ( نَذْرَهُ ) ؛ عن ابنِ الأَعرابيِّ

. ( و ) *!تَلَّى : ( صارَ بآخِرِ رَمَقٍ ) ؛ نَقَلَه الجَوهرِيُّ عن أَبي زيْدٍ ؛ زادَ غيرُهُ : ( مِن عُمُرِهِ . ( *!وأَتْلَيْتُهُ : أَحَلْتُهُ حَوالَةً ) ؛ وفي الصِّحاحِ : مِن الحَوالَةِ . ( و ) *!أَتْلَيْتُهُ ( ذِمَّةً : أَعْطَيْتُهُ إيَّاها . ( و ) *!أَتْلَيْتُ ( حقِّي عندَهُ : أَبْقَيْتُ منه بَقِيَّةً ) ؛ ومنه حدِيثُ أَبي حَدرَد : ( ما أَصْبحتُ *!أُتْلِيها ولا أَقْدَرُ عليها ) . ( و ) أَتْلَيْتُهُ ( سَهْماً ) أَو نَعْلاً : ( أَعْطَيْتُهُ ليَسْتجيرَ به ) لئَلاَّ يُؤْذِي ، والمعْنَى جَعَلَه تِلْوَه وصاحِبَه ، وهو مَجازٌ . ( *!وأَتْلَتِ النَّاقَةُ ) إتْلاءً : ( *!تَلاها وَلَدُها ) ، فهي مُتْلٍ ومُتلِيةٍ . ( *!وتَلا ) إذا ( اشْتَرَى *!تِلْواً لوَلَدِ البَغْلِ ) ؛ عن ابنِ الأعرابيِّ . ( *!والتَّلِيُّ ، كغَنِيَ : الكَثيرُ الإِيمانِ . ( و ) أَيْضاً : ( الكثيرُ المالِ ) ؛ كلُّ ذلِكَ عن ابنِ الأَعْرابيِّ . ( و ) *!التَّلِيَّةُ ، ( بهاءٍ : بَقِيَّةُ الدِّينِ ) ؛ هكذا خَصَّه الجَوْهرِيُّ : زادَ غيرُهُ : والحاجَةِ . وقالَ غيرُهُ : بَقِيَّةُ الشيءِ عامَّةً ، وهو المُرادُ مِن قَوْله : ( وغيرِهِ ) ، كأَنَّه يُتَتَبَّعُ حتى لم يَبْقَ إلاَّ أَقلَّة . يقالُ : ذَهَبَتْ *!تَلِيَّةُ الشَّبابِ ، أَي بَقِيَّتُه لأنَّها آخِرهُ الذي *!يَتْلُو ما تقدَّمَ منه . وفلانٌ بَقِيَّةُ الكِرَامِ وتَلِيَّةُ الأَحْرارِ ؛ وكلُّ ذلكَ مَجازٌ . ( *!كالتُّلاوَةِ ) ، بالضمِّ ، كما قَيَّده الجَوْهرِيُّ . وإطْلاقُ المصنِّفِ يَقْتَضِي الفَتْح وليسَ كذلِكَ . يقالُ : *!تَلِيَتْ لي من حقِّي تَلِيَّةٌ *!وتُلاوَةٌ *!تَتْلى ، أَي بَقِيَت لي بَقِيَّةٌ ؛ نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ عن ابنِ السِّكِّيت .

: ( *!وأَتْلاهُ : أَعْطاهُ *!التَّلاءَ ، كسَحابٍ ، للذِّمَّةِ ) ؛ وأَنْشَدَ الجَوهرِيُّ لزُهيرٍ جِوارٌ شاهِدٌ عدلٌ عَليكم وسِيَّانِ الكَفَالَةُ *!والتَّلاءُ ( و ) قيلَ : التَّلاءُ ( الجِوارُ ) ؛ وبه فَسَّرَ ثَعْلب قَوْلَ زُهَيْر . ( و ) قيلَ : التَّلاءُ اسمٌ ( لسَهْمٍ ) يُكْتَبُ ( عليه اسمُ *!المُتْلِي ) ويعْطِيه للرّجُل فإذا صارَ إلى قَبيلَةٍ أَراهُم ذلكَ السَّهْم فلم يُؤْذَ ؛ وبه فَسَّرَ ثَعْلَب أَيْضاً قَوْلَ زهيرٍ . ( *!وتَلِيَ من الشَّهْرِ كذا ) تَلاً ، ( كرَضِيَ : بَقِيَ . ( *!وتَتَلاَّهُ ) ، أَي حَقَّه : إذا ( تَتَبَّعَهُ ) حتى اسْتَوْفاهُ . ( *!والتَّوالِي : الأَعْجازُ ) لاتِّباعِها الصدورَ . ( و ) *!التَّوالِي ( من الخَيْلِ : مآخِيرُها ) ، وهو مِن ذلِكَ : ( أَو الذَّنَبُ والرِّجْلانِ ) منها . يقالُ : إنَّه لخبيثُ التَّوالِي وسَرِيعُ التَّوالِي ، وكُلُّه مِن ذلِك . والعَرَبُ تقولُ : ليسَ هَوادِي الخَيْلِ *!كالتَّوالِي ، فهَوادِيها أَعْناقُها *!وتَوالِيها مآخِيرُها . ويقالُ : ليسَ *!تَوالِي الخَيْل كالهَوادِي ولا عُفْرُ الليالِي كالدَّآدِي . ( و ) التَّوالِي ( من الظُّعُنِ : أَواخِرُها ) ؛ *!وتَوالِي الإِبِلِ كَذلِكَ . ( *!وتَلَوَّى ، كفَعَوَّلٍ : ضَرْبٌ من السُّفُنِ صَغِيرٌ ) ، هو فعلول أَو فَعَوَّلٌ من *!التُّلُوِّ لأنَّه يتبعُ السَّفِينَةَ العُظْمَى ؛ حَكَاهُ أبو عليِّ في التذكرة . ( *!والتُّلَّيانُ ، بالضَّمِّ وفتْحِ الَّلامِ المُشَدَّدَةِ ) : اسمُ ( ماءٍ ) . وفي التَّكْملةِ : ماآنِ قَريبانِ من سَجَا لبَني كِلابٍ . قُلْتُ : فإذَنْ نُونه مَكْسُورَة .

( وإِبْلُهُم *!مَتالٍ : أَي لم تُنْتَجْ حتى صافَتْ ) ، وهو آخِرُ النِّتاجِ لأنَّها تبْعٌ للمبكرَةِ ، واحِدَتُها *!مُتْل ٍ*!ومُتْلِيَة . وممَّا يُسْتدركُ عليه : *!أَتْلَيْته : سَبَقْته ؛ نَقَلَه الجَوْهرِيُّ . يقالُ : ما زِلْتُ *!أَتْلُوه حتى أَتْلَيْته ، أَي تَقَدَّمْته وصارَ خَلْفي . واسْتَتْلَى فلاناً : انْتَظَرَهُ ؛ عن ابنِ الأَعْرابيِّ . *!واسْتَتْلَى فلانٌ : طَلَبَ سَهْمَ الجِوَارِ ؛ وأَنْشَدَ الباهِليُّ : إذا خُصْر الأَصَمِّ رميت فيها *!بمُسْتَتْلٍ على الأَذْنَيْنِ باغِيوهو مَجَازٌ . *!وتَالاَهُ *!مُتَالاَةً : راسَلَهُ ، وهو رَسِيلُه *!ومُتالِيه . ويقالُ للحادِي : *!المُتالِي . وفي الصِّحاحِ : هو الذي يُراسِلُ المُغَني بصَوْتٍ رَفِيعٍ ؛ قالَ الأخْطَل : صَلْت الجَبينِ كأَنَّ رَجْعَ صَهِيلِه زجْرُ المُحاوِلِ أَو غِناءُ *!مُتالي هكذا أَنْشَدَه الجَوهرِيُّ له ولعلَّه أخَذَه مِن كتابِ ابنِ فارِسَ ، فإنِّي لم أَجِدْه في دِيوانِ الأخْطَل ؛ قالَهُ الصَّاغانيُّ . ويقالُ : وَقَعَ كذا *!تَلِيَّةَ كذا ، كغَنِيَّةٍ ، أَي عَقِبَه . *!والمَتالِي : الأُمَّهاتُ إذا تَلاها أَوْلادُها ، الواحِدَةُ *!مُتْلٍ *!ومُتْلِية ؛ وقد يُسْتعارُ *!الإتْلاءُ في الوَحْشِ ؛ قالَ الرّاعِي أَنْشَدَه سِيْبَوَيْه : لها بحَقِيلٍ فالنُمَّيْرَةِ مَنْزِلٌ تَرَى الوَحْشَ عُوذاتٍ به *!ومَتالِيَا

وقالَ الباهِليُّ : *!المَتالِي الإِبلُ التي قد نُتج بَعْضها وبَعْضها لم يُنْتَج . وقالَ ابنُ جنِّي : وقيلَ : *!المُتْلِية التي أَثْقَلَتْ فانْقَلَبَ رأْسُ جَنِينِها إلى ناحِيَةِ الذنَبِ والحَياءِ . قالَ ابنُ سِيدَه : وهذا لا يُوافِقُ الاشْتِقاقَ . *!وتَلّى الرَّجلُ *!تَتْلِيَةً : انْتَصَبَ للصَّلاة . *!وتَالِيات النُّجومِ : أَواخِرُها كالتَّوالي . *!والتّلاَ ، مَقْصوراً : البَقِيَّةُ من الشيءِ . *!وتلا : قَرْيةٌ بمِصْرَ من المنوفية . *!وتلّى ، بالتّشْديد : قرْيَةٌ بالصَّعيدِ . *!والأَتلاءُ : قَرْيَةٌ بذمار باليَمَن ، عن ياقوت . *!وتَتَلّى حَقَّه عنْدَه : تَرَك منه بَقِيَّة . *!وتَلِيَ له مِن حَقِّه ، كرَضِيَ ، تَلاً : بَقِيَ . وتَلا فلانٌ بعْدَ قَوْمِه تَأَخَّرَ وبَقِيَ . *!وتَتَلَّى : جَمَعَ مالاً كَثيراً ؛ عن ابن الأَعرابيِّ . *!والتَّلْو ، بالفتْحِ : مَصْدَر *!تَلاه *!يَتْلُوه إذا اتَّبَعَه ؛ نَقَلَهُ شيْخُنا ؛ وهو في مُفْرداتِ الرَّاغب . وقوْلُه تعالى : ﴿واتَّبَعوا ما *!تَتْلوا الشَّياطِينُ﴾ . قالَ عَطاءُ : أي ما تُحَدِّثُ ؛ وقيلَ : ما تَتَكَّلَمُ به . ويقالُ : فلانٌ *!يَتْلُو على فلانٍ ويقولُ عليه : أَي يكذُب عليه . وقَرأَ بعضُهم : ﴿ما *!تُتَلِّي الشَّياطينُ﴾ . وهو يَتْلُو فلاناً : أَي يَحْكِيه ويَتْبَع فِعْلَه . وهو *!يُتْلي بَقِيَّة حاجَتِه : أَي يَقْضِيها ويتَعَهَّدُها .

. وفي حديث عذابِ القَبْر : لا دَرَيْتَ ولا *!تَلَيْتَ ، قيلَ : أَصْلُه لا *!تَلَوْتَ فقُلِبَتْ للمُزَاوَجَة وقالَ يونس : إنَّما هو ولا *!أَتْلَيْتَ ، أَي لا يكونُ لإِبْله أَوْلاد يَتْلونَها ، أَشارَ له الجَوْهرِيُّ . وقيلَ : لا اتَّلَيْتَ على افْتَعَلت مِن أَلَوْتَ ؛ وقد تقدَّمَ . *!والتَّلاءُ ، كسَحابٍ : الضَّمانُ ، عن ابنِ الأَنْبارِي ؛ وبه فَسَّر قَوْل زُهَيْر السابق . وأَيْضاً الحوالَةُ ؛ نَقَلَهُ الزَّمْخَشريُّ . *!وأَتْلِيَ فلانٌ على فلانٍ أُحِيل عليه . *!وتَلَى : أَعْطَى ذمَّتَه *!كأَتْلى . ومِن المجازِ : *!تَلَوتُ الإِبلَ : طَرَدْتُها لأنَّ الطارِدَ يَتْبَعُ المَطْرودَ ؛ كما في الأساسِ .

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٬١٥٣
تَلَا 1 تَلَا تل تلا He followed; or went, or walked, behind, or after. (IAar, T.) You say, تَلَوْتُهُ, (S, M, Msb, K,) aor. تَلُوَ , (S, Msb, K,) inf. n. تُلُوٌّ (S, M, Msb, K) and تَلْوٌ, (Er-Rلghib, MF,) I followed him or it; or went, or walked, behind, or after, him or it; (S, M, Msb, K;) namely, a man [&c.]; (S, Msb;) immediately, or without intervention; and sometimes it means bodily [or in
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٦٠
تَلَا تَلَا U ( n. ac. تِلَاْوَة 23t ), a. Read; recited; related. b. ( n. ac. تَلْو 1 , تُلُوّ 27 ), Followed, came after. c. [ 'An ], Left, abandoned, forsook. تَلَّوَ تَلَّوَ II , a. Followed, pursued. أَتْلَوَ أَتْلَوَ IV , a. Made to follow. تَتَاْلَوَ تَتَاْلَوَ VI , a. Followed consecutively, in succession. تِلْو تِلْو 2 , ( pl. أَتْلَآء [ 38A ] ), a. Following. تَاْلِو
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٢٬٠٠٢
تلو تَلَا - يَتْلُو ، تُلِيَ - يُتْلَى - تَالي - تَالِيَة - تَالِيَات تَلا - يَتْلُوْ + كائن + شيئاً: التقدير: تَلا - يَتْلُوْ + كائن + شيئاً + على نفسه: يقرأ بصوت عال يكفي لإسماع نفسه: يقرأ نص لغوي مكتوب أو محفوظ في الذاكرة بصوت عال يكفي لإسماع نفسه مع صفة الإعادة والتكرار تَلا - يَتْلُوْ + كائن + شيئاً + على كائن: يقرأ بصوت عال يكفي
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٦ (الإجمالي: ٢٧٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. أيي

    الآيات المشتركة: ٣٥ · Evye kuş yuvası demektir

  2. كتب

    الآيات المشتركة: ١٦ · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  3. حقق

    الآيات المشتركة: ١٢ · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır

  4. سطر

    الآيات المشتركة: ٣ · Et satırıdır

  5. قبل

    الآيات المشتركة: ١٠ · Önce

  6. بين

    الآيات المشتركة: ١٣ · Beyn topraktaki yarık demektir

  7. حكم

    الآيات المشتركة: ٨ · Gem demektir

  8. نبأ

    الآيات المشتركة: ٧ · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  9. رسل

    الآيات المشتركة: ١٢ · Saçak demektir

  10. كون

    الآيات المشتركة: ٢٢ · Kevn, tepe demektir

  11. زكو

    الآيات المشتركة: ٤ · “Zekiyye“ bol otlaklı arazi demektir

  12. قول

    الآيات المشتركة: ٢٤ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

الآيات التي ورد فيها(٦١)

  1. وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلَى عَلَيْكُمْ آيَاتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

    Aktarılır

  2. وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا قَالُوا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَاءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هَذَا إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    Aktarılır

  3. وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا …

    Aktarılır

  4. … وَمِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْرَائِيلَ وَمِمَّنْ هَدَيْنَا وَاجْتَبَيْنَا إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُ الرَّحْمَنِ خَرُّوا سُجَّدًا وَبُكِيًّا

    Aktarılır

  5. وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَيُّ الْفَرِيقَيْنِ خَيْرٌ مَقَامًا وَأَحْسَنُ نَدِيًّا

    Aktarılır

  6. وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ تَعْرِفُ فِي وُجُوهِ الَّذِينَ كَفَرُوا …

    Aktarılır

  7. قَدْ كَانَتْ آيَاتِي تُتْلَى عَلَيْكُمْ فَكُنْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ تَنْكِصُونَ

    Aktarılır

  8. أَلَمْ تَكُنْ آيَاتِي تُتْلَى عَلَيْكُمْ فَكُنْتُمْ بِهَا تُكَذِّبُونَ

    Aktarılır

  9. وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آيَاتُنَا وَلَّى مُسْتَكْبِرًا كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْهَا كَأَنَّ فِي أُذُنَيْهِ وَقْرًا فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

    Aktarılır

  10. وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالُوا مَا هَذَا إِلَّا رَجُلٌ …

    Aktarılır

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökتلو
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerتبع, قرأ, روى
Zıt Kökسبق
Çekirdek Özet 1Bir şeyin ardı sıra gitmek, peşine takılmak, araya yabancı unsur girmeksizin birini izlemek
Çekirdek Özet 2İlahi vahyin lafız ve manasını sırasıyla aktarmak, ayetlerin izini sürerek hükmüne tabi olmak
Çekirdek Özet 3Önceden belirlenmiş ilahi bir kaynağa kesintisiz bağlanarak kurallı ardıllık ve süreklilik kurma
Kritik Hata RiskiTilaveti yalnızca melodik seslendirmeye indirgeyip kavramın özündeki tabi olma ve izleme boyutunu yok saymak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
تلBirbirinin ardınca gelmek, üst üste yığılmak, boylu boyunca uzanıp bir diğerine eklenmekوÇekirdeğin yığılma ve peş peşe gelme eylemi, dinamik bir izleme, akışkan bir ardıllık ve iradi olarak birinin peşinden yürüme hareketine dönüşmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
تİşaret, sınır, imTakip edilecek öncü izi, tayin edilmiş çizgiyi ve uyulması gereken sınırı temsil eder.
لÇoban değneği, sevk, yöneltmeİzleyeni hedefe doğru yönlendiren, doğrultusunu koruyan otoriteyi ve güdücü bağı simgeler.
وÇengel, bağlama, raptetmeÖndeki ile arkadaki arasındaki kopmaz irtibatı, ayrılmaz bitişikliği ve takip ilişkisini kurar.
تلوBelirlenmiş bir işareti sevk edici rehberliğe uyarak kopmaz bir bağ ile kesintisiz izleme hareketiÖncünün bıraktığı izin veya metnin çizdiği sınırın arkasına bağlanarak, araya mesafe koymadan adım adım ilerlemeyi ifade eder.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSütten kesilme çağına gelen veya anasının peşi sıra yürüyen yavrunun (özellikle eşek veya deve yavrusu) anasını adım adım izlemesi; bir gök cisminin diğerinin ardından doğup batması.
Cahiliye şiiri kullanımıİbn Mukbil gençliğin ardından bıraktığı izleri ve kalıntıları anlatırken kökü kullanmıştır: يا حُرّ أَمْسَتْ تَليّاتُ الصِّبا ذهبَتْ / فلستُ منها على عَينٍ ولا أثَرِ
Erken Arapça kullanımEl-Baîs namazı aralıksız ve huşu içinde kılanları tasvir ederken köke başvurmuştur: على متن عادي كأن أرومه / رجال يتلون الصلاة خشوع

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha, Lisānü’l-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde تلو kökünün birincil gelişim çizgisi, fiziksel olarak bir başkasının izini sürmek, arkasından yürümek ve aralıksız bağlanmak kavramı etrafında yoğunlaşır. Klasik İbranicede ve Aramicede kök doğrudan doğruya metin telaffuzu için kullanılmaktan ziyade, akrabalık gösteren köklerde ardıllık, bağımlı olma ve peşinden gelme semantiğini barındırır; Süryanice ve İbranicedeki asılma ve bağlanma bildiren köklerle dolaylı kavramsal yakınlıklar sergiler. Arapça bu kökü özgün göçebe ve bedevi tecrübesinde yavrunun anasını izlemesi gibi çıplak bir gözlemden alıp, hem astronomik ardıllığa (güneşin ardından ayın gelişi) hem de sözlü kültürde harfleri, kelimeleri ve manaları birbirini izleyecek şekilde ardı ardına sıralayarak aktarma olgusuna genişletmiştir. Arapçaya özgü bu semantik derinleşme neticesinde, kök vahyedilen metinlerin tertip üzere okunması ve buyruklarının hayata tatbik edilerek izlenmesi manasında dini bir ıstılaha dönüşmüştür.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesnenin diğerinin ardından fasılasız gelmesiAnnesini takip eden yavru tasvirinden harflerin ve emirlerin ardı ardına izlenmesine geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiPeşinden gitme, bağlanma ve ardıllık bildiren arkaik kök katmanıAnlam alanı İbranice ve Süryanicede bağımlılık ve takiple kesişir, doğrudan metin okuma anlamı Arapçada özelleşmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışındaki bağlantılar spekülatiftirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
تلوAnlamlıArdından gitmek, izlemek, aktarmakBirbirini takip eden diziler halinde yürümek veya okumakHedef kök; Kur'an'da geçer
تولAnlamlıBüyü, efsun, bağlayıcı nesneİki şeyi birbirine bağlamak veya bağ kurarak etkilemekHedef kökle bağlama ve irtibat yönüyle örtüşür
لتوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
لوتAnlamlıGizlemek, boyun bükmek, oyalamakBir şeyi saklamak veya bir tarafa meyletmekKur'an'da geçmez
وتلAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kayıtlı anlamlı türevi yoktur
ولتAnlamlıEksiltmek, kısmakBir şeyin hakkından eksiltme yapmakKur'an'da geçmez; ألت köküyle eşanlamlıdır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
تلوMerkezİzleme ve ardışık aktarımÖncünün izinden bizzat giderek ve emrine uyarak lafzı sırasıyla seslendirmekTakip etme ile metni icra etmenin birleştiği bilinçli süreklilik
تبعKomşuPeşine düşme ve tabi olmaYalnızca arkasından gitmeyi bildirir, metin okuma ve aktarma unsuru içermezBedensel veya fikri olarak arkadan gelme hali
قرأKomşuOkuma ve bir araya toplamaParçaları bir araya getirip seslendirmeyi ifade eder; tabi olma ve izleme şartı taşımazToplama, birleştirme ve telaffuz etme
روىKomşuNakletme ve taşımaHaberi bir kaynaktan alıp başkasına taşımayı vurgular; metnin ardınca gitmeyi bildirmezSu veya bilgi naklederek aktarma
سبقZıtÖne geçme ve öncülük etmeTakip edilenin önüne fırlayarak izleme ilişkisini sona erdirmekZaman, mekân veya mertebece önde olma

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaتلوArdından gitmek, izlemek, tilavet etmekÖncünün peşi sıra yürümeyi ve metni tertip üzere okuyup hükmüne tabi olmayı birlikte içerirKesin
Latincesequor, recitoİzlemek; yüksek sesle okumakSequor yalnızca izlemeyi, recito ise yalnızca sesli okumayı karşılar; kökün iki boyutu birleşmezGüçlü
İngilizceto follow, to reciteTakip etmek; sırayla okumakKökün hem iz sürme hem de vahyedilen metni aktarma yönü ayrı ayrı karşılanırGüçlü
Almancafolgen, rezitierenArdından gitmek; ezbere/metinden okumakİzleme fiili ile metin icrası iki bağımsız kelimeye dağılırGüçlü
Fransızcasuivre, réciterPeşinden gitmek; okuyup aktarmakİttiba boyutu ile tilavet boyutu tek bir fiilde toplanmazGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَلَاهَاKozmik ardıllık ve tabi olmaGüneşin batışının hemen ardından ayın onun ışığını yansıtarak doğması (Şems 91:2)
يَتْلُو, تُتْلَىİlahi vahyin tebliğ edilmesi ve aktarılmasıElçilerin ilahi ayetleri muhataplarına tertip ve sırasıyla bildirmesi (Âl-i İmrân 3:101, Cuma 62:2)
وَاتْلُGeçmiş vahiy tecrübesini ve ibret verici kıssaları aktarmaPeygamberden önceki kavimlerin ve elçilerin haberlerini iletmesinin istenmesi (Mâide 5:27, Kehf 18:27)
يَتْلُونَVahyin lafzını okuyup manasına ve hükmüne bizzat uymaGece vakitlerinde ayetleri hem kıraat eden hem de emrini yerine getiren müminler (Âl-i İmrân 3:113, Fâtır 35:29)
تَتْلُوAsılsız iddiaların, bâtıl sözlerin peşine düşme ve onları yaymaŞeytanların Süleyman'ın mülkü hakkında uydurup ardına düştükleri rivayetler (Bakara 2:102)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKelamullah sıfatıTilavet edilen okuyuş fiili (muhdes) ile tilavet olunan ilahi kelamın (metlüv/kadim) mahiyetiYaratılmış seslendirme ile ezeli kelam arasındaki ayrım
FıkıhNamaz ve tilavet secdesiNamazda tilavetin rükün oluşu, kıraat ile tilavet arasındaki mükellefiyet farkları ve secde gerektiren ayetlerTertip şartına riayet edilerek yapılan ibadet icrası
TefsirMetin anlama yöntemiAyetlerin sırf okunması ile hakkıyla tilavet edilmesi (emirlerine ittiba) arasındaki mana ayrımıLafzın telaffuzundan ameli itaate ve iz sürmeye genişleme
HadisKur'an okuma adabıKur'an'ı tertil üzere, aralıksız ve huşu ile okumanın faziletleri ve okuyanın durumuVahiy metniyle sürekli ve intizamlı bir bağ kurma

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy-kul irtibatıİttiba merkezli tilavetİlahi buyruğun lafzını okuyup hükmünü adım adım hayata geçirmeDini sorumluluk sırf seslendirme değil, vahyin arkasından gitmektirKesin
İlmiMetodolojik süreklilikMetin aktarımı ve şerhÖnceki bilgi birikimini sırasıyla devralıp aslına sadık kalarak nakletmeİlmin kopukluk olmaksızın usul dairesinde silsileyle aktarılmasıGüçlü
SiyasiMeşruiyet ve otoriteAnayasal ardıllık ve itaatYöneticinin belirlenmiş hukuki metnin ve meşru ilkenin izinden yürümesiKeyfi yönetimin zıddı olarak öncül ilkelere mutlak bağlılıkGüçlü
İktisadiSözleşme ve borç intikaliHüküm ardıllığı (havale)Bir borcun veya akdin diğerine bağlanarak peş peşe ifa edilmesiSözleşmeye dayalı yükümlülüklerin sırasıyla yerine getirilmesiMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSıralı dizi ve kuyruk yapısıHer bir elemanın kendisinden önceki elemanın indisini ve durumunu doğrudan devralarak dizildiği algoritmik ardıllıkGüçlü
Beşeri bilimlerNormatif uyum ve rol ardıllığıBireyin veya kurumun önceden konulmuş kural ve değerlerin bıraktığı izi kesintisiz biçimde takip ederek kurumsallaşmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca Kur'an'ı tecvid kurallarıyla, melodik bir üslupla ve yüzünden seslendirmeye hapsetmek.
Kur'an içi daha geniş anlamBir öncünün, rehberin veya ilahi kelamın izini adım adım takip ederek hayat tarzını onun çizdiği istikamete göre kurmak.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTilaveti salt ibadi bir telaffuz sayıp emre itaati devre dışı bırakmak; ayetleri seslendirirken onların gerektirdiği ahlaki ve hukuki sorumluluktan uzaklaşmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kendi kendisini algılama ve muhatabından talep ettiği ilişki biçimini ortaya koyar; vahiy ile kurulan temas sadece zihinsel okuma değil, bizzat arkasından gidilen bir rehberliktir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Elçilerin risalet görevini tanımlayan tebliğ ayetlerinde, gece ibadetinde vahiy okuyanların vasıflarında ve güneş-ay dengesini açıklayan kozmolojik ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an okumayı manasız bir ritüele veya müzikal icraya indirgeyen pasif yaklaşımı yıkarak, metnin okunmasıyla hükmüne uyulması arasındaki zorunlu bağı yeniden kurar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir canlının veya gök cisminin önündekini araya fasıla koymadan adım adım izlemesi, peşi sıra yürümesi.
  • Soyut anlamBir bilgi kaynağının, metnin veya ilahi emrin çizdiği doğrultuyu sırasıyla nakledip o doğrultunun pratik gereğine teslim olarak tabi olma.
  • Sistematik karşılıkÖncü ilkenin ardışık devirlerle muhafaza edildiği, metin aktarımı ile fiili itaatin birbirine kilitlendiği kurallı süreklilik nizamı.
  • LaTeX modeliX0→  τ  X1→  τ  ⋯→  τ  Xn∧∀t  [f(Xt)⊆f(Xt−1)]
  • LaTeX açıklamasıModelde X0 başlangıçtaki vahiy veya öncü ilkeyi; X1,…,Xn ise zaman içinde onu sırasıyla izleyen metin aktarımlarını ve ardılları temsil eder. τ dönüşümü, bir sonraki aşamanın bir öncekini fasılasız takip etme operatörüdür. ∀t  [f(Xt)⊆f(Xt−1)] ifadesi ise ardılın (Xt) fonksiyonel ve ameli içeriğinin, izlediği öncülün (Xt−1) normatif sınırları içinde kalmasını, yani tam bir tabi oluş ve iz sürüş ilişkisini sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ت