جوف
ج - و - ف
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١١
Cevf kovuk demektir. Karın anlamına kulanılmaktadır. Batın hayvanlarda sırtın alt kısmı, cevf ise batnın iç kısmıdır. “Cevf” karın, “cefa” boşluk demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١١)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Cevf kovuk demektir. Karın anlamına kulanılmaktadır. Batın hayvanlarda sırtın alt kısmı, cevf ise batnın iç kısmıdır. “Cevf” karın, “cefa” boşluk demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨٣٩باب الجيم والفاء و و ا ي ء معهما
ج ف أ، ج أ ف، ف ج أ، ج ي ف، ف ي ج، ج و ف، ج ف و، ف ج و، و ج ف، ف و ج مستعملات
جفأ:
جَفَأَ الزَّبد يجفأ جفأً، والاسم: الجُفاءُ. وأجفأتِ القِدر زبدها، وجفأت به، أي: رمت به وطرحته. وجفأتُ الرَّجل، أي: احتملته وضربت به الأرض.
والجُفاءُ: الزَّبدُ فوق الماء، قال الله عز وجل: "لا أما الزَّبدُ فيذهب جُفاء".
جأف:
الجأفُ: ضربٌ من الفزعِ والخَوفِ. قال العجّاج:
كأنّ تحتي
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٥٦الجَوْفُ: المطمئنُّ من الأرض. وجَوْفُ الإنسان: بطنُه. والأَجْوَفَانِ: البطنُ والفَرْجُ. والجَائِفَةُ: الطعنةُ التي تبلغ الجَوْفَ. قال أبو عبيد: وقد تكون التي تخالط الجَوْفَ. والتي تُنفذ أيضاً. وأَجَفْتُهُ الطعنةَ وجُفْتُهُ بها. وأَجَفْتُ الباب، أي رَدَدْتُهُ. قال أبو عبيدة: المَجوَفُ: الرجلُ الضخمُ الجوفِ. واسْتَجافَ الشيءُ، واسْتَجْوَفَ أي اتّسع. والجُوافُ بالضم: ضربٌ من السمك؛ والجُوفيُّ مثله.
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬١٧٢(باب الجيم والواو وما يثلثهما)
(جوي) الجيم والواو والياء أصلٌ يدلُّ على كراهة الشيء. يقال اجتَوَيْت البلادَ، إذا كرِهتَها وإنْ كنتَ في نَعْمةٍ، وجَوِيتُ. قال:
بَشِمْتُ بِنِيِّها وجَوِيْتُ عنها *** وعندي لو أردتُ لها دواءُ([1])ومن هذا الجَوَى، وهو داءُ القلْب. فأمّا الجِوَاءُ فهي الأرض الواسعة، وهي شاذَّةٌ عن الأصل الذي ذكرناه.
(جوب) الجيم والواو والباء أصلٌ واحد، وهو خَرْقُ الشيء. يقال جُبْتُ
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٠٥ج و ف
في جوفه داء.
وشيء أجوف وقناة جوفاء: خلـاف أصـم وصمـاء وقصـب جـوف وفـرس مجوف بلقاً: بلغ البلق جوفه.
قال: ومجوف بلقاً ملكت عنانه يعدو على خمـس قوائمـه زكـا وجافه الطعن والدواء: وصل إلى جوفه وأجافه الطاعن وطعنه جائفـة.
واجتـاف الوحشـي كناسه وتجوّفه: دخل جوفه.
ونزلوا جوفاً من أجواف الأرض وهو المكان الواسعالمطمئن.
ومن المجاز: رجل أجوف ومجوف: جبان لا فؤاد له وقوم
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٠٥٨الجَوْفُ: المطمئن من الأَرض. وجَوْفُ الإنسان: بطنه، معروف. ابن سيده: الجَوْفُ باطِنُ البَطْنِ، والجَوْفُ ما انْطَبَقَتْ عليه الكَتِفان والعَضُدان والأَضْلاعُ والصُّقْلانِ، وجمعها أَجوافٌ.
وجافَه جَوْفاً: أَصابَ جَوْفَه. وجافَ الصَّيْدَ: أَدخل السهم في جَوْفِه ولم يظهر من الجانب الآخر. والجائفةُ: الطعْنةُ التي تبلغ الجوف. وطعْنَةٌ جائفة: تُخالِط الجوْف، وقيل: هي التي تَنْفُذُه. وجافَه بها وأَجافَه
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٥٠* ج و ف * * جَوْفُ * الإنسان بطنه و * الأَجْوَافُ * جمعه و * الأَجْوَفانِ * البطن والفرج و * الجَائِفةُ * الطعنة التي تبلغ الجوف والتي تخالط الجوف والتي تنفذ أيضا و * الجَوَفُ * بفتحتين مصدر لك شيء * أجْوَفُ * وشيء * مُجَوَّفٌ * أي جوف وفيه * تجوِيفٌ
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٩٩٤الجوف: المطمئن المتسع من الأرض الذي صار كالجوف، وهو أوسع من الشعب، تسيل في التلاع والأودية، وله جرفة، وربما كان كان أوسع من الوادي وأقعر، وربما كان سهلا يمسك الماء، وربما كان قاعا مستدريرا فأمسك الماء، وقال ابن الأعرابي: الجوف: الوادي، يقال: جوف لاخ: إذا كان عميقا، وجوف جلواح: واسع، وجوف زقب: ضيق.
الجوف منك: بطنك معروف قال ابن سيده: هو باطن البطن، والجوف أيضا: ما انطبقت عليه الكتفان والعضدان
الجوف: المطمئن المتسع من الأرض الذي صار كالجوف، وهو أوسع من الشعب، تسيل في التلاع والأودية، وله جرفة، وربما كان كان أوسع من الوادي وأقعر، وربما كان سهلا يمسك الماء، وربما كان قاعا مستدريرا فأمسك الماء، وقال ابن الأعرابي: الجوف: الوادي، يقال: جوف لاخ: إذا كان عميقا، وجوف جلواح: واسع، وجوف زقب: ضيق. الجوف منك: بطنك معروف قال ابن سيده: هو باطن البطن، والجوف أيضا: ما انطبقت عليه الكتفان والعضدان والأضلاع والصقلان، والجمع: الأجوف، وفي الحديث: )وأن لا تنسوا الجوف وما وعى(، المراد به الحض على الحلال من الرزق، وقال سيبويه: الجوف: من الألفاظ التي لا تستعمل ظرفا إلا بالحروف، لأنه صار مختصا كاليد والرجل. الجوف: ع بناحية عمان. في الصحاح: الجوف: اسم واد بأرض عاد فيه ماء وشجر حماه رجل اسمه حمار، وكان له بنون، فأصابتهم صاعقة، فماتوا، فكفر كفرا عظيما، وقتل كل من مر به من الناس، فأقبلت نار من أسفل الجوف فأحرقته ومن فيه، وغاض ماؤه، فضربت العرب به المثل، فقالوا: )أكفر من حمار( وواد كجوف الحمار، وكجوف العير، و)أخرب من جوف حمار( وقد ذكر في ح م ر. الجوف: كورة بالأندلس، الجوف: ع بناحية أكشونية غربي قرطبة، والجوف: ع بأرض مراد، وهو المذكور في تفسير قوله تعالى: )إنا أرسلنا نوحا( وبه فسر أيضا الحديث: )فتوقلت بنا القلاص، أعالي الجوف( الجوف: ع باليمامة، ومنه قول الشاعر: الجوف خير لك من أغواط ومن ألاءات ومـن أراط ويقال: الجوف: اسم لليمامة كلها: والجوف: ع بديار سعد من بني تميم، يقال له: جوف طويلع . ودرب الجوف: بالبصرة ومنه حيان الأعرج الجوفي وأبو الشعثاء جابرئ بن زيد الجوفي، هكذا نقله الصاغاني في العباب، واختلف كلام الحافظ بن حجر في التبصير، فقال في الحرقي، بضم ففتح ثم قاف مكسورة، نسبة إلى الحرقة: بطن من جهينة، منهم أبو الشعثاء جابر بن زيد الأزهري الحرقي، تابعي مشهور، وقال بعد ذلك في الخوفي - بخاء معجمة -: أبو الشعثاء الخوفي: جابر بن زيد، والخوف: ناحية من بلاد عمان. انتهى. قلت: والصواب في نسبة أبي الشعثاء المذكور إلى الجوف، بالجيم، لموضع من عمان ؛ فإنه أزدي، وما عدا ذلك تصحيف . وأهل اليمن والغور يسمون فساطيط عمالهم الأجواف . وجوف الليل: الآخر، في الحديث، وهو قوله صلى الله عليه وسلم لما سئل: أي الليل أسمع ? قال: ) جوف الليل الآخر (، أي ثلثة الآخر، وهو الجزء الخامس من أسداس الليل، أي لا نصفه، كما زعمه بعضهم . والاجوفان: البطن، والفرج، نقله الجوهري، ومنه الحديث: ) وإن أخوف ما أخاف عليكم الأجوفان ( ؛ وإنما سيما لاتساعهما . والجوف، محركة: السعة، يقال: شيء أجوف بين الجوف: أي واسع . والأجوف: من صفات الأسد العظيم الجوف، قال: أجوف جاف جاهل مصدر
والأجوف في الاصطلاح الصرفي: المعتل العين، أي: ما كان أحد حروف العلة في عين الكلمة، أي: وسطها وجوفها، نحو: قال، وباع . والأجوف: الواسع بين الجوف، وفي خلق آدم عليه السلام: ) فلما رآه أجوف عرف أنه خلق لا يتمالك ( أي: لا يتماسك، والأجوف: الذي له جوف، وفي حديث عمران: ) كان عمر أجوف جليدا: (: أي كبير الجوف عظيمه، والجمع: الجوف، بالضم قال: حار بن كعب ألا الأحلام تزجركمعنا وأنتم من الجوف الجماخير ? كالجوفي، بالضم أي: واسع الجوف، وضبطه الجوهري بالفتح، وأنشد للعجاج يصف كناس ثور: فهو إذا ما اجتافه جوفي كالخص إذ جلله الباري قال الصاغاني: الصواب ضم الجيم في اللغة والرجز، وهو من تغيرات النسب، كالسهلي والدهري . والجوفاء من الدلاء: الواسعة ذات جوف، أي: سعة، ومن القنا والشجر: الفارغة ذات جوف، وجمع الكل جوف، بالضم . والجوفاء: موضع، أو ماء لمعاوية، وعوف، ابني عامر بن ربيعة، قال جرير: وقد كان في بقعاء لـشـائكـم وتلعة والجوفاء يجري غديرها وقال أبو عبيد في تفسير هذا البيت: هذه أماكن ومياه لبني سليط حوالي اليمامة، ونسب الشعر لغسان بن ذهيل . والجائفة: طعنة تبلغ الجوف، وقال أبو عبيد: وقد تكون التي تخالط الجوف، والتي تنفذ أيضا، كما في الصحاح، ومنه الحديث: ) في الجائفة ثلث الدية (، قال ابن الأثير: والمراد بالجواف ها هنا كل ما له قوة محيلة كالبطن والدماغ، وفي حديث: و) وما منا أحد لوفتش إلا فتش عن جائفة أو منقلة إلا عمر، وابن عمر ( أراد ليس أحد وإلا وفيه عيب عظيم، فاستعار الجائفة والمنقلة لذلك . وجيفان عارض اليمامة: خمسة مواضع، يقال جائف كذا، وجائف كذا، نقله الصاغاني . وتلعة جائفة: قعيرة، ج: جوائف . وجوائف النفس: ما تقعر من الجوف في مقار الروح قال الفرزدق: ألم يكفني مروان لما أتيتهزيادا ورد النفس بين الجوائف ? كذا في اللسان، ويروي: نفارا ورد النفس بين الشراسف والمجوف، كمخوف: الرجل العظيم الجوف، عن أبي عبيدة، قال الأعشي يصف ناقته: هي الصاحب الأدني وبيني وبينها مجوف علافي وقطع ونمرق يقول: هي الصاحب الذي يصحبني، كما في الصحاح والعباب . والمجوف، كمعظم: ما فيه تجويف، وهو أجوف، كما في الصحاح، قال: والمجوف من الدواب، الي يصعد البلق منه حتى يبلغ البطن، عن الأصمعي، وأنشد لطفيل الغنوي: شميط الذنابي جوفت وهي جونة بنقبة ديباج وريط مـقـطـع وقال أبو عمرو: وإذا ارتفع بلق الفرس إلى جنبيه فهو مجوف بلقا، وأنشد: ومجوف بلقا ملكت على خمس قوائمه زكا على خمس، أي: من الوحش فيصدها وقال أبو عبيد: أجوف: أبيض البطن إلى منتهى الجنبين، ولون سائره ما كان، وهو المجوف بالبلق، ومجوف بلقا .
ومن المجاز: المجوف من الرجال: من لا قلب له، وهو الجبان، ومنه قول حسان يهجو أبا سفيان بن المغيرة بن الحارث بن عبد المطلب رضي الله عنهما: ألا أبلغ أبا سفيان عني فأنت مجوف نخب هواء أي خالي الجوف من القلب، ووقع اللسان: ) ألا أبلغ أبا حسان ( والصواب ما ذكرت . والجوفي، ككوفي، وقد يخفف لضرورة الشعر، والجواف، كغراب: سمك، نقله الجوهري، وأنشدني أبو الغوث قول الراجز: إذا تعشوا بصلا وخلا وكنعدا وجوفيا قد صلا باتلوا يسلون الفساء سلا سل النبيط القصب المبتلا قلت: ورواية ابن دريد: وجوفيا محسفا قد صلا قال الجوهري: وإنما خففه لمضرورة . وفي النهاية، في حديث مالك ابن دينار: ) أكلت رغيفا ورأس جوافه فعلى الدنيا العفاء (،الجوافة، بالضم: ضرب من السمك، وليس من جيده. قال المؤرج: الجوفان، بالضم: أير الحمار، وكانت بنو فزارة تعير بأكل الجوفان، فقال سالم بن دارة يهجوهم: لا تـأمـنــن فـــزاريا خـــلـــوت بـــه علـى قـلـوصـك واكـتـبـهـا بـــأســـيار لا تأمننه ولا تأمن بوائقهبعد الذي امتل أير العيرفي النار أطعمتم الضيف جوفانا مخاتلةفلا سقاكم إلهي الخالق البارى وقال أبو عبيد: أجفته الطعنة: بلغت بها جوفه، كجفته بها، حكاه عن الكسائي في باب أفعلت الشيء وفعلت به . أجفت الباب: رددته، نقله الجوهري، وهو مجاز، ومنه الحديث: ) وأجيفوا الأبواب، وأطفئول المصابيح ( . وتجوفه: دخل جوفه، كاجتافه، قال لبيد رضي الله عنه، يصف مهاة، وفي اللسان مطرا: يجتاف أصلا قالصا متنبذا بعجوب أنقاء يميل هيامها وقال ذو الرمة: تجوف كل أرطاة ربوض من الدهنا تفرعت الحبالا واستجاف المكان: وجده أجوف، كما في العباب واللسان واستجاف الشيء: اتسع، كاستجوف، نقله الجوهري، وأنشد لأبي دؤاد . يصف فرسا: فهي شوهاء كالجواليق فوها مسجاف يضل فيه الشكـيم ومما يستدرك عليه: جافه جوفا: أصاب جوفه، وجاف الصيد: دخل السهم في جوفه ولم يظهر من الجانب الآخر . وجافه الدواء فهو مجوف: إذا: دخل جوفه . ووعاء مستجاف: واسع . وجوفه تجويفا: طعنه في جوفه . وفرس أجوف ومجوف: كمقول: أبيض الجوف إلى منتهى الجنبين. ورجل أجوف ومجوف: جبان. وقوم جوف، بالضم . والمجاف، بالضم: الباب المغلق: وأنشد ابن بري: فجيئآ من الباب المجاف تواتراوإن تقعدا بالخلف فالخلف واسع وتجوفت الخوصة العرفج، وذلك قبل أن تخرج وهي في جوفه . والجوف: الوادي، وقيل: بطنه، والجوفان، بالضم: ذكر الرجل، قال: لأجناء العضاه أقل عـارا من الجوفان يلفحه السعير والجائف: عرق يجري على العضد إلى نغض الكتف، وهو الفليق . واللؤلؤ المجوف، كمعظم: هو الأجوف .
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٬١٧٢جَوَفٌ
1 جَوَفٌ أجوف جوف The being [hollow, or] wide and hollow within: (PS:) or the being empty, vacant, or void: an inf. n. of which the verb is of the class of تَعِبَ [i. e. جَافَ, originally جَوِفَ, like خَافَ, sec. pers. جِفْتَ, aor. يَجَافُ]: (Msb:) the being wide, spacious, or ample: (K:) the inf. n., or source, whence شَىْءٌ أَجْوَفُ. (S.) [See also 10.] -A2- جَافَهُ, [aor. يَجُوفُ,] inf.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٢٧جَاف
جَاف ( w ) U ( n. ac. جَوْف 1 ),
a. Pierced through.
جَوِفَ
جَوِفَ A ( n. ac. جَوَف 4 ),
a. Was hollow, concave.
جَوَّفَ
جَوَّفَ II ,
a. Made hollow, hollowed out.
b. Disembowelled.
أَجْوَفَ
أَجْوَفَ IV ,
a. Drove into the belly of.
b. Shut ( door ).
تَجَوَّفَ
تَجَوَّفَ V ,
a. Was hollow, empty.
اِجْتَوَفَ
اِجْتَوَفَ VIII ,
a. Penetrated into.
جَوْف
جَوْف 1 , ( pl. أَجْوَاْف
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٤٬١٠٩جوف
جَافَ - يَجُوفُ - جَوْف
جَافَ - يَجُوْفُ + الكائن أو الشيء: يكون أجوفاً: يكون ذا فراغ متسع في باطنه وداخله
جَوْف:على وزن "فـَعـْل" اسم فعل " جَافَ - يَجُوْفُ ": وهو أيضاً ما يكون بفعل " جَافَ - يَجوْفُ": الفراع المتسع في داخل أو باطن الشيء، والذي لا يكون ظاهراً للمطلع من الخارج
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " بيان فراغ وتجوف الأشياء
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٤ (الإجمالي: ٢٠)
- فوه
الآيات المشتركة: ١ · Onların ağızları ile
- ظهر
الآيات المشتركة: ١ · Arka demektir
- رجل
الآيات المشتركة: ١ · Rical ayak demektir
- زوج
الآيات المشتركة: ١ · İlik ve düğme çiftinin her biridir
- أمم
الآيات المشتركة: ١ · Emam ön demektir
- بنو
الآيات المشتركة: ١ · Oğullar
- قلب
الآيات المشتركة: ١ · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
- سبل
الآيات المشتركة: ١ · Biribirini kesen yoldur
- دعو
الآيات المشتركة: ١ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
- حقق
الآيات المشتركة: ١ · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
- هدي
الآيات المشتركة: ١ · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
- جعل
الآيات المشتركة: ١ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
الآيات التي ورد فيها(١)
مَا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ وَمَا جَعَلَ أَزْوَاجَكُمُ اللَّائِي تُظَاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهَاتِكُمْ وَمَا …
Onun iç boşluğu
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جوف |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بطن, صدر, قلب |
| Zıt Kök | ظهر |
| Çekirdek Özet 1 | Bir cismin, gövdenin veya arazinin içindeki oyuk, kapalı iç boşluk ve hazne |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın iç dünyasını, varlığın taşıyıcı iç hacmini ve bölünemez bilinç merkezini barındıran iç derinlik |
| Çekirdek Özet 3 | Çift merkezlilik ve ikilik kabul etmeyen, tek bir ontolojik yönelişe tahsis edilmiş korunaklı iç hacim |
| Kritik Hata Riski | Biyolojik göğüs veya karın boşluğuna indirgenerek insanın fıtrî ve ruhsal bütünlüğünün göz ardı edilmesi |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جو | İki sınır arasında kalan geniş açıklık, iç ferahlık, ara mekân ve derinlik; nitekim جوب bir şeyi yarıp içinden geçmeyi, جوع midenin iç boşluğunu ve açlığı, جور orta yoldan sapıp iç sınırları ihlal etmeyi, جوز bir alanın içinden geçip öteye ulaşmayı ifade eder | ف | Açıklık ve kenar bildiren harfin eklenmesiyle iç hacim, rastgele bir boşluk olmaktan çıkıp dış çeperlerle sınırlandırılmış, kuşatılmış, hazneli bir iç kovuk ve kapalı boşluk haline gelmiştir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Bir hacmi yüklenme, kendi bünyesinde bir ağırlığı ve boşluğu barındırma dinamiği |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Dış çeperleri birbirine kenetleme, çevreleyici sınırları tutarlı bir bütün halinde bağlama |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Sınır, açıklık, ağızlaşma ve iç hacmin çevreyle olan irtibat çizgisi |
| جوف | Çeperlerle bağlanıp korunan ve bir iç hacmi taşıyan kuşatılmış boşluk | Dış sınırları belirlenmiş, etrafı sarılı, içi bir şeyleri barındırmaya müsait oyuk ve hazne |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İnsan veya hayvan gövdesinde kaburgaların ve omuzların çevrelediği iç boşluk, oyuk ağaç, derin vadi ve alçakta kalan çukur arazi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebû Düâd el-İyâdî bir tasvirinde atın ağız yapısını ve gemin kaybolduğu geniş iç boşluğu şu şekilde betimler: فَهْيَ شَوْهاءُ كالجُوالِقِ، فُوها / مُسْتَجافٌ يَضِلُّ فيه الشَّكِيمُ |
| Erken Arapça kullanım | Klasik darb-ı meselde bir vadinin ıssızlığı ve tenhalığı için kullanılan أخْلَى مِنْ جَوْفِ عَيْر ifadesi ile iç organlara kadar ulaşan derin yaralara طَعْنَةٌ جائِفَةٌ denilmesi |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça جوف kökü, Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda bir nesnenin, yapının veya arazinin iç boşluğunu, çukurluğunu ve hazne oluşturan oyuğunu ifade eden ortak bir kök tabakasına dayanır. Kökün asli anlamsal matrisi, dış bir zarf veya çeperle çevrelenmiş iç uzamı belirtir. İbranicede güf (גוף) biçimi gövde, cisim, beden ve bir şeyin asli kütlesi anlamına gelirken; geç dönem İbranicesinde ve Aramicede (Aramice gūp / gōpā) içi oyuk kapalı yapıları, mahzenleri veya bir şeyin içsel gövdesini gösterir. Süryanicede gūfā sözcüğü beden ve gövde anlamını korurken, Arapçada kök özellikle cisme değil, cismin barındırdığı iç kovuğa ve iç boşluğa odaklanarak semantik bir ayrışma göstermiştir. Bu bağlamda Arapça, Sami dillerindeki gövde ve nesne kütlesi algısını iç hacim, hazneli boşluk ve korunaklı iç merkez ekseninde özelleştirmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve David Cohen semitik kök dizini.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Çukurlaşma, kovuk olma ve iç boşluk barındırma | Bedensel boşluklardan arazi çukurluklarına ve içi boş nesnelere genişleyen iç hacim türetimi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice גוף (gövde, cisim), Süryanice gūfā (beden) | Arapça anlam somut beden kütlesinden bedenin içindeki kapalı ve derin boşluğa doğru derinleşmiştir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik çeper-boşluk kökleri | Doğu Çadik ve Berberice içi oyuk kap veya çukur sözcükleriyle olası fonetik paralellikler | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جوف | Anlamlı | İç boşluk, kovuk | Bir gövdenin veya arazinin kuşatılmış iç hacmi | Hedef kök |
| جفو | Anlamlı | Uzaklaşmak, ayrışmak, boşluk bırakmak | Yatağın bedenden, eyerin sırttan ayrı durması, temasın kesilmesi | Ortak çekirdek; iki yüzey arasında boşluk oluşması |
| وجف | Anlamlı | Hızlı çarpmak, sarsılmak | Kalbin korkudan hızla çarpması, binitin süratle yol alması | Kur'an'da geçer; göğüs boşluğundaki kalbin hareketi |
| وفج | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kullanım dışı (mühmel) diziliş |
| فجو | Anlamlı | Geniş açıklık, aralık | İki dağ veya iki tepe arasındaki geniş arazi açıklığı | Kur'an'da geçer; mekânsal iç genişlik ve boşluk |
| فوج | Anlamlı | Topluluk, kalabalık grup | Birbiri ardınca akıp gelen insan dalgası | Kur'an'da geçer; belirli bir alanı dolduran insan kümesi |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جوف | Merkez | Kuşatılmış iç hacim | Dış çeperlerin çevrelediği tekil ve korunaklı iç boşluk | Bir nesnenin veya bedenin bölünemez içsel haznesi |
| بطن | Komşu | İç ve gizli taraf | Bir şeyin zahirine zıt olan iç yüzü ve biyolojik karın | Dıştan görünmeyen içsel yönü ve besleyici organı vurgular |
| صدر | Komşu | Göğüs, ön hacim | Bedenin ön kısmı, yöneliş ve içsel duyguların ilk temas alanı | Duygu ve niyetlerin kabarıp taştığı veya daraldığı ön cephe |
| قلب | Komşu | İç dinamik merkez | Sürekli dönüşebilen, irade ve idrakin merkez organı | جوف içinde yer alan ve yönelişi belirleyen idrak cevheri |
| ظهر | Zıt | Dış yüzey, arka cephe | Bir nesnenin veya varlığın açıkta olan, dışa bakan yüzü | İç boşluğun ve derunî mahremiyetin tam karşıtı olan dış alan |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جوف | İç boşluk, kovuk, derun | Dış çeperlerle kuşatılmış kapalı iç hacim ve beden boşluğu | Kesin |
| Latince | Cavum, venter, interior | Kovuk, karın içi, iç derinlik | Cavum fiziksel boşluğu, interior genel iç uzamı karşılar; derunî bütünlüğü kısmen dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | Cavity, interior, bosom | Oyuk, iç boşluk, derun | Cavity anatomik boşluğu, interior genel içi, bosom manevi iç dünyayı yansıtır | Güçlü |
| Almanca | Hohlraum, Inneres | Kovuk, iç alan, derun | Hohlraum maddi boşluğu ve hacmi, Inneres insanın iç dünyasını ve derinliğini ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Cavité, intérieur | Kovuk, iç derinlik | Cavité fiziksel oyukluğu, intérieur ruhsal ve zihinsel iç dünyayı karşılar | Güçlü |
المصدر Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary ve Grimm Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| جَوْفِهِ (Tekil isim) | İnsanın gövdesindeki iç boşluk, bilinç ve kalbi barındıran tekil iç hacim | İnsanın çifte kişilik, iki zıt bağ veya fıtrata aykırı sahte aidiyet taşıyamayacağı bağlamı; Ahzâb 33:4 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İman, nifak ve kalbin tekliği meselesi | İnsanın aynı anda iki zıt itikada veya iki bağımsız irade merkezine sahip olamayacağı ilkesi | Bilincin ve hakiki yönelişin bölünmezliği |
| Fıkıh | Zıhâr, evlatlık hukuku ve ceza/tazminat hukuku | Zıhâr ile zevcenin anneye dönüşemeyeceği, yapay akrabalıkların hakiki sayılamayacağı ve vücut boşluğuna ulaşan yaraların (câife) diyeti | Biyolojik gerçeklik ile fıtrî sınırların korunması |
| Tefsir | Ahzâb 33:4 ayetinin tefsiri | Müşriklerin bazı insanlarda iki kalp bulunduğu iddiasının reddi ve insanın tek bir ontolojik öz taşıdığı | Fıtrî bütünlük ve sahte aidiyetlerin tasfiyesi |
| Hadis | Oruç, beden tasvirleri ve ahlak | Oruçta mide ve cinsel uzvun (el-ecvefân) korunması ve insanın yaratılışında iç boşluklu bir varlık olduğu vurgusu | İnsanın doyumsuzluğa açık iç zaafı ve korunması gereken hazne |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve fıtrat bütünlüğü | Bölünemez iç merkez | Tek bir ilaha teslimiyet | İnsan iç dünyasında iki zıt nihai otoriteyi barındıramaz; ihlas tek bir yönelişi zorunlu kılar | Kesin |
| İlmi | İnsan anatomisi ve bilişsel yapı | Korunaklı bedensel hazne | Hayati organları muhafaza | Bedensel boşluk hayati merkezi korur; zihinsel odaklanma tek bir bilinç hattını gerektirir | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki statü ve toplumsal aidiyet | Meşru aidiyet alanı | Sahte statüleri ilga etme | Zıhâr ve evlatlık gibi suni aidiyetler meşru kabul edilemez; siyasal bağlılık tek bir hukuki esasa dayanır | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve tasarruf yetkisi | Mülkiyetin tekil taşıyıcısı | Sorumluluğun tayini | Tek bir şahısta iki bağımsız asli irade olamayacağı gibi iktisadi sorumluluk da tekil özneye bağlanır | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Hacim, kapalı manifold ve sınır koşulları | Dış sınırlarla (çeper) çevrelenmiş, içi belirli bir potansiyel veya yük taşıyabilen ancak iki farklı zıt durumu aynı anda taşımayan tekil uzay | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Benlik bütünlüğü ve bilişsel çelişki kuramı | İnsanın aynı anda birbiriyle çelişen iki temel inancı veya kimliği benliğinde uyumlu şekilde barındıramaması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimenin sadece etten kemikten oluşan karın veya göğüs boşluğuna indirgenerek ayetin sosyolojik ve itikadi bağlamından koparılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | جوف, fıtratın bölünemezliğini, insanın aynı anda iki temel zıt eksene (hak ve batıl, gerçek anne ve zıhâr edilen eş, öz evlat ve evlatlık) bağlanamayacağını bildiren ontolojik haznedir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetin getirdiği derin fıtrî ve hukuki ilkenin göz ardı edilip salt biyolojik bir mucize veya olağanüstü anatomi tartışmasına sıkıştırılması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın tek bir fıtrat üzere yaratıldığını, iç dünyasının yapay bölünmelere veya iki yüzlü çifte aidiyetlere elverişli olmadığını tek bir somut imgeyle ortaya koyduğu için |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cahiliye döneminin zıhâr, evlatlık edinme ve kabilevi sahte bağlarını yıkan, hukuki ve fıtrî gerçekliği tesis eden Ahzâb suresi bağlamında |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın hem mümin hem münafık kalabileceği, aynı anda iki zıt efendiye mutlak sadakat duyabileceği veya suni sözleşmelerle tabii bağların değiştirilebileceği zannını düzeltir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir cismin, arazinin veya gövdenin dış çeperler tarafından çevrelenmiş, içi boş ve bir şeyleri barındırmaya elverişli korunaklı haznesi.
- Soyut anlamİnsanın idrak, niyet ve bağlılıklarının merkezi olan, çift başlılık veya çelişkili iki nihai yöneliş kabul etmeyen tekil iç hacim.
- Sistematik karşılıkOntolojik, hukuki ve itikadi düzeyde fıtratın birliği ve yapay/sahte aidiyetlerin hükümsüzlüğü ilkesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , dış çeperi ile sınırlandırılmış iç hacmi (جوف); bu hacmin taşıdığı idrak ve bilinç merkezini temsil eder. Boyutun 1 olması (), bu hacimde yalnızca tek bir merkezi yönelişin barınabileceğini gösterir. ifadesi ise birbirinden bağımsız iki ayrı idrak merkezinin veya zıt niyetin aynı iç hacimde eşzamanlı olarak yer alamayacağını matematiksel olarak modeller.