جرز
ج - ر - ز
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٣
Cüruz otu kurumuş toprak demektir. Bitkisiz, kuru topraktır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Cüruz otu kurumuş toprak demektir. Bitkisiz, kuru topraktır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٦٠٢باب الجيم والزاي والراء معهما
ز ج ر، ج ز ر، ز ر ج، ج ر ز، ر ج ز مستعملات
زجر:
زَجَرتُه فانزَجَرَ أي نهيته، وهو في الإبل، تقول: زَجَرته وازدجرتُه ما وقد ازدَجَرَ بمعنى انزَجَرَ.
وقوله تعالى: "وازدُجِر فدعا رَبَّه" أي زُجِرَ وأذعنَ أي يدعُوهم إلى الله".
وزَجرُ الطَّير أن يقول الإنسان إذا رأى طائراً أو ظبياً أو نحوه: ينبغي أن يكون كذا، فعند ذلك يقال: يزجرُ الطَّيرَ فَيرى في زَجرِها كذا. وإنّما
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٦٦أبو زيد: أرضٌ جُرُزٌ: لا نبات بها، كأنه انقطع عنها، أو انقطع عنها المطر. وفيها أربع لغات: جُرْزٌ وجُرُزٌ، وجَرْزٌ وجَرَزٌ.
وجمع الجُرْزِ جِرَزَةٌ. وجمع الجَرَزِ أَجْرازٌ.
تقول منه: أَجْرَزَ القومُ، كما تقول: أيبسوا.
وأرض مَجْروزةٌ: أُكِلَ نباتُها.
والجُرُزُ: السنة المُجْدِبَةُ.
وقولهم: إنّه لذُ جَرَزٍ أيضاً بالتحريك، أي غِلَظٍ.
والجُرْزُ: عمود من حديدٍ. وثَلاثَةُ جِرَزَةٍ.
وجَرَزُهُ يَجْرُزُهُ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٬٠١٩ج ز ر
جزر ، جرز ، زجر ، زرج ، رجز : مستعملة .
زجر : قال الليث : زَجَرْتُ البعيرَ حتى ثارَ ومضى أزجُرُهُ زَجْراً ، وزَجَرْتُ فلاناً عن السُّوء فانزَجَرَ ، وهو كالرَّدع للإنسان ، وأما للبعير فهو كالحَثِّ بلفظٍ يكون زجْراً له .
قال الزجاج : الزَّجْرُ : النهي ، والزَّجْرُ للطير وغيرها : التَّيَمُّنُ بِسُنُوحِهَا ، أو التَّشَاؤُمُ بِبِرُوحِهَا وإنما سُمِّي الكاهنُ زاجراً لأنه إذا رأى ما يظن أنه يتشاءم
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٤٬٤٥٥(باب الجيم والراء وما يثلثهما)
(جرز) الجيم والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو القطْع. يقال جَرَزْتُ الشيءَ قطعتُه. وسيفٌ جُرَاز أي قَطّاع. وأرضٌ جُرُزٌ لا نَبْت بها. كأنَّه قُطِع عنها. قال الكسائي* والأصمعيّ : أرضٌ مجروزة من الجرز، وهي التي لم يُصِبْها المطر، ويقال هي التي أُكل نباتُها. والجَرُوزُ: الرّجُل الذي إذا أكل لم يترُكْ على المائدةِ شيئاً، وكذلك المرأةُ الجَرُوزُ، والنّاقةُ. قال:
* تَرَى
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٧٣- قال عز وجل: ﴿صعيدا جرزا﴾ [الكهف/8]، أي: منقطع النبات من أصله، وأرض مجروزة: أكل ما عليها، والجروز: الذي يأكل ما على الخوان، وفي المثل: لا ترضى شانئة إلا بجرزة (أأي: من شدة بغضها لا ترضى للذين تبغضهم إلا بالاستئصال، انظر: المجمل 1/182؛ ومجمع الأمثال 2/212)، أي: باستئصال، والجارز: الشديد من السعال، تصور منه معنى الجرز، والجرز: قطع بالسيف، وسيف جراز (جراز كغراب، أي: قطاع).
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٥٠ج ر ز
جرزه الزمان: اجتاحه.
قال تبع: لا تسقنـي بيديـك إن لـم ألقهـا جرزاً كأن أشاءها مجروز وأرض مجـروزة وقـد جـرزت: قطـع نباتها.
وأرض جرز وأرضون أجراز وسنون أجراز: جدبة.
ومفازة مجراز.
قال الراعي: وغبراء مجراز يبيت دليلها مشيحـاً عليهـا للفراقـد راعيـاً وسيف جراز.
و " لن ترضى شانئة إلا بجرزة " مثل فـي العـداوة وأن المبغـض لا يرضـى إلا باستئصال من ببغضه.
وضربه بالجرز
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٧٧١جَرَزَ يَجْرُزُ جَرْزاً: أَكل أَكلاً وَحِيًّا. والجَرُوزُ: الأَكُولُ،وقيل: السريع الأَكل، وإِن كان قسا
(* كذا بالأصل مع بياض) ...
وكذلك هو من الإِبل، والأُنثى جَرُوزٌ أَيضاً. وقد جَرُزَ جَرَازَةً. ويقال: امرأَة جَرُوزٌ إِذا كانت أَكولاً. الأَصمعي: ناقة جَرُوزٌ إِذا كانت أَكولاً تأْكل شيء. وإِنسان جَرُوزٌ إِذا كان أَكولاً. والجَرُوزُ: الذي إِذا أَكل لم يترك على المائدة شيئاً، وكذلك المرأَة. ويقال
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٨* ج ر ز * أرض * جُرُزٌ * وجرز كعسر وعسر لا نبات بها و * جَزْرٌ * و * جَزَرٌ * كنهر ونَهر كله بمعنى
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٩٨٧جرز يجرز جرزا: أكل أكلا وحيا، أي بسرعة. جرز: قتل، يجرزه جرزا، قال رؤبة:
حتى وقمنا كيده بالرجـز والصقع من قاذفة وجرز فإنه أراد بالجرز القتل. قال الصاغاني: وروى أبو عمرو رجز رؤبة هكذا:
بالمشرفيات وطعن وخـز والصقع من قاذفة وجرز قال: ويروى: والصقب. والقاذفة: المنجنيق. جرز: نخس يجرزه جرزا. وبه فسر ابن سيده بيت الشماخ الآتي ذكره قريبا.
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٥٣٥جَرَزَهُ
1 جَرَزَهُ جرز جرزه جرزة , (S, K, * TA,) aor. جَرُزَ , inf. n. جَرْزٌ, (S, Mgh, TA,) He cut it; or cut it off. (S, K, Mgh, TA.) You say also, جُرِزَتِ الأَرْضُ, meaning, The land had its herbage cut, or cut off: (A:) or became without herbage; its herbage having been consumed by the locusts or the sheep or goats or the camels or the like: (Fr, TA:) and جَرِزَتِ الأَرْضُ, aor. جَرَزَ ,
جَرَزَهُ 1 جَرَزَهُ جرز جرزه جرزة , (S, K, * TA,) aor. جَرُزَ , inf. n. جَرْزٌ, (S, Mgh, TA,) He cut it; or cut it off. (S, K, Mgh, TA.) You say also, جُرِزَتِ الأَرْضُ, meaning, The land had its herbage cut, or cut off: (A:) or became without herbage; its herbage having been consumed by the locusts or the sheep or goats or the camels or the like: (Fr, TA:) and جَرِزَتِ الأَرْضُ, aor. جَرَزَ , signifies [the same, or] the land became what is termed جُرُز; as also ↓ أَجْرَزَت. (TA.) ― -b2- It (time, or fortune, الزَّمَانُ,) destroyed, exterminated, or extirpated, him or it. (A, TA.) ― -b3- Also, (K,) aor. and inf. n. as above, (TA,) He slew him. (K, * TA.) -A2- Also جَرَزَ (K,) aor. and inf. n. as above, (TA,) He ate quickly. (K, * TA.) ― -b2- And جَرُزَ, (K,) inf. n. جَرَازَةٌ, (TA,) He ate much; was a great eater; (K, TA;) not leaving anything upon the table: (TA:) or (K and TA, but in the CK “ and ”) he ate quickly; was a quick eater. (K, TA.)
اجرزت الأَرْضُ 4 اجرزت الأَرْضُ ذ : see 1. ― -b2- اجرز القَوْمُ, from أَرْضٌ جُرُزٌ, (S,) is a phrase similar to جُرُز, (S, TA,) and signifies The people journeyed in a land such as is termed جُرُز: (TA in art. يبس:) also (TA) they were, or became, afflicted with dearth, scarcity, drought, sterility, or barrenness. (K, TA.) ― -b3- [And hence, app.,] اجرزت النَّاقَةُ The she-camel became lean, or emaciated. (K.)
جَرْزٌ جَرْزٌ جرز جرزة : see جُرُزٌ; the former, in two places.
جُرْزٌ جُرْزٌ جرز جرزة : see جُرُزٌ; the former, in two places.
جَرَزٌ جَرَزٌ جرز جرزة : see جُرُزٌ. ― -b2- Also سَنَةٌ جَرَزٌ A year of dearth, scarcity, drought, or sterility: (S, * K, * TA:) pl. أَجْرَازٌ. (S, TA.)
أَرْضٌ جُرُزٌ أَرْضٌ جُرُزٌ ذ , (S, Mgh, Msb, K,) and ↓ جُرْزٌ, and ↓ جَرَزٌ, and ↓ جَرْزٌ, (S, K,) and ↓ مَجْرُوزَةٌ, (K,) Land in which is no herbage; (Fr, S, Mgh;) as though the herbage or the rain were cut off from it: (S:) or from which the water is cut off, so that it is dried up and without herbage: (Msb, in explanation of the first:) or dried up, producing no herbage: (Jel in xviii. 7, in explanation of the first:) or of which the herbage has been cut: (Bd ibid., in explanation of the first; and A in explanation of the last:) or that produces no herbage: (K:) or of which the herbage has been eaten: (K: or this is the signification of the last [only] according to the S:) or not rained upon: (K:) or, accord. to some of the expositions of the Kur, by the first is meant the land of El-Yemen: and by the second, accord. to El-'Otbee, [land] that takes, or receives, much water, and does not dry it up: and as to ↓ جَرْزٌ, it may be an inf. n. used as an epithet, as though meaning ذَاتُ جَرْزٍ, i. e., of which the herbage has been eaten: also ↓ أَرْضٌ مَجْرُوزَةٌ is explained as signifying land of which the herbage has been consumed by the locusts or the sheep or goats or the camels or the like: (TA:) and ↓ مَفَازَةٌ مِجْرَازٌ a barren desert: (A, * K:) [see also جَارِزٌ:] the pl. of جُرْزٌ is جِرَزَةٌ, like as جِحَرَةٌ is pl. of جُحْرٌ; and that of جَرَزٌ is أَجْرَازٌ, like as أَسْبَابٌ is pl. of سَبَبٌ: (S:) and one says also أَرْضٌ أَجْرَازٌ, (K, TA,) as well as أَرَضُونَ أَجْرَازٌ. (TA.)
جَرْزَةٌ جَرْزَةٌ جرز جرزه جرزة , (S, A,) or ↓ جَرَزَةٌ, with fet-h to the ر, (K, TA,) Extirpation: (S, A:) or destruction. (K, TA.) Hence the saying, لَنْ تَرْضَى شَانِئَةٌ اـِلَّا بِجَرْزَةٍ A female that hates, by reason of the vehemence of her hatred, will not be content save with extirpation [of the object of her hatred]: (S:) or لَمْ يَرْضَ شَانِئُهُ اـِلَّا بِجَرْزَةٍ, (A,) or ↓ بَجَرَزَةٍ, (TA,) His hater was not content save with extirpation of him whom he hated. (A, TA.) You say also, ↓ رَمَاهُ اللّٰهُ بِشَرَزَةٍ وجَرَزَةٍ, [or بِشَرْزَةٍ وَجَرْزَةٍ, thus, only, the former word is written in the K and TA in art. شرز, and I think that the latter is correctly written in like manner, as in the S and A,] God smote him with destruction [and extirpation]. (TA.)
جُرْزَةٌ جُرْزَةٌ جرز جرزه جرزة A bundle of [the kind of trefoil called] قَتّ (A, Mgh, Msb, K) or the like: (Mgh, Msb, K:) or a handful thereof: (Mgh, Msb:) pl. جُرَزٌ. (A, * Mgh, Msb.)
جَرَزَةٌ جَرَزَةٌ جرز جرزه جرزة : see جَرْزَةٌ, in three places.
جُرَازٌ جُرَازٌ جراز , applied to a sword, (S, K,) Cutting, or sharp: (K:) or cutting much, or very sharp: (S:) or penetrating: or that cuts off utterly, or entirely. (TA.) ― -b2- Hence you say of a she-camel, likening her to such a sword, اـِنَّهَا لَجُرَازٌ لِلشَّجَرِ (assumed tropical:) Verily she is one that eats and breaks the trees. (TA.) See also جَرُوزٌ.
جَرُوزٌ جَرُوزٌ جروز (tropical:) That eats much; (A, K;) [when applied to a man,] that leaves nothing upon the table when he eats: (S, A:) or that eats quickly: (K:) applied to a man, and to a camel; (TA;) and to a woman; and to a she-camel, as also ↓ جُرَازٌ; (S;) or [any] female: (TA:) or, applied to a she-camel, that eats everything. (As, TA.)
جَارِزٌ جَارِزٌ جارز , applied [to land, and hence,] to (tropical:) a woman, Barren: (S, A, K:) the woman is likened to land that produces no herbage. (TA.) [See also جُرُزٌ.] ― -b2- أَرْضٌ جَارِزَةٌ Dry and rugged land encompassed by sands or by a [level tract such as is called] قَاع: (S, K:) pl. جَوَارِزُ: (S, TA:) mostly applied to islands of the sea. (TA.)
مُجْرِزَةٌ مُجْرِزَةٌ مجرزه مجرزة , applied to a she-camel, Lean, or emaciated. (K.)
مِجْرَازٌ مِجْرَازٌ مجراز : see جُرُزٌ; the latter, in two places.
مَجْرُوزَةٌ مَجْرُوزَةٌ مجروزه مجروزة : see جُرُزٌ; the latter, in two places.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٥٨جَرَزَ
جَرَزَ U ( n. ac. جَرْز 1 ),
a. Cut off; devoured, consumed.
b. Killed.
c. Satirized.
جَاْرَزَ
جَاْرَزَ III ,
a. Joked, rallied, quizzed.
أَجْرَزَ
أَجْرَزَ IV ,
a. Was barren, waste.
تَجَاْرَزَ
تَجَاْرَزَ VI ,
a. Abused, inveighed against each other.
جَرْز
جَرْز 1 , ( pl. أَجْرَاْز 38 ),
a. Barren; waste.
جَرْزَة
جَرْزَة 1t ,
a. Extermination, annihilation.
جُرْز
جُرْز 3 ,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٧٬٢٨٥جرز
جَرَزَ - يَجْرُزُ - جُرُز
جَرَزَ - يَجْرُزُ + كائن + شيئاً أو نبتاً: يقصه ويجزه ويحلقه فيجعله أجرد: يقطع ويحلق ويقص كل ما على سطح الشيء، كالأرض مثلاً من نبات، ويترك أصله لينبت بدلاً منه، كما في قطع الحشيش والبقدونس
جُرُز: على وزن" فـُعـُل" اسم فعل بمعنى مفعول من " جَرَزَ - يَجْرُزُ ": الشيء الذي استأصل وقطع منه كل ما على سطحه وترك
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٢ (الإجمالي: ٢٠)
- صعد
الآيات المشتركة: ١ · Bayır, yokuş yer demektir
- زرع
الآيات المشتركة: ١ · Ekin demektir
- سوق
الآيات المشتركة: ١ · Sevk bacak demektir
- موه
الآيات المشتركة: ١ · Su
- أكل
الآيات المشتركة: ١ · Ekel pas demektir
- نعم
الآيات المشتركة: ١ · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
- بصر
الآيات المشتركة: ١ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
- خرج
الآيات المشتركة: ١ · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
- نفس
الآيات المشتركة: ١ · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
- رأي
الآيات المشتركة: ١ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
- جعل
الآيات المشتركة: ١ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- أرض
الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
الآيات التي ورد فيها(٢)
أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَسُوقُ الْمَاءَ إِلَى الْأَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا تَأْكُلُ مِنْهُ أَنْعَامُهُمْ وَأَنْفُسُهُمْ أَفَلَا يُبْصِرُونَ
Bitkisiz toprak
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جرز |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جرد, حصد, جذذ, عقر |
| Zıt Kök | نبت |
| Çekirdek Özet 1 | Üzerindeki bitki örtüsü tamamen kesilip biçilmiş, yenilip tüketilmiş çıplak ve kurak zemin |
| Çekirdek Özet 2 | Dünya hayatının geçici süsünün bütünüyle kazınarak sıfırlanması ve ölü toprağın su ile yeniden diriltilmeye hazır mutlak çıplaklık hali |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın maddî tezahürlerinin sıfır noktasına çekilmesi, tam tasfiye ve yeniden inşa öncesi radikal arınma hali |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca doğal bir çöl veya kumul arazisi sanarak kökündeki kesilme, kökten kazınma ve tasfiye eylemini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جر | Çekmek, sürümek, sıyırmak ve yüzeyi kazıyarak taşımak anlamını taşır; nitekim جرد kökünde soymak, جرف kökünde süpürüp götürmek, جرح kökünde deriyi yırtıp açmak ve جرم kökünde meyveyi ağaçtan kesip koparmak eylemleri bu çekirdeğe dayanır. | ز | Zâ harfinin kattığı keskinlik, koparma ve sonlandırma etkisiyle çekme eylemi kökten kesme, biçme ve üzerinde hiçbir kalıntı bırakmayacak şekilde tüketip bitirme anlamına daralmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Bir yüzey boyunca kütlesel ilerleme, temas ve toplama hareketi. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Bir nesnenin veya mekânın en üst katmanı, tepe noktası ve yüzeyi. |
| ز | Kesici alet; kesme, ayırma, biçme | Keskin bir müdahaleyle dilimleme, ayırma, koparıp ortadan kaldırma eylemi. |
| جرز | Yüzey boyunca ilerleyerek üst katmanı kesip bütünüyle temizleyen, ardında hiçbir çıkıntı ve örtü bırakmayan süpürücü ve kökten kesici hareket. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kesici bir aletle kökünden biçmek; çekirgelerin veya hayvanların otlağı tamamen yiyip toprağı çıplak bırakması; sofrada hiçbir kırıntı bırakmayan aşırı obur yiyici. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şammâh b. Dırâr'ın beytinde boğazı ve genzi yırtarcasına kesen şiddetli kuru öksürük için kullanımı: لها بالرغامى والخياشيم جارز |
| Erken Arapça kullanım | Tubba‘ın beytinde üzerindeki ağaç ve bitkilerin kökten kesilip tasfiye edildiği çorak arazi tasviri: لا تسقني بيدك إن لم ألقها / جرزا كأن أشاءها مجروز ; ayrıca obur kadın tasviri için meşhur kullanım: ترى العجوز خبة جروزا |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Afro-Asyatik ve Sami dillerinde جرز kökü, özellikle baltayla veya kesici bir aletle kökünden kesme, biçme ve ayırma eylemlerini ifade eden ilksel bir ses-anlam öbeğine dayanır. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede g-r-z (גָּרַז) kökü baltayla kesmek, doğramak ve kökünden koparmak anlamına gelir; nitekim İbranicede gerzen (balta) kelimesi doğrudan bu kökten türemiş kesici alet adıdır. Arapçada kök bir yandan keskin kılıç için sıfatlaşırken (سيف جراز), diğer yandan üzerindeki bütün bitki örtüsü adeta baltayla biçilmiş veya obur bir canlı tarafından tamamen tüketilip sıfırlanmış çorak arazi (أرض جرز) anlamını kazanmıştır. Arapça, kökün taşıdığı fiziksel kesme eylemini hem tüketici oburluğa hem de mutlak bitkisizliğe doğru genişleterek soyutlamıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | جرز | Kökünden kesmek, koparmak, sofradaki her şeyi yiyip bitirmek; bitkisi kesilmiş veya tüketilmiş kuru arazi. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice g-r-z (גָּרַז), gerzen | Baltayla veya kesici aletle kökten kesmek; balta ismi türetimi. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında güvenilir ses denkliğiyle kanıtlanmış ortak kök tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جرز | Anlamlı | Kökünden kesmek, tüketilmiş zemin | Üzerinde canlı bitki kalmamış, süpürülüp çıplak bırakılmış toprak; doymak bilmeyen obur. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| جزر | Anlamlı | Kesmek, boğazlamak, suyun çekilmesi | Ağacı veya hayvanı kesip parçalamak; denizin çekilerek kıyı zeminini çıplak bırakması. | Ortak çekirdek; Kur'an'da geçmez. |
| رجز | Anlamlı | Sarsılmak, azap, kirlilik | Sarsıntılı ve istikrarsız hareket; insana musallat olan ruhi ve bedeni pislik veya ilahi ceza. | Kur'an'da geçer; zıt yönde sarsıcı dinamizm. |
| رزج | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde müsta‘mel kaydı bulunsa da yerleşik semantik alanı yoktur; Kur'an'da geçmez. |
| زجر | Anlamlı | Haykırarak menetmek, engellemek | Şiddetli ses ve baskı ile birini yolundan çevirmek veya harekete geçirmek. | Kur'an'da geçer; kesme ve durdurma bağı. |
| زرج | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde kayıtlı olmakla birlikte bağımsız kök anlamı teşekkül etmemiştir; Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جرز | Merkez | Bitkisizleşme, kökten kesilme | Üzerindeki her türlü canlı örtünün tamamen kazınarak çıplak kalması | Tüketilerek veya kesilerek sıfır noktasına indirilen arazi hali. |
| جرد | Komşu | Soyunma, kabuğundan sıyrılma | Yüzeydeki dış örtünün çıkarılıp atılması | جرز kökündeki tüketici kesme yerine جرد daha çok kabuk veya örtünün soyulup açığa çıkmasıdır. |
| حصد | Komşu | Biçme, mahsulü toplama | Belirli bir olgunluk sonrasında ekinin hasat edilmesi | حصد planlı ve faydalı bir hasat eylemi iken, جرز ardında hiçbir iz bırakmayan mutlak bir tasfiyedir. |
| جذذ | Komşu | Ufalama, kırma, parçalama | Bir bütünü küçük parçalara ayırarak yok etme | جذذ nesneyi ufalamaya ve kırmaya odaklanır; جرز ise yüzeyi pürüzsüzce sıyırıp almayı hedefler. |
| عقر | Komşu | Kökünden kesme, kısırlık | Canlılığı sağlayan hayat damarını kesip verimsiz kılma | عقر doğurganlığın ve verimin içten bozulmasıdır; جرز ise dışsal yüzeyin bütünüyle temizlenmesidir. |
| نبت | Zıt | Filizlenme, bitme, yeşerme | Topraktan canın ve bitkinin fışkırması, yüzeyin örtülmesi | جرز durumundaki mutlak çıplaklığın karşıtı olarak toprağın örtüye ve canlılığa kavuşması. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جرز | Kökünden kesilmiş, bitkisiz | Yüzeyindeki nebatat bütünüyle tüketilmiş veya kesilmiş kurak zemin. | Kesin |
| Latince | aridus, vastatus, desolatus | Kurak, çorak, tahrip edilmiş | Fiziksel çıplaklığı ve çoraklığı verir; ancak kökteki oburca yenip tükenme dinamizmini dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | barren, desolate, stripped bare | Çorak, kökünden kazınmış, kupkuru | Üzerindeki örtüsü alınmış olmayı iyi karşılar; su ile yeniden canlanma potansiyelini ise bağlam dışı bırakır. | Güçlü |
| Almanca | kahl, unfruchtbar, öd | Çıplak, verimsiz, metruk | Yüzeyin bitkisizliğini ve ıssızlığını karşılar; tüketim sonucu oluşan arınmışlık nüansı eksiktir. | Güçlü |
| Fransızca | aride, dénudé, dévasté | Kurak, çıplak bırakılmış, soyulmuş | Örtüsüz kalma ve sıyrılma halini belirtir; kökteki kesilip sıfırlanma hareketini kısmen karşılar. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| صَعِيدًا جُرُزًا | Kozmik tasfiye ve dünya hayatının süsünün yok edilmesi | Kıyamet sürecinde yeryüzündeki tüm ziynet, bağ, bahçe ve binaların düzlenip üzerindeki her türlü bitki ve varlığın kökünden kazınması bağlamı (Kehf 18:8). |
| الْأَرْضِ الْجُرُزِ | Yeniden diriliş için hazırlanan çıplak ve kupkuru arazi | Hiçbir yeşilliği kalmamış, görünüşte ölü toprağa su sevkedilerek ekinlerin ve rızıkların çıkarılması, diriliş delili bağlamı (Secde 32:27). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ba‘s ve haşir (yeniden diriliş) delili | Ölü ve bitkisiz toprağın canlanması üzerinden cismani dirilişin aklen ve fiilen ispatı | Sıfır noktasındaki bir varlığın ilahi kudretle yeniden inşa edilmesi. |
| Fıkıh | Ziraat, ihya ve ölü arazinin imarı | Üzerinde hiçbir mülkiyet ve ziraat eseri bulunmayan sahipsiz çorak arazinin (mevât) tespiti ve mülkiyeti | Zirai potansiyeli uykuda olan, üzerinde fiili ürün bulunmayan toprak. |
| Tefsir | Kozmik tasfiye ve dünya hayatının hakikati | Kehf 18:8'deki ifadenin dünya hayatının aldatıcı süslerinin sıfırlanacağını bildirmesi | Zahiri debdebenin geçiciliği ve mutlak ontolojik çıplaklık hali. |
| Hadis | Kıyamet ahvali ve arazi tasvirleri | Kıyamet günü yerin üzerinde hiçbir işaret ve tümsek kalmaksızın dümdüz ve çıplak kılınması rivayetleri | Üzerindeki bütün insan yapımı ve tabii örtülerin süpürülmesi. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret ve diriliş tasavvuru | Ontolojik sıfırlanma noktası | Kulun dünyevi aldanıştan arınmasını ve dirilişin tek failini görmesini sağlama | Yeryüzü süsünün silinmesi tevhidin mutlak egemenliğini aşikâr kılar. | Kesin |
| İlmi | Jeoloji ve ekoloji | Çölleşme ve kuraklık fazı | Ekosistemde biyokütlenin sıfırlanması ve su döngüsüyle canlanma eşiği | Kurak arazinin su ile teması sonucu biyolojik üretimin tetiklenmesi döngüsü. | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal kriz ve güç tasfiyesi | Radikal güç ve mülk arınması | Güç ve iktidar vehminin kökünden kazınması | Bâtıl veya mütekebbir yapıların dünya üzerindeki hakimiyet iddialarının hükümsüz kılınması. | Muhtemel |
| İktisadi | Üretim ve sermaye döngüsü | Sıfır sermaye veya atıl rezerv | Üretim faktörlerinin tamamen durduğu, yeni bir girdi (su/sermaye) bekleyen saf potansiyel hali | Katma değerin tamamen yok olduğu kriz anından sonraki yeniden yapılanma zemini. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Fonksiyonun sıfırlanması veya boş küme | Bir sistemdeki tüm dinamik değişkenlerin sıfır değerine çekilerek taban çizgisine dönmesi hali. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Boş levha veya radikal mülksüzleşme | Toplumsal veya psikolojik yapıdaki tüm birikmiş yapıların tasfiye edilip saf, yalın başlangıç durumuna dönülmesi. | Muhtemel |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece coğrafi bir çöl kumu veya baştan beri verimsiz olan taşlık bir araziye indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün kesilme, kökünden biçilme ve tüketilme dinamiğini barındırması; yani arazinin aslında bitki verme kabiliyeti olan fakat üzerindeki örtünün bütünüyle sıyrılmış ve yeni bir su girdisi bekleyen dinamik bir geçiş fazı olması. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kehf 18:8'deki kozmik tasfiyenin dehşetini kavrayamamak; Secde 32:27'deki diriliş mucizesini ise zaten hiçbir şey bitmeyen taşlık sanarak toprağın uykudaki canlılık potansiyelini gözden kaçırmak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın dünya hayatı tasavvuru ile ahiret ve diriliş mekanizması arasındaki bağı kurar; varlığın dış süsünün geçiciliğini ve ilahi müdahaleyle her an sıfırlanıp yeniden inşa edilebilirliğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Dünyanın faniliğini ve süslerin zevalini anlatan eskatolojik ayetlerde (Kehf 18:8) ve ölü tabiatın su ile diriltilişini ba‘s delili kılan kozmik ayetlerde (Secde 32:27). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yeryüzündeki mülkiyetin ve medeniyetin kalıcı olduğu zannını yıkar; ölümün bir yok oluş değil, dirilişe hazırlanan mutlak bir temizlenme ve arınma zemini olduğunu fark ettirir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamÜzerindeki ekin ve nebatat bütünüyle kesilip biçilmiş, yenilip tüketilmiş kupkuru, çıplak toprak.
- Soyut anlamVarlığın tüm harici tezahürlerinden, süs ve yapay eklentilerinden soyutlanarak saf potansiyel ve sıfır noktasına indirgenmesi.
- Sistematik karşılıkYıkım ile yeniden diriliş arasındaki ara kesit; ilahi girdinin (su/vahiy) yeniden hayat vermesi için zorunlu olan mutlak arınma ve zemin tasfiyesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıBurada , yeryüzünü ve üzerindeki tüm unsurları ifade eder. , yüzeydeki bütün bitki, süs ve canlılık katmanını gösterir. işlemiyle bu katmandan bütünüyle arındırılan taban, çıplak ve kesilmiş zemin olan yani جرز durumunu simgeler. Dışsal bir fail veya girdi olan (su veya ilahi emir) sisteme dahil olduğunda, sıfırlanmış zemin biçiminde yeni bir diriliş ve canlılık fazına evrilir.