نشر
ن - ش - ر
جذر- الورود: ٢١
- الآيات: ٢٠
- الصيغ: ١٧
- المعاجم: ١٣
“Neşer” dalları yaygın yeşillenmiş ağaç demektir. Yaygın olarak rüzgarın esmesine neşr, bir vadide tek yönde esen rüzgara da asf denir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
“Neşer” dalları yaygın yeşillenmiş ağaç demektir. Yaygın olarak rüzgarın esmesine neşr, bir vadide tek yönde esen rüzgara da asf denir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٠٩باب الشين والراء والنون معهما
ش ن ر، ن ش ر مستعملان
شنر:
الشَّنار: العيب والعار. ورجل شرِّيرٌ شنِّير. إذا كان كثير الشَّرِّ والعيوب وشنَّرتُ بالرَّجل تشنيراً إذا سمَّعت به وفضحته.
نشر:
النَّشر: الرِّيحُ الطَّيبة، وفي الحديث: "خرج معاوية ونشره أمامه" يعني ريح المسك.
ونشرت الثَّوب والكتاب نشراً: بسطته.
والنُّشور: الحياة بعد الموت.. يُنشرهم الله إنشاراً.
ونَشَرتٍ الأرضُ تنشرُ نُشوراً، إذا أصابها
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٤٤٩النَشْرُ: الرائحة الطيِّبة. قال الشاعر:
وريحَ الخُزامى ونَشْرَ القُطُرْ
والنَشْرُ أيضاً: الكلأ إذا يبس ثم أصابه مطر في دُبُر الصيف فاخضرَّ، وهو رديء للراعية، يهرب الناس منهم بأموالهم. وقد نَشَرَتِ الأرضُ فهي ناشِرَةٌ، إذا أنبتتْ ذلك. قال الشاعر:
وفينا وإنْ قيلَ اصطلحنا تَضاغُـنٌ كما طَرَّ أوبارُ الجِرابِ على النَشْرِ
يقول: ظاهرنا حسنٌ في الصلح وقلوبنا فاسدة، كما ينبت على النَشْرِ أوبار
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٩٢٦ش ر ن
شنر ، شرن ، نشر ، رشن .
نشر : قال الله جلَّ وعَزَّ : ( وَانظُرْ إِلَى العِظَامِ كَيْفَ نُنشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا ) ( البقرة : 259 ) ، قرأها ابن عباس ( نُنشِرُها ) ، وقرأ الحسن : ( نَنْشرُها ) .
أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ : أَنشرَ اللَّهُ الميِّتَ ونَشرَهُ ، فنشر الميِّتُ لا غير .
وقال الفراء : من قرأها ( كيف نُنشْرُها ) بضم النون ، فإنشارها إحْياؤُها . واحْتَجَّ
ابن عباس بقوله
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٨١٠(باب النون والشين وما يثلثهما)
(نشص) النون والشين والصاد: أصلٌ يدلُّ على ارتفاعٍ في شيء وسموّ. ونَشَصَ السحابُ: ارتفَع. والسَّحابة المرتفِعة البيضاء: النَّشَاصَة([1])، وجمعها نَشَاص([2]). قال امرؤ القيس:
أصَدَّ نَشَاصَ ذي القرنين حَتَّى *** تَوَلّى عَارِضُ الملِكِ الهمامِ([3])ونَشَص الوبرُ: ارتفَع. ونَشَصْنا من بلدٍ إلى بلدٍ: ارتفَعْنا. ونَشَصت المرأةُ مثل نَشَزَت. ونَشَصت ثَنِيَّتُه: تحرَّكت
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٨٦٨- النشر، نشر الثوب، والصحيفة، والسحاب، والنعمة، والحديث: بسطها. قال تعالى: ﴿وإذا الصحف نشرت﴾ [التكوير/10]، وقال: ﴿وهو الذي يرسل الرياح نشرا بين يدي رحمته﴾ [الأعراف/57] (وهي قراءة ابن عامر الشامي)، ﴿وينشر رحمته﴾ [الشورى/28]، وقوله: ﴿والناشرات نشرا﴾ [المرسلات/3] أي: الملائكة التي تنشر الرياح، أو الرياح التي تنشر السحاب، ويقال في جمع الناشر: ننشر، وقرئ: ﴿نشرا﴾ (وهي قراءة نافع وابن كثير وأبي عمرو
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬١٥٣ن ش ر
نشر الثوب والكتاب ونشّر الثياب والكتب وصحف منشّرة وملاء منشّر.
وناشره الثياب وتناشروا الثياب.
واستنشره: طلب إليه أن ينشر عليه الثوب.
وضمّ النّشر واللهم اضمم نشري.
ورأيتهم نشراً: منتشرين.
وفي الحديث: " أتملك نشر الماء " وهو ما ترشش على المتوضيء.
ونشر الشيء فانتشر وتنشّر.
" وانتشروا في الأرض ": تفرّقوا.
ودابة كثيرة النّشوار وقد نشورت.
وما أشبه خطّه
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٢٤٨النَّشْر: الرِّيح الطيِّبة؛ قال مُرَقِّش:
النَّشْر مِسْك، والوُجُوه دَنانِيرٌ، وأَطرافُ الأَكفِّ عَنَمْ أَراد: النَّشْرُ مثلُ ريح المسك لا يكون إِلا على ذلك لأَن النشر عَرضٌ والمسك جوهر، وقوله: والوُجوه دنانير، الوجه أَيضاً لا يكون ديناراً إِنما أَراد مثل الدنانير، وكذلك قال: وأَطراف الأَكف عَنَم إِنما أَراد مثلَ العَنَم لأَن الجوهر لا يتحول إِلى جوهر آخر، وعَمَّ أَبو عبيد به فقال: الَّشْر الريح،
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٩٩* ن ش ر * * النَّشْرُ * بوزن النصر الرائحة الطيبة و * النَّشَرُ * بفتحتين * المُنْتَشِرُ * وفي الحديث ﴿أَتملك نشر الماء﴾ و * نَشَرَ * المتاع وغيره بسطه وبابه نصر ومنه ريح * نَشُورٌ * بالفتح ورياح * نُشُرٌ * بضمتين و * نَشَرَ * الميت فهو * نَاشِرٌ * عاش بعد الموت وبابه دخل ومنه يوم * النُّشُورِ * و * أنْشَرَهُ * الله تعالى أحياه ومنه قرأ بن عباس رضي الله عنه ﴿كيف نُنشِرُها﴾ واحتج بقوله تعالى {
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬٢٥٧النشر: الريح الطيبة، قال مرقش:
النشر مسك والوجوه دنـا نير وأطراف الأكف عنم أو أعم، أي الريح مطلقا من غير أن يقيد بطيب أو نتن، وهو قول أبي عبيد، أو ريح فم المرأة وأنفها وأعطافها بعد النوم، وهو قول أبي الدقيش، قال امرؤ القيس:
كأن المدام وصوب الغـمـام وريح الخزامى ونشر القطر
من المجاز: النشر إحياء الميت، كالنشور والإنشار، وقد
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٬٨٨٧نَشَرَ
1 نَشَرَ ذ , (S, A, Msb,) aor. نَشُرَ , (S, TA,) inf. n. نَشْرٌ, (S, A, Msb, K,) He spread, spread out, or open, expanded, or unfolded, (S, TA,) a garment or piece of cloth (A, Msb, TA) or the like, (TA,) goods, &c., (S,) and a writing; (A;) contr. of طَوَى; (A, K;) as also ↓ نشّر, inf. n. تَنْشِيرٌ: (K, TA:) [or the latter is with teshdeed to denote muchness, or frequency, or repetition,
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٨٤٨نَشَر
نَشَر U ( n. ac. نَشْر 1 ),
a. Unfolded, unrolled, spread out, displayed.
b. Scattered about.
c. Sawed.
d. [ 'An ], Exorcised.
e. ( n. ac. نَشْر 1 , نُشُوْر 27 ), Raised, revivified.
f. Rose; revived.
g. ( n. ac. نُشُوْر 27 ), Sprouted, shot forth.
h. I , U ( n. ac. نَشْر 1 ), Spread about, divulged, published ( news ).
i. Blew ( wind ).
نَشِرَ
نَشِرَ A ( n. ac. نَشَر 4
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٦٬٥٨٢نشر
نَشَرَ - يَنْشُرُ - نَشْر - نُشُور - نَاشِر - نَاشِرَة - نَاشِرَات - مَنْشُوْر - انْتَشَرَ - يَنْتَشِرُ - مُنْتَشِر - أَنْشَرَ - يُنْشِرُ - نَشَّرَ - يُنَشِّرُ - مُنَشَّر - مُنَشَّرِيْن - مُنَشَّرَة
نَشَرَ - يَنْشُرُ + كائن + شيئاً: يخرجه من مخبأه وببسطه ويفرقه، فيُرَى بِيُسْر: يُخْرِج شيئاً من مخبئه ويضعه في مكان ظاهر وبين وبشكل
الصيغ(١٧)
- نُشُورًاYayılmak(فُعُولًا)×٣
- النُّشُورُYayılmak(الْفُعُولُ)×٢
- فَانْتَشِرُواÖyleyse yayılın(فَافْتَعِلُوا)×٢
- أَنْشَرَهُOnu yayar(أَفْعَلَهُ)×١
- بِمُنْشَرِينَYayılanlar(بِمُفْعَلِينَ)×١
- تَنْتَشِرُونَYayılırsınız(تَفْتَعِلُونَ)×١
- فَأَنْشَرْنَاYaydık(فَأَفْعَلْنَا)×١
- مَنْشُورًاYayılan(مَفْعُولًا)×١
- مَنْشُورٍYayılan(مَفْعُولٍ)×١
- مُنَشَّرَةًYayılan(مُفَعَّلَةً)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٧ (الإجمالي: ١٣٢)
- صحف
الآيات المشتركة: ٢ · Tepsi demektir
- موت
الآيات المشتركة: ٤ · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
- بلد
الآيات المشتركة: ٢ · Beled mezarlık demektir
- خرج
الآيات المشتركة: ٣ · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
- حيي
الآيات المشتركة: ٣ · Uyanık yılan demektir
- بعد
الآيات المشتركة: ٣ · Baid uzak demektir
- أرض
الآيات المشتركة: ٤ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
- خلق
الآيات المشتركة: ٢ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
- أخذ
الآيات المشتركة: ٢ · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
- نزل
الآيات المشتركة: ٢ · “Nezle” konaklama yeri demektir
- جعل
الآيات المشتركة: ٢ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- رحم
الآيات المشتركة: ٢ · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
الآيات التي ورد فيها(٢٠)
وَاتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ وَلَا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا وَلَا يَمْلِكُونَ مَوْتًا وَلَا حَيَاةً وَلَا نُشُورًا
Yayılmak
وَلَقَدْ أَتَوْا عَلَى الْقَرْيَةِ الَّتِي أُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِ أَفَلَمْ يَكُونُوا يَرَوْنَهَا بَلْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ نُشُورًا
Yayılmak
وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِبَاسًا وَالنَّوْمَ سُبَاتًا وَجَعَلَ النَّهَارَ نُشُورًا
Yayılmak
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نشر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بسط, بثث, ذرو |
| Zıt Kök | طوي |
| Çekirdek Özet 1 | Dürülü, kapalı veya toplu duran bir şeyi açıp etrafa doğru yaymak ve kollara ayırmak |
| Çekirdek Özet 2 | Dağılmış ve örtülmüş unsurların (ölüler, tohumlar, sayfalar, rüzgârlar) canlanarak görünür sahaya çıkması ve yayılması |
| Çekirdek Özet 3 | Saklı potansiyelin fiilî alana intikali, toplanmanın ardından gelen dağılma ve dirilişin evrensel yayılım yasası |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca bedensel dirilişe veya basit bir savrulmaya indirgeyip açılma, çözülme ve yayılma dinamizmini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نش | Gizlilikten veya durağanlıktan çıkıp yukarıya ve dışarıya doğru hareketlenme, belirme, harekete geçme | ر | Çekirdekteki yukarı ve dışa doğru kıpırdanma eylemini, ر harfinin getirdiği süreklilik ve yönlendirici akışla birleştirerek yüzeye yayılma, saçılma, kollara ayrılarak geniş bir alana dağılma ve açılma anlamına dönüştürmüştür. Aynı çekirdeği taşıyan نشأ kökünde varlığın ilk ortaya çıkışı ve büyümesi, نشز kökünde zeminden yukarı doğru kabarma ve yükselme, نشط kökünde ise bağlılıktan kurtulup canlanarak harekete geçme öne çıkarken نشر kökünde bu hareket zemine ve çevreye dağılarak açılma boyutunu kazanır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Filiz, tohum, su canlısı; süreklilik, içten dışa filizlenme ve gizil canlılık | Varlığın içinde saklı duran dirilik potansiyelini, tohumun içindeki canlanma meylini ve kesintisiz akışı temsil eder. |
| ش | Diş, keskinlik, parçalama, dallara ve kollara ayrılma | Bütünleşik veya dürülü yapının açılarak çatallanmasını, ayrışmasını ve çoklu hatlar boyunca yarılmasını sağlar. |
| ر | İnsan başı; başlangıç, üst, yönelim ve görünürlük kazanma | Açılan ve dallanan hareketin en tepeye, görünür meydana ve nihai sonuca doğru kesintisiz akışını tamamlar. |
| نشر | Tohumun veya gizil gücün yarılarak dışarı fışkırması, kollara ayrılarak yüzeye çıkması ve bütünüyle açılması | İçteki saklı durumun (dürülmüş kumaş, ölü beden, tohum, rüzgâr) kabuğunu veya kıvrımlarını aşarak etrafa serilmesi, her yöne doğru açılarak görünür hâle gelmesi hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Dürülmüş kumaş veya deri tomarın açılarak yere serilmesi; kuruyup kavrulmuş toprağın yağmurla yarılıp üzerindeki otların etrafa yayılması; budaklanıp yaprak saçan ağacın durumu ve yaygın koku. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Muraqqiş el-Ekber sevgilisinin kokusunu överken kökü yaygın güzel koku anlamında kullanır: النَّشْر مِسْك، والوُجُوه دَنانِيرٌ، وأَطرافُ الأَكفِّ عَنَمْ / A'şâ ise ölüp de yeniden hayata kavuşan kişi hayretini tasvir ederken köke yer verir: حَتَّى يقولُ الناسُ لمَّا رأوا / يا عَجَباً للميِّت الناشرِ |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Muâviye'nin yürüyüşü tasvir edilirken kokunun etrafa yayılması anlamında خرج معاوية ونشره أمامه hadis rivayetinde geçer. Ayrıca delilik ve sara gibi dertleri dağıtıp açmak için yapılan efsuna ve çözücü tedaviye النُّشرة denilmiştir. |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde نشر kökü, temel olarak kesme, biçme, testereyle ayırma ve buradan türeyen parçalara ayırarak açma, dağıtma semantik ekseninde yer alır. İbranicede n-š-r (נשר) biçimi nesne düzeyinde testerelemek veya dökülüp düşmek, saçılmak ile irtibatlı iken; Süryanicede n-š-r (ܢܫܪ) kökü yaprakların dökülmesi, saçılması, çözülüp yayılması anlamlarını karşılar. Arapçada kök, ahşabın testereyle biçilmesinden (el-minşâr) başlayarak bükülmüş ve dürülmüş şeylerin çözülüp serilmesine, kokunun etrafa dalga dalga yayılmasına ve nihayet ölülerin dağılmış zerrelerinin yeniden canlanıp yeryüzüne serpilmesine doğru derinleşen zengin bir semantik genişleme yaşamıştır. Somut testereleme ve parçalama imgesi, Arap dilinin kavramsal matrisinde dağıtıcı açılma ve yayılma eksenine yerleşmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | نش ikili kökünden genişleme | Gizlilikten fırlayıp çıkma anlamı taşıyan çekirdeğe ر sesinin eklenmesiyle katlanmış bir nesnenin etrafa doğru yayılması ve kollara ayrılması anlamı kristalleşmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice n-š-r, Süryanice n-š-r | İbranice ve Süryanicede testereyle kesmek, dökülmek, saçılmak ve çözülmek kök anlamlarıyla fonetik ve semantik denklik gösterir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dışı güvenilir bir etimolojik kökteşlik tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نشر | Anlamlı | Açmak, yaymak, dağıtmak | Katlanmış olanı açıp sermek, diriltmek, kokunun yayılması | Hedef kök; Kur'an'da 21 kez geçer. |
| شنر | Anlamlı | Ayıp ve kusuru yaymak, teşhir etmek | Kötü şöhret, çirkinliği açığa vurup rezil etme (şenâr) | Kur'an'da geçmez; olumsuz ve rezil edici yayma anlamındadır. |
| نرش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilir. |
| شرن | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilir. |
| رنش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilir. |
| رشن | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilir. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نشر | Merkez | Açarak yaymak ve canlandırmak | Dürülmüş, toplanmış veya sönmüş olanı genişleterek görünür kılmak | Bütün yönleriyle yayılma, tomardan açılma ve hayatiyet kazanma |
| بسط | Komşu | Düzleyip sermek, genişletmek | نشر katlanmışı açmaya odaklanırken بسط dar olanı enine boyuna uzatıp düzleştirmeye odaklanır | Alanı ferahlatma, ikram veya mekânı döşeme |
| بثث | Komşu | Saçmak, dağıtmak | نشر açılma ve serilme bütünlüğü taşırken بثث parçaların birbirinden koparak çevreye fırlatılıp dağıtılmasıdır | Canlıların veya kederin etrafa dökülmesi, saçılması |
| ذرو | Komşu | Savurmak, uçurmak | نشر düzenli bir yayılım ve açılım sunarken ذرو rüzgârın etkisiyle tozutup savurma hareketidir | Parçalanmış nesnelerin havada dağıtılması |
| طوي | Zıt | Dürmek, katlamak, sarmak | Açık ve yaygın duran bir nesneyi katlayıp bükerek gizli ve toplu bir hacme indirgemek | نشر eyleminin doğrudan karşıtı olarak sayfaların veya varlığın toplanması |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نشر | Açmak, yaymak, diriltmek | Dürülü olanı sermek, gizli olanı açığa çıkarmak, ölüye hayat verip meydana dökmek | Kesin |
| Latince | expandere, resuscitare, diffundere | Açıp yaymak, yeniden diriltmek, dağıtmak | expandere sermeyi, resuscitare uykudan veya ölümden ayağa kaldırmayı karşılar; kökün iki yönünü ayrı kelimeler taşır | Güçlü |
| İngilizce | spread, deploy, unfurl, resurrect | Yaymak, açmak, sahaya sürmek, diriltmek | unfurl bayrak veya tomarı açmayı, deploy konuşlandırmayı, resurrect diriltmeyi verir; tek bir terim iki alanı kapsamaz | Güçlü |
| Almanca | ausbreiten, entfalten, auferwecken | Yaymak, katlarını açmak, diriltmek | entfalten dürülü kıvrımları açmayı, ausbreiten alanı kaplamayı, auferwecken ise neşr kavramının diriliş boyutunu karşılar | Güçlü |
| Fransızca | déployer, propager, ressusciter | Açıp yaymak, yaymak, diriltmek | déployer katlanmış şeyi açmayı, propager dalga dalga yaymayı, ressusciter ise ölümden sonraki neşri temsil eder | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| نُشُور / النُّشُور | Kabirlerden kalkış, haşir ve yeniden diriliş | Ölümden sonra insanların hesap için ayağa kalkıp meydana yayılması bağlamında: Furkān 25:3, Fâtır 35:9, Mülk 67:15 |
| أَنْشَرَ / فَأَنْشَرْنَا | Diriltmek, can vermek, hayata kavuşturmak | Allah'ın ölü toprağı veya insanı kudretiyle yeniden canlandırması bağlamında: Abese 80:22, Zuhruf 43:11 |
| فَانْتَشِرُوا / تَنْتَشِرُونَ | Rızık, ticaret ve maişet için yeryüzüne dağılmak | İbadetten sonra veya yaratılış gereği yeryüzünün farklı köşelerine yayılma bağlamında: Cum'a 62:10, Ahzâb 33:53, Rûm 30:20 |
| مَنْشُور / مُنَشَّرَة | Açılmış, serilmiş sayfalar ve kitaplar | Amel defterlerinin veya ilahi sahifelerin dürülmüş halden okunur hale getirilmesi bağlamında: İsrâ 17:13, Tûr 52:3, Müddessir 74:52 |
| نَشْرًا / وَالنَّاشِرَاتِ | Rahmet müjdesi olarak rüzgârların veya bulutların yayılması | Yağmur yüklü bulutları getiren rüzgârların yeryüzüne serpilmesi bağlamında: Mürselât 77:3, Furkān 25:48 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sem'iyyât ve Meâd bahsi | Ba's (diriltilme) ile Neşr (hesap alanına yayılma) arasındaki kavramsal fark; dirilişin cismani mi ruhani mi olduğu tartışması | Ruhun bedene iadesinden sonra fertlerin mahşer alanına dağılıp sevk edilmesi |
| Fıkıh | İbadet sonrası maişet ve muamelat düzeni | Cuma namazından sonra yeryüzüne dağılma emrinin vücub mu yoksa ibaha mı ifade ettiği meselesi | İbadet konsantrasyonundan sonra iktisadi ve sosyal hayata geri dağılma |
| Tefsir | Kitapların ve amel defterlerinin açılması | Sahifelerin neşredilmesi (amel defterlerinin dağıtılıp açılması) ile rüzgârların yayılmasının kozmolojik ve ahlaki boyutu | Gizlenmiş veya dürülü kalmış kayıtların ifşa edilerek açık okunur hale gelmesi |
| Hadis | Koku, temizlik ve nüşre tedavisi | Güzel kokunun yayılması (neşr) ve Cahiliye dönemi büyülü çözme yöntemi olan nüşrenin İslam'daki meşru rukye ile tefriki | Maddi veya manevi tıkanıklığı dağıtarak ferahlık ve şifa üretme hali |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Eskatoloji ve diriliş | Mahşere yayılma ve amel defterlerinin açılması | Gizli hakikatlerin ve ertelenmiş hesapların bütünüyle ifşa edilmesi | Dürülmüş dünya hayatının son bulup herkesin kendi amelini açık kitap halinde bulmasıdır. | Kesin |
| İlmi | Bilgi ve neşriyat | Bilginin, metinlerin ve ilkelerin topluma dağıtılması | Saklı hakikatin kamusallaştırılması ve yaygınlaştırılması | Tomar halindeki teorik birikimin kitlelerin istifadesine açılarak faal kılınmasıdır. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu yönetimi ve tebaa | Nüfusun dağılımı ve tebaanın güvenle yayılması | Otoritenin emniyet sağlayarak tebaayı harekete geçirmesi | Baskı ve kuşatmanın kalkarak insanların korkusuzca yeryüzünde serbestçe dolaşabilmesidir. | Muhtemel |
| İktisadi | Pazar, rızık ve ticaret | Sermaye ve emeğin yeryüzü pazarına yayılması | Tekelleşmeyi kırarak rızık kanallarını çeşitlendirmek | İbadet merkezinden çıkan insan unsurunun serbest piyasaya yayılarak üretimi sürdürmesidir. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Difüzyon, saçılma ve dalga yayılımı | Konsantre veya sıkışık bir kaynaktan çıkan parçacıkların ortamın her noktasına homojen biçimde dağılması; potansiyel enerjinin kinetik dalga cepheleri halinde açılması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal mobilite ve ağsal yayılma (network diffusion) | Bir merkezde toplanan bireylerin, fikirlerin veya emtianın periferiye doğru akarak sosyal dokuya nüfuz etmesi, kamusal alanda görünürlük kazanması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca matbaa faaliyetine (kitap basımı/neşriyat) veya salt ölüm sonrası bedensel bir kalkışa indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; tohumun yeşermesi, rüzgârın rahmeti yayması, insanların rızık aramak için yeryüzüne serpilmesi, amel defterlerinin açılması ve nihai diriliş gibi tabiat, insan ve eskatolojiyi birbirine bağlayan evrensel bir açılma-dağılma yasasını kuşatır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Dirilişin (nüşûr) doğadaki rüzgâr, yağmur ve bitki örtüsünün canlanmasıyla kurulan epistemolojik paralelliği kopar; ölümden sonraki hayat zihinde somut delilsiz bir soyutluğa terk edilir. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın en temel iddialarından biri olan öldükten sonra dirilme (ba's ve nüşûr) gerçeğini, insanın her gün şahit olduğu tabiat olaylarıyla (rüzgârın esişi, ölü toprağın canlanması, sabah uyanışı) eşzamanlı bir mantıkla açıklayan anahtar bir köktür. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yeniden dirilişi ispatlayan tabiat ayetlerinde (Fâtır 35:9, A'râf 7:57), Cuma ve toplantı adabını düzenleyen sosyal ayetlerde (Cum'a 62:10, Ahzâb 33:53) ve kıyamet sahnelerinin tasvir edildiği surelerde (İsrâ 17:13, Mürselât 77:3). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ölümün mutlak bir yok oluş olduğu zannını çürütür; ölümün yalnızca toplanıp dürülme (tayy), dirilişin ise bu toplanmış tohumların zamanı gelince yeniden meydana saçılması (neşr) olduğunu kavratır. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamKatlanmış, dürülmüş veya sıkışıp toplanmış bir nesnenin (kumaş, yaprak, rüzgâr, tohum) açılarak geniş bir yüzeye serilmesi ve kollara ayrılması.
- Soyut anlamGizli kalmış veya potansiyel halde bekleyen varlığın, ilahi irade veya tabii sevk ile görünürlük kazanıp genişleme alanına intikal etmesi, dirilmesi ve kamusal sahaya yayılması.
- Sistematik karşılıkBir merkezde toplanma evresinin (cem/tayy) ardından gelen zorunlu ve üretken dağılma (intişar) döngüsü; gizliliğin açık bilgiye, potansiyelin fiiliyata, kapalılığın aleniyete dönüşmesi ilkesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , dürülmüş, toplanmış, gizil veya uykudaki başlangıç durumunu (ölü beden, dürülü sahife, tohum, merkezdeki cemaat) temsil eder. operatörü, neşr sürecini başlatan ilahi iradeyi veya hareket ettirici etkeni (diriltici nefes, yağmur, rüzgâr, emir) simgeler. bileşenleri, açılma sonrasında ortaya çıkan ve çevreye yayılan münferit unsurları, kolları ve parçaları gösterir. ise kaplanan hacmi veya etki alanını ifade eden ölçüm fonksiyonudur; neşr sonrasındaki yayılım alanı (), başlangıçtaki yoğunlaşmış durumun hacminden () katbekat büyüktür.