ثلث

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ث-ل-ثالصيغ: ٢٤ · الجذور المجاورة: ١٠١ · الآيات: ٢٨ · السور: ٢٠؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».ثنيعشرثَلَاثَةَثَلَاثَةٍثَلَاثَةِالثُّلُثَانِثلثربعالثَّالِثَةَثَلَاثَنصفوصيسدسثمنحظظ

الجذرالصيغ ٢٤الآيات ٢٨السور ٢٠المجاورة ١٠١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ثلث

ث - ل - ث

جذر
  • الورود: ٣٢
  • الآيات: ٢٨
  • الصيغ: ٢٤
  • المعاجم: ١٣

Sülle çokluk demektir. En azına selas denmiştir. “Tilv” yavru demektir. Arapça’da “vav” “ta”ya dönşür. Veled “teled”den dönüşmüş ve “tilv” ile akraba bir kelimedir. Veled, anne babadan sonra üçüncü anlamında selaseye dönüşmüştür.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Sülle çokluk demektir. En azına selas denmiştir. “Tilv” yavru demektir. Arapça’da “vav” “ta”ya dönşür. Veled “teled”den dönüşmüş ve “tilv” ile akraba bir kelimedir. Veled, anne babadan sonra üçüncü anlamında selaseye dönüşmüştür.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٦٧٩
باب الثاء واللام ل ث، ث ل يستعملان لث: التَثَّ السَّحابُ التِثاناً: دامَ بالمكان لايبرَح، قال: أَلَثَّ بها عارضٌ مُمطِرُ ولَثلَثَ السحابُ: تَردَّدَ في مكانٍ كلّما ظنَنْتَ أنّه ذَهَبَ عادَ، قال: لَثْلاثةٌ مُدْجَوْجنٌ مُلَثْلِثْ ورجلٌ لَثْلاثُ: بطيءٌ في كلِّ أمرٍ، كُلَّما ظنَنْتَ أنَّه أَجابك إلى القيام في حاجتِك تقاعَسَ، وأنشد لرؤبة: لا خيْرَ في وُدِّ امرئٍ مُلَثلِثِ ولم يُلِثَّ أَنْ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٨٢
الثلاثة في عدد المذكر، والثلاث في عدد المؤنث. والثلاثاء من الأيام ويجمع على ثَلاثاواتٍ. والثُلُثُ: سهمٌ من ثلاثة، فإذا فتحت الثاء زدت ياءً فقلت ثَليثٌ، مثل ثَمينٍ وسَبيعٍ وسَديسٍ وخَميسٍ ونَصيفٍ. والثِلْثُ، بالكسر، من قولهم هو يَسْقي نخْلة الثِلْثِ، لا يُستعملُ الثِلْثُ إلا في هذا الموضع. وثُلاثُ ومَثْلَثُ غير مصروف للعدل والصفة، لأنه عدل من ثَلاثَةٍ إلى ثُلاثَ ومَثْلَثَ، وهو صفةٌ لأنّك تقول:
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٦٠٩
باب الثاء واللام لث ، ثلث : ( مستعملان ) . لث : أبو العبّاس ، عن ابن الأعْرابيّ : اللَّثّ : الإقامَةُ . أبو عُبيد ، عن أبي زَيد : أَلْثَثْت بالمكان إلْثَاثاً ، وأَرْبَبْتُ إرْبَاباً ، إذا أَقَمْتَ به ولم تَبْرَحْه . قال : وقال الأصْمعيّ : أَلَثّ المَطَرُ إلْثَاثاً ، إذا ذام أيَّاماً لا يُقْلع . وقال أبو عُبيد : تَلَثْلَثْتُ : تَرَدَّدْتُ في الأمْر وتَمَرَّغت . وقال الكُمَيْت : لطالَما لثْلَثَتْ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٩٧٣
(باب الثاء واللام وما يثلثهما) (ثلم) الثاء واللام والميم أصلٌ واحد، وهو تَشَرُّم يقَع في طَرَف الشيء، كالثُّلْمة تكون في طَرَف الإناء. وقد يسمَّى الخَلَل أيضاً ثُلْمة وإن لم يكن في الطَّرَف. وإناءٌ مُنْثَلمٌ ومُتَثَلِّمٌ. (ثلب) الثاء واللام والباء كلمةٌ صحيحة مُطَّردةُ القِياسِ في خَوَر الشّيء وتشعُّثِه. فالثَّلِبُ الرُّمْح الخوّار. قال الهذليّ([1]): ومُطَّرِدٌ من الخَطِّ *** يِّ لا عارٍ ولا
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٤٨٤
- الثلاثة والثلاثون، والثلاث والثلثمائة، وثلاثة آلاف، والثلث والثلثان. قال عز وجل: ﴿فلأمه الثلث﴾ [النساء/11]، أي: أحد أجزائه الثلاثة، والجمع أثلاث، قال تعالى: ﴿ووعدانا موسى ثلاثين ليلة﴾ [الأعراف/142]، وقال عز وجل: ﴿ما يكون من نجوى ثلاثة إلا هو رابعهم﴾ [المجادلة/7]، وقال تعالى: ﴿ثلاث عورات لكم﴾ [النور/58]، أي: ثلاثة أوقات العورة، وقال عز وجل: ﴿ولبثوا في كهفهم ثلثمائة سنين﴾ [الكهف/25]، وقال تعالى:
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٥٠٠
ث ل ث حبل مثلوث‏:‏ فتل على ثلاث قوًى‏.‏ ومزادة مثلوثة‏:‏ عملت من ثلاثة جلود‏.‏ قال‏:‏ هل لكم في سلعة نبيلهْ مـزادة مثلوثـة ثقيلهْ وقال أبو دؤاد‏:‏ فكـأن العين من مثلوثة نضـح المـاء كلاهـا فهمل وما مثلوث‏:‏ أخذ ثلثه‏.‏ تقول‏:‏ ثلثت التركة‏.‏ وأرض مثلوثة‏:‏ كربت ثلاث مرات ومثنية‏:‏ كربت مرتين وقد ثنيتها وثلثتها‏.‏ وفلـان يثنـي ولا يثلـث أي يعد من الخلفاء اثنين وهما الشيخان ويبطل غيرهما وفلان
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٣٬٣٤١
الثَّلاثة: مِن العدد، في عدد المذكر، معروف، والمؤَنث ثلاث. وثَلَثَ الاثنينِ يَثْلِثُهما ثَلْثاً: صار لهما ثالثاً. وفي التهذيب: ثَلَثْتُ القومَ أَثْلِثُهم إِذا كنتَ ثالِثَهم. وكَمَّلْتَهم ثلاثةً بنفسك، وكذلك إِلى العشرة، إِلاَّ أَنك تفتح أَرْبَعُهم وأَسْبَعُهم وأَتْسَعُهم فيها جميعاً، لمكان العين، وتقول: كانوا تسعة وعشرين فثَلَثْتُهم أَي صِرْتُ بهم تمامَ ثلاثين، وكانوا تسعة وثلاثين فربَعْتُهم، مثل
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٣٤
* ث ل ث * يوم * الثُّلاثَاءِ * بالمد ويضم وجمعه * ثَلاثَاوَاتٌ * و * الثَّلِيثُ الثُّلُثُ * وأنكره أبو زيد و * ثُلاثُ * بالضم و * مَثْلَثُ * بوزن مذهب غير مصروفين للعدل والصفة و * ثَلَثَ * القوم من باب أخذ ثلث أموالهم و * ثَلَثَهم * من باب ضرب إذا كان * ثالِثَهم * أو كملهم ثلاثة بنفسه قلت في التهذيب وغيره وكملهم بغير ألف قال وكذلك إلى العشرة إلا أنك تفتح أربعهم وأسبعهم وأتسعهم في المعنيين جميعا
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٧٧٠
الثلث ، بضم فسكون وبضمتين ويقال: بضمة ففتحة- كأمثاله-: لغة أو تخفيفا، وهو كثير في كلامهم، وإن أغفله المصنف تبعا للجوهري، كذا قاله شيخنا :سهم أي حظ ونصيب من ثلاثة أنصباء كالثليث يطرد ذلك عند بعضهم في هذه الكسور، وجمعها، أثلاث. ونص الجوهري: فإذا فتحت الثاء زدت ياء، فقلت: ثليث، مثل: ثمين وسبيع وسديس وخميس ونصيف، وأنكر أبو زيد منها خميسا وثليثا. قلت: وقرأت في معجم الدمياطي ما نصه: قال ابن
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٢٬٨٨١
ثَلَثَ القَوْمَ 1 ثَلَثَ القَوْمَ ثلث القوم , aor. ثَلُثَ , (S, M, Msb, K,) inf. n. ثَلْثٌ, (TA,) He took the third of the goods, or property, of the people, or company of men. (S, M, Msb, K.) And ثُلِثَتِ التَّرِكَةُ The property left at death had a third of it taken. (A.) And ثَلَثَ, aor. ثَلِثَ , [but in this case it seems that it should be ثَلُثَ , as above,] is also said to signify He slew a
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٤٧٢
ثَلَثَ ثَلَثَ I , U ( n. ac. ثَلْث 1 ), a. Took a third of. b. Was the third. c. Did three times, or the third time. ثَلَّثَ ثَلَّثَ II , a. Made, or counted, or took three; tripled; trisected, made triangular, trilateral; made three-pointed; did one third of, did three times. أَثْلَثَ أَثْلَثَ IV , a. Was, or became, three. ثِلْث ثِلْث 2 , a. Third, the third; tertian ( fever ).
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤١٬٢١٨
ثلث ثَلَثَ - يَثْلِثُ، ثَلاثَة - ثَلاثِيْن - ثَلاثُ مِائَة - ثَلاثَة آلاف - ثُلاث - ثالِث - ثالِثَة - ثُلُث -ثُلُثان ثَلَثَ - يَثْلِثُ + كائن + كائنين: يصير ثالثهما ثَلاث: العدد المعروف ثَلاثَة: العدد المعروف ثَلاثِيْن: العدد المعروف ثَلاثُ مِائَة: العدد المعروف: تقرأ : ثَلاثْمِئَة ثَلاثَة آلاف: العدد المعروف ثُلاث: مجموعة من الأشياء مقدار
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٠١ (الإجمالي: ٢٦٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ربع

    الآيات المشتركة: ٧ · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir

  2. نصف

    الآيات المشتركة: ٤ · Yarısı

  3. ثني

    الآيات المشتركة: ٥ · Sena yaka demektir

  4. سدس

    الآيات المشتركة: ٤ · سندس Hint kumaşıdır

  5. وحد

    الآيات المشتركة: ٧ · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  6. ولد

    الآيات المشتركة: ٥ · “Yavru” demektir

  7. ثمن

    الآيات المشتركة: ٣ · Essemnu (Sin’ le) sade yağ demektir

  8. نسو

    الآيات المشتركة: ٤ · Kadınlar

  9. وصي

    الآيات المشتركة: ٣ · Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp…

  10. وضع

    الآيات المشتركة: ٣ · Koyar

  11. عشر

    الآيات المشتركة: ٣ · “On” demektir

  12. حظظ

    الآيات المشتركة: ٢ · Huzve atışlardaki hedef demektir

الآيات التي ورد فيها(٢٨)

  1. وَلَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ ثَلَاثَ مِائَةٍ سِنِينَ وَازْدَادُوا تِسْعًا

    Üç

  2. قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً قَالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَ لَيَالٍ سَوِيًّا

    Üç

  3. … الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ وَالَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْكُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِنْ قَبْلِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُمْ …

    Üç

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökثلث
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerثني, شفع, ربع, جمع
Zıt Kökفرد
Çekirdek Özet 1İki zıt ucun ötesine geçerek ilk kararlı dengeyi, düzlemi ve çokluğu kuran üç sayısı ve üçleme
Çekirdek Özet 2İkili gerilimi aşan şahitlik, miras taksiminde ana pay ve teslis sapmasına karşı tevhidi sınır
Çekirdek Özet 3Asgari çoğulluk eşiği, hakemlik ve kurumsal tahkimin geometrik ve hukuki zeminini oluşturan yapı
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca yalın bir nicelik rakamı sayıp adaleti, tanıklığı ve ontolojik sınırı kuran yapısal işlevini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ثلKümelenme, topluluk oluşturma, birikme ve dökülme; nitekim ثلل kökünde büyük insan topluluğu ve sülle manası belirgindirثÇekirdekteki belirsiz yığılma ve kümelenmeyi, üçlü bir sınırla tahkim edilmiş kararlı, sayılabilir ve dengeli ilk çoğulluk biçimine dönüştürmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ثİşaret, sınır ve yoğunlaşma imiHarf ت imgesinin ses yoğunlaşmasıyla türetilmiş biçimidir; ilk sınır noktasını ve belirgin işareti gösterir
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaSınırlandırılan unsurları birbirine bağlayan, bir arada tutan ve yönlendiren bağlayıcı hattı temsil eder
ثİşaret, sınır ve yoğunlaşma imiHarf ت imgesinin ses yoğunlaşmasıyla türetilmiş biçimidir; üçüncü bir nokta ekleyerek hattı kapatan ve yapıyı sabitleyen son sınırı kurar
ثلثİki sınır noktası arasına yönlendirici bağ çekip üçüncü nokta ile düzlemi sabitlemeİki uçlu gerilim hattının üçüncü bir sınır imiyle kilitlenmesi, yapının devrilmez bir sacayağına ve kararlı bir meclise dönüşmesi hareketidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTencerenin devrilmeden durabilmesi için altına konan üç taştan üçüncüsü olan dağ çıkıntısı veya kaya parçası (ثالثة الأثافي); üç kat bükülerek sağlamlaştırılan urgan (حبل مثلوث) ve üç ayrı derinin birleştirilmesiyle dikilen dayanıklı büyük su kırbası (مزادة مثلوثة).
Cahiliye şiiri kullanımıEş-Şemmâh b. Dırâr tencereyi taşıyan iki seyyar taş ile dağın kendisinden oluşan üçüncü sabit ayağı tasvir ederken şöyle der: أقامتْ على رَبْعَيهما جارتَا صَفاً / كُمَيْتا الأعالي جَوْنَتَا مُصْطَلاهما
Erken Arapça kullanımİki kişiye katılıp meclisi üçe tamamlama veya bir malın üçte birini alma eylemini ifade eden ثَلَثْتُ القومَ kullanımı; at yarışlarında bitiş çizgisine üçüncü sırada giren at için ثَلَّثَ الفرسُ denmesi.

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Proto-Sami dil ailesinde sayı sisteminin en köklü ve değişmeyen morfolojik unsurlarından biri olarak yer alan bu kök, Proto-Semitik *ṯalāṯ- biçiminden türemiştir. Doğu Sami kolunda Akadca šalāšu(m), Batı Sami kolunda İbranice šālōš (שָׁלוֹשׁ), Süryanice tlāṯ (ܬܠܬ), Ugaritçe ṯlṯ ve Ge'ez dilinde šalās biçimleriyle fonetik intizamını eksiksiz korumuştur. İlksel Sami zihninde iki sayısı karşıtlığı, çiftleşmeyi ve simetriyi imlerken, üç kökü ikiliğin dışına çıkıp yeni bir düzlem oluşturan ilk gerçek çoğulluk basamağı olarak kavranmıştır. Çöl ve göçebe kültüründe iki noktanın bir hat, üç noktanın ise ayakta durabilen bir hacim veya zemin (üç ayaklı ocak, üç iplikli halat) kurması, kökün maddî kültürden soyut sayısal dile aktarımındaki semantik sürekliliğini kanıtlar.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Kogan Afroasiatic Comparative Studies.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönثلث kökünden türeyen sayı ve fiillerÜç sayısını bildirme, ikiye üçüncü olma, bir şeyi üç parçaya ayırma veya üç kat bükme manaları etrafında tam bir morfolojik tutarlılık gösterirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca šalāšu, İbranice šālōš, Süryanice tlāṯProto-Semitik *ṯalāṯ- kökünden düzenli ses denklikleriyle (Arapça ث / İbranice ש / Süryanice ܬ) aktarılan ortak sayı gövdesidirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak sayı kalıplarıBerberi dillerinde ve Kuşitik dillerde üç sayısını niteleyen arkaik ses benzerlikleri bulunmakla birlikte sistemli ortaklık Sami havzasında yoğunlaşmıştırGüçlü

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ثلثAnlamlıÜç sayısı, üçlemek, üçte birİkiyi aşan ilk kararlı çokluk ve bölünme formudurHedef köktür, Kur'an'da geçer
ثثلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap fonetiğinde iki peltek harfin arka arkaya gelip lam ile kapanması terkip edilmemiştirKur'an'da geçmez
لثثAnlamlıDiş eti, yapışma, bir yerde konaklayıp kalmaBir şeye sımsıkı yapışıp ayrılmama, dişin ete gömülü durması veya yağmurun toprağa aralıksız inmesi halidirTehzîbü'l-Luğa'da müsta'mel kaydı vardır, Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ثلثMerkezÜç sayısı, üçleme, asgari çoklukİkiliğin kutupsallığını kıran, düzlemi ve hacmi kuran ilk kararlı sayısal eşiktirKarar, denge ve asgari şahitlik sayısıdır
ثنيKomşuİki sayısı, katlama, tekrarlamaİki nesne arasındaki karşılıklılığı, zıtlığı veya simetriyi ifade eder; üçüncü bir bağlayıcı unsur barındırmazÇift kutupluluk ve tekrar alanıdır
شفعKomşuÇiftleme, eşleme, katılmaTek bir unsura denk bir diğerini ekleyerek yalnızlığı giderme hareketidir; üçleme gibi bağımsız üçüncü bir kutup üretmezEşleme ve arabuluculuk düzlemidir
ربعKomşuDört sayısı, yerleşme, dört ayak üstüne oturmaÜçün kurduğu düzlemi dört köşe halinde mekânsal olarak genişletip sabitleyen bir sonraki basamaktırTam mamuriyet ve genişleme eşiğidir
جمعKomşuToplama, bir araya getirmeNicelik sınırı olmaksızın dağınık parçaları bir araya getirme durumudur; ثلث gibi kesin bir asgari sınır bildirmezGenel kümelenme ve birlikteliktir
فردZıtTek olma, ayrılma, yalnız kalmaHiçbir eş, benzer veya ortak kabul etmeksizin tek başına durma durumudur; ثلث kökünün kurduğu çokluk ve ortaklığın tam karşıtıdırMutlak tekillik ve yalınlıktır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaثلثÜç sayısı, üçte bir, üçlemekHem nicel sayı değerini hem de nesneleri üçlü dengeye getirme ve üçe bölme fiilini eksiksiz kapsarKesin
Latincetres, tertius, triasÜç, üçüncü, üçlü birlikSayısal ve geometrik karşılığı tam verir; fakat Arapçadaki sacayağı ve tencere taşı metaforundaki göçebe denge vurgusunu taşımazKesin
İngilizcethree, third, triadÜç, üçte bir, üçlü kümeAritmetik niceliği ve sıra sayısını karşılar; kökün türetilmiş fiil formlarındaki dinamik hukuki paylaştırma manasını dışarıda bırakırKesin
Almancadrei, Dritter, DrittelÜç, üçüncü, üçte birNiceliksel ve kesirsel boyutu verir; Arapçadaki üçlü örgü veya üç bükümlü ip gibi somut el sanatları çağrışımından yoksundurKesin
Fransızcatrois, tiers, trinitéÜç, üçüncü taraf, üçte birHukuki üçüncü taraf (tiers) anlamında yakınlaşır; teolojik trinité boyutu ise kökün Kur'an'daki tevhidî eleştirisine zemin oluştururKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ثَلَاثَةَ / ثَلَاثَAritmetik sayı değeri ve somut süre sınırıKefaret oruçları, boşanma bekleme süresi, yaratılış evreleri ve meclis gizliliği bağlamında; Bakara 2:196, Meryem 19:10, Zümer 39:6, Mücâdele 58:7
الثُّلُثُ / الثُّلُثَانِMiras ve gece ibadetinde oran ve kesir payıFerâiz taksimatında kız çocuklarının ve annenin payı ile gece kalkışının ölçüsü bağlamında; Nisâ 4:11, Nisâ 4:176, Müzzemmil 73:20
وَثُلَاثَÇoklu ve üçer üçer düzenlenmeMeleklerin kanat yapısı ve evlilik hukukundaki azami eş sınırı bağlamında; Nisâ 4:3, Fâtır 35:1
ثَالِثُ / الثَّالِثَةَSıra sayısı ve batıl tanrılık isnadıMüşriklerin put hiyerarşisi ve Hristiyan teslis inancının şirk vasfı bağlamında; Mâide 5:73, Necm 53:20
ثَلَاثُونَ / ثَلَاثِينَOnlu katı olan otuz sayısı ve vadeHz. Musa'nın mikat süresi ve insanın ana rahminden sütten kesilmesine kadar geçen süre bağlamında; A'râf 7:142, Ahkâf 46:15

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTeslis reddi ve tevhidin ilanıAllah'ın üçün üçüncüsü olduğu iddiasının reddedilmesi ve ulûhiyetin bölünmezliğiSayısal ortaklığın reddi ve mutlak vahdaniyetin tenzih edilmesi
FıkıhMiras taksimi ve vasiyet sınırıTerekenin üçte birini aşmayan vasiyet meşruiyeti ve kız çocuklarının üçte iki payıİktisadi devirde terekeden tasarruf edilebilecek azami sınır
TefsirGayb ve fısıldaşma meclisleriÜç kişinin gizli konuşmasında dördüncünün Allah olması ayetinin lafzi ve ilmi ihatasıİlahî ilmin ve gözetimin asgari çoğulluk meclislerine nüfuzu
HadisVasiyet taksimatı ve ahlaki sürelerVasiyetin en fazla üçte bir olabileceği ve küs kalmanın üç günü aşamayacağı rivayetleriBeşerî haklarda dengenin bozulmaması için konan asgari ve azami ölçü

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid akidesiŞirkin nihai barikatıAşkınlığı korumaUlûhiyette her türlü üçleme ve ortaklık tasavvurunu kesin olarak dışlayarak saf vahdeti korurKesin
İlmiMantık ve epistemolojiKıyas ve delil çatısıHüküm çıkarmaİki öncül ve bir neticeden oluşan asgari tasım yapısını kurarak kesin bilgi üretimini sağlarGüçlü
SiyasiHukuk ve tahkim meclisiHakemlik ve karar nisabıÇatışmayı çözmeİki hasım taraf arasındaki tıkanıklığı üçüncü bir tarafsız hakemle aşarak adil hükmü üretirKesin
İktisadiMiras ve servet intikaliTereke tasarruf sınırıMülkiyet dengesiMirasçının hakkını korumak için vasiyeti üçte bir ile sınırlayarak mülkiyetin dağılımını teminat altına alırKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGeometrik düzlem ve üçgen dengesiTek boyuttan iki boyuta geçiş için asgari üç doğrusal olmayan noktanın gerekmesi; rijit yapıların fizikte üçgenleme ile kurulabilmesiKesin
Beşeri bilimlerSosyolojik triad ve tahkim modeliİki aktörlü ikili ilişkideki (dyad) kaçınılmaz gerilim ve kutuplaşmanın, üçüncü bir aktörün (triad) devreye girmesiyle kurumsal bir toplumsal yapıya dönüşmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir matematiksel sayma sayısı veya kronolojik gün birimi olarak görüp ontolojik ve yapısal kuruculuğunu ihmal etmek
Kur'an içi daha geniş anlamİkili kutuplaşmayı aşan ilk toplumsal ve kurumsal meclis eşiği, ferâiz hukukunda dengenin mihenk taşı ve tevhidi şirkten ayıran en kesin sayısal sınır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTeslis eleştirilerini sadece tarihsel bir polemik sanmak; miras ve şahitlikteki üçlü oranların kurduğu toplumsal denge mimarisini kavrayamamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da ikilik zıtlığı ve çatışmayı, üçlük ise ya bir hakemlik ve dengeli meclisi ya da ulûhiyete yönelik tehlikeli bir şirk taşmasını temsil eder; kök, beşerî nizam ile ilahî tenzih arasındaki çizgiyi belirler
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hristiyan akidesini eleştiren Mâide ve Nisâ ayetlerinde, miras hukukunu düzenleyen ferâiz ayetlerinde ve meclis gizliliğini ele alan Mücâdele suresinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sayıların Kur'an vahyinde rastlantısal miktarlar olduğu zannını yıkar; üç sayısının hukuki tavan, asgari müzakere zemini ve itikadi kırmızı çizgi olarak kodlandığını gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamTencerenin devrilmeden ateş üzerinde durmasını sağlayan üçüncü taş (sacayağı), üç büklümlü dayanıklı halat ve üç deriden mamul su kabı.
  • Soyut anlamİkili gerilim ve simetriyi aşarak düzlemi, hacmi, asgari çoğulluğu ve kurumsal hakemliği kuran kararlı denge basamağı.
  • Sistematik karşılıkİlahî zatın bölünmez birliğini tenzih eden, beşerî hukukta terekenin keyfî dağılımını sınırlayan ve yargıda tıkanmayı çözen asgari yapısal eşik.
  • LaTeX modeliS3={x1,x2,x3}  ⟹  card⁡(S3)=min⁡{n∈N:dim⁡(aff⁡(Sn))≥2}∧∑i=13F⃗i=0⃗
  • LaTeX açıklamasıFormül, üç elemanlı bir sistemin (S3), uzayda tek boyutlu doğru çizgisinden çıkarak iki boyutlu bir düzlem ve hacim kurabilen en küçük doğal sayı (n=3) olduğunu ve üç bağımsız vektörün toplamının sıfır olmasıyla (∑F⃗i=0⃗) devrilmez fiziksel ve sosyolojik sacayağı dengesinin (kararlı denge halinin) sağlandığını matematiksel olarak modeller.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ث