حير

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ي-رالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١٩ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بعدعقبأرضحيرحَيْرَانَهويدعونفعدونضررأتيصحبأمر

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ١٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حير

ح - ي - ر

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٠

معناه في القرآن: Şaşkın

ملاحظاتي

المعاجم(١٠)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٧٬٦٦٠
باب الحاء والراء و واي معهما ح ر و، ح ر ي، ح و ر، ح ي ر، ر ح ا، و ح ر، ر و ح، ر ي ح مستعملات حرو: الحَراوَةُ: نحو طَعْمِ الخَرْدَلِ وشِبْهِهِ. ويقال: لهذا الكُحل حَرَاوةٌ ومَضاضةٌ في العين. حرى: الحَرْيُ: النُّقصانُ بعد الزّيادة. والقمر يَحْري الأول فالأول حتّى ينقص، حَرْياً. والحَرَى- مقصور-: موضع البيض، وهو الأُفْحُوص والأُدْحِيُّ. قال: بيضةٌ زادَ هَيْقُها عن حَراها كلَّ طارٍ عليه أنْ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٣٤
حارَ يَحارُ حَيْرَةً وحَيْراً، أي تحَيَّرَ في أمره، فهو حَيْرانُ، وقوم حَُيارى. وحَيَّرْتُهُ أنا فَتَحَيَّر. وتَحَيَّرَ الماءُ: اجتمَعَ ودار. والحائِرُ: مُجتَمَع الماء، وجمعه حيرانٌ وحُورانٌ. ورجل حائِرٌ بائِرٌ، إذا لم يتَّجه لشيء. واستُحيرَ الشرابُ: أسيغ. وتَحَيَّر المكان بالماء واسْتَحارَ، إذا امتلأ. ومنه قول أبي ذؤيب: تقضَّى شبابي واسْتَحارَ شَبابُها. أي تردَّدَ فيها واجتمع. والمُسْتَحِيرُ:
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬١٠٨
(باب الحاء والياء وما يثلثهما) (حي) الحاء والياء والحرف المعتل أصلان: أحدهما خِلاف المَوْت، والآخر الاستحياء الذي [هو] ضِدُّ الوقاحة. فأمّا الأوّل فالحياة والحَيَوان، وهو ضِدُّ الموت والمَوَتَان. ويسمَّى المطرُ حياً لأن به حياةَ الأرض. ويقال ناقةٌ مُحْي ومُحْيِيَةٌ: لا يكادُ يموت لها ولد. وتقول: أتيتُ الأرضَ فأحييْتُها، إذا وجَدْتَها حَيَّةَ النّباتِ غَضَّة. والأصل الآخَر: قولهم استحييت منه
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٥٨
- يقال: حار يحار حيرة، فهو حائر وحيران، وتحير واستحار: إذا تبلد في الأمر وتردد فيه، قال تعالى: ﴿كالذي استهوته الشياطين في الأرض حيران﴾ [الأنعام/71]، والحائر: الموضع الذي يتحير به الماء، قال الشاعر: *واستحار شبابها* (البيت تمامه: *ثلاثة أحوال فلما تجرمت**علينا بهون واستحار شبابها* وهو لأبي ذؤيب الهذلي، في شرح أشعار الهذليين 1/43؛ وأساس البلاغة ص 101؛ وشطره في المجمل 1/259) وهو أن يمتلئ حتى يرى في
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٩٧
ح ي ر حار الرجل في أمره فهو حائر وحيران وامرأة حيـرى وهـم وهـن حيـارى وحيرتـه فتحيـر‏.‏ ومن المجاز‏:‏ حار الماء فـي المكـان وتحيّـر واستحـار إذا اجتمـع ووقـف كأنـه لا يـدري كيـف يجري‏.‏ وجفنة مستحيرة‏:‏ ممتلئة‏.‏ وأتانا بمرقة مستحيرة‏:‏ كثيرة الإهالة‏.‏ واستقينا مـن الحائـر والحيـران وهـو شبـه حـوض يتحيّـر فيـه مـاء المطر‏.‏ واستحار شباب المرأة إذا تم وامتلأ‏.‏ قال أبو ذؤيب‏:‏ ثلاثة أحوال
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٩٢٩
حار بَصَرُه يَحارُ حَيْرَةً وحَيْراً وحَيَراناً وتَحيَّر إِذا نظر إِلى الشيء فَعَشيَ بَصَرُهُ. وتَحَيَّرَ واسْتَحَارَ وحارَ: لم يهتد لسبيله. وحارَ يَحَارُ حَيْرَةً وحَيْراً أَي تَحَيَّرَ في أَمره؛ وحَيَّرْتُه أَنا فَتَحَيَّرَ. ورجل حائِرٌ بائِرٌ إِذا لم يتجه لشيء. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: الرجال ثلاثة، فرجل حائر بائر أَي متحير في أَمره لا يدري كيف يهتدي فيه. وهو حائِرٌ وحَيْرانُ: تائهٌ من قوم
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٢٤
* ح ي ر * * حَارَ * يحار * حَيْرَةً * و * حَيْراً * بسكون الياء فيهما تحير في أمره فهو * حَيْرانُ * وقوم * حَيَارَى * و * حَيَّرَهُ فَتَحَيَّرَ * ورجل * حَائِرٌ * بائر إذا لم يتجه لشيء و * الحِيرةُ * بالكسر مدينة بقرب الكوفة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٤٩٩
حار بصره يحار حيرة وحيرا وحيرا وحيرانا، بالتحريك فيهما، قال العجاج: حيران لا يبـرئه مـن الـحـير وحي الزبور في الكتاب المزدبر. وتحير، واستحار إذا نظر إلى الشيء فعشيى بصره. وحار واستحار: لم يهتد لسبيله. وحار يحار حيرة فهو حيران، بفتح فسكون، أي تحير في أمره. رجل حائر بائر، إذا لم يتجه لشيء. وقد جاء ذلك في حديث عمر رضي الله عنه، كما تقدم في ب-ي-ر وهو المتحير في أمره
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٬٥٦٥
حَارَ 1 حَارَ حار , [sec. pers. حِرْتَ,] aor. يَحَارُ, (S, A, Mgh, Msb, K,) and some say يَحِيرُ, but this is a mistake, (MF,) inf. n. حَيْرَةٌ (S, A, Mgh, K) and حَيَرٌ (S, Msb, K) and حَيْرٌ and حَيَرَانٌ, (K,) He was, or became, dazzled by a thing at which he looked, (T, Msb, K,) so that he turned away his eyes from it: this is the primary signification: (T, Msb:) and so ↓ تحيّر (A, * Mgh, *
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٥٧
حَارَ حَارَ ( y ) A ( n. ac. حَيْر 1 , حَيْرَةِ [ 1t ] , حَيَر [ 4 ] , حَيَرَان [ 36 ] ), a. Was confused, bewildered, dumb founded; whirled, eddied ( water ). b. [ Fī ], Was embarrassed at, by ( affair ). حَيَّرَ حَيَّرَ II , a. Confused, embarrassed, bewildered. b. Was developed, grown ( youth ). c. Was amassed ( water ). اِسْتَحْيَرَ اِسْتَحْيَرَ X , a. Was confused,
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٩ (الإجمالي: ٣٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. هوي

    الآيات المشتركة: ١ · Onların hevesleri

  2. نفع

    الآيات المشتركة: ١ · Fayda eder

  3. ردد

    الآيات المشتركة: ١ · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür

  4. ضرر

    الآيات المشتركة: ١ · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir

  5. عقب

    الآيات المشتركة: ١ · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir

  6. شطن

    الآيات المشتركة: ١ · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir

  7. صحب

    الآيات المشتركة: ١ · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…

  8. سلم

    الآيات المشتركة: ١ · “Süllem” merdiven demektir

  9. دون

    الآيات المشتركة: ١ · Dane, inek yavrusuna denir

  10. دعو

    الآيات المشتركة: ١ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  11. بعد

    الآيات المشتركة: ١ · Baid uzak demektir

  12. أمر

    الآيات المشتركة: ١ · Murar acı bir ağacın adıdır

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. … إِذْ هَدَانَا اللَّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّيَاطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرَانَ لَهُ أَصْحَابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنَا قُلْ إِنَّ …

    Şaşkın

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحير
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef
Bağlamsal Yakın Köklerحور, تيه, ضلل
Zıt Kökهدي
Çekirdek Özet 1Suyun bir çukurda toplanıp akacak yer bulamaması ve kendi içinde dönüp durması
Çekirdek Özet 2Kılavuzsuz kalarak doğru yönü kaybetme ve çelişkili çağrılar arasında bocalama
Çekirdek Özet 3İstikamet ve hidayet rehberliği olmadığında zihinsel ve iradi hareketin tükenmesi
Kritik Hata RiskiAnlamı basit bir fikir kararsızlığı sanıp ontolojik yön kaybı ve kilitlenme boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حيCanlılık, kıpırdanış, doğrultudan sapma veya yöne yönelme hareketi (حيد, حيص, حيف, حيي)رKökün sonuna gelen harf, harekete tekrarlanma, kendi ekseninde dönme ve dairesel bocalama boyutu kazandırmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حçit, duvarÇevirme, sınır çekme, dışarıya akışı engelleme ve hapsetme
يel ve kolİrade, uzanma, çabalama ve yön bulma gayreti
رinsan başıBaş, zihin, ilk yöneliş ve tefekkür merkezi
حيرKapalı bir sınır içinde (çit/duvar) iradenin (el) ve zihnin (baş) açık bir çıkış bulamayarak kendi etrafında dönüp bocalama hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun derin ve kapalı bir arazi çukurunda toplanıp akıntı oluşturamaması, kendi üzerine dönmesi; aşırı ışıktan veya güzellikten gözün kamaşarak net göremez hale gelmesi
Cahiliye şiiri kullanımıKays b. el-Huteym beytinde suyun birikip dönemlendiği çukur ve havuz anlamında geçer: تَخْطُو على بَرْدِيّتين غذاهُما / غَدِق بساحَةِ حَائر يَعْبوبِ
Erken Arapça kullanımEbû Züeyb el-Hüzelî şiirinde gençliğin dolup taşması anlamında kullanılır: ثلاثة أحوال فلما تجرمت / علينا بهون واستحار شبابها; ayrıca Hz. Ömer'in bir rivayetinde yönsüz kalmış kimse hakkında رَجُلٌ حَائِرٌ بَائِرٌ ibaresi yer alır

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, el-Müfredât.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde حير kökü, dairesel hareket, göz kamaşması, rengin solması veya beyazlaşması ile sınırlandırılmış alan tasvirleriyle kesişen bir semantik alana sahiptir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında yer alan soydaş köklerde (özellikle Aramice חור / ḥwr) beyazlaşma, solgunluk, utanma veya şaşkınlıktan ötürü yüzün sararması/kamaşması manaları öne çıkar. Arapçada ise kök, suyun bir havuzda toplanıp gidecek yön bulamaması (hâir) somut tabiat olayından hareketle, aklın ve gözün yön tayin edemeyerek aynı noktada dönüp durması, donakalması ve rotasız kalması ekseninde yetkinleşmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر HALOT, Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSuyun toplanıp akışsız kalması ve gözün kamaşmasıAkışkanın göllenmesinden zihnin yön tayin edemeyişine uzanan somut-soyut anlam geçişiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami dillerinde kamaşma, renk solması ve donakalma bağıGözün netlik yitirmesi ile yön kaybı arasındaki anlamsal ortaklıkGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfroasyatik üst ailede doğrulanabilir köken ilişkisi tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حيرAnlamlıBocalama, dairesel şaşkınlıkSuyun havuzda dönüp durması, yönsüz kalmaHedef kök; Kur'an'da geçer
حريAnlamlıUygunluk, kastetmeBir amaca veya değere yönelip onu aramaKur'an'da geçer
يحرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
يرحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
رحيAnlamlıDeğirmen taşı, dönmeKendi ekseni etrafında dairesel hareket yapmaDairesel hareket bakımından hedef kökle ilintilidir; Kur'an'da geçmez
ريحAnlamlıRüzgâr, koku, ferahlıkHavanın hareketi, esinti ve canlanmaKur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حيرMerkezYön yitimi, dairesel bocalamaÇıkış yolu bulamayıp aynı sınır içinde dönüp durmakÇelişkili yönler arasında kalarak açık bir hat tutturamama hali
حورKomşuGeri dönüş, noksanlaşmaBir noktaya ulaştıktan sonra gerisin geriye dönmekحور başa dönmeyi, حير ise yön tayin edemeyip bocalamayı ifade eder
تيهKomşuÇölde kaybolma, hedefsizlikGeniş bir arazide hedefi tamamen unutup savrulmakتيه sınırsızlıkta yok oluşu, حير ise kilitlenip çaresiz kalmayı belirtir
ضللKomşuYoldan sapmaVar olan doğru bir rotadan ayrılıp batıla gitmekضلل yanlış yolda ilerlemektir; حير hiçbir yolda yürüyememe krizidir
هديZıtDoğru yol gösterme, ulaştırmaBelirli ve açık bir hedefe doğrudan kılavuzluk etmekKararsızlığı ve yönsüzlüğü ortadan kaldıran açık istikameti kurar

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحيرBocalama, dairesel yönsüzlükSuyun çıkış bulamayıp dönmesi gibi zihnin kilitlenmesiKesin
LatincePerplexus, haesitāreDolanık, kararsız kalmaBocalama ve takılıp kalmayı içerir; fiziksel akışkan döngüsü imgesini tam vermezGüçlü
İngilizceBewildered, disorientedYönünü şaşırmış, afallamışYön ve bağlam kaybını tam karşılar; göllenme çekirdeğini dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaRatlos, orientierungslosÇaresiz, yönsüzRota ve akıl çaresizliğini aktarır; fiziksel havuz metaforunu taşımazGüçlü
FransızcaDésemparé, désorientéYönsüz kalmış, ne yapacağını bilmezRuhsal çaresizlik ve rota kaybını verir; kökün su birikintisi tabanını içermezGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حَيْرَانَŞeytani ayartılarla çölde yönünü şaşırmış, dostlarının doğru yol çağrısına rağmen bocalayan kimsenin haliTevhid çağrısına sırt çevirip şirke düşen insanın ontolojik kilitlenmesi; En'âm 6:71

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstidlal ve şüphe kriziDelillerin denkliği durumunda aklın duraksaması ve hakikati kavrayamama haliZihni felç ve delilsizlik bocalaması
FıkıhKıble ve yol tayiniBilinmeyen arazide namaz kılarken yön tayininde ictihad zorunluluğuAmeli kararsızlık ve kılavuzsuzluk
TefsirTemsili anlatımTevhid ile şirk arasındaki savrulmanın çöldeki şaşkın adam metaforuyla izahıKılavuzsuz insanın helak tehlikesi
HadisFitne dönemleri tasviriFitneler zuhur ettiğinde insanların nereye yöneleceklerini bilemeyişiToplumsal istikamet kaybı ve girdap

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy rehberliğiİstikamet kaybıHedefsiz kalmaVahyin açık kılavuzluğu reddedildiğinde insanın bâtıl fırkalar arasında kilitlenmesiKesin
İlmiMetodoloji inşasıÇıkmaz döngüİlerlemeyi durdurmaAksiyomların veya ölçütlerin yitirilmesiyle teorik bilginin kısır döngüde tükenmesiGüçlü
SiyasiYönetim ve vizyonKarar felciOtorite zaafıÇelişkili iç ve dış baskılar karşısında karar mekanizmasının bloke olmasıGüçlü
İktisadiPiyasa güveniLikidite durgunluğuDolaşım tıkanıklığıRisk ve belirsizlik sebebiyle sermayenin yatırıma akamayıp atıl kalmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGirdap ve limit döngüsü dinamiğiDış tahliye hattı bulunmayan bir akışkanın kapalı yörüngede dönerek iş üretmeksizin enerjisini tüketmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKarar felci ve anomi haliBireyin veya grubun çelişkili uyarıcılar karşısında eylemsizliğe düşerek kendi içine kapanmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı masum bir tefekkür hayreti, mistik bir cezbe veya sıradan bir merak duygusu gibi algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamحير kökü, ontolojik bir kopuşu, şeytani savrulmayı ve hidayet davetine rağmen doğrusal adım atamayan felç durumunu temsil eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyette yer alan varoluşsal tehlikeyi göz ardı ederek, şaşkınlık halini entelektüel bir yetkinlik veya tabii bir arayış aşaması sanmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın temel kavramı olan "hidayet" (doğrusal rota) olgusunun yokluğunda insanın içine düşeceği helak edici girdabı somutlaştırdığı için vazgeçilmezdir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İmanın açık istikameti ile şirkin kafa karışıklığını karşılaştıran temsil ayetlerinde belirleyicidir (En'âm 6:71).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vahiyden ve nebevî rehberlikten uzaklaşmanın insanı özgürlüğe değil, iradi felce ve kendi içinde tükenen bir döngüye mahkûm edeceğini gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSuyun kapalı bir çukura hapsolarak çıkış bulamaması ve kendi üzerine dönüp durması; çöldeki yolcunun izini kaybedip rotasız kalması.
  • Soyut anlamDışsal bir hidayet vektörü olmaksızın, çelişkili çekim kuvvetleri arasında kalan iradenin doğrusal ilerleme sağlayamayarak kapalı bir döngüde kilitlenmesi.
  • Sistematik karşılıkNet kuvvetlerin dengelenememesi sonucu ilerleme hızının sıfırlanması ve sistemin kapalı bir yörüngede dönerek tükenmesi.
  • LaTeX modeliv⃗=∑i=1nF⃗i=0⃗  ⟹  ∮Cr⃗⋅ds⃗≠0
  • LaTeX açıklamasıModelde F⃗i bireye etki eden çelişkili çağrı ve sahte yönelimleri gösterir. Bu kuvvetlerin doğrusal bir hareket oluşturamaması (v⃗=0⃗) ilerlemenin durduğunu ve yönün kaybolduğunu ifade eder. Formülün devamındaki kapalı eğri integrali (∮Cr⃗⋅ds⃗≠0) ise hareketin açık bir menzile akmak yerine, kapalı bir C yörüngesinde kendi içine dönen bir bocalama ve girdap hali ürettiğini simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح