جلب
ج - ل - ب
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٣
Cilbab, cübbe benzeri kıyafete denir. Celbetmek toplamak, birleştirmek anlamına kullanılmaktadır. Satılmak üzere pazara getirilen maldır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Cilbab, cübbe benzeri kıyafete denir. Celbetmek toplamak, birleştirmek anlamına kullanılmaktadır. Satılmak üzere pazara getirilen maldır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٧٥٥باب الجيم واللام والباء معهما
ج ل ب، ب ج ل، ج ب ل، ب ل ج، ل ب ج، ل ج ب مستعملات
جلب:
الجِلَبُ: ما يُجلبُ من السَّبي أو الغنم، والجَمعُ وأجلابٌ، والفِعلُ يّجلبون.
وعبدٌ جَليبُ، وعبيدُ جُلَباءُ، إذا جِلِبوا من أيامهم وسنِتهم. والجَلَبُ والجَلَبَةُ في جماعات النّاس، والفعلُ: أجلبوا من الصِّياحِ ونحوه.
والجَلوبةُ: ما يُجلبُ للبيع نحو النّابِ والفَحلِ والقلُوصِ، وأما كِرامُ الإناثِ والفُحُولةُ التي
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٤٠٩جلَبَ الشيءَ يَجْلِبُهُ ويَجْلُبُهُ جَلْباً وجَلَباً. وجلبت الشيءَ إلى نفسي واجتلبته بمعنىً.
والجَلوبَةُ: ما يُجْلَبُ للبيع. والجَليبُ: الذي يُجْلَبُ من بلد إلى غيره.
والجُلْبَةُ: جُلَيْدَةٌ تعلو الجُرْحَ عند البُرْءِ، تقول منه: جلب الجرحُ يَجْلِبُ ويَجْلُبُ. وأَجْلَبَ الجرح مثله.
والجُلْبَةُ أيضاً مثل الكُلْبَةِ، وهي شِدّةُ الزمان. يقال: أصابتنا جُلْبَةُ الزمان، وكُلْبَةُ الزمان. قال أَوْسُ بن
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٤٬٥٣٢ج ل ب
جلب ، جبل ، لجب ، لبج ، بلج ، بجل : مستعملات .
جلب : قال اللَّيث : الْجَلَبُ ما جَلَبَ القومُ
من غَنَمٍ أو سَبْي ، والجمع أَجْلاب ، والفِعْل يَجْلِبُون ، وعَبْدٌ جَلِيبٌ ، وعَبيدٌ جُلَبَاء ، قال : والْجَلَبُ : الْجَلَبَةُ في جَماعةِ النّاس ، والفعل أَجْلَبُوا وجَلَّبوا من الصّياح ، والْجَلُوبَةُ : ما جُلِبَ للبيع ، نحوِ النّاب والفَحْل والقَلُوص ، فأَمَّا كِرامُ الإبل والفُحولة التي
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٠٬٧١٦(باب الجيم واللام وما يثلثهما)
(جلم) الجيم واللام والميم أصلان: أحدهما القَطْع، والآخر جمْع الشيء.
فالأوّل جلَمْتُ السَّنَام قطعتُه. والجَلَم معروفٌ، وبه يُقطَع أو يجَزُّ.
والآخر قولهم: أخذت الشيء بجَلَمَتِه أي كلّه. وجَلمةُ الشاة([1]) مسلوخَتُها إذا ذهبَتْ منها أكارِعُها وفُصُولها. ويقال إنّ الجِلام الجِدَاءُ في قول الأعشى:
سَوَاهِمُ جُِذْعانُها كالجِلاَ *** مِ قَدْ أقْرَحَ القَوْدُ منها
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٢٦- أصل الجلب: سوق الشيء. يقال: جلبت جلبا، قال الشاعر:
*وقد يجلب الشيء البعيد الجوالب*
(هذا عجز بيت، وصدره:
*أتيح لها من أرضه وسمائه*
[استدراك] وهو في معجم مقاييس اللغة (جلب) ؛ والمجمل 1/194؛ والبصائر بلا نسبة فيهما من المحققين.
وهو للبحتري في دوانه 1/155)
وأجلبت عليه: صحت عليه بقهر. قال الله عزوجل: ﴿وأجلب عليهم بخيلك ورجلك﴾ [الإسراء/64]، والجلب المنهي عنه في قوله عليه السلام: (لا جلب) (الحديث عن
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣١٢ج ل ب
جلب الشيء واجتلبه والجالب مـرزوق.
واشتـر مـن الجلـب وعبـد جليـب.
وطـارت جلبـة الجرح وجلب الجراح أي قشورها.
وأجلب عليهم وما هذه الجلبة وما هذا الجلب واللجب وأدنت عليها من جلبابها وتجلببت وجلببتها.
ومـن المجـاز: جلبتـه جوالـب الدهـر وهـذا ممـا يجلـب الأحـزان ولكـل قضـاء جالـب ولكـل در حالب.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٦٬٤٧٧الجَلْبُ: سَوْقُ الشيء من موضع إِلى آخَر.
جَلَبَه يَجْلِبُه ويَجْلُبه جَلْباً وجَلَباً واجْتَلَبَه وجَلَبْتُ الشيءَ إِلى نفْسِي واجْتَلَبْتُه، بمعنى. وقولُه، أَنشده ابن الأعرابي: يا أَيها الزاعِمُ أَنِّي أَجْتَلِبْ
فسره فقال: معناه أَجْتَلِبُ شِعْري من غيري أَي أَسُوقه وأَسْتَمِدُّه. ويُقَوِّي ذلك قول جرير:
أَلَمْ تَعْلَمْ مُسَرَّحِيَ القَوافِي، * فَلا عِيّاً بِهِنَّ، ولا اجْتِلابا أَي لا أَعْيا
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٦٠* ج ل ب * * جَلَبَ * المتاع وغيره من باب ضرب ويَجْلِب * جَلْبَاً * بوزن يطلب طلبا مثله و * جَلَبَ * الشيء إلى نفسه و * اجْتَلَبَهُ * و * جَلَبَ * على فرسه يجلب * جَلَباً * بوزن يطلب طلبا صاح به من خلفه واستحثه للسبق وكذا * أجْلَبَ * عليه وأجلبوا اجتمعوا و * الجِلْبَابُ * الملحفة والجمع * الجَلاَبِيبُ * و * الجَلَبُ * و * الجَلَبَةُ * بفتح اللام فيهما الأصوات
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٦٬٢٨٠جلبه يجلبه، بالكسر، ويجلبه بالضم، جلبا وجلبا محركة واجتلبه: ساقه من موضع إلى آخر وجلبت الشيء إلى نفسي واجتلبته بمعنى، واجتلب الشاعر، إذا استوق الشعر من غيره واستمده قال جرير:
ألم تعلم مسرحي القوافي فلا عيا بهن ولا اجتلابا أي لا أعيا بالقوافي ولا أجتلبهن ممن سواي، بل لي غنى بما لدي منها فجلب هو أي الشيء وانجلب واستجلبه أي الشيء: طلب أن يجلب له أو يجلبه إليه.
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢١٬٧١١جَلَبَ
1 جَلَبَ جلب , (S, A, Mgh, Msb, K,) aor. جَلِبَ and جَلُبَ , (S, Msb, K,) inf. n. جَلْبٌ (S, Mgh, Msb, K) and جَلَبٌ, (S, K,) He drove, (A, K,) or brought, conveyed, or transported, (Mgh,) a thing, (S, A, * Mgh, Msb, K, *) or things, such as camels, sheep, goats, horses, captives, or slaves, or any merchandise, (TA,) from one place to another, (A, K,) or from one country or town to
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٧٩جَلَبَ
جَلَبَ I , U ( n. ac. جَلْب 1 , جَلَب 4 )
a. Imported; transported, conveyed; brought.
b. [ acc & La ], Procured, got for.
c. [ 'Ala ], Shouted at, called out after.
d. Brought together, assembled.
جَلِبَ
جَلِبَ A ( n. ac. جَلَب 4 ),
a. Assembled, collected.
جَلَّبَ
جَلَّبَ II
a. [ 'Ala ], see I (c) .
b. Assembled together.
أَجْلَبَ
أَجْلَبَ IV ,
a. see I (c) & II ( b ).
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٠٤٬٨٢٧جلب
1.BAB
جَلَبَ - يَجْلُبُ - جِلْبَاب - جَلابِيْب
جَلَبَ - يَجْلُبُ + كائن أو شيء + كائناً: يقترب منه فيلتصق به ويغطيه كأنه قشرة
جِلْبَاب: على وزن " فـِعلال" اسم فعل مبالغة من " جَلَبَ - يَجْلُبُ ": الاقتراب واللصوق كأنه قشرة: وهو أيضاً اسم آلة منه: الثوب أو القميص الساتر واللصيق بالجسم كأنه قشرة: اسم لنوع من الثياب وظيفته الستر
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٥ (الإجمالي: ٣٣)
- فزز
الآيات المشتركة: ١ · فَزٌّ İneğin doğan yavrusuna denir
- صوت
الآيات المشتركة: ١ · Çomaktır
- خيل
الآيات المشتركة: ١ · Heyl (hı) : At demektir
- غرر
الآيات المشتركة: ١ · Ğerer, “Ğerer” çuval demektir
- أذي
الآيات المشتركة: ١ · Başta saçlar arasında kepeklenmeyi yapan hastalığın adıdır
- نسو
الآيات المشتركة: ١ · Kadınlar
- عرف
الآيات المشتركة: ١ · Tanınan ile
- رجل
الآيات المشتركة: ١ · Rical ayak demektir
- زوج
الآيات المشتركة: ١ · İlik ve düğme çiftinin her biridir
- شطن
الآيات المشتركة: ١ · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir
- مول
الآيات المشتركة: ١ · Onların malları
- ولد
الآيات المشتركة: ١ · “Yavru” demektir
الآيات التي ورد فيها(٢)
… قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ …
Onların dış elbiseleri
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جلب |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سوق, حشر, ستر |
| Zıt Kök | طرد |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi yerinden kaldırıp başka bir yere doğru topluca sevk etmek, getirmek veya bir şeyin üzerini dıştan kabuk/örtü gibi kaplamak |
| Çekirdek Özet 2 | İblis’in ayartıcı güçlerini gürültü ve baskıyla hedefe yöneltmesi ile mümin kadınların dış tesettürle kendilerini bütünüyle muhafazaya alması |
| Çekirdek Özet 3 | Dıştan yönlendirici ve kuşatıcı bir müdahale ile nesnenin veya öznenin hareket alanını ya da görünürlüğünü sınırlandırma sistemi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca ticari mal getirmeye veya cilbabı dar biçimli modern bir elbiseye indirgeyerek sevk, tazyik ve bütüncül örtme dinamiklerini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جل | Açığa çıkma, sertleşme, belirgin olma, yerinden kalkma veya kabuk tutma anlamını taşır; nitekim جلد deriyi ve sertleşmeyi, جلس yatıklıktan kalkıp doğrulmayı, جلل bütünüyle kuşatan büyüklüğü ve örtüyü, جلو ise ortaya çıkmayı ve açığa çıkarılmayı ifade eder. | ب | İçe alma, barındırma ve sınırlama niteliği taşıyan ses, çekirdeğin hareketini bir şeyi dışarıdan kavrayıp kendine veya bir hedefe doğru çekmeye, sürmeye ya da bir yüzeyi dıştan sararak muhafaza altına almaya dönüştürmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Bir varlığı yerinden oynatıp belirli bir istikamete doğru yönlendirme ve devindirme gücü |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Hareketi denetim altında tutma, sevk etme ve hedefe doğru zorlayarak yönlendirme |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Bir sınırı belirleme, kuşatma, içine alma veya dış yüzeyi bir kılıf gibi kapatma |
| جلب | Sevk edici ve yönlendirici bir araçla bir gücü ya da varlığı toplayarak belirli bir sınıra/alana doğru harekete geçirmek veya bir nesneyi dıştan bütünüyle örterek sınırlandırmak | Kökün iki ana hattı olan «bağırarak, sürerek getirme» ile «vücudu veya yarayı kabuk/örtü gibi sarıp kaplama» anlamlarının piktografik birleşimi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Malı, hayvan sürüsünü ya da esirleri satmak veya tasarruf etmek üzere uzaktan pazara sürüp getirmek; ayrıca yaranın iyileşirken bağladığı kabuk (cülbe) ve biniti korumak için semere gerilen deri parçasını ifade eder. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem bedevi kullanımında ve kadim şiirde kök, yağmursuz fakat ufku kaplayan ince bulut tabakası (cülb) ile çöl yolculuklarında uzak diyarlardan mal ve rızık sevk etme anlamında şahitlendirilmiştir: ولستُ بجِلْب جِلْبِ ريحٍ وقِرَّةٍ / ولا بصَفاً صَلْدٍ عن الخيرِ مَعْزِلِ |
| Erken Arapça kullanım | İslâm öncesi ve erken İslâmî dönemde kelime; savaşta düşmanın üzerine çığlıklar atarak at sürmek (iclâb), gürültü patırtı koparmak (celebe) ve zekât memurunun mükellefleri uzak bir noktaya çağırtması ya da at yarışında arkadan bağırarak atı hızlandırma gayreti anlamlarında kullanılmıştır. |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça جلب kökü, Sami dil ailesinde iki temel semantik damarın kesişiminde yer alır. Birinci damar, bir nesneyi çekmek, taşımak, sevk etmek ve dıştan kazıyıp getirmektir. Bu doğrultuda Kuzeybatı Sami dillerinde, bilhassa İbranicede (Aramice üzerinden geçişle) gallāb (berber, traş eden/kazıyan kimse - bkz. Hezekiel 5:1) ve Süryanicede glābā (ustura, kazıyıcı alet) biçimleri aynı kökten türeyerek bir şeyin dış yüzeyini soyma, çekip alma manasını korur. İkinci damar ise Arapçada çok daha özgün biçimde billurlaşan «kabuklaşma, örtme, sarma» hareketidir; yaranın dışını kaplayan kabuk (cülbe) ile bedeni dıştan saran giysi (cilbab) bu kökten gelişmiştir. Erken Sami katmanındaki «dış yüzeyden çekme/kazıma» veya «dış katman oluşturma» fikri, klasik Arapçada hem dışarıdan bir şeyi zorla veya gürültüyle getirme (celb/iclâb) hem de vücudu dıştan örten koruyucu tabaka (cilbab) biçiminde iki ana kolda yetkinleşmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | İki asli merkez: sevk/getirme ve örtüleme/kabuk | İbn Fâris’in tespit ettiği iki asıl; dışarıdan bir şeyi sürüp getirmek ile bir şeyin üzerini kılıf veya kabuk gibi bütünüyle bürümek | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice glb (kazımak, dış kabuğu sıyırmak, ustura) | Dış tabakayla fiziksel temas, dışarıdan çekip alma ve kılıf/yüzey ilişkisi fonetik ve anlamsal açıdan süreklidir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik dış kabuk/örtü kökleri | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جلب | Anlamlı | Sevk etmek, getirmek, örtmek | Bir nesneyi bir yerden başka yere çekmek veya üzerini kabuk gibi sarmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| جبل | Anlamlı | Yoğurmak, yaratmak, dağ | Katılaşmak, büyük ve sabit kütle oluşturmak, fıtrat ve yaratılış | Ortak جل çekirdeği üzerinden sertlik ve kütle ilişkisi; Kur'an'da geçer |
| لجب | Anlamlı | Dalgalanmak, gürültü çıkarmak | Ordunun, denizin veya kalabalığın çıkardığı yüksek ses ve karmaşa | جلب kökündeki bağırma ve sevk gürültüsüyle doğrudan anlamsal örtüşme taşır; Kur'an'da geçmez |
| لبج | Anlamlı | Yere vurmak, çarpmak | Birini yere sermek, şiddetle yere fırlatmak veya vurmak | Sert fiziksel temas ve düşürme hareketi; Kur'an'da geçmez |
| بجل | Anlamlı | Yüceltmek, kâfi gelmek | Birini ağırlamak, ona saygı göstermek veya bir şeyin tam ve yeterli olması | Sınır koyma ve büyüklük atfetme; Kur'an'da geçmez |
| بلج | Anlamlı | Parlamak, aydınlanmak | Şafağın sökmesi, yüzün parıldaması, açıklık ve ferahlık | Açığa çıkma ve örtünün kalkması zıtlığı; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جلب | Merkez | Sevk ve örtme | Bir şeyi dışarıdan zorla, gürültüyle hedefe yöneltmek veya dıştan bütünüyle örtüye bürümek | Çift kutuplu hareket: kuşatıcı örtü veya dıştan tazyik eden sevk |
| سوق | Komşu | Sürmek | Arkadan iterek veya sürerek yürütmek | سوق daha çok binek ve sürünün arkadan yürütülmesidir; جلب ise uzaktan alıp getirme ve sesle tazyik boyutunu içerir |
| حشر | Komşu | Toplamak | Dağınık unsurları tek bir merkeze zorla toplamak | حشر kalabalığı bir araya getirmeye odaklanır; جلب bir yerden başka bir yere nakletmeyi ve celbi vurgular |
| ستر | Komşu | Örtmek | Bir engelle nesneyi görünmez kılmak | ستر genel gizleme ve perdelemedir; جلب kökünden gelen cilbab ise dış hatları bütünüyle kaplayan müstakil üst örtüdür |
| طرد | Zıt | Uzaklaştırmak | Bulunulan yerden kovmak, uzaklaştırmak ve defetmek | جلب kendine veya hedefe doğru çekip getirmeyi, طرد ise bulunduğu yerden itip uzaklaştırmayı ifade eder |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جلب | Çekip getirmek, sürmek, dıştan örtmek | Hem sevk ve gürültüyle yönlendirmeyi hem de koruyucu dış örtüyü karşılar | Kesin |
| Latince | Convehere, provocare, velare | Taşımak/bir araya getirmek, kışkırtmak, örtmek | Convehere mal ve unsurları bir yere taşımayı, velare ise dış örtüyle bürümeyi açıklar | Güçlü |
| İngilizce | Muster, impel, outer mantle/cloak | Harekete geçirmek/toplamak, sevk etmek, dış örtü | Muster güçleri toplamayı, cloak ise cilbabın harici ve bürüyücü giysi boyutunu verir | Güçlü |
| Almanca | Herbeiholen, antreiben, Überwurf | Alıp getirmek, tazyik etmek, üstlük/dış giysi | Antreiben at sürmeyi ve kışkırtmayı, Überwurf vücudu bütünüyle saran dış örtüyü tam karşılar | Güçlü |
| Fransızca | Convoquer, inciter, manteau | Toplamak/çağırmak, kışkırtmak, üst giysi/manto | İki kutuplu anlamı tam olarak tek bir sözcükle veremez, ayrı kavramlar gerekir | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَأَجْلِبْ عَلَيْهِمْ | Gürültü, naralar ve bütün güçlerle üzerine yürümek, tazyik ederek saldırtmak | İblis'e mühlet verilişi ve onun insan fıtratına karşı süvarileri ve yayalarıyla topyekün taarruza geçirilmesi bağlamı (İsrâ 17:64) |
| جَلَابِيبِهِنَّ | Baştan aşağı bedeni ve iç giysiyi örten geniş dış kıyafet, üstlük | Mümin kadınların tanınıp eziyete uğramamaları için kamusal alanda üzerlerine almaları emredilen koruyucu dış örtü bağlamı (Ahzâb 33:59) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Şeytanın insan iradesi üzerindeki etkisi | İblis’in celb (bağırıp çağırarak sürme) yetkisinin icbar mı yoksa vesvese ve iğva mı olduğu meselesi | İnsanın iradesini cebren elinden alma değil, dıştan şiddetli tazyik ve tahrik oluşturma |
| Fıkıh | Zekât hukuku, ticaret ve örtünme ahkâmı | "İslam'da celeb yoktur" hadisi gereği zekât memurunun malları ayağına getirtme yasağı; ticaret kervanını yolda karşılama yasağı (celb); kadının yabancılara karşı giyim standardı (cilbab) | Haksız sevk ve tazyikin yasaklanması; kadının kamusal alanda kimliğini koruyan harici örtü zorunluluğu |
| Tefsir | Ahzâb 59 ve İsrâ 64 ayetlerinin tevili | Cilbabın mahiyeti (çarşaf, milhafe, rida) ile şeytanın süvari ve piyadelerini sevk etmesinin mecazi veya hakiki boyutları | Bütünü bürüyen dış koruma katmanı ile şeytani ayartının kolektif baskı aygıtları |
| Hadis | Yarışlar ve iktisadi muameleler | At yarışında arkadan bağıran kimsenin (mücellib) haksız avantaj sağlaması ve uzak pazardan mal celbeden tüccarın (câlib) rızıklandırılması | Tazyik edici hileden sakındırma; meşru iktisadi tedarik dolaşımını teşvik etme |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Bireysel mahremiyet ve ontolojik korunma | Dışsal kalkan ve kılıf | Fitne ve tacize karşı koruyucu sınır çekme | جلب kökünden gelen cilbab, dini sistemde müminin harici dünyayla sınırını belirleyen bir zırh işlevi görür | Kesin |
| İlmi | Psikolojik manipülasyon ve dürtü yönetimi | Dışsal uyarıcı tazyiki | Zihni kuşatarak karar mekanizmasını baskılama | İblis’in «iclâb»ı, bireyin duyusal ve zihni alanına dışarıdan yoğun ve gürültülü veri boca ederek iradeyi sarsma sürecidir | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal mobilizasyon ve askeri sevk | Topyekün seferberlik ve hücum | Güçleri tek bir hedefe sevk ederek baskı kurma | Otoritenin veya karşıt gücün kuvvetlerini nida ve gürültüyle hedefe yönlendirip psikolojik ve fiili üstünlük kurması | Güçlü |
| İktisadi | Pazar mekanizması ve mal arzı | Dış tedarik ve pazar celbi | Üretim havzasından tüketim merkezine mal akışı | Malın pazara dışarıdan getirilmesi (celb), tekelciliğin kırılması ve piyasa dengesinin kurulmasında temel akış dinamiğidir | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dış kuvvet alanı veya yüzey gerilim zarı | Bir parçacık kümesini dışarıdan uygulanan şiddetli bir vektörel alanla belirli bir yöne sürükleme ya da bir kütleyi çevreleyen sınır zarı/kabuğu dinamik olarak kökün iki veçhesine tam karşılık gelir | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kitle yönlendirme ve kamusal sınırlandırma | Sosyolojide kitlelerin dışsal ajitasyon ve gürültüyle manipüle edilip eyleme sevk edilmesi; sosyo-hukukta ise bireyin bedenini kamusal alanda harici bir sembolik örtüyle korumaya alması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Cilbab kelimesini sadece belirli bir tarihsel veya yerel kadın elbisesi modeline hapsederek, kelimenin taşıdığı «iç giysiyi ve bedeni bütünüyle bürüyen dış örtü/kabuk» mahiyetini göz ardı etmek; ayrıca kökü yalnızca soyut bir getirme işlemine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, hem görünürlüğü dıştan örtüp muhafaza altına alan koruyucu bir tabakayı (Ahzâb 33:59) hem de hasmı çökertmek üzere tüm güçleri yaygara ve tazyikle yönlendiren yıkıcı bir hücumu (İsrâ 17:64) kapsayan kuşatıcı bir dış müdahaledir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Şeytanın insan üzerindeki operasyonunun sadece sessiz vesveseden ibaret sanılması ve toplumsal/gürültülü baskı boyutunun ihmal edilmesi; tesettür ayetinde ise bedenin dış sınırlarını koruyan bütüncül örtü ilkesinin daraltılması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın dış yüzeyiyle kurulan iki hayati ilişkiyi açıklar: Kötülüğün dışarıdan organize güçlerle baskı kurarak insanı kuşatması ve buna mukabil müminin kendi varoluşsal sınırlarını dışarıdan bir örtüyle muhafaza altına alması arasındaki dinamik dengeyi gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Şeytan ile insan arasındaki ontolojik çatışmayı anlatan ayetlerde (İsrâ 17:64) ve toplumsal düzen, iffet ve kamusal tanınma ile ilgili hukuki-ahlaki düzenlemelerde (Ahzâb 33:59) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Şeytani saptırmanın yalnızca bireysel bir iç ses olduğu vehmini yıkarak onun kolektif, gürültülü ve tazyikli seferberlik boyutunu ortaya koyar; ayrıca cilbabın rastgele bir süs veya iç kıyafet değil, harici bir kimlik ve muhafaza kalkanı olduğunu netleştirir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir malı, sürüyü veya esiri dışarıdan gürültü ve baskıyla bir yere sevk etmek; yaranın ya da nesnenin üzerini bütünüyle saran kabuk veya koruyucu dış kılıf.
- Soyut anlamBir nesneye veya özneye yönelik olarak dış merkezden uygulanan bürüyücü kapatma veya tazyik edici yönlendirme hareketi.
- Sistematik karşılıkSistemin dış çevresinden sisteme doğru uygulanan tazyik alanı ile sistemin sınırlarını dış tehditlere karşı kapatan yalıtkan koruma katmanının eşzamanlı işleyişi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Model kökün iki asli veçhesini tek bir dinamik yapı altında birleştirir: toplam celb etkisini; sistemin yönelimine bağlı ikili durumu; dışarıdan uygulanan tazyik ve sevk kuvvetini; bu kuvvetin yöneldiği hedef doğrultusunu; korunan varlık alanının sınır yüzeyini; ise bu sınırı bütünüyle örterek dış etkilere karşı yalıtan kabuk/cilbab örtüsünü simgeler. Formüldeki birinci terim İsrâ 64'teki dış sevk ve tazyiki, ikinci terim ise Ahzâb 59'daki harici koruma ve bürünmeyi ifade eder.