خسف

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: خ-س-فالصيغ: ٦ · الجذور المجاورة: ٤٩ · الآيات: ٨ · السور: ٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بسطمسيلَخَسَفَنَخْسِفْخسفحصبوَخَسَفَأرضيَخْسِفَمنيقمركسففَخَسَفْنَاصيحغرق

الجذرالصيغ ٦الآيات ٨السور ٧المجاورة ٤٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

خسف

خ - س - ف

جذر
  • الورود: ٨
  • الآيات: ٨
  • الصيغ: ٦
  • المعاجم: ١٣

Hesf : Derin sulu çukurdur.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hesf : Derin sulu çukurdur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٣٩٢
باب الخاء والسين والفاء معهما خ س ف، خ ف س، س خ ف، ف س خ مستعملات خسف: الخَسْفُ: سُؤُوخُ الأرض بما عليها من الأشياء... انْخَسَفَتْ به الأرض، وخسفها الله به. وعين خاسفة: فقئت، وغابت حدقتها. وبئر خسيفٌ مخسوفة، أي: نقب جبلها عن عيلم الماء فلا تنزف أبداً، وهن الأخسفة. وناقة خسيفٌ: غزيرة سريعة الإنقطاع من اللبن في الشتاء. والخَسيفُ من السحاب: ما نشأ من قبل العين، أي: من قبل المغرب الأقصى عن يمين
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٧٨
خَسَفَ المكان يَخْسِفُ خُسوفاً: ذهَبَ في الأرض. وخَسَفَ الله به الأرض خَسْفاً، أي غاب به فيها. ومنه قوله تعالى: "فَخَسَفْنا به وبدارِهِ الأرضَ". وخَسَفَ في الأرض وخُسِفُ به. وخُسوفُ العين: ذَهابها في الرأس. وخُسوفُ القمر: كسوفه. قال ثعلبٌ: كَسَفِتِ الشمسُ وخَسَفَ القمر هذا أجود الكلام. والخَسْفُ: النقصانُ. يقال رضي فلانٌ بالخَسْفِ، أي بالنقيصة، وبات فلانُ الخَسْفَ، أي جائعاً. ويقال سامه الخَسْفَ،
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٠٥١
خ س ف خسف ، خفس ، سخف ، فسخ : مستعملة . خسف : أبو عُبيد _ عن الأصمعي _ الْخَسْفُ : النُّقْصان . أبو عبيد : قال : الْخَاسِفُ : المَهْزُول . وأخبرني المنذريُّ _ عن أبي الهيثم _ أنه قال : الْخَسْفُ : الْجُوعُ . والْخَاسِفُ : الجَائِعُ . وأنشد قَوْلَ أَوْسٍ : أَخُو قُتُراتٍ قَدْ تَبَيَّنَ أَنَّهُ إذَا لَمْ يُصِبْ لَحْماً مِنَ الوَحْشِ خَاسِفُ قال : وخَسَفَتِ الشَّمْسُ وكَسَفَتْ : بمعنىً واحد . قال :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٤٦٨
(باب الخاء والسين وما يثلثهما) (خسف) الخاء والسين والفاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على غموض وغُؤور، وإليه يرجعُ فُروع الباب. فالخَسْف والخَسَف([1]). غموضُ ظاهرِ الأرض. قال الله تعالى: ﴿فَخَسَفْنَا بِهِ وَبِدَارِهِ الأَرْضَ﴾ [القصص 81]. ومن الباب خُسوفُ القَمَر. وكان بعضُ أهل اللُّغة يقول: الخُسوف للقمر، والكُسوف للشمس. ويقال بئرٌ خَسِيفٌ([2])، إذا كُسِرَ جِيلُها([3]) فانهارَ ولم يُنتَزَحْ ماؤُها.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٠٥
- الخسوف للقمر، والكسوف للشمس (وهذا قول ثعلب: اللسان: خسف)، وقال بعضهم: الكسوف فيهما إذا زال بعض ضوئهما، والخسوف: إذا ذهب كله. ويقال خسفه الله وخسف هو، قال تعالى: ﴿فخسفنا به وبداره الأرض﴾ [القصص/81]، وقال: ﴿لولا ان من الله علينا لخسف بنا﴾ [القصص/82]، وفي الحديث: (إن الشمس والقمر آيتان من آيات الله لا يخسفان لموت أحد ولا لحياته) (الحديث أخرجه البخاري في باب الصلاة في كسوف القمر 2/547، وأبواب أخرى
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٠٨
خ س ف خَسَفَ القمر‏.‏ وخسفت الأرض وانخسفت‏:‏ ساخت بما عليها وخسف الله بهم الأرض‏.‏ ومن المجاز‏:‏ سامه خسفاً‏:‏ ذلاً وهواناً ورضى بالخسف‏.‏ وبات على الخسف‏:‏ على الجوع‏.‏ وشربوا على الخسف‏:‏ على غير ثفل‏.‏ وعين خاسفة‏:‏ فقئت حتى غابت حدقتها في الرأس وخسفت عينه وانخسفت‏.‏ وخسف بدنه‏:‏ هـزل وفلـان بدنـه خاسـف ولونـه كاسـف‏.‏ قـال يصف صائداً‏:‏ أخو قترات قد تبين أنـه إذا لم يصب لحماً من الوحش
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٤٩٨
الخسف: سُؤُوخُ الأَرض بما عليها. خَسَفَتْ تَخْسِفُ خَسْفاً وخُسوفاً وانْخَسَفَتْ وخَسَفَها اللّه وخَسَف اللّه به الأَرضَ خَسْفاً أَي غابَ به فيها؛ ومنه قوله تعالى: فَخَسَفْنا به وبدارِه الأَرضَ. وخَسَفَ هو في الأَرض وخُسِفَ به، وقرئ: لخُسِف بنا، على ما لم يسمَّ فاعله. وفي حرف عبد اللّه: لا نْخُسِفَ بنا كما يقال انْطُلِقَ بنا، وانْخَسَفَ به الأَرضُ وخَسَفَ اللّه به الأَرضَ وخَسَفَ المكانُ يَخْسِفُ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٢٦
* خ س ف * * خَسَفَ * المكان ذهب في الأرض وبابه جلس وخسف الله به الأرض من باب ضرب أي غاب به فيها ومنه قوله تعالى ﴿فخسفنا به وبداره الأرض﴾ وخسف هو في الأرض وخُسِفَ به وقُرئ ﴿لخُسف بنا﴾ على ما لم يسم فاعله وفي حرف عبد الله لانخسف بنا كما يقال انطلق بنا و * خُسُوفُ * القمر كسوفه قال ثعلب كسفت الشمس وخسف القمر هذا أجود الكلام
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٣٨٦
خسف المكان، يخسف، خسوفا: ذهب في الأرض، نقله الجوهري. قال: و خسف القمر: مثل كسف. أو كسف للشمس، وخسف للقمر، قال ثعلب: هذا أجود الكلام. أو الخسوف: إذا ذهب بعضهما، والكسوف كلهما، قاله أبو حاتم. وفي الحديث: إن الشمس والقمر لا يخسفان لموت أحد ولا لحياته يقال: خسف القمر، بوزن ضرب: إذا كان الفعل له، وخسف، على ما لم يسم فاعله، ويقال: خسوف الشمس: دخولها في السماء، كأنها تكورت في جحر. قال ابن الأثير:
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٬٩٩٣
خَسَفَ 1 خَسَفَ خسف , aor. خَسِفَ , (JK, S, Msb, K,) inf. n. خَسْفٌ, (JK,) or خُسُوفٌ, (S, K,) or both; (Msb;) [and ↓ انخسف;] It (a place) sank, (JK, Msb,) or went away, into the ground, or earth, (S, Msb, K,) with what was upon it. (JK.) You say, الأَرْضُ ↓ انخسف, [and خَسَفَت,] The ground sank [into the earth] with what was upon it. (TA.) And بِهِ الأَرْضُ ↓ انخسفت, (JK,) or به الارض ↓ انخسف,
رابط المدخل

خَسَفَ 1 خَسَفَ خسف , aor. خَسِفَ , (JK, S, Msb, K,) inf. n. خَسْفٌ, (JK,) or خُسُوفٌ, (S, K,) or both; (Msb;) [and ↓ انخسف;] It (a place) sank, (JK, Msb,) or went away, into the ground, or earth, (S, Msb, K,) with what was upon it. (JK.) You say, الأَرْضُ ↓ انخسف, [and خَسَفَت,] The ground sank [into the earth] with what was upon it. (TA.) And بِهِ الأَرْضُ ↓ انخسفت, (JK,) or به الارض ↓ انخسف, and خُسِفَ به الارض, (TA,) and خَسَفَتْ, (Msb in art. سوخ,) The ground sank with him, or it: (JK:) or the ground, or earth, [swallowed up him, or it; or] took and enclosed him, or it. (TA.) And البِئْرُ ↓ انخسفت The well [sank and collapsed; or] went away into the earth with its casing of stones and wood. (Mgh.) And خَسَفَ فِى الأَرْضِ and خُسِفَ بِهِ [He, or it, sank into the ground, or earth, and became swallowed up, or enclosed, or concealed, therein]. (S.) It is said in the Kur [xxviii. 82], accord. to one reading, لَخُسِفَ بِنَا [We had been swallowed up by the earth]: (S:) accord. to another reading, (that of 'Abd-Allah, S, i. e. Ibn-Mes'ood, TA,) بنا ↓ لَانْخُسِفَ, (S, K,) in the pass. form; (K;) [meaning the same;] like as one says, اُنْطُلِقَ بنا. (S.) You say also, خَسَفَتْ عَيْنُ المَآءِ The spring of water sank, or went away, into the earth. (Msb, K. *) And العَيْنُ ↓ انخسفت The eye sank, or became depressed, in the head; syn. غَارَتْ; (Msb in art. غور;) [and so خَسَفَت, inf. n. خُسُوفٌ; for] خُسُوفُ العَيْنِ signifies The eye's going away into the head: (S:) or ↓ انخسفت signifies its black, or part surrounded by the white, disappeared in the head: (Mgh:) or this last, (K,) as quasi-pass. of the trans. v. خَسَفَ, (TA,) (tropical:) it (the eye) became blind; as also ↓ أَخْسَفَت; (K, TA;) and [in like manner] خَسَفَت (assumed tropical:) it (the eye) lost its light [or sight]. (Msb.) ― -b2- [Hence, app.,] خَسَفَ القَمَرُ, inf. n. خُسُوفٌ; (S, Msb, K;) and خُسِفَ; (TA;) (assumed tropical:) The moon [suffered eclipse, or became eclipsed, or] lost its light, or part of its light; (Msb;) i. q. كَسَفَ: (S, * Msb, * K:) and خَسَفَتِ الشَّمْسُ and كَسَفَت both signify the same [i. e. the sun suffered eclipse, &c.]: (Mgh:) or one says كَسَفَت of the sun, and خَسَفَ of the moon, (Th, S, Msb, K,) accord. to the more approved usage: (Th, S, Msb:) or, in the common conventional language, الكُسُوفُ is the partial loss of the light of the sun, and الخُسُوفُ is the total loss of the light thereof: (AHلt, Msb:) or الخسوف is the partial loss of the light of the sun, and الكسوف is the total loss thereof, (K, TA,) accord. to AHلt: (TA:) الخسوف often occurs in the trads., as said of the sun; though the term commonly known in the classical language is الكسوف [in this case]: and it is said in a trad., اـِنَّ الشَّمْسَ وَ القَمَرَ لَايَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ أَوْ لِحَيَاتِهِ [Verily the sun and the moon suffer not eclipse for the death of any one or for his life]; predominance being in this instance attributed to the moon, as being masc., over the sun, which is fem. (IAth.) ― -b3- Also, inf. n. خَسْفٌ, (assumed tropical:) It (a thing) became defective or deficient; suffered loss or diminution. (K.) ― -b4- (tropical:) It (the body) became lean, or emaciated. (TA.) And خَسَفَتْ, said of camels and of sheep or goats, (tropical:) They became lean, or emaciated. (TA. [This meaning is there indicated, but not clearly expressed. See خَسْفَةٌ. Accord. to the KL, the inf. n. خَسْفٌ signifies The being vile, abject, or contemptible: and also the being lean, or emaciated: and hence Golius, on that authority, has rendered the verb as meaning vilis et macer fuit.]) ― -b5- Also (assumed tropical:) It (the colour, or complexion, of a person) became altered, or altered for the worse. (TA.) ― -b6- And (tropical:) It (a thing, K, as, for instance, a roof, TA) became pierced with a hole, or rent; (K, TA;) as also ↓ انخسف. (TA.) ― -b7- And, خَسَفَت, said of a she-camel, (tropical:) She, after yielding abundant milk, soon stopped [its flow] in winter. (K, TA.) ― -b8- And, said of a well, It was, or became, such as is termed خَسِيفٌ [q. v.]. (TA.) ― -b9- And خَسَفَ, said of a man, (tropical:) He recovered from a disease. (IDrd, K, TA.) -A2- خَسَفَ, (JK, Msb, TA,) aor. خَسِفَ , (Kur xvi. 47, &c,) inf. n. خَسْفٌ, He (God) made a place, (JK, Msb,) or the ground, (TA,) to sink, (JK, Msb, TA,) or go away, into the earth, (Msb,) with what was upon it. (JK, TA.) And خَسَفَ بِهِ الأَرْضَ, (S, K,) inf. n. خَسْفٌ, (S,) He (God) made him, or it, to disappear in the earth, or ground: (S, K:) [or made the earth, or ground, to sink with, and swallow up, him, or it:] whence, in the Kur [xxviii. 81], فَخَسَفْنَا بِهِ وَبِدَارِهِ الأَرْضَ [And we made the ground to sink with, and swallow up, him and his mansion]. (S.) And خَسَفْتُ عَيْنَ المَآءِ I made the spring of water to sink, or go away, into the earth. (Msb.) ― -b2- خَسَفَ عَيْنَ فُلَانٍ, (K, TA,) aor. خَسِفَ , inf. n. خَسْفٌ, (TA,) (tropical:) He put out, or blinded, the eye of such a one, (K, * TA,) so that the black, or part surrounded by the white, disappeared in the head. (TA.) ― -b3- خَسَفَ الشَّىْءَ, (K,) aor. and inf. n. as above, (TA,) (tropical:) He made a hole in, or rent, the thing. (K, TA.) ― -b4- And (assumed tropical:) He cut, or cut off, the thing. (K.) ― -b5- خَسَفَ البِئْرَ, (K,) inf. n. as above, (TA,) (assumed tropical:) He dug the well in stones, so that it yielded an abundant and unceasing flow of water: (K, TA:) or he dug the well by piercing through its mountain [or rock] to the water beneath so that it would never become exhausted: or he dug the well so as to reach an unceasing, or a copious, source of water. (TA.) Hence the saying of 'Omar, in reply to a question of El-'Abbلs respecting the poets, اِمْرَأُ القَيْسِ سَابِقُهُمْ خَسَفَ لَهُمْ عَيْنَ الشِّعْرِ, i. e. (assumed tropical:) [Imra-el-Keys is he who has the precedence of them:] he has made the source of poetry to well forth abundantly to them. (TA.) ― -b6- خَسَفَ النَّاقَةَ, inf. n. as above, (tropical:) He (God) made the she-camel, after yielding abundant milk, soon to stop [its flow] in winter. (K, TA.) ― -b7- خَسْفٌ also signifies The confining a beast without fodder: (K, TA:) or making a beast to pass the night without fodder: (Ham p. 290:) and (hence, TA) (tropical:) the constraining a man to do that which he dislikes, or hates; (JK, Ham ibid., K, TA;) as also خُسْفٌ: (JK:) and (hence, Ham) (tropical:) the lowering, humbling, or abasing, another: (Ham, * K, TA:) whence, سُمْتُهُ الخَسْفَ, (Ham,) or سَامَهُ خَسْفًا, &c.: [explained below: see خَسْفٌ:] (TA:) and the verb of خَسْفٌ in these three senses is خَسَفَ. (T, K.)

أَخْسَفَتِ العَيْنُ 4 أَخْسَفَتِ العَيْنُ ذ : see 1. -A2- اخسف, said of a well-sinker, (assumed tropical:) He found his well to be such as is termed خَسِيف [q. v.]: (JK:) or he produced an abundant flow of water. (TA.)

7 اـِنْخَسَفَ see 1, in nine places.

خَسْفٌ خَسْفٌ خسف [an inf. n. of 1: and hence several of the significations here following.] Deep places in the ground (عُمُوقُ ظَاهِرِ الأَرْضِ; in the CK عُمُوقُ ماءِ الارضِ); as also ↓ خُسْفٌ. (K, TA.) ― -b2- The place whence the water of a well issues. (AZ, S, K.) In the following saying of Sل'ideh El-Hudhalee, أَلَا يَا فَتَى مَا عَبْدُ شَمْسٍ بِمِثْلِهِ يُبَلُّ عَلَى العَادِى وَ تُؤْبِى المَخَاسِفُ the last word is pl. of خَسْفٌ [app. as signifying A source of water], after the manner of مَشَابِهُ and مَلَامِحُ: (TA:) the meaning is, [Truly, O young man, what is 'Abd-Shems? i. e.] how great a person is 'Abd-Shems! by the like of him the enemy is overcome [and the sources of water become difficult of access]. (M in art. بل.) ― -b3- A cloud, or collection of clouds, that has risen and appeared from the direction of the extreme west, [as North-western Africa is called by the Arabs,] from [the quarter of] the right of the Kibleh [to one who is on the north-east of Mekkeh, towards El-'Irلk]: (Lth, K:) or it signifies, (JK, TA,) [and] so ↓ خِسْفٌ and ↓ خَسِيفٌ, (K,) a cloud, or collection of clouds, that has risen and appeared مِنْ قِبَلِ العَيْنِ, bearing much water; (JK, K, TA;) i. e., from [the quarter of] the right of the Kibleh [as explained above]. (TA.) -A2- (tropical:) Deficiency, or imperfection; a fault; or a low, or base, quality; (S, K, TA;) as also ↓ خَسِيفَةٌ. (TA.) One says, رَضِىَ فُلَانٌ بِالخَسْفِ (tropical:) Such a one was content with deficiency, or imperfection; &c. (S, TA.) ― -b2- (assumed tropical:) Leanness, or emaciation; (TA;) as also ↓ خَسِيفَةٌ. (JK.) ― -b3- [See also 1, last sentence. ― -b4- Hence,] بَاتَ القَوْمُ عَلَى الخَسْفِ (tropical:) The party passed the night in a state of hunger, not having anything wherewith to feed themselves: (TA:) and بَاتَ فُلَانٌ الخَسْفَ (tropical:) Such a one passed the night hungry: (S, K, TA:) and شَرِبْنَا عَلَىٰ الخَسْفِ (tropical:) We drank without eating. (IAar, IDrd, K, TA.) A poet says, بَتْنَا عَلَى الخَسْفِ لَا رِسْلٌ نُقَاتُ بِهِ حَتَّى جَعَلْنَا حِبَالَ الرَّحْلِ فُصْلَانَا [We passed the night in a state of hunger: there was no milk wherewith we might be fed, until we made the ropes of the camel's saddle to serve as young camels]: i. e. we had no food until we bound the she-camels with ropes in order that they might yield us milk [as though they had young ones to suckle], and we might feed ourselves with their milk. (O, TA.) [See also another ex., in a verse of Dhu-r-Rummeh, cited voce اـِلَّا, p. 78.] ― -b5- [Hence, also,] سَامَهُ خَسْفًا and ↓ خُسْفًا, (S, K,) and سَامَهُ الخَسْفَ, (S, Msb,) (tropical:) He brought upon him abasement, or ignominy: (S, Msb, K:) or he required, or constrained, him to do an affair of difficulty; and to become in a state of abasement, or ignominy. (S, TA.) [See also two similar phrases voce خُطَّةٌ.] ― -b6- [And hence,] خَسْفٌ signifies also (assumed tropical:) Wrong, wrongdoing, injustice, injuriousness, or tyranny. (TA.) [And سَامَهُ خَسْفًا, or الخَسْفَ, sometimes means (assumed tropical:) He brought upon him wrong, &c.] -A3- See also the next paragraph.

خُسْفٌ خُسْفٌ خسف : [see 1, last sentence: and] see خَسْفٌ, in two places. ― -b2- دَعِ الأَمْرَ بِخُسْفٍ means (assumed tropical:) Leave thou the thing, or affair, as it is. (Sgh, K.) -A2- The [fruit called] جَوْز, which is eaten; [i. e. the walnut, or walnuts;] (AA, AHn, K;) of the dial. of the people of Esh-Shihr; (AA;) as also ↓ خَسْفٌ: (AA, K:) accord. to ISd, the former is the correct word: (TA:) n. un. with ة. (JK.)

خِسْفٌ خِسْفٌ خسف : see خَسْفٌ.

خَسْفَةٌ خَسْفَةٌ خسف خسفه خسفة [app. A leanness, or an emaciation: see 1, and see also خَسْفٌ]: this befalls camels, and sheep or goats, in the heat and in the cold. (A, TA.) -A2- Also sing. of ↓ أَخَاسِيفُ, (JK,) which signifies Soft tracts of land: (S, K, * TA:) or level lands: (JK:) and one says also ↓ أَخَاسِفُ [and thus the word is written in the CK]. (Fr, TA.) One says, مِنَ الأَرْضِ ↓ وَقَعُوا فِى أَخَاسِيفَ They became in soft tracts of land. (S.) [See also أَخَاشِفُ, in art. خشف.]

خَسَوفٌ خَسَوفٌ خسوف : see the next paragraph.

خَسِيفٌ خَسِيفٌ خسيف (tropical:) A spring, or source, (عَيْنٌ, [shown in the TA to have this meaning here,]) sinking, or going away [into the earth]; as also ↓ خَاسِفٌ; (K, TA;) in like manner without ة. (TA.) ― -b2- (assumed tropical:) A well (بِئْرٌ) dug in stones, so that it yields an abundant and unceasing flow of water; (S, K;) as also خَسِيفَةٌ and ↓ خَسُوفٌ and ↓ مَخْسُوفَةٌ; (K;) or, as some say, خَسِيفٌ only: (TA:) or this signifies a well pierced through its mountain [or rock] to the water beneath so that it never becomes exhausted; (JK, TA;) as also ↓ مَخْسُوفَةٌ: (JK:) or a well dug so as to reach an unceasing, or a copious, source of water: (TA:) pl. [of pauc.] أَخْسِفَةٌ (JK, K) and [of mult.] خُسُفٌ. (S, K.) ― -b3- (tropical:) A she-camel that yields abundant milk, but soon stops [its flow] in winter. (K, TA.) [And] with ة, (assumed tropical:) A she-camel that yields abundant milk. (JK.) ― -b4- See also خَسْفٌ. ― -b5- عَيْنٌ خَسِيفَةٌ (Mgh, K, TA) and ↓ خَاسِفَةٌ (JK, Mgh) (tropical:) An eye put out, or blinded; (JK, K, TA;) of which the black, or part surrounded by the white, has disappeared in the head. (JK, Mgh, TA.) -A2- الخَسِيفَان, thus correctly written, as in the L, and so in the Nawلdir of Aboo-'Amr Esh-Sheybلnee, and in the Tedhkireh of Aboo-'Alee El-Hejeree, who asserts that the ن is the ن of the dual, and in one dial. with damm, [so that the word is written الخَسِيفَانِ and الخَسِيفَانُ,] and on whose authority is mentioned the saying هُمَا خَلِيلَانُ, with damm to the ن, [so that each is a dual in form, though not in signification,] but in the O and the K ↓ الخَيْسَفَانُ, [in the CK الخِيسَفَانُ,] with fet-h to the س, and [↓ الخَيْسُفَانُ,] with damm to that letter, (TA,) Bad dates: (O, K:) so in the Nawلdir and Tedhkireh above mentioned: (TA:) or a palm-tree that bears a small quantity of fruit, and of which the unripe dates turn bad. (O, K.)

خَسِيفَةٌ خَسِيفَةٌ خسيفه خسيفة [as an epithet, fem. of خَسِيفٌ, q. v.:] as a subst.: see خَسْفٌ, in two places.

خَاسِفٌ خَاسِفٌ خاسف , and its fem., with ة: see خَسِيفٌ, in two places. ― -b2- Also (tropical:) Lean, or emaciated. (S, K.) ― -b3- (assumed tropical:) A body altered, or altered for the worse. (A, TA.) (assumed tropical:) A man (JK) altered, or altered for the worse, in colour, or complexion, (JK, Ibn-'Abbلd, K,) and in aspect. (JK.) ― -b4- (tropical:) Hungry. (AHeyth, TA.) ― -b5- (assumed tropical:) A boy light, or active, (K, TA,) and brisk, lively, or sprightly; as also خَاشِفٌ. (TA.) ― -b6- (assumed tropical:) A man convalescent; or recovering from disease; syn. نَاقِهٌ: (AA, K: [see 1:]) pl. خُسُفٌ. (K.)

الخَيْسَفَانُ الخَيْسَفَانُ الخيسفان and الخَيْسُفَانُ: see خَسِيفٌ.

أَخَاسِفُ أَخَاسِفُ ذ and أَخَاسِيفُ: see خَسْفَةٌ, in three places.

المُخَسَّفُ المُخَسَّفُ المخسف The lion. (TS, K.)

مَخْسُوفَةٌ مَخْسُوفَةٌ مخسوفه مخسوفة , applied to a well: see خَسِيفٌ, in two places.

المَخَاسِفُ المَخَاسِفُ المخاسف : see خَسْفٌ.

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٩٤
خَسَفَ خَسَفَ I ( n. ac. خُسُوْف 27 ), a. Sank. b. Became eclipsed ( moon ). c. ( n. ac. خَسْف 1 ), Caused to sink, sank ( a well ). d. Put out ( an eye ). اِنْخَسَفَ اِنْخَسَفَ VII , a. see I (a) , ( b ). خَسْف خَسْف 1 , a. Depreciation. b. Sinking, wasting away. c. Depression, hollow; pool of water. خَاْسِف خَاْسِف 21 , ( pl. خُسُف 10 ), a. Lean, emaciated; wasting away. b.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٢٬٧٣٣
خسف خَسَفَ - يَخْسِفُ خَسَفَ - يَخْسِفُ + كائن + مكاناً أو شيئاً: يدفعه بقوة ليغور في فجوة مختفياً: يدفعه بقوة شديدة تجعله يضطرب ويختلج ثم يغور ويغيب ويختفي في فجوة داخل شيء أو خلفه ﴿وَخَسَفَ الْقَمَرُ﴾: التقدير: وَخَسَفَ الْقَمَرُ الناسَ أو البرَّ: كناية عن زيادة جاذبيته حتى يرتفع المد البحري فيبتلع الأرض وتغور فيه: وهي تشبه قوله{
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٦)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٩ (الإجمالي: ٧١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حصب

    الآيات المشتركة: ٢ · Hasb (sad) : Çakıl demektir

  2. أرض

    الآيات المشتركة: ٥ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  3. مور

    الآيات المشتركة: ١ · Sallanır

  4. كسف

    الآيات المشتركة: ١ · “Kisfe” pamuk veya yün yığınına denir

  5. مسي

    الآيات المشتركة: ١ · Dün

  6. سقط

    الآيات المشتركة: ١ · Sikat(sin,kaf,tı): olgunlaşmadan düşen ham meyvedir

  7. صيح

    الآيات المشتركة: ١ · Sayha(sin) düzlüğe akıp yayılan sudur, bağırdığı zaman…

  8. فيأ

    الآيات المشتركة: ١ · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir

  9. مني

    الآيات المشتركة: ١ · Sıvı meni demektir

  10. نوب

    الآيات المشتركة: ١ · Nöbet kelimesinden gelmiştir

  11. بسط

    الآيات المشتركة: ١ · Bisat kilim demektir

  12. غرق

    الآيات المشتركة: ١ · Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir

الآيات التي ورد فيها(٨)

  1. أَفَأَمِنَ الَّذِينَ مَكَرُوا السَّيِّئَاتِ أَنْ يَخْسِفَ اللَّهُ بِهِمُ الْأَرْضَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ

    Batırır

  2. أَفَأَمِنْتُمْ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمْ جَانِبَ الْبَرِّ أَوْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حَاصِبًا ثُمَّ لَا تَجِدُوا لَكُمْ وَكِيلًا

    Batırır

  3. أَأَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمُ الْأَرْضَ فَإِذَا هِيَ تَمُورُ

    Batırır

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökخسف
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerساخ, غار, هوى
Zıt Kökعلا
Çekirdek Özet 1Zeminin yarılıp üzerindekini yutması, derinliğe gömülme ve ışığın içeri çekilip sönmesi
Çekirdek Özet 2İlahi ceza ve uyarı olarak yeryüzünün tabanını kaybetmesi veya ayın ışığının tamamen silinmesi
Çekirdek Özet 3Üzerinde yükselinen maddi ve ontolojik zeminin aniden çökerek varlığı yutması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca göksel bir ay tutulması olarak daraltılıp yerin yutması ve ontolojik çöküş boyutunun gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خسEksilme, aşağıya çekilme, alçalma ve hakir düşme anlamı taşır; خسأ kovulup alçalma, خسر eksilip zarara uğrama köklerinde de bu çekirdek belirleyicidirفDudaksı patlama ve açılma harfi eklenerek alçalma ve eksilme hareketi, zeminin yarılarak maddiyi içine çekmesi veya ışığın boşluğa gömülüp aniden yok olması biçiminde fiziksel bir yutulmaya dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit, duvar, engel; türetme imgeVarlığın dış yüzeyini oluşturan kabuk, katman veya koruyucu zemin perdesi
سDiken, destek; tutunma, dayanmaKatmanın üzerinde duran nesneyi taşıyan mekanik denge ve dikey direnç noktası
فAğız; açıklık, kenar, boşlukTaşınan zeminin aniden bir yarık veya ağız gibi açılarak üzerindekini içeri çekmesi
خسفTaşıyıcı kabuğun yarılarak üzerindekini derinliğe yutmasıDestek veren yüzeyin direncini yitirip yarılarak üzerindeki varlığı aşağıya çekmesi ve görünmez kılması hareketidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun çekilerek kuyunun çökmesi, yerin yarılarak üzerindekini içine çekmesi veya göz çukurunun içeri gömülüp kör olması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde kuyu duvarının yıkılıp suyun dipte kaybolmasını nitelemek üzere kullanımı: قَليذَمٌ من العَياليم الخُسُفْ
Erken Arapça kullanımAçlık ve yoksunluk içinde sabahlamayı ifade eden «بات على الخسف» ve haksızlığa boyun eğmeyi anlatan «رضي بالخسف» deyimlerinde alçalma ve içeri çökme anlamında kullanılmıştır

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn ve Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça kök خسف, genel Semitik gövdede çökme, basılma, karanlığa gömülme ve batma semantik dairesiyle bağlantılıdır. İbranice ve Aramice katmanlarda doğrudan birebir aynı kök harfleriyle geniş bir türetim dizisi bulunmamakla birlikte, kökün ilk iki harfini oluşturan biliteral taban eksilme, alçalma ve ufalanma bildiren Sami kökleriyle ortak bir arka plana dayanır. Arapçada kök, özellikle yerin yarılarak bir kütleyi yutması (سؤوخ الأرض) ve gök cisminin ışığının içeri çekilerek kararması şeklinde somut ve felaket boyutundaki ani çöküş hareketine tahsis edilmiştir. Bu durum, çöl coğrafyasında zemin tabakasının gevşemesi, obrukların oluşması ve kuyu cidarının göçmesi gibi jeomorfolojik tecrübelerle semantik derinlik kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve Brown-Driver-Briggs.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYer kabuğunun yarılıp içine alması ve ışığın sönmesiKökün temel hareketi derinliğe gömülme ve yüzeyin üzerindekini yutarak kaybetmesidirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiEksilme, çökme ve alçalma bildiren kök akrabalıklarıBatı Sami dillerinde görülen alçalma ve eksilme tabanı Arapçada zemin çökmesiyle özelleşmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab ve David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خسفAnlamlıYerin batması, ışığın gitmesiZeminin yarılarak üzerindekini içine çekmesi veya ayın kararmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
خفسAnlamlıÇirkin söz, sersemletici içkiİnsanı alçaltan kaba ve çirkin söz söylemek; aklı örtmekKur'an'da geçmez; ters yönde ahlaki alçalma
سخفAnlamlıAkıl hafifliği, doku inceliğiZihnin veya dokunun zayıflayıp gevşemesi, incelmesiKur'an'da geçmez; yoğunluğun kaybolması
سفخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
فخسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
فسخAnlamlıAyırma, çözme, bozmaBir bağı, eklemi veya akdi yerinden söküp iptal etmekKur'an'da geçmez; yapının çözülmesi

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خسفMerkezYerin yutması, ışığın sönmesiTaşıyıcı zeminin çöküp üzerindekini bütünüyle içeri çekerek yok etmesidirYüzeyin çökmesi ve nesnenin görünmez olması
ساخKomşuBatma, gömülmeZeminin yarılmaksızın çamur veya yumuşak kum gibi nesneyi aşağı doğru çekmesidirYavaş ve sürtünmeli batış
غارKomşuSuyun çekilmesi, içeri kaçmaBir sıvının veya gözün derinliğe kaçarak kaybolmasıdırSu veya nesnenin dipte saklanması
هوىKomşuYüksekten düşmeBir boşluk boyunca yukarıdan aşağıya doğru serbest düşüş hareketidirZemin tarafından yutulma değil boşluğa düşme
علاZıtYükselme, üstte olmaVarlığın aşağıya gömülmesinin aksine yukarı doğru yücelmesi ve görünür olmasıdırHacimsel ve konumsal yukarı yöneliş

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخسفYerin batması, sönmeTaşıyıcı zeminin yarılıp üzerindekini yutması ve ışığın gitmesiKesin
LatinceAbsorbeo, submergoYutmak, dibe batırmakNesnenin bir kütle tarafından emilip yutulmasını karşılar; ay tutulmasını tam içermezGüçlü
İngilizceCave-in, swallow up, eclipseÇökmek, yutulmak, tutulmakÇöküntü ve yutulmayı karşılar fakat iki hareketi tek bir kökte birleştiremezGüçlü
AlmancaVersinken, verschlingenBatmak, yutmakZeminin yarılıp içine almasını ifade eder; ışığın sönmesi anlamını dışarıda bırakırGüçlü
FransızcaS'effondrer, engloutirÇökmek, yutmakMekanik göçme ve yutulmayı karşılar; ay tutulması için ayrı kelime gerekirGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فخسفنا / نخسف / يخسفYerin yarılıp üzerindeki insanı ve mülkü yutmasıDünyevi güç ve servetle şımaran bireylerin veya inkârcıların cezalandırılması bağlamı; Kasas 28:81, Nahl 16:45, İsrâ 17:68, Mülk 67:16
خسفAyın ışığının tamamen kaybolup kararmasıKıyamet sahnelerinde kozmik dengenin bozulması ve göksel aydınlığın sönmesi bağlamı; Kıyâme 75:8
لخسف بناZemin kaybıyla helak edilme korkusu ve uyanışKarun'un helakini görenlerin kendi konumlarını fark edip ilahi korumayı idrak etmeleri bağlamı; Kasas 28:82

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKıyamet alametleri ve ilahi adaletAhir zamanda gerçekleşecek üç büyük yer çöküntüsü (hasf) ve cezanın fiziki dünyaya müdahalesiYerin ilahi kudretle fiziksel bir helak vasıtası haline gelmesi
FıkıhHüsuf namazıAy tutulması sırasında kılınan nafile ibadetin meşruiyeti ve kılınış biçimiAyın ışığının örtülmesine karşı ilahi sığınma
TefsirKarun kıssası ve kozmik ayetlerKarun'un sarayıyla birlikte batırılmasının mülkiyet ve tekebbür ekseninde yorumlanmasıMaddi güvenliğin bir anda felakete dönüşmesi
HadisEşrâtü's-sâa ve küsuf/hüsuf rivayetleriAy tutulması anında Allah'a yönelme ve yer batması felaketlerinden korunma dualarıDoğal görünen olayların ilahi ikaz niteliği kazanması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmik ve ahlaki dengeİstidracın son bulması ve ilahi müdahaleSahte sığınakları ortadan kaldırmakKibir ve inkarın zirvesinde ilahi kudretin tabii zemini çekmesidirKesin
İlmiJeolojik ve astronomik hadiselerObruk oluşumu, çöküntü ve tutulmaFiziksel taşıyıcılık sınırlarını göstermekKabuğun taşıma gücünü yitirmesi veya ışık kaynağının örtülmesidirKesin
SiyasiOtoritenin meşruiyet kaybıİktidar tabanının çökmesiZorba gücün dayanağını yok etmekHalk ve güç desteğine dayanan otoritenin tabanını yitirerek silinmesidirGüçlü
İktisadiMülkiyetin illüzyon olmasıServet ve sermaye tabanının batmasıBirikim putunu sıfırlamakKarun örneğinde olduğu gibi biriktirilen sermayenin sahibini yutmasıdırKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKaradelik çekimi veya jeolojik obruk mekaniğiAlt katmandaki hacim boşalması sonucu üst yüzeyin yerçekimiyle aniden içeri çökmesi ve yutulması sürecidirGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal meşruiyet çöküşü veya iflas sarmalıBir kurumun dayandığı toplumsal yahut finansal zeminin aşınarak sistemi bir anda tasfiye etmesidirGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece astronomik bir hadise olan ay tutulmasından ibaret görülmesi
Kur'an içi daha geniş anlamHem jeolojik zemin yarılmasıyla insanın mülküyle yutulmasını hem de kozmik nizamda aydınlığın bütünüyle yok oluşunu kuşatması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKarun'un batırılışını ve mülkiyet uyarısını kavrayamayıp kökü sadece gökyüzü olaylarına hasrederek ayetlerin sosyo-ekonomik ikazlarını gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın üzerinde durduğu maddi ve kozmik zeminlerin bağımsız birer güç olmadığını, ilahi irade dilediğinde en sağlam sanılan tabanın bile bir yarığa dönüşebileceğini gösterdiği için hayatidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Karun'un kibrini ve helakini anlatan Kasas suresi ayetlerinde, yeryüzünde güven içinde dolaştığını sananlara yönelik Mülk ve İsrâ surelerindeki tehdit ayetlerinde ve Kıyâme suresinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tabiatın ve servetin insan için mutlak bir güvence olduğu yanılgısını yıkar; fiziksel varlığın ancak ilahi koruma sayesinde ayakta durabildiğini ortaya koyar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamYerin yarılarak üzerindeki nesneleri yutması, kuyu cidarının çöküp suyun kaybolması ve ayın ışığının tamamen sönmesidir.
  • Soyut anlamBir varlığın dayandığı taşıyıcı temelin ortadan kalkmasıyla yaşanan ani ve bütünüyle yok oluş, itibar ve meşruiyet kaybıdır.
  • Sistematik karşılıkİnsanın fıtrata ve hakikate yabancılaşarak inşa ettiği kibir ve servet yapılarının, dayandıkları ontolojik zemin ellerinden alınarak tasfiye edilmesidir.
  • LaTeX modeliF(S,t)={Z(S),t<t0∅,t≥t0  ⟹  lim⁡t→t0+h(V)=−∞
  • LaTeX açıklamasıModelde S güvenilen maddi veya kozmik yüzeyi, Z(S) bu yüzeyin taşıma kapasitesini, V ise yüzeyin üzerinde duran varlığı temsil eder. t0 anında gerçekleşen kök eylemiyle zemin aniden boş kümeye ∅ dönüşür; böylece varlığın düşey konumu h(V) hızla negatif sonsuza, yani derinliğe ve yokluğa doğru çöker.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: خ