حشر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ش-رالصيغ: ٢٦ · الجذور المجاورة: ٤٧ · الآيات: ٤٣ · السور: ٢٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».جهمسيرطيرنَحْشُرُحُشِرَتْبررحشريومحَشْرٌوزعحُشِرَاحْشُرُواعدوذرأجمعتُحْشَرُونَحَاشِرِينَرجو

الجذرالصيغ ٢٦الآيات ٤٣السور ٢٨المجاورة ٤٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حشر

ح - ش - ر

جذر
  • الورود: ٤٣
  • الآيات: ٤٣
  • الصيغ: ٢٦
  • المعاجم: ١٣

Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük böceklerdir. Sonra toplanma ve dirilme anlamları kazanmıştır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük böceklerdir. Sonra toplanma ve dirilme anlamları kazanmıştır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٣١٧
باب الحاء والشين الراء معهما ح ش ر، ش ح ر، ش ر ح، ر ش ح، ح ر ش مستعملات حشر: الحَشْر: حَشْرُ يَومِ القِيامة وقوله تعالى: "ثم إلى ربِّهم يُحشَرون"، قيل: هو الموتُ. والمَحْشَرُ: المجمعُ الذي يُحشَرُ إليه القوم. ويقال: حَشَرتْهُم السَّنةُ: وذلك أنَّها تضُمُّهم من النَّواحي إلى الأمصار، قال: وما نَجا من حَشْرها المَحْشُوش وَحْشٌ ولا طمْشٌ من الطُمُوش قال غير الخليل: الحَشُّ والمَحشُوش واح.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٨٠
ابن السكِّيت: أنٌ حَشْرٌ، أي لطيفةٌ كأنَّه حُشِرَتْ حَشْراً، أي بُريت وحُدِّدت. وكذلك غيرها. وآذانٌ حَشْرٌ، لا يثنَّى ولا يجمع. وقد قيل: أذنٌ حَشْرَةٌ. والحَشْرُ من القُذّذِ: ما لَطُف. وسِنانٌ حَشْرٌ: دقيق. وقد حَشَرْتُهُ حَشْراً. وحكى الأخفش: سهم حَشْرٌ وسهام حُشْرٌ، كما قالوا: جَوْنٌ وجونٌ، ووَرْدٌ ووُرْدٌ. وحَشَرْتُ الناس أَحْشِرُهُمْ وأَحْشُرُهُمْ حَشْراً: جمعتهم؛ ومنه يوم الحِشْر. وروى سعيد
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٦٦٣
ح ش ر حشر ، حرش ، شرح ، شحر ، رشح : ( مستعملات ) . حشر : قال الليث : الْحَشر : حَشْرُ يوم القيامة ، والمَحْشَر : المجمَع الذي يُحْشر إليه القوم وكذلك إذا حُشِروا إلى بلد أو معسكر ونحوه . وقال الله جلّ وعزّ : ( دِيَارِهِمْ لاَِوَّلِ الْحَشْرِ مَا ظَنَنتُمْ أَن ) ( الحَشر : 2 ) نزلت في بني النَّضِير ، وكانوا قوماً من اليهود عاقدوا النبي ( صلى الله عليه وسلم ) لما نزل المدينة ألا يكونوا عليه ولا له
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٨٩٧
(باب الحاء والشين وما يثلثهما) (حشف) الحاء والشين والفاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على رَخَاوة وضعف وخلوقة. فأوّل ذلك الحَشَف، وهو أردأ التَّمر. ويقولون في أمثالهم: "أَحَشَفاً وسُوءَ كِيلَة"، للرَّجُل يجمع أمرين ردِيَّين. قال امرؤ القيس: كأنَّ قلوبَ الطيرِ رَطباً ويابساً *** لدى وَكرها العُنَّابُ والحَشَفُ البالي([1]) وإنما ذكر قلوبَها لأنها أطيبُ ما في الطير، وهي تأتي فراخها بها. ويقال حَشِفَ([2])
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٦٨
- الحشر: إخراج الجماعة عن مقرهم وإزعاجهم عنه إلى الحرب ونحوها، وروي: (النساء لا يحشرن) (في النهاية: وحديث النساء (لا يعشرن ولا يحشرن) يعني للغزاة، فإن الغزو لا يجب عليهن. انظر: مادة (حشر)، وأخرج نحوه ابن الجارود في المنتقى ص 101 بسند حسن) أي: لا يخرجن إلى الغزو، ويقال ذلك في الإنسان وفي غيره، ويقال: حشرت السنة مال بني فلان، أي: أزالته عنهم، ولا يقال الحشر إلا في الجماعة، قال الله تعالى: {وابعث في
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٠١
ح ش ر يسـاق النـاس إلى المحشر‏.‏ ورأيت منهم حشراً‏.‏ والناس منشورون محشورون‏.‏ وأنبئت الحشرات‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ حشـرت السنـة النـاس‏:‏ أهبطتهـم إلـى الأمصـار‏.‏ وحشـر فلـان في رأسه إذا كان عظيم الـرأس وكذلـك حشـر فـي بطنـه وفـي كل شيء من جسده‏.‏ وأذن حشر وحشرة‏:‏ لطيفة مجتمعة‏.‏ وقدة حشر وسنان حشر إذا لطف وحشرت السنان فهو محشور‏:‏ لطفته ودققته‏.‏ وشرب من الحشرج وهو كوز لطيف يبرد فيه
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٤٤٨
حَشَرَهُم يَحْشُرُهم ويَحْشِرُهم حَشْراً: جمعهم؛ ومنه يوم المَحْشَرِ. والحَشْرُ: جمع الناس يوم القيامة. والحَشْرُ: حَشْرُ يوم القيامة. والمَحْشَرُ: المجمع الذي يحشر إِليه القوم، وكذلك إِذا حشروا إِلى بلد أَو مُعَسْكَر أَو نحوه؛ قال الله عز وجل: لأَوَّلِ الحَشْرِ ما ظننتم أَن يخرجوا؛ نزلت في بني النَّضِير، وكانوا قوماً من اليهود عاقدوا النبي، صلى الله عليه وسلم، لما نزل المدينة أَن لا يكونوا عليه
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٠٧
* ح ش ر * * الحَشَرةُ * بفتحتين واحدة * الحَشَراتِ * وهي صغار دوّاب الأرض و * حَشَر * الناس جمعهم وبابه ضرب ونصر ومنه * يومُ الحَشْر * وقال عكرمة في قوله تعالى ﴿وإذا الوحوش حُشرت﴾ وحشرها موتها و * المَحْشِرُ * بكسر الشين موضع الحشر و * الحاشِرُ * اسم من أسماء النبي عليه الصلاة والسلام قال عليه الصلاة والسلام { لي خمسة أسماء أنا محمد وأحمد والماحي يمحو الله بي الكفر والحاشر أحشر الناس على قدمي
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٣٠٦
الحشر: ما لطف من الآذان، وهو مجاز. يقال: للواحد والإثنين والجمع. وأحصر منه عبارة الجوهري:لا يثنى ولا يجمع، قال: لأنه مصدر في الأصل مثل قولهم: ماء غور وماء سكب. وقد قيل أذن حشرة، قال النمر بن تولب: لها أذن حشـرة مـشـرة كإعليط مرخ إذا ما صفر هكذا أنشده الجوهري له، قال الصغاني: وإنما هو لربيعة بن جشم النمري، ولعله نقله من كتاب قال فيه: قال النمري، فظنه النمر بن تولب
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬١٠٣
حَشَرَ 1 حَشَرَ ذ , aor. حَشُرَ and حَشِرَ , (S, Msb, K,) the former of which aors. is found in the seven readings of the Kur, (Msb,) inf. n. حَشْرٌ, (S, Msb, K,) He congregated, or collected together, (S, Msb, K,) men: (S, Msb:) or he congregated them, or collected them together, and drove them: (Msb, TA:) he made them to go forth, collected together, from one place to another: (Bd in lix. 2:)
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٧٦
حَشَرَ حَشَرَ I , U ( n. ac. حَشْر 1 ), a. Gathered together, congregated. b. Expelled, exiled. c. Pressed, squeezed together; heaped up. d. Pointed, made slender, sharp. تَحَشَّرَ تَحَشَّرَ V a. [ Fī ], Meddled with, interfered in. حَشْر حَشْر 1 , a. Gathering, congregation. b. ( pl. حُشْر 3 ), Slender, slim, taper, sharp. c. [ art ]., The Last Judgment. حُشْرِيّ حُشْرِيّ 3yi
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٦٬٤٢٩
حشر حَشَرَ - يَحْشُرُ ، حُشِرَ- يُحْشَرُ - حَشْر - حَاشِر - حَاشِرِيْن - مَحْشُوْر - مَحْشُوْرَة حَشَرَ - يَحْشُرُ + كائن + كائنات أو أشياء: يحضرهم من أماكنهم الأصلية فيجمعهم تحت نظره وأمره: يجمع عدداً كبيراً من الأشياء أو الكائنات في مكان ضيق نسبياً بحيث يتسع لهم بالكفاف ويكونون في وضع يمكن مراقبتهم والتحكم بهم {وحشرناهم فلم نغادر منهم
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٦)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٧ (الإجمالي: ١٩٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. يوم

    الآيات المشتركة: ١٦ · “Yemm” durgun akan su demektir

  2. وزع

    الآيات المشتركة: ٣ · Vedia heybe demektir

  3. جهم

    الآيات المشتركة: ٥ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  4. ذرأ

    الآيات المشتركة: ٢ · Zere’ (zal, hemze) : “Zerre”(zal) toz demektir

  5. طير

    الآيات المشتركة: ٣ · “Tayr” kuş demektir

  6. عمي

    الآيات المشتركة: ٣ · Kör demektir

  7. جمع

    الآيات المشتركة: ٥ · Yumruk demektir

  8. وقي

    الآيات المشتركة: ٦ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  9. عبد

    الآيات المشتركة: ٦ · Ana kapının önündeki bekçidir

  10. حول

    الآيات المشتركة: ٢ · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir

  11. سير

    الآيات المشتركة: ٢ · Gezerler

  12. رجو

    الآيات المشتركة: ٢ · Recv kuyunun çevresi demektir

الآيات التي ورد فيها(٤٣)

  1. … عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقَى وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsiniz

  2. وَلَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsiniz

  3. أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsiniz

  4. وَأَنْ أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَاتَّقُوهُ وَهُوَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsiniz

  5. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsiniz

  6. وَهُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsiniz

  7. … الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsiniz

  8. قُلْ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Toplantı yerine getirilirsiniz

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحشر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجمع, سوق, نشر
Zıt Kökفرق
Çekirdek Özet 1Bir topluluğu veya varlık grubunu bulundukları yerden söküp zorla ve sevk ederek tek bir yöne veya merkeze sürmek, toplamak
Çekirdek Özet 2İnsanların, cinlerin, hayvanların ve orduların iradeleri dışında hesap veya seferberlik amacıyla ilahi kudretle mahşere sürülüp cem edilmesi
Çekirdek Özet 3Dağınık unsurların merkezi bir otorite veya kanun tarafından kaçınılmaz biçimde tek bir odak noktasında toplanması ve hesaba arzı
Kritik Hata RiskiKökün sadece durağan bir «bir araya gelme» veya «toplanma» (جمع) sanılması; sevk, cebir, yerinden koparma ve güdülme boyutunun göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حشSıkışma, kuru ve yoğun kütle oluşturma, topluca hareketlenme ve kuruyup büzülme (حشش, حشو, حشد)رÇekirdekteki sıkışma ve yoğunlaşma anlamına insan başı veya akışkan sevk dinamizmi eklenerek, kütlenin zorla tek bir istikamete sürülmesi ve toplanması manası özelleşmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaNesneleri veya varlıkları dış çevrelerinden tecrit edip belirli bir sınır içine alma hareketi
شDiş; ısırma, parçalama, keskinlikVarlıkların yerleşik düzenlerini sarsarak onları yerlerinden koparan keskin ve baskılı müdahale
رİnsan başı; baş, ilk, üstToplanan kütlenin önüne düşen bir yönlendirici, öncü veya nihai hedef istikametine akış
حشرKuşatıcı bir sınır içine alarak yerinden koparma ve bir öncünün ardından tek yöne sevk etmeÇevrilen ve yerinden oynatılan fertlerin dağılmasına izin verilmeden, baş veya merkez noktaya doğru zorunlu olarak sürülmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl hayvanlarının ve küçük haşeratın kuraklık veya kıtlık sebebiyle bulundukları deliklerden çıkıp su ve otlak merkezlerine doğru topluca sürüklenmesi; kıtlık yılının mal ve davarı silip süpürerek tek merkezde toplaması
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Ru’be b. el-Accâc kıtlık yılının her şeyi silip süpürmesini ve canlıları yerinden ederek toplamasını şu beyitle tasvir eder: وما نجا من حَشْرِها المحشوشِ / وحْشٌ ولا طمشٌ من الطُّموشِ
Erken Arapça kullanımOk temreninin veya kulağın ince, sivri ve derli toplu yapılması için «أذن حشرة» denmesi; Firavun’un sihirbazları ve halkı toplamak üzere şehirlere «حاشرين» adı verilen sevk memurlarını göndermesi

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça حشر kökü, merkezi Sami dil katmanında köken olarak dağılmış veya gizlenmiş unsurların tek bir merkeze sürülmesi, küçük ve kaynaşan varlıkların yer değiştirmesi semantik alanıyla ilişkilidir. Kökün İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarındaki karşılıkları doğrudan aynı fonetik dizilimle büyük bir toplanmayı ifade etmekten ziyade, küçük canlıların kaynaşması, böceklerin kımıldaması veya sıkışma biçimleriyle fonetik temas gösterir (Aramice ve Süryanicede haşerat ve kaynaşan canlılar için kullanılan kök formları gibi). Arapçada kök, göçebe yaşamın zorunlulukları, kıtlık yıllarının insan ve hayvan kitlelerini su kaynaklarına sürmesi tecrübesiyle genişleyerek «sevk ile birlikte toplama» (الجمع مع سوق) kavramsal çatısına ulaşmıştır. Dolayısıyla kök, durağan bir birleşme değil, dış bir baskı gücünün etkisiyle yerinden edilip bir araya getirilme eylemini taşır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحش kök ailesi ile حشر ilişkisiOt ve ekinlerin biçilip toplanması (حش), bir şeyin içine kütle doldurulması (حشو) ve kalabalığın yığılması (حشد) süreçlerinin zorunlu sevk unsuruyla birleşmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı ve Kuzeybatı Sami dillerindeki sürüleşme ve böcek kaynaşması kökleriToprakta kaynaşan küçük canlıların kütlesel devinimi ve baskı altında kütleleşme anlam alanıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dışı güvenilir bir kök akrabalığı tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حشرAnlamlıSevk ederek toplamakİnsan veya hayvan topluluklarını zorla yerinden çıkarıp bir merkezde toplamakHedef kök; Kur'an'da geçer
حرشAnlamlıAvı kışkırtmak, tahrik etmekKertenkeleyi deliğinden çıkarmak için vurmak; iki tarafın arasını açmakKur'an'da geçmez; yerinden çıkarma bağı vardır
شحرAnlamlıAçmak, kıyı veya dağ eteğiDenizin sahil şeridi, yerin kenarı veya dar dağ eteğiKur'an'da geçmez
شرحAnlamlıAçmak, yarmak, genişletmekEti dilimlemek, kapalı bir manayı veya göğsü ferahlatıp açmakKur'an'da geçer; hedef kökün kavramsal tersi (toplama yerine açma)
رحشAnlamlıKımıldamak, kaynaşmakSuyun çalkalanması, kalabalığın kaynaşıp dalgalanmasıKur'an'da geçmez; haşr anındaki kitle hareketini andırır
رشحAnlamlıSızmak, terlemekSuyun kabın dışına azar azar çıkması, yavrunun büyümesiKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حشرMerkezSevk ederek toplamaYerinden söküp zorla bir alana sürme ve yığma nüansı içerirPasif ve iradesiz sürülüş
جمعKomşuBir araya getirmeSevk şartı olmaksızın parçaları birleştirmeyi anlatırGenel ve nötr toplama
سوقKomşuSürme, sevk etmeToplanma hedefinden ziyade arkadan itme hareketine odaklanırİtici güç ve hareket
نشرKomşuDağıtma ve diriltmeToplanmanın öncesindeki yayılma ve saçılma evresini ifade ederDağıtıcı ve yayıcı hareket
فرقZıtAyırma, dağıtmaBir arada bulunan kütleyi parçalayıp uzaklaştırma eylemidirBütünlüğün parçalanması

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحشرSevk ile toplamaBir topluluğu cebren yerinden çıkarıp tek bir merkeze sürmekKesin
LatinceCongregare, compellereBir araya toplamak, zorla sürmekCompellere kelimesi zorla ve sürerek getirmeyi tam karşılarken congregare genel toplamayı verirGüçlü
İngilizceMuster, round up, herd togetherSeferber etmek, sürü halinde toplamakRound up ve herd eylemleri irade dışı sevk unsurunu karşılar; muster askeri celbi içerirGüçlü
AlmancaZusammentreiben, versammelnBir araya sürmek, toplamakZusammentreiben kelimesi arkadan sürerek bir araya yığma nüansını eksiksiz taşırGüçlü
FransızcaRassembler de force, rabattreZorla toplamak, sürmekAv veya insan kütlesini belirli bir merkeze cebren yönlendirme durumunu ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُحْشَرُونَ / نَحْشُرُهُمْAhirette ilahi hesaba zorunlu sevk ve toplanmaKıyamet günü bütün insanların, inkârcıların ve cinlerin mahşer alanına hesap için getirilmesi (En'âm 6:22, Yûnus 10:28, İsrâ 17:97)
الْحَشْرِDünyevi sürgün, yerinden edilip çıkarılmaBenî Nadîr Yahudilerinin Medine'den çıkarılıp Şam bölgesine zorunlu sürgünü (Haşr 59:2)
حَاشِرِينَAskeri celp, kamu gücüyle insan toplamaFiravun'un sihirbazları ve halkı bir araya getirmek için şehirlere gönderdiği görevliler (A'râf 7:111, Şuarâ 26:36)
حُشِرَ لِسُلَيْمَانَEmre amade kılınarak ordu nizamında toplanmaSüleyman peygamberin cin, insan ve kuşlardan oluşan ordusunun sevk edilerek teftişe dizilmesi (Neml 27:17)
حُشِرَتْVahşi hayvanların dehşetle bir araya toplanmasıKıyamet kozmolojisinde yabani hayvanların korkuyla sığınaklarından çıkıp birbirine karışması (Tekvîr 81:5)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSem'iyyât ve AhiretCismani haşr meselesi; cesetlerin mi yoksa sadece ruhların mı haşredileceği, hayvanların haşrinin adalet ilkesiyle ilişkisiİlahi kudretle yeniden diriltilen varlıkların hesap meydanına kaçınılmaz toplanışı
FıkıhCihad ve Vergi HukukuKadınların ve çocukların savaşa cebren sevk edilip edilemeyeceği; «لا يُحْشَرُونَ» hadisi bağlamında askeri mükellefiyet sınırlarıBireyin iradesi dışında savaşa veya kamu hizmetine zorla sürülmesi
TefsirKıyamet ve Kıssa AnlatımıHaşr suresindeki ilk sürgünün dünyevi boyutları ile büyük kıyamet haşri arasındaki bağYeryüzündeki yerinden edilmeler ile ahiretteki mutlak mahşer arasındaki benzerlik
HadisPeygamber Sıfatları ve Eşrât-ı SâatHz. Peygamber'in «el-Hâşir» (الحاشر) ismi ve kıyametten önce insanları toplayacak olan Aden ateşi rivayetleriTarihin ve insanlığın nihai bir merkezde son peygamber ardında toplanması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi HesapMahşerAdaletin tecellisi için mutlak celpVarlıkların iradeleri askıya alınarak ilahi huzura hesap vermek üzere sevk edilmesiKesin
İlmiEntropi ve TermodinamikTersine Entropi / OdaklanmaDağınık parçacıkların merkezi çekimle toplanmasıDağılmış ve saçılmış durumdaki unsurların dış bir kuvvetle tek alana sıkıştırılmasıMuhtemel
SiyasiKamu Gücü ve SeferberlikZorunlu Celp ve İcraDağınık tebaayı veya orduyu kriz anında birleştirmekDevletin merkezkaç unsurları tek bir kanun ve hedef doğrultusunda nizama sokmasıGüçlü
İktisadiKaynak KonsolidasyonuKamusal ToplamaDağınık sermaye veya kıt kaynakların krizde toplanmasıKıtlık ve kriz anlarında piyasaya dağılmış kaynakların tek elde toplanıp paylaştırılmasıGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektör Alanında Yakınsama (Convergence)Dağınık koordinatlardaki tüm elemanların dış bir çekim potansiyeli altında tek bir tekil noktaya (singularity) doğru zorunlu akışıGüçlü
Beşeri bilimlerZorunlu Göç ve MobilizasyonBireylerin veya sınıfların kendi iradeleri dışındaki politik, askeri veya coğrafi baskılarla tek bir merkeze sürülmesi ve teftişiKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca ahiretteki «kıyamet günü toplanması» ritüeline indirgenmesi; dünyevi, siyasi ve askeri boyutlarının unutulması
Kur'an içi daha geniş anlamKökün Kur'an'da hem askeri disiplin (Neml 27:17), hem kamu propagandası ve sihirbaz celbi (A'râf 7:111), hem siyasi sürgün (Haşr 59:2) hem de vahşi tabiatın altüst oluşu (Tekvîr 81:5) için kullanılması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHaşr kavramının pasif bir birikme sanılması sonucunda, Kur'an'ın merkezi sevk, cebir, kaçınılmazlık ve otorite vurgusunun zayıflaması; ayetlerdeki baskı ve sevk dinamizminin gözden kaçması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık tasavvurunda hiçbir unsurun ilahi otoritenin denetiminden kaçamayacağını, dağınıklığın ve başıboşluğun nihai olarak mutlak bir toplanma ve hesap nizamıyla sonuçlanacağını bildiren ana omurgadır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcıların dirilişi inkâr ettiği meydan okuma ayetlerinde (En'âm, Kehf), Firavun kıssasındaki toplumsal mühendislik sahnelerinde ve Haşr suresindeki siyasi-askeri tasfiyede belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlıkların ölümden sonra kaybolup gideceği veya kendi haline bırakılacağı zannını ortadan kaldırır; toplanmanın gönüllü bir buluşma değil, ontolojik bir zorunluluk olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamCanlıların kuraklık, dış tehdit veya bir güdücü sebebiyle yuvalarından sökülüp tek bir hatta sürülmesi, kütlesel olarak bir merkeze yığılmasıdır.
  • Soyut anlamDağınık, bağımsız ve merkezkaç unsurların mutlak bir güç veya kanun karşısında direnç gösteremeyerek tek bir odak noktasına sevk edilmesi ve hesaba çekilmesidir.
  • Sistematik karşılıkOtoritenin, dağınık fertler üzerindeki mutlak hâkimiyetini ve kaçınılmaz hesap/seferberlik anında uyguladığı merkezi zorlayıcı gücü temsil eder.
  • LaTeX modelilim⁡t→tf∑i=1nxi(t)→Fextx0
  • LaTeX açıklamasıModelde dağınık konumdaki n adet bağımsız varlığın xi(t) konum vektörleri, sisteme etki eden karşı konulamaz bir dış sevk kuvveti Fext etkisi altında, belirlenmiş nihai anda tf, tek bir toplanma merkezine x0 doğru zorunlu olarak yakınsamaktadır. Bu formülasyon, haşr eylemindeki çokluktan tekliğe, dağınıklıktan sevk ile toplanmaya giden dinamik süreci simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح