خسر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: خ-س-رالصيغ: ٢١ · الجذور المجاورة: ٧٠ · الآيات: ٦٠ · السور: ٣٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قبللَخَاسِرُونَخسرحبطوزنالْخُسْرَانُالْخَاسِرِينَخلوبطلخَسِرُواضلل

الجذرالصيغ ٢١الآيات ٦٠السور ٣٥المجاورة ٧٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

خسر

خ - س - ر

جذر
  • الورود: ٦٥
  • الآيات: ٦٠
  • الصيغ: ٢١
  • المعاجم: ١٣

Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir. Fiil olarak yıkılmak parçalanmak, çökmek anlamlarında kullanılmaktadır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir. Fiil olarak yıkılmak parçalanmak, çökmek anlamlarında kullanılmaktadır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٧٥٤
باب الخاء والسين والراء معهما خ س ر، خ ر س، س خ ر، ر س خ مستعملات خسر: الخُسْر: النقصان، والخُسْرانُ كذلك، والفعلك خَسِرَ يَخْسَرُ خُسْرانا. والخاسِرُ: الذي وضع في تجارته، ومصدره: الخَسارَةُ والخُسْرُ. كِلْتُهُ ووزَنْتُهُ فأَخْسَرْتُهُ، أي: نقصته. وقوله جل وعز : "وكان عاقبة أمرها خُسْرا" ، أي: نقصا. وصفقة خاسرِةٌ، أي: غير مربحة خرس: خَرِسَ خَرَساً. والخَرَسُ: ذهاب الكلام خلقة، أو عيا. وكتيبة
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٥٣
خَسِرَ في البَيْع خُسْراً وخُسْراناً. وخَسَرْتُ الشيءَ بالفتح وأَخْسَرْتُهُ: نَقَصْتُهُ. وقوله تعالى: "هل نُنَبِّئُكُمْ بالأَخْسَرَيْنِ أَعْمالاً"، قال الأخفش: واحدهم الأَخْسَرْ. والتَخْسيرُ: الإهْلاك. والخَسارَ والخَسارَةَ والخَيْسَرى: الضَلال والهلاك.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٩٠٥
خ س ر خسر ، خرس ، سخر ، رسخ : مستعملة . خسر : قال الليث : الخُسْرُ : النُّقْصَان ، والخُسْرَانُ كذلك ، والفِعْل : خسِر يَخْسَرُ خُسْرَاناً . ويقال : كِلْتُهُ ووَزَنْتُهُ فأَخسَرْتُهُ _ أي : نَقَصْتُهُ . قال الله جلّ وعزّ ) وإذا كالوهم أو وزنوهم يخسرون ( [ المطفّفِين : 3 ] . قال الزجاج : أي : يَنْقُصُونَ في الكَيْل والوَزن . قال : ويجوز في اللُّغة ) ( يخْسَرُون ) ( يقال : أَخسَرْتُ الميزان
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٤٦٨
(باب الخاء والسين وما يثلثهما) (خسف) الخاء والسين والفاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على غموض وغُؤور، وإليه يرجعُ فُروع الباب. فالخَسْف والخَسَف([1]). غموضُ ظاهرِ الأرض. قال الله تعالى: ﴿فَخَسَفْنَا بِهِ وَبِدَارِهِ الأَرْضَ﴾ [القصص 81]. ومن الباب خُسوفُ القَمَر. وكان بعضُ أهل اللُّغة يقول: الخُسوف للقمر، والكُسوف للشمس. ويقال بئرٌ خَسِيفٌ([2])، إذا كُسِرَ جِيلُها([3]) فانهارَ ولم يُنتَزَحْ ماؤُها.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٠٣٠
- الخسر والخسران: انتقاص رأس المال، وينسب ذلك إلى الإنسان، فيقال: خسر فلان، وإلى الفعل فيقال: خسرت تجارته، قال تعالى: ﴿تلك إذا كرة خاسرة﴾ [النازعات/12]، ويستعمل ذلك في المقتنيات الخارجة كالمال والجاه في الدنيا وهو الأكثر، وفي المقتنيات النفسية كالصحة والسلامة، والعقل والإيمان، والثواب، وهو الذي جعله الله تعالى الخسران المبين، وقال: {الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة ألا ذلك هو الخسران
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٢٥
خ س ر خسر التاجر في بيعه خسراناً وخسراً وتاجر خاسر‏.‏ وأخسر الميزان وخسره وخسره‏:‏ نقصه وميزان مخسور‏.‏ وأخسر فلان وأكسد‏:‏ وقع في الخسران والكساد‏.‏ وأخسرت الرجل‏:‏ نقيض أربحته‏.‏ وقيل لسلم الخاسر لأنه باع مصحفاً ورثه واشترى بثمنه عوداً يضرب به‏.‏ وثوب خسرواني وخسروي منسوب إلى خسرو شاه من الأكاسرة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ خسرت تجارته وربحت وتجارة خاسرة ورابحة‏.‏ ومن لم يطع الله فهو خاسر‏.‏ وقـد
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٩٢١
خِسِرَ خَسْراً (* قوله: «خسر خسراً إلخ» ترك مصدرين خسراً، بضم فسكون، وخسراً، بضمتين كما في القاموس). وخَسَراً وخُسْراناً وخَسَارَةً وخَسَاراً، فهو خاسِر وخَسِرٌ، كله: ضَلَّ. والخَسَار والخَسارة والخَيْسَرَى: الضلال والهلاك، والياء فيه زائدة. وفي التنزيل العزيز: والعصرِ إِن الإِنسان لفي خُسْر؛ الفراء: لفي عقوبة بذنبه وأَن يَخْسَر أَهله ومنزله في الجنة. وقال عز وجل: خَسِرَ الدنيا والآخرة ذلك هو
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٣٤
* خ س ر * * خَسِرَ * في البيع بالكسر * خُسْرا * بالضم و * خُسْرَاناً * أيضا و * خَسَر * الشيء نقصه وبابه ضرب و * أخْسَرَهُ * مثله وقوله تعالى ﴿قل هل أُنبئكم بالأخسرين أعمالا﴾ قال الأخفش واحدهم * الأخْسَرُ * مثل الأكبر و * التَّخْسِيرُ * الإهلاك و * الخَسَارُ * و * الخَسَارةُ * و * الخَيْسَرَى * بفتح الخاء في الثلاثة الضلال والهلاك
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬١٤٣
خسر، كفرح وضرب، الثاني لغة شاذة، كما صرح به المصنف في البصائر، قال ومنه قراءة الحسن البصري ولا تخسروا الميزان . خسرا، بفتح فسكون، وخسرا، محركة، وخسرا، بضم فسكون، وخسرا، بضمتين، وبه قرأ الأعراج وعيسى بن عمر وأبو بكر وابن عباس: لفي خسر وخسرانا، كعثمان ، وخسارة، بالفتح، وخسارا، كسحاب، الثانية والثالثة عن ابن دريد: ضل ولا يستعمل هذا الباب إلا لازما، كما صرح به أئمة التصريف. قال شيخنا: وتعقب هذا
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١١٬٠٠٥
خَسِرَ 1 خَسِرَ خسر , (S, A, Msb, K, &c.,) aor. خَسَرَ ; (K;) and خَسَرَ, aor. خَسِرَ ; (K;) but the latter is an unusual form [except in the sense of أَخْسَرَ]; (B, TA;) inf. n. خُسْرَانٌ (S, A, Msb, K) and خُسْرٌ (S, Msb, K) and خَسَارَةٌ (Msb, K) [which are the only forms assigned in the TA to the verb when used with reference to traffic] and خُسُرٌ and خَسْرٌ and خَسَرٌ and خَسَارٌ; (K;) He
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٧٧
خَسَرَ خَسَرَ I , U ( n. ac. خَسْر 1 , خُسْرَاْن 35 ), a. Made deficient, defective ( weight, measure & c. ). خَسِرَ خَسِرَ A ( n. ac. خَسْر 1 , خُسْر 3 , خَسَر 4 , خُسُر 10 , خَسَاْر 22 , خَسَاْرَة 22t , خُسْرَاْن 35 ) a. [ acc. or Fī ], Lost, suffered losses. b. Was lost; went astray, erred. خَسَّرَ خَسَّرَ II , a. Caused to lose, caused loss to; caused to perish. b. Met
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٩٬٥١٠
خسر خَسِرَ - يَخْسَرُ - خُسْر - خَسَار - خُسْران - خَاسِر - خَاسِرُوْن - أَخْسَر - أَخْسَرُوْن - الأَخْسَر - الأَخْسَرُوْن - أَخْسَرَ - يُخْسِرُ - مُخْسِر - مُخْسِرِيْن - خَسَّرَ - يُخَسِّرُ - تَخْسِيْر خَسِرَ - يَخْسَرُ + كائن + كائناً + شيئاً: في عملية تبادل، يجعله ينال أقل مما قدم فيضيع عليه جزء من ملكه: في عملية تبادل، يقدم جهداَ أو
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٠ (الإجمالي: ٢٢٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حبط

    الآيات المشتركة: ٤ · Habte suyu kurumuş kuyu demektir

  2. وزن

    الآيات المشتركة: ٤ · Terazi demektir

  3. نفس

    الآيات المشتركة: ١٠ · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  4. خلو

    الآيات المشتركة: ٣ · Haliy : Boş arı kovanıdır

  5. زيد

    الآيات المشتركة: ٤ · Zade : Azık demektir

  6. غير

    الآيات المشتركة: ٦ · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  7. بطل

    الآيات المشتركة: ٣ · Batn ve zehr sırt ve karın (daha çok hayvanlar için)…

  8. شعب

    الآيات المشتركة: ٢ · Ağacın dalı demektir

  9. كيل

    الآيات المشتركة: ٢ · Kile ölçü birimidir

  10. كون

    الآيات المشتركة: ٢٠ · Kevn, tepe demektir

  11. قبل

    الآيات المشتركة: ٨ · Önce

  12. ضلل

    الآيات المشتركة: ٦ · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir

الآيات التي ورد فيها(٦٠)

  1. ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ

    Zarara uğrayanlar

  2. وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

    Zarara uğrayanlar

  3. … بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

    Zarara uğrayanlar

  4. فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخَاسِرِينَ

    Zarara uğrayanlar

  5. قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

    Zarara uğrayanlar

  6. الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَانُوا هُمُ الْخَاسِرِينَ

    Zarara uğrayanlar

  7. وَلَمَّا سُقِطَ فِي أَيْدِيهِمْ وَرَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوا قَالُوا لَئِنْ لَمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

    Zarara uğrayanlar

  8. وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ الْخَاسِرِينَ

    Zarara uğrayanlar

  9. قَالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَإِلَّا تَغْفِرْ لِي وَتَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخَاسِرِينَ

    Zarara uğrayanlar

  10. فَاعْبُدُوا مَا شِئْتُمْ مِنْ دُونِهِ قُلْ إِنَّ الْخَاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَأَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَلَا ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ

    Zarara uğrayanlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökخسر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنقص, غبن, هلك, ضلل
Zıt Kökربح
Çekirdek Özet 1Sermayeden eksilme, ölçü ve tartıda eksiltme yapma, ana varlığın erimesi
Çekirdek Özet 2İnsanın varoluşsal sermayesini yanlış tercihlerle tüketip ebedi iflasa uğraması
Çekirdek Özet 3Varlık ve eylem dengesinde girdi-çıktı açığı, fıtri potansiyelin zayi edilmesi
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca ticari kâr-zarar veya geçici dünyevi maddi kayıp olarak anlayıp varoluşsal iflas boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خسAlçalma, eksilme, değersizleşip dibe çökme ve zayıflama hareketidir. Nitekim aynı çekirdeği paylaşan خسأ kökünde aşağılanıp kovulma ve uzaklaştırılma, خسف kökünde ise yere batma, ışığın sönmesi ve görünmez derecede eksilme anlamları esastır.رÇekirdeğe eklenen ر harfinin temsil ettiği baş, bütünlük ve süreklilik karakteriyle bu eksilme hareketi; bir yapının veya sermayenin ana gövdesinden sürekli erimesi, bütünden noksanlaşma ve geri dönülemez biçimde iflas etme yönünde özelleşmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit ve duvar imgesi taşıyan ikiz harf ح türetmesiPürüz, yarık, aşınma ve sızıntı oluşturarak koruyucu hattın gedik vermesi
سDiken ve destekTutunma, dayanma, koruma ve dengede durma kabiliyeti
رİnsan başıBaş, tepe, ilk olan, ana gövde ve sermaye
خسرBaşlangıçtaki ana sermayenin (ر), dayanak ve koruma unsurlarını (س) yitirip aşınma ve gedikler (خ) yoluyla sızarak eksilmesi ve iflas etmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÖlçü ve tartıda eksiltme yapmak, kabı veya teraziyi eksik tutarak alıcının hakkını kısmak, ticarette sermayenin aşınması ve kâr elde edemeyip ana maldan yemek.
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımErken dönem bedevi ve ticari kullanımında teraziyi aldatıcı şekilde eksik tartmak (خَسَرَ المِيزَانَ) ve alışverişte aldanıp sermayesini zayi etmek (خَسِرَ التَّاجِرُ) durumlarında kullanılmıştır.

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça kök خسر Sami dil ailesi içinde özellikle Batı ve Güney Sami kollarında noksanlaşma, eksilme ve yoksun kalma semantik dairesiyle doğrudan ilişkilidir. İbranicede חסר (ḥāsēr / ḥaser: eksilmek, yoksun kalmak, muhtaç olmak, noksan olmak) kökü düzenli fonetik ve anlamsal bir paralellik arz eder; bu dilde de kökün çekirdeğinde tam olan bir bütünden geriye doğru azalma ve eksiklik mevcuttur. Süryanicede ܚܣܪ (ḥsar: eksilmek, zarar görmek, ziyan etmek) biçimi benzer şekilde bir varlığın, sermayenin veya hak edilen payın azalmasını ve noksanlaşmasını ifade eder. Arapçada kök hem somut terazi ve kile hilesini (أخسر الميزان) hem de insanın varoluşsal ve ruhani sermayesini tüketip iflas etmesini kuşatacak bir derinliğe ulaşmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönخسرSermayenin aşınması, terazide eksiltme yapılması ve ticari iflas hali.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חסר (haser), Süryanice ܚܣܪ (hsar)Noksanlaşma, yoksun kalma, sermaye ve varlıkta eksilme ortak semantik çekirdeği.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خسرAnlamlıSermayeden eksilme, zarar etmeTicarette veya varlıkta noksanlaşma, iflasHedef kök
خرسAnlamlıDilsizlik, sessizlikKonuşma yetisinin doğuştan veya sonradan yitimi, sesin kesilmesiKur'an'da geçmez; sessizleşerek fonetik iflas bağı
سخرAnlamlıBoyun eğdirme, alay etmeBirini zahmetsizce emre amade kılma veya küçük düşürerek değerini eksiltmeKur'an'da geçer; değer eksiltme ve istihza
سرخAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîbü'l-Luğa'da mühmel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez
رخسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîbü'l-Luğa'da mühmel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez
رسخAnlamlıKökleşme, sabit olmaBir şeyin zihinde veya yerde sarsılmaz biçimde yerleşmesiKur'an'da geçer; zıt yönde sebat ve sabitlik

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خسرMerkezSermayenin erimesi ve mutlak iflasAna varlığın ve fıtri sermayenin noksanlaşarak batmasıVarlık ve emek dengesinde sermayeyi tüketerek iflas etme durumu
نقصKomşuNoksanlaşma ve niceliksel eksilmeنقص parça veya miktar eksilmesidir, bütünüyle iflas şart değildir; خسر ise doğrudan ana sermayenin batışıdırBütünün bir cüzünün veya niceliğin azalması
غبنKomşuAldanma ve değer farkı zararıغبن bir akitte değerinin altında veya üstünde kalarak aldatılma durumudur; خسر ise sürecin nihai bir yıkım ve tükenişle neticelenmesidirAlışverişte dengeyi kaybetme sonucu aldanış
هلكKomşuHelak ve yok oluşهلك varlığın fiziksel veya nihai olarak son bulmasıdır; خسر ise sermayenin yanlış işletilmesi neticesinde elin boş kalmasıdırVarlığın bütünüyle ortadan kalkması ve zevali
ضللKomşuYoldan sapma ve kaybolmaضلل hedeften uzaklaşma ve istikameti yitirmedir; خسر bu sapmanın yol açtığı nihai bilanço açığı ve kayıptırDoğru yoldan ayrılma ve gayeyi ıskalama
ربحZıtKâr ve sermayeye fazlalık katmaربح sermayenin korunup üzerine artı değer eklenmesidir; خسر ise kâr bir yana ana sermayenin tüketilmesidirTicari ve ahlaki eylemde net kazanç sağlama

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخسرSermayeden eksilme, iflasKök hem ölçü-tartı hilesini hem de varoluşsal-ruhani iflası bütünüyle karşılarKesin
Latincedamnum, jacturaZarar, ziyan, sermaye kaybıMaddi hasar ve elden çıkan varlığı karşılar; varoluşsal nihai iflas boyutunu kısmen dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceloss, forfeit, ruinKayıp, hakkını yitirme, iflasFinansal ve ahlaki kaybı ifade eder; nefsin kendi sermayesini tüketmesi nüansını tek başına tam vermezGüçlü
AlmancaVerlust, Einbuße, RuinKayıp, eksilme, çöküşVarlık ve kazanç kaybını kapsar; ontolojik hüsran derinliğini bütünüyle yansıtamazGüçlü
Fransızcaperte, faillite, ruineKayıp, iflas, yıkımİflas ve mahrumiyeti karşılar ancak fıtrat sermayesiyle doğrudan rabıtası zayıftırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Lisān al-ʿArab.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
خَسِرُوا / خَسِرَVaroluşsal iflas, nefsin ve ehlin ebediyen kaybedilmesiİman etmeyip fıtri sermayesini tüketenlerin ahiretteki mutlak çöküşü (En'âm 6:12, A'râf 7:9, Zümer 39:15)
الْخَاسِرُونَ / الْخَاسِرِينَHüsrana uğramış zümre, mutlak kaybedenlerİlahi ahdi bozanlar, fasıklar ve hidayet yerine dalaleti satın alanlar (Bakara 2:27, Bakara 2:64, Mâide 5:21)
لَا تُخْسِرُوا / الْمُخْسِرِينَÖlçü ve tartıda eksiltme yapma, hak gaspıTicari dürüstlük, terazi adaleti ve piyasa ahlakı bağlamı (Şuarâ 26:181, Rahmân 55:9)
خُسْرٍİnsanın ontolojik tükeniş ve erime haliZaman akışı içinde insanın fıtri sermayesini tüketme riski (Asr 103:2)
خَسَارًاManevi hüsranın ve körlüğün katlanarak artmasıKur'an hitabının zalimlerde sadece azgınlık ve kayıp üretmesi (İsrâ 17:82, Nûh 71:21)
الْأَخْسَرُونَAmelleri bütünüyle boşa çıkanlarİyi bir iş yaptığını sanıp ameli sıfırlananların durumu (Hûd 11:22, Kehf 18:103)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAmellerin boşa çıkması (ihbât) ve ebedi hüsranKafir ve münafıkların dünyevi iyiliklerinin ahirette karşılıksız kalması ve nefsin ebedi azapla zayi olmasıİmanın sermaye, inkarın ise mutlak iflas sayılması
FıkıhÖlçü ve tartıda eksiltme (ihsâr ve tatfîf) yasağıTicari akitlerde ölçüyü eksik tutarak haksız kazanç sağlama yasağı ve akdin fesadıTerazide hakkı kısmaktan doğan haramlık ve tazmin yükümlülüğü
TefsirAsr suresindeki خسر lafzının semantik tahliliHüsranın sadece cehennem azabı mı yoksa ömrün boşa harcanması mı olduğuİnsanın zaman içinde doğal olarak eriyen bir sermaye olduğu vurgusu
HadisAhirette müflis kalan kişi tasviriDünyada ibadeti olup kul hakkı sebebiyle sevaplarını kaybedip iflas eden kimsenin haliHüsranın ibadetlere rağmen ahlaki borçlarla gerçekleşebileceği uyarısı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVaroluşsal sermaye (ömür ve fıtrat)Ebedi iflasİnsanın varlık amacını ıskalayarak ebedi geleceğini tüketmesiİman ve salih amel kâr getiren ticaret, inkar ise sermayeyi yok eden hüsrandırKesin
İlmiAkıl ve idrak kabiliyetiCehalet ve bilişsel körelmeVerilen zihni melekelerin hakikati aramak yerine heba edilmesiBilgiyi doğru kullanmayan zihin fıtri idrak sermayesini tüketirGüçlü
SiyasiKamu emaneti ve adaletMeşruiyet kaybı ve çöküşİktidar gücünü adaleti eksiltmek için kullanıp toplumsal yıkıma yol açmaHaksızlık ve zulüm yönetimlerin meşruiyet sermayesini eritirGüçlü
İktisadiTicari sermaye ve piyasa dengesiHaksız eksiltme ve iflasÖlçüde hile yapmama, sermayeyi batırmama ve adil mübadele sağlamaEksik tartı güven sermayesini yok eder, piyasayı iflasa sürüklerKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik entropi ve negatif bakiyeKapalı bir sistemde yararlı enerjinin sürekli azalarak kullanılamaz hale gelmesi veya bir denklemde girdilerin çıktıları karşılayamayarak sistemin tükenişe sürüklenmesiGüçlü
Beşeri bilimlerİflas teorisi ve sermaye erimesiİktisat ve sosyolojide bir aktörün veya kurumun sahip olduğu güven, itibar ve kaynakları yanlış yöneterek tasfiye sürecine girmesiKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca ticari kâr-zarar ilişkisine veya maddi mal varlığındaki geçici düşüşe indirgemek; hüsranı basit bir talihsizlik veya moral bozukluğu olarak görmek.
Kur'an içi daha geniş anlamİnsana bahşedilen ömür, akıl, beden ve fıtratın birer ilahi sermaye olduğu; bu sermayenin iman ve salih amelle artı değere dönüştürülmediğinde bizzat nefsin ve ailenin ebediyen kaybedilmesi anlamına geldiği.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDünyevi refah ve maddi kazanç içinde olan inkarcı veya zalimlerin kazançlı olduğu zannına kapılmak; hakiki iflasın dünyalık değil varoluşsal olduğunu gözden kaçırmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an insan hayatını bir pazar ve ticaret metaforuyla tasvir eder; خسر kökü bu ticaretin tersine dönüp ana sermayenin yok oluşunu gösteren anahtar kavramdır. İnsanın dünyadaki varoluşunu tarafsız bir duraklamada değil, sürekli eriyen bir sermaye durumunda tanımlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Zaman ve insan kaderini ele alan Asr suresinde; ölçü ve tartı adaletini emreden Şuarâ ve Rahmân surelerinde; amellerin boşa çıkmasını ve inkarcıların nihai akıbetini bildiren En'âm, Zümer, Kehf ve A'râf surelerindeki iflas tasvirlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Başarının yalnızca dünyevi birikim, iktidar ve maddi kazançla ölçülebileceği yanılgısını yıkar; insanın en büyük tehlikesinin servet kaybı değil, kendi öz benliğini zayi etmesi olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamÖlçü ve tartıda eksiltme yapmak, ticarette ana sermayenin erimesi ve iflas.
  • Soyut anlamİnsanın fıtri sermayesini (ömür, akıl, irade) heba ederek ontolojik ve ebedi kayba uğraması.
  • Sistematik karşılıkVaroluşsal girdi-çıktı dengesizliği; zaman içinde sermayenin sıfırın altına inerek mutlak mahrumiyete dönüşmesi.
  • LaTeX modeliΔS=R−C<0  ⟹  lim⁡t→TS(t)≤0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t), insanın t anındaki toplam varoluşsal sermayesini; R, iman ve salih amellerden doğan fıtri getiriyi; C, küfür, günah ve israftan kaynaklanan tüketim ve maliyeti temsil eder. Net değişim ΔS sıfırdan küçük olduğunda sermaye sürekli aşınır ve ömrün nihai sınırı olan T anında sistem tükenerek mutlak iflasa (S≤0) ulaşır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: خ