ثني

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ث-ن-يالصيغ: ١٣ · الجذور المجاورة: ٨٩ · الآيات: ٢٤ · السور: ١٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».وحداثْنَتَيْاثْنَتَيْنِاثْنَتَاثنياثْنَيْنِثلثمَثَانِيَأنثثَانِيَوصيتنراثْنَيْضلل

الجذرالصيغ ١٣الآيات ٢٤السور ١٨المجاورة ٨٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ثني

ث - ن - ي

جذر
  • الورود: ٢٩
  • الآيات: ٢٤
  • الصيغ: ١٣
  • المعاجم: ١٣

Sena yaka demektir. İki yaka olduğu için iki manasına kullanılır.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ثنى

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Sena yaka demektir. İki yaka olduğu için iki manasına kullanılır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٢٤٢
باب الثاء والنون و و ا ي ء معهما ن ث و، و ث ن، ث ن ي، أ ن ث نثو: النَّثا، مقصور: ما أخبرت عن رَجُلٍ من سُوءٍ أو صالحٍ، لا يُشتَقُّ منه فِعْل. تقول: حَسَنُ النّثا، وقبيحُ النَّثا، وقد يُقال: نَثاهُ يَنثُوهُ. وثن: الوَثَنُ: صَنَمٌ يُعْبَدُ، وجَمْعُه: الأَوْثان والوُثُنُ. والواتِنُ والواثِنُ بالتّاء والثّاء: الشّيء المُقيمُ الرّاكدُ في مكانِه، قال رؤبة: على أَخِلاّءِ الصَّفاءِ الوُثَّنِ ومن روى:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٤٩٣
الثِنايَةُ: حبلٌ من شعر أو صوف. وأما الثِناءُ ممدودٌ فعِقالُ البعير ونحوِ ذلك من حبل مَثْنيٍّ. وكلُّ واحدٍ م ثِنْيَيْهِ فهو ثِناءٌ لو أُفْرِدَ. تقول: عقلتُ البعير بِثِنايَيْنِ، إذا عقلْتَ يديه جميعاً بحبلٍ أو بطرَفَيْ حبلٍ. والثِنْيُ: واحد أَثْناءِ الشيءِ، أي تضاعيفه. تقول: أنفذتُ كذا في ثِنءي كتابي، أي في طيِّه. قال أبو عبيد: والثنْيُ من الوادي والجبل، منعطفه. وثِنْيُ الحبلِ: ما ثَنَيْتَ. قال
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٩٬٨٢٢
المدخل: ثنىث ن ( وايء ) ثنى ، نثا ، أنث ، أثن ، وثن ، ثأن . ثنى : قال الله عزّ وجلّ : ( أَلا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ ) ( هود : 5 ) . قال الفرّاء : نزَلت في بعض مَن جاء يَلْقَى النبيَّ ( صلى الله عليه وسلم ) بما يُحب ويَنطوي له على العداوة والبُغض ، فذلك هو الثَّنْيُ : الإِخفاء . وقال الزّجّاج : يَثْنُونَ صُدورهم ، أي يُجِتون ويَطوون ما فيها ويسترونه استخفاء بذلك من الله . ورُوي عن ابن عباس أنه قرأ :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٣٢٢
(باب الثاء والنون وما يثلثهما) (ثني) الثاء والنون والياء أصلٌ واحد، وهو تكرير الشّيء مرّتين، أو جعلُه شيئين متوالييَن أو متباينين، وذلك قولك ثَنَيْت الشّيءَ ثَنْياً. والاثنان في العدد معروفان. والثِّنَى والثنْيانُ الذي يكون بعد السّيِّد، كأنّه ثانِيهِ. قال: تَرَى ثِنَانا إذا ما جاءَ بَدْأَهُمُ *** وبَدْؤُهُم إنْ أتانا كان ثُنْيانا([1])يروى: "ثُنْيانُنا إن أتاهُمْ كانَ بَدْأَهُم". والثِّنَى:
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٠٩٧
المدخل: ثنى- الثني والاثنان أصل لمتصفات هذه الكلمة، ويقال ذلك باعتبار العدد، أو باعتبار التكرير الموجود فيه أو باعتبارهما معا، قال الله تعالى: ﴿ثاني اثنين﴾ [التوبة/40]، ﴿اثنتا عشرة عينا﴾ [البقرة/60]، وقال: ﴿مثنى وثلاث ورباع﴾ [النساء/3] فيقال: ثنيته تثنية: كنت له ثانيا، أو أخذت نصف ماله، أو ضممت إليه ما صار به اثنين. والثنى: ما يعاد مرتين، قال عليه السلام: (لاثنى في الصدقة) (الحديث أخرجه أبو عبيد في غريب
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٢٨٠
ث ن ي دمه في ثني ثوبه‏.‏ وكل شـيء ثنـي بعضـه علـى بعـض أطواقـاً‏.‏ فكـل طـاق مـن ذلـك ثنـي‏.‏ حتـى يقـال‏:‏ إذا ما الثريا في السماء تعرضت تعـرض أثنـاء الوشـاح المفصل وأخذوا في ثني الجبـل والـوادي أي فـي منعطفـه‏.‏ وليـس هـذا مـن فعلاتـه ببكـر ولا ثنـي‏.‏ وقبـض بنثـي الحبـل وهـو مـا فضـل فـي كفـه إذا قبـض عليـه‏.‏ وعقـل البعيـر بثناييـن وهـو أن يعقـل يديـه جميعاً بطرفي حبل‏.‏ وعقد المثناة
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ٢٨٬١٧٢
ثَنَى الشيءَ ثَنْياً: ردَّ بعضه على بعض، وقد تَثَنَّى وانْثَنَى. وأَثْناؤُه ومَثانِيه: قُواه وطاقاته، واحدها ثِنْي ومَثْناة ومِثْناة؛ عن ثعلب. وأَثْناء الحَيَّة: مَطاوِيها إِذا تَحَوَّتْ. وثِنْي الحيّة: انْثناؤُها، وهو أَيضاً ما تَعَوَّج منها إِذا تثنت، والجمع أَثْناء؛ واستعارة غيلان الرَّبَعِي لليل فقال: حتى إِذا شَقَّ بَهِيمَ الظَّلْماءْ، وساقَ لَيْلاً مُرْجَحِنَّ الأَثْناءْ وهو على القول الآخر
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٩١٥
* ث ن ي * * الثِّنَى * مقصورا الأمر يعاد مرتين وفي الحديث ﴿لا ثنى في الصدقة﴾ أي لا تؤخذ في السنة مرتين و * الثُّنْيا * بالضم اسم من * الاستِثناءِ * وكذلك * الثَّنْوَى * بالفتح وجاءوا * مَثْنَى مَثْنَى * أي اثنين اثنين و * مَثْنَى وثُنَاءَ * غير مصروفين كمثلث وثلاث وقد سبق تعليله في ث ل ث وفي الحديث { من أشراط الساعة أن توضع الأخيار وترفع الأشرار وأن تقرأ * المَثْنَاةُ * على رءوس الناس فلا تغير
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٠٬٨٩٠
: ( ي ( *!ثَنَى الشَّيْءَ ، كسَعَى ) *!ثَنْياً : ( رَدَّ بَعْضَهُ على بَعْضٍ ) . قالَ شيْخُنَا : قَوْله ، كسَعَى وهمٌ لا يُعْرَفُ مَنْ يقولُ به ، إذ لا مُوجِب لفتْحِ المُضارعِ لأنَّه لا حَرْف حلق فيه ، فالصَّوابُ كرَمَى ، وهو المُوافِقُ لمَا في كُتُبِ اللُّغَة وأُصولها انتهى . قُلْتُ : ولعلَّه سَبقُ قَلَمِ مِن النّسّاخِ . ( *!فَتَثَنَّى *!وانْثَنَى . ( *!واثْنَوْنَى ) ، على افْعَوْعَل : أَي
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٤٢٬٩٧٤
المدخل: ثنىثَنَاهُ 1 ثَنَاهُ ثناه ثناة ثنى , (T, S, M, Mgh, Msb, K,) said in the K to be like سَعَى, implying that the aor. is ثَنَىَ , but this is a mistake, (MF, TA,) [for it is well known that] the aor. is ثَنِىَ , (Msb,) inf. n. ثَنْىٌ, (S, M, Msb, &c.,) He doubled it, or folded it; (T;) he turned one part of it upon another; (M, K;) he bent it; (T, S, Mgh, Msb, TA;) he drew, or contracted, one of its
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٩٤١
ثَنَى ثَنَى I ( n. ac. ثَنْي 1 ), a. Doubled, folded, turned-back, bent. b. [ 'Ala ], Repeated, did over again. ثَنَّيَ ثَنَّيَ II , a. Made two; counted two; put in the dual. b. [ 'Ala ], Eulogized, praised; complimented. أَثْنَيَ أَثْنَيَ IV a. [ 'Ala ], see II (b) . تَثَنَّيَ تَثَنَّيَ V , a. Was doubled, folded, over, bent back; was repeated, reiterated. b. Swaggered.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١١٣٬٦٩٢
ثني 1.BAB ثَنَى - يَثْنى - ثانِي - إِثْنَان - إِثْنَتَان - مَثْنَى - مَثَانِي - اسْتَتَثْنى - يَسْتَثْنِي ثَنَى - يَثْنى + كائن + كائناً: يصير ثانيهما: ينضم إلى آخر مفرد فيصير معه اثنين ثَانِي: اسم فاعل صفة مشبهة من " ثَنَى - يَثْنى ": الذي انضم لفرد فصارا معاً اثنين ثَنِيّ: على وزن " فعيل": اسم فاعل مبالغة بمعنى مفعول من" ثَنَى - يَثْنى
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٩ (الإجمالي: ٢٣٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ثلث

    الآيات المشتركة: ٥ · Sülle çokluk demektir

  2. أنث

    الآيات المشتركة: ٤ · Eğildiği zaman tekrar eski yerine gelen demir gibi şeylere…

  3. عشر

    الآيات المشتركة: ٤ · “On” demektir

  4. تنر

    الآيات المشتركة: ٢ · Tandır

  5. فور

    الآيات المشتركة: ٢ · Ve aniden patladı

  6. ربع

    الآيات المشتركة: ٣ · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir

  7. وصي

    الآيات المشتركة: ٣ · Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp…

  8. زوج

    الآيات المشتركة: ٤ · İlik ve düğme çiftinin her biridir

  9. حظظ

    الآيات المشتركة: ٢ · Huzve atışlardaki hedef demektir

  10. نصف

    الآيات المشتركة: ٢ · Yarısı

  11. وحد

    الآيات المشتركة: ٥ · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  12. ضلل

    الآيات المشتركة: ٥ · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir

الآيات التي ورد فيها(٢٤)

  1. ثَمَانِيَةَ أَزْوَاجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ …

    İki

  2. ثَمَانِيَةَ أَزْوَاجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ …

    İki

  3. وَمِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ …

    İki

  4. وَمِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ …

    İki

  5. … فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا …

    İki

  6. حَتَّى إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ

    İki

  7. … رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ …

    İki

  8. وَقَالَ اللَّهُ لَا تَتَّخِذُوا إِلَهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ

    İki

  9. … أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ فَاسْلُكْ فِيهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ مِنْهُمْ وَلَا …

    İki

  10. إِذْ أَرْسَلْنَا إِلَيْهِمُ اثْنَيْنِ فَكَذَّبُوهُمَا فَعَزَّزْنَا بِثَالِثٍ فَقَالُوا إِنَّا إِلَيْكُمْ مُرْسَلُونَ

    İki

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökثني
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (üçüncü harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerطوي, عطف, كرر, شفع
Zıt Kökفرد
Çekirdek Özet 1Bir şeyi ikiye katlamak, bükmek, kendi üzerine kıvırmak ve bir nesneyi iki parçalı/çift katmanlı hale getirmek
Çekirdek Özet 2Varlığın ve bilginin çift kutuplu yapısı, döngüsel tekrar, zıtların veya eşlerin birbirini teyit ederek katlanması
Çekirdek Özet 3İkili denge, simetrik tanzim, tekrarlanan anlatı ve çift kutuplu tefekkür sistemi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca soyut ve mekanik bir «iki» rakamına indirgeyip katlanma, bükülme ve döngüsel tekrar boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ثنİki parça oluşturma, bükme, tekrarlama ve zayıflatarak katlama hareketini ifade eden ikili kökيİki parçaya ayırma hareketine yönelim, süreklilik, bükülebilirlik ve nesnenin birbiri üzerine kapanarak çiftlenmesi niteliğini eklemiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ثİşaret, sınır ve antlaşma çizgisinin peltekleşerek katlanması ve yoğunlaşması (imge ت harfinden türetmedir)Bir sınırın veya çizginin düz kalmayıp katlanarak ikinci bir hat oluşturmasını imler.
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBükülmenin ve katlanmanın canlı bir devinimle akışını ve ardışık devamını temsil eder.
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaKatlama, bükme ve ikiye ayırma eyleminin bizzat bir fail eliyle icra edilmesini sağlar.
ثنيKatlanan sınırın canlı bir akışla bükülüp çiftlenmesiBir nesnenin veya durumun kendi üzerine katlanarak iki katman, iki uç veya iki durum meydana getirmesini ifade eder.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir ipi, elbiseyi veya nesneyi ikiye katlamak; devenin dizini büküp kösteklemek; yılanın kıvrılarak kat kat olması; bir vadinin veya dağın dönemeç ve büklüm yeri (أَثْنَاءُ الوَادِي).
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü'l-Kays bir beytinde Süreyya yıldızının gökteki eğrilerek dizilişini mücevherli bir gerdanlığın büklümlerine benzetirken kökü şu şekilde kullanır: إذا ما الثريا في السماء تعرضت / تعرض أثناء الوشاح المفصل. Ayrıca Nimer b. Tevleb kınamanın tekrarlanmasını anlatırken kökü kullanmıştır: فإذا ما لم تُصِب رشداً / كان بعضُ اللَّومُ ثُنْيانا.
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber'in zekâtın senede iki defa alınmayacağını bildiren hadisinde geçer: لا ثِنَى في الصَّدَقَة. Hz. Âişe ise babası Hz. Ebû Bekir'in hilafet krizini çözüşünü anlatırken ipin bükümlerini bağladığını ifade etmek üzere kökü kullanır: فأَخذ بطَرَفَيْه ورَبَّقَ لكُمْ أَثْناءَه.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Proto-Sami dillerinde kök *ṯny / *ṯn biçiminde hem iki sayısını hem de bir şeyi tekrarlama, ikinci kez yapma eylemini temsil eden kurucu bir çekirdektir. İbranicede שָׁנָה (šānāh) kökü «tekrarlamak, yeniden yapmak, değiştirmek» anlamına gelir ve שְׁנַיִם (šənayim) «iki» sayısı ile שָׁנָה (šānāh) «yıl» (döngünün tekrarı) kelimeleri bu kökten türemiştir. Ârâmîce ve Süryanicede תְּנָא / ܬܢܐ (tnā) fiili «tekrarlamak, rivayet etmek, ezberden okumak, öğretmek» anlamındadır; Yahudi sözlü geleneğinin aktarımı olan «Mişna» terimi doğrudan bu kökle bağlantılıdır. Akadcada šanû(m) fiili «ikinci olmak, tekrarlamak, değişmek» demektir. Kökün Sami dillerindeki ortak semantik çekirdeği yalnızca durağan bir «2» sayısı değil, bizzat birincinin ardından gelenin onu katlaması, tekrarlaması ve döngüsel olarak teyit etmesidir. Arapçada kök hem somut katlama ve bükme eylemini (ثَنْي) hem de soyut ikileme ve tekrarlama işlevini (مَثْنَى ve مَثَانِي) bünyesinde eksiksiz korumuştur.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönثني fiilinden türeyen isim ve mastarlarMaddi olarak katlama, bükme ve kıvırma anlamından sayısal ikiliğe ve döngüsel tekrara geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שָׁנָה (šānāh), Süryanice ܬܢܐ (tnā), Akadca šanû(m)Tekrarlama, ikinci olma, nakletme ve yıl döngüsü anlamlarında tam ses ve anlam denkliğiKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak sayı kökleriDoğu Çadik ve Berberice dillerindeki ikilik bildiren morfemlerle muhtemel akrabalıkMuhtemel

المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ثنيAnlamlıKatlamak, ikilemek, bükmekBir şeyi ikiye katlamak, birine ikinci olmak, tekrarlamakHedef kök; Kur'an'da geçer
ثينKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
نثيAnlamlıYaymak, saçmak, haber vermekBir sözü veya haberi açığa vurup yaymak, övgü veya yergiyi dağıtmakKur'an'da geçmez; katlamanın zıddı bir yayılma bildirir
نيثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
يثنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir (وثن kökünden bağımsızdır)Kur'an'da geçmez
ينثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ثنيMerkezİkiye katlama, ikileme, bükmeBir nesneyi kendi üzerine çevirerek iki kat yapmak veya döngüsel olarak tekrarlamakSayısal çiftliği ve fiziksel katlanmayı birlikte içerir
طويKomşuSarmak, dürmekBir nesneyi rulo yaparak veya katlayarak hacmini küçültüp gizlemekثني ikiye katlamayı öne çıkarırken طوي tamamen içine sarıp kapatmayı belirtir
عطفKomşuEğmek, meyletmek, bükmekBir yönü veya uzvu başka bir tarafa doğru çevirip meyil ettirmekعطف yöneliş ve şefkat tonu taşır; ثني doğrudan katman oluşturur
كررKomşuTekrarlamak, geri dönmekBir eylemi peş peşe, kesintili veya kesintisiz yeniden üretmekكرر eylemin yenilenmesidir; ثني bizzat yapının çiftlenmesidir
شفعKomşuÇiftlemek, tek olanı eşlemekTek bir nesneye ikincisini katarak onu tekil olmaktan çıkarmakشفع teke eklenen destektir; ثني bizzat ikilik ve katlanma durumudur
فردZıtTek olmak, ayrılmakÇiftten, benzerden ve katlanmadan bütünüyle bağımsız ve tek başına kalmakثني kökünün gerektirdiği eşlilik, katlılık ve ikilik yapısını bütünüyle bozar

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaثنيKatlamak, ikilemekHem fiziksel bükme ve katlamayı hem de sayısal iki ve döngüsel tekrarı karşılarKesin
LatinceDuplicare, flectere, iterareİkiye katlamak, bükmek, tekrarlamakDuplicare çiftleme yönünü, flectere bükülme yönünü, iterare ise tekrar yönünü karşılarGüçlü
İngilizceTo fold, to double, to repeatKatlamak, çiftlemek, tekrarlamakFold fiziksel katlanmayı, double sayısal ikiliği, repeat döngüsel yinelenmeyi verirGüçlü
AlmancaFalten, verdoppeln, wiederholenKatlamak, ikiye katlamak, tekrarlamakFalten büküm ve katı, verdoppeln çiftleşmeyi, wiederholen ise döngüyü ifade ederGüçlü
FransızcaPlier, doubler, répéterKatlamak, bükmek, çiftlemekPlier kendi üzerine bükülmeyi, doubler iki katına çıkarmayı karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
اثْنَيْنِ / اثْنَتَيْنِSayısal iki, çiftCanlıların çift yaratılışı ve ilahın birliği bağlamı (Nahl 16:51, En'âm 6:143)
مَثْنَىİkişer ikişer gruplanma ve yöntemHukuki nikah tanzimi, tefekkür yöntemi ve meleklerin kanat düzeni (Nisâ 4:3, Sebe 34:46, Fâtır 35:1)
يَثْنُونَİçe katlama, gizleme, bükmeMünafık ve inkârcıların iç dünyalarını hileyle katlayıp gizlemeleri (Hûd 11:5)
ثَانِيَ عِطْفِهِKibirle boyun bükme, yan çizmeHakikat karşısında büyüklük taslayarak omuz silkip yüz çevirme hali (Hac 22:9)
الْمَثَانِي / مَثَانِيَTekrar tekrar okunan, ikili dengeli anlatıKur'an'ın kendi içindeki çift kutuplu, uyumlu ve tekrarlanan hakikat yapısı (Hicr 15:87, Zümer 39:23)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTevhid ve şirkin reddiİki ilah kabulünün (seniyyetü'l-ilah / düalizm) imkânsızlığı; varlığın zâtında tek, yaratılışında ise çift kutuplu oluşuSayısal ikiliğin mutlak varlık hakkında reddi, yaratılmışlarda tespiti
FıkıhHukuki tanzim ve zekâtŞahitlikte iki kişi şartı, miras payları ve zekâtın yılda iki kez mükerrer alınamayacağı ilkesiHukuki güvence için ikileme ve mükerrer yükümlülüğün engellenmesi
TefsirKur'an'ın üslup tahlili«Seb'an mine'l-mesânî» ifadesinin Fâtiha veya yedi uzun sure olması; ayetlerin vaad-vaîd ekseninde çift kutuplu dizilişiAyetlerin hem tekrar tekrar okunması hem de birbirini katlayarak açıklaması
Hadisİbadet ve ahlak rivayetleriNamazda rükû ve secdede bedenin bükülmesi; sadakada mükerrerlik yasağı; kibri yeren tavırlarBedenin katlanması ve bir mükellefiyetin yinelenmemesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve metin düzeniİkili simetri ve çift kutuplulukZıtların dengesiyle hakikati kavratmaYaratılışın çift kutuplu (müennes-müzekker, vaad-vaîd) tasarlanması dinin temel tefekkür zeminidir.Kesin
İlmiMetodoloji ve tefekkürİkişerli müzakere ve karşılaştırmaHakikati tek yanlı sapmadan korumaSebe 34:46 ayetinde belirtildiği gibi ikişerli (mesnâ) toplanma, tefekkürde tarafsız denetimi sağlar.Güçlü
SiyasiYönetim ve şahitlikÇift şahitlik ve denge-denetlemeGücün ve bilginin tek elde toplanmasını önlemeKarar süreçlerinde tekil görüş yerine iki bağımsız tanık veya tarafın mutabakatı aranır.Güçlü
İktisadiVergilendirme ve mülkiyetTekerrür yasağı ve dengeli payHaksız mükerrer verginin engellenmesi«Lâ sinâ fi's-sadaka» kuralı, aynı maldan aynı dönemde mükerrer zekât alınmasını önler.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerİkili (binary) sistem ve periyodik dalga katlanmasıBilginin iki duruma (0 ve 1) indirgenerek katlanması ve döngüsel sinüs dalgalarının birbirini teyit eden periyotlarıGüçlü
Beşeri bilimlerDiyalektik ikilik ve karşılıklı denetim mekanizmasıSosyal ve hukuki yapılarda iki tarafın karşı karşıya gelerek (sav-karşıt sav) denge üretmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca aritmetik bir «2» sayısına hapsederek katlama, kıvrılma, döngüsel tekrarlanma ve zıt kutupların uyumu anlamlarını dışarıda bırakmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'ın üslubundaki çift kutupluluk (mesânî), anlatıların birbirini açması, insanın psikolojik olarak içine kapanıp hile katlaması ve tefekkürün ikişerli kurulması
Yanlış anlamanın doğuracağı hata«Mesânî» kavramını yalnızca yedi ayete veya mekanik bir sayıya sıkıştırıp vahyin metin mimarisindeki çift katmanlı ve döngüsel yapıyı görememek; Hûd 11:5 ayetindeki göğüslerin katlanmasını fiziksel saçmalık sanmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem kendi metin kurgusunu tanımlayan «el-Mesânî» kavramını açıklar hem de varlığın çift kutuplu yaratılışını kavratarak tevhidi zıtlıkların dengesi üzerinden temellendirir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin niteliğini bildiren Hicr 15:87 ve Zümer 39:23 ayetlerinde; tefekkür yöntemini kuran Sebe 34:46'da ve inkârcıların psikolojisini tahlil eden Hûd 11:5 ile Hac 22:9 ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin tek boyutlu ve doğrusal bir çizgide aktarıldığı zannını yıkar; metnin döngüsel, birbirini teyit eden, katlandıkça açılan ve simetrik çiftlerle kurulu yapısını gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesneyi kendi üzerine katlayarak iki tabaka oluşturmak, bükmek ve eğriltmek.
  • Soyut anlamBir durumun veya bilginin çift kutuplu hale gelmesi, döngüsel olarak kendini tekrar edip teyit etmesi.
  • Sistematik karşılıkİkili denge, simetrik kutupsallık ve döngüsel müzakere mekanizması.
  • LaTeX modeliT(x)=(x,x∗),ϕ(x,x∗)=x⊗x∗
  • LaTeX açıklamasıFormüldeki x tekil bir durumu veya önermeyi temsil eder; T dönüştürücüsü onu katlayarak karşıtı veya eşi olan x∗ ile çiftler. ϕ operatörü ise bu iki kutbun birbirinden kopmadan birbiri üzerine katlanarak (⊗) kurduğu dengeli bütünü ve anlam katmanını ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ث