غبن

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: غ-ب-نالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١٧ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».صلحخلديومغبنسوأفوزأبدالتَّغَابُنِعظمجريكفردخلجنن

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ١٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

غبن

غ - ب - ن

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٣

Ğeben, Eteklik kumaştan kısaltmak amacıyla alınan parçaya denir. Bir alışverişte değerinden az karşılık vermek anlamına gelmektedir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ğeben, Eteklik kumaştan kısaltmak amacıyla alınan parçaya denir. Bir alışverişte değerinden az karşılık vermek anlamına gelmektedir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٨٩٨
باب الغين والنون والباء معهما ن ب غ، ن غ ب، غ ب ن مستعملات نغب: نَغَبَ الإنسانُ يَنْغَبُ ويَنْغِبُ نَغْباً أي: ابتَلَعَ رِيقَه أو المَاءَ نُغْبةً بعد نُغْبةٍ. وقوله: لم يَقْصَعْنَه نُغَبُ أي يُجْرَعُ نبغ: نَبَغَ الرجلُ إذا لم يكن في إِرْثِ الشِّعْرِ ثمَّ قال فأجادَ فيقال: نَبَغ منه شعرٌ شاعر. وبَلَغَنا أن زياداً قال الشعر على كبر سنه، ولم يكن نشأ في بيت الشعر فسمي النَّابِغَةَ ، وقيل بل سمي
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤١٨
الغَبْنُ بالتسكين في البيع، والغَبَنُ بالتحريك في الرأي. يقال غَبَنْتُهُ بالبيع بالفتح، أي خدعته، وقد غُبِنَ فهو مَغْبونٌ. وغَبِنَ رأيه بالكسر إذا نقصه فهو غَبينٌ، أي ضعيف الرأي، وفيه غَبانةٌ. والغَبينَةُ من الغَبْنِ، كالشتيمة من الشتم. والتَغابُنُ: أن يَغْبِنَ القوم بعضهم بعضاً، ومنه قيل يوم التَغابُنِ ليوم القيامة. لأن أهل الجنَّة يَغْبِنون أهل النار. والمَغابِنُ: الأرفاغ. وغَبَنْتُ الثوبَ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٣٠٦
غ ن ب غبن ، غنب ، نبغ ، نغب : مستعملة . نغب : قال الليث : يقال : نَغَبَ الإنسان يَنْغَبُ ويَنْغِبُ نَغْباً ، وهو الابتلاغُ للرِّيق والماء نُغْبَةً بعد نُغْبَةٍ . وقال أبو عبيد : النَّغْبَةُ : الجرعةُ وجمعها نُغَبٌ . وقال ذو الرُّمة : حتى إذا زَلَجَتْ عن كلّ حَنْجَرةٍ إلى الغَلِيلِ ولم يَقْصَعْنَهُ نُغَب نبغ : قال الليث : يقال : نَبَغَ الرَّجل ، إذا لم يكن في إرث الشِّعر ثم قال فأجاد ، فيقال :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٠٩٤
(باب الغين والباء وما يثلثهما) (غبر) الغين والباء والراء أصلانِ صحيحان، أحدُهما يدل على البقاء، والآخرُ على لونٍ من الألوان. فالأوَّل غَبَر، إذا بَقِيَ. قال الله تعالى ﴿إلاَّ امْرَأَتَكَ كَانَتْ مِنَ الغَابِرِينَ﴾ [العنكبوت 33]، ويقال بالناقة غُبْر، أي بقيَّة. وبِهِ غُبَّرٌ من مرض، أي بقِيَّة. قال ابن مُقبِلٍ أو غيرُه: فإن سألَتْ عنِّي سُليمَى فقلْ لها *** به غُبَّرٌ من دائه وهو صالحُ ومن
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬١٠٦
- الغبن: أن تبخس صاحبك في معاملة بينك وبينه بضرب من الإخفاء، فإن كان ذلك في مال يقال: غبن فلان، وإن كان في رأي يقال: غبن (قال أبو عثمان السرقسطي: غبنه في البيع غبنا: نقصه، وغبن الثوب: كفه، وغبن الشيء: أخفاه. وغبن رأيه غبنا: ضعف، وغبن رأيه: ضعف. انظر: الأفعال 2/33. وقال ابن منظور: الغبن بالتسكين في البيع، والغبن بالفتح في الرأي)، وغبنت كذا غبنا: إذا غفلت عنه فعددت ذلك غبنا، ويوم التغابن: يوم
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٥٩
غ ب ن في بيعه غبن وفي رأيه غبن وقد غبن وغبن‏.‏ وتقول‏:‏ لحقته في تجارته غبينه ووضع وضيعةً مبينه‏.‏ وتغابن له‏:‏ تقاعد حتى غبن وتغابنوا‏:‏ غبن بعضهم بعضاً‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٠٨٧
الغَبْنُ، بالتسكين، في البيع، والغَبَنُ، بالتحريك، في الرأْي. وغَبِنْتَ رأْيَك أَي نَسِيته وضَيَّعْته. غَبِنَ الشيءَ وغَبِنَ فيه غَبْناً وغَبَناً: نسيه وأَغفله وجهله؛ أَنشد ابن الأَعرابي: غَبِنْتُمْ تَتابُعَ آلائِنا، وحُسْنَ الجِوارِ، وقُرْبَ النَّسَب. والغَبْنُ: النِّسيان. غَبِنْتُ كذا من حقي عند فلان أَي نسيته وغَلِطْتُ فيه. وغَبَنَ الرجلَ يَغْبِنُه غَبْناً: مَرَّ به وهو مائلٌ فلم يره ولم
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٥٨
* غ ب ن * * غَبَنَهُ * في البيع خدعه وبابه ضرب وقد * غُبِنَ * فهو * مَغْبُونٌ * و * غَبِنَ * رأيه من باب طرِب إذا نقصه فهو * غَبِينٌ * أي ضعيف الرأي وفيه * غَبَانَةٌ * وإعرابه مذكور في سفه نفسه و * الغَبِينَةُ * من * الغَبْنِ * كالشتيمة من الشتم و * التَّغَابُنُ * أن يغْبِن القوم بعضهم بعضا ومنه قيل يوم التَّغابن ليوم القيامة لأن أهل الجنة يغبنون أهل النار
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٩٨٦
: ( غَبِنَ الشيءَ و ) غَبِنَ ( فيه ، كفَرِحَ ، غَبْناً ) ، بالفتْحِ ، ( وغَبَناً ) ، بالتَّحْريكِ : ( نَسِيَهُ أَو أَغْفَلَهُ ) وجَهلَهُ . ( أَو ) غَبِنَ كذا من حقِّه عنْدَ فلانٍ : ( غَلِط فيه . ( و ) قالوا : غَبِنَ ( رَأْيَهُ ، بالنَّصْبِ ، غَبَانَةً وغَبَناً ، محركةً : ضَعُفَ ) ؛ نَصَبُوه على مَعْنى فَعَّلَ ، وإن لم يُلْفَظ به ، أَو على مَعْنى غَبِنَ في رأْيِه ، أَو على التَّمْييزِ النادِرِ .
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٣٣٤
غَبَنَهُ 1 غَبَنَهُ ذ , (S, MA, Msb, K,) aor. غَبِنَ , (Msb, K,) inf. n. غَبْنٌ (S, MA, Msb, K, KL) and غَبَنٌ, or the former is [the inf. n. used in this case, i. e.] in selling [and the like], and the latter is in judgment, or opinion, (K, agreeably with a positive statement in the S,) He cheated, deceived, overreached, or defrauded, him, (S, MA, K, KL, TA,) in selling; (S, MA, K, TA;) he
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٦٩٥
غَبَنَ غَبَنَ U ( n. ac. غَبْن 1 , غَبَن 4 ), a. Cheated, overreached, cozened, swindled, defrauded. b. Hid, concealed. c. A , U ( n. ac. غَبْن 1 ), Folded, doubled up, turned in ( garment ). d. see infra (a) . غَبِنَ غَبِنَ A ( n. ac. غَبْن 1 , غَبَن 4 ), a. Ignored; overlooked, neglected; forgot. b. ( n. ac. غَبَن 4 , غَبَاْنَة 22t ), Was foolish, stupid, dull, silly, simple; was
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١١٬٦٣٧
غبن غَبَنَ - يَغْبِنُ - تَغَابَنَ - يَتَغَابَنُ - تَغَابُن غَبَنَ - يَغْبِنُ + كائن + كائناً: يسلبه حقه ويبخسه أشياءه، بحنكة ودهاء من جهته، وبغباء وتضييع من الآخر تَغَابَنَ - يَتَغَابَنُ: على وزن " تفاعل من " غَبَنَ - يَغْبِنُ ": يتبادل كائنان فعل " غَبَنَ - يَغْبِنُ " بشكل ذاتي: يدعي كائنان أن كلاً منهما قد غبنه الآخر: أي سلبه حقه بتضييع
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٧ (الإجمالي: ٢٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. فوز

    الآيات المشتركة: ١ · Fevz Gölgeliktir

  2. أبد

    الآيات المشتركة: ١ · Badiye çöl demektir

  3. تحت

    الآيات المشتركة: ١ · Ayağın alt tarafı demektir

  4. جري

    الآيات المشتركة: ١ · Cariye yelkenli sandal demektir

  5. خلد

    الآيات المشتركة: ١ · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir

  6. نهر

    الآيات المشتركة: ١ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  7. دخل

    الآيات المشتركة: ١ · Dahl: Kuytu yer demektir

  8. جمع

    الآيات المشتركة: ١ · Yumruk demektir

  9. عظم

    الآيات المشتركة: ١ · Büyük

  10. سوأ

    الآيات المشتركة: ١ · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

  11. صلح

    الآيات المشتركة: ١ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  12. جنن

    الآيات المشتركة: ١ · Bahçe demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ ذَلِكَ يَوْمُ التَّغَابُنِ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَيَعْمَلْ صَالِحًا يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئَاتِهِ …

    Aldanmaların açığa çıkması

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökغبن
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبخس, خسر, نقص
Zıt Kökربح
Çekirdek Özet 1Bir şeyin kenarını büküp gizlemek, bedende katlantı ve gizli kıvrım yeri; alışverişte veya takasta bir tarafın gizleme ve eksiltme yoluyla diğerini aldatması veya hakkını eksiltmesi
Çekirdek Özet 2Ahirette dünyadaki tercih ve amellerin gerçek değerinin ortaya çıkmasıyla kimin kârda kimin ağır ziyanda ve aldanışta olduğunun karşılıklı olarak tescillenmesi
Çekirdek Özet 3Adaletin, değer tespitinin ve rızanın gizleme ve eksiltmeyle bozulduğu her türlü akitte oluşan asimetri; varoluşsal takasın nihai bilançoda açığa kavuşması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir ticari hileye veya psikolojik bir pişmanlığa indirgeyerek ahiret gününün varoluşsal bir değer ve takas yüzleşmesi olduğu hakikatini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غبÜzerinden zaman geçme, örtülme, tozlanma veya arka planda kalma yoluyla netliğin yitirilmesi ve zayıflama (karşılaştır: غبر yerdeki tozun birikmesi ve örtmesi, غبي bilginin veya aklın üzerinin örtülüp gizlenmesi)نÇekirdekteki örtülme ve zayıflık anlamına, içe doğru kıvrılarak saklama, kurnazca eksiltme ve akitte karşı tarafın fark edemeyeceği gizli bir hakkı kısıntıya uğratma nüansı eklenmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGöz imgesinin ses yoğunlaşması (türetme imge); perdeleme, gizleme, buğulanmaGörüşün önünü kesen, gözden saklanan veya fark edilmesi güç olan bir örtüyü ve karanlığı temsil eder
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir iç mekânı, muhafazayı, kabın içini veya gizli tutulan içsel alanı temsil eder
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, kıvrılma, canlılıkBükülme, kıvrılma, akışkanlık veya uzayıp giden bir hareket çizgisini temsil eder
غبنGizli bir bölmede kıvrılarak saklanıp eksiltilen hareketBir nesnenin, elbisenin veya hakkın kıvrım arasına gizlenerek dışarıdan görünmeyecek şekilde eksiltilmesi ve bu yolla değer zafiyeti oluşturulması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kumaşın veya elbisenin boyunu kısaltmak amacıyla ucunun içe doğru katlanıp dikilmesi (غَبْنُ الثَّوْبِ); bedende koltuk altı ve kasık gibi derinin katlandığı, gizli ve yumuşak kıvrım yerleri (المَغَابِنُ).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde kök, kişinin değerini takdir edemeyen veya komşuluk hakkını zayi edenlerin durumunu anlatmak üzere kullanılmıştır: غَبِنْتُمْ تَتابُعَ آلائِنا / وحُسْنَ الجِوارِ وقُرْبَ النَّسَب
Erken Arapça kullanımAlışverişte bir malın gerçek değerinin altında satılması veya ederinden fazla bedelle alınması sonucu uğranılan zararı ve akıl zayıflığını ifade etmek için غَبْنٌ فِي البَيْعِ ve غَبَنٌ فِي الرَّأْيِ şeklinde yaygınlaşmıştır.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça غبن kökü, Sami dillerinin güneybatı kolunda özellikle örtme, katlama, derine gizleme ve bundan türeyen eksiltme veya haksız kazanç sağlama semantik matrisinde gelişmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) doğrudan غ-ب-ن kök dizilişi bağımsız bir fiil kökü olarak yaygın biçimde korunmamış; kökün taşıdığı saklama ve eksiltme fonksiyonları örtme ve hile semantiği taşıyan komşu fonetik varyantlarla karşılanmıştır. Erken Arapçada bu kökün somut olarak elbisenin kıvrılarak gizlenmesi ve vücudun kasık/koltuk altı gibi katlantı yerleri (المَغَابِن) için kullanılması, kelimenin temelinde saklama ve bükme eyleminin bulunduğunu belgeler. Zamanla bu fiziksel örtme ve eksiltme eylemi, ticari mübadelelerde karşı tarafın bilgisizliğinden faydalanarak hakkını eksiltme (غَبْن) ve aklın yetersiz kalarak kendi çıkarını örtüp zedelemesi (غَبَن) yönünde soyutlaşmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Lane’s Arabic-English Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönغبن (örtmek, eksiltmek, zayıf düşürmek)Elbisenin ucunu katlayıp kısaltma ve gizli kıvrım yerleri somut anlamından, akitte karşı tarafın habersizliğinden yararlanarak hakkını eksiltme ve akıl zafiyetine geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami / Arapça içi gelişimKlasik İbranice ve Süryanicede düzenli ses denkliğiyle birebir örtüşen üçlü kök türevi zayıftır; semantik örtüşme gizleme ve eksiltme bildiren köklerle paylaşılırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda bu spesifik dizilişle doğrulanmış doğrudan soydaş biçim tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غبنAnlamlıEksiltmek, gizlemek, aldatmakBir akitte gizleme yoluyla hakkı eksiltmek, elbisenin ucunu katlamakHedef kök; Kur'an'da geçer
غنبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıSözlüklerde müsta'mel kaydedilmişse de bağımsız ve yaygın bir anlam alanı gelişmemiştirKur'an'da geçmez
بغنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştırKur'an'da geçmez
بنغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştırKur'an'da geçmez
نغبAnlamlıYudumlamak, yavaşça içmekSuyu veya tükürüğü yudum yudum, azar azar içine çekip yutmakKur'an'da geçmez; çekme ve içe alma boyutu
نبغAnlamlıOrtaya çıkmak, fışkırmakSuyun kaynaması, kabiliyetin parlayıp birdenbire belirmesiKur'an'da geçmez; zıt yönde açığa çıkış

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غبنMerkezGizleyerek eksiltme ve değer kaybıKarşı tarafın dikkatsizliğinden veya gizlemeden istifadeyle değerinden az karşılık vermekAkitte örtülü haksızlık ve aldanış
بخسKomşuDeğerini bilerek düşürmeBir şeyin bilinen hakiki kıymetini açıktan veya kasten aşağı çekerek zedelemekAçıktan eksiltme ve değersizleştirme
خسرKomşuSermaye kaybı ve tükenişYapılan iş veya ticaretin sonucunda ana sermayenin zayi olması veya yokluğa uğramasıBütüncül zarar ve iflas
نقصKomşuNiceliksel eksilmeSayı, ölçü veya miktarda doğrudan doğruya azalma meydana gelmesiMiktar ve hacim eksikliği
ربحZıtKâr ve değer artışıYapılan takas veya ticarette sermayenin üzerine artı değer eklenmesi ve kazanım sağlanmasıAkitte fazlalık ve bereket

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغبنBir akitte gizleme veya basiretsizlik sebebiyle değerinden az karşılık alma, aldanmaSomut katlantıdan ticari ve zihni eksilmeye uzanan çok katmanlı anlam örgüsüKesin
LatinceLaesio, frausHukuki zarar, akitte aşırı yararlanmaÖzellikle akitlerdeki fahiş zararı (laesio enormis) ve örtük hileyi karşılarGüçlü
İngilizceDefraudation, lesion, undersellingEksik bedel verme, aldanma, zararAkitlerde haksız eksiltmeyi ve varoluşsal takas yanılgısını kısmen karşılarGüçlü
AlmancaÜbervorteilung, BenachteiligungBirinin toyluğundan yararlanıp hakkını yeme, zarara sokmaÖzellikle taraflar arasındaki eşitsizlikten kaynaklanan haksız eksiltmeyi ifade ederGüçlü
FransızcaLésion, tromperieAkit içi orantısız zarar, aldatılmaMedeni hukukta bir sözleşmede edimler arasındaki aşırı dengesizliği ve mağduriyeti karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Vocabulaire juridique (Gérard Cornu).

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
التَّغَابُنِKarşılıklı aldanış ve kâr-zarar dengesinin bütünüyle açığa çıkmasıKıyamet gününde müminlerin cenneti kazanıp kâfirlerin küfür karşılığında azaba uğrayarak mutlak aldanışa düştüklerinin tescil edildiği toplanma günü bağlamı (Teğâbün 64:9)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret, adalet ve cezaKıyamet gününde insanın dünya hayatında yaptığı varoluşsal tercihin (iman-küfür, itaat-isyan) karşılığını görmesi ve kâfirin mutlak ziyana uğradığını anlamasıİlahî adaletin tecellisinde hakiki kâr ve nihai aldanışın tescili
FıkıhBorçlar ve akitler hukukuAlışverişte gabin (haksız kazanç ve aşırı yararlanma); gabn-i yesîr (hafif aldanma) ile gabn-i fâhiş (aşırı aldanma) ayrımı ve bunun akdi fesih hakkı doğurup doğurmayacağıAkitte edimler arası denge ve iradeyi sakatlayan gizli eksiltme
TefsirTeğâbün suresi tefsiriيَومُ التَّغَابُنِ terkibinin anlamı; müminlerin kâfirlerin cennetteki yerlerini devralması veya kâfirlerin dünyayı ahirete tercih ederek uğradıkları telafisiz aldanışın açığa çıkmasıKarşılıklı mübadele bilançosunun dehşet verici açıklığı
HadisTicaret ahlakı ve akit hükümleriAlışverişte aldatmayı yasaklayan ve piyasa fiyatını bilmeyen kişiyi koruyan nehyi bey'u'l-muhabele ve gabin rivayetleri; müminin basiretli davranması tavsiyesiPazar ilişkilerinde zayıfın ve gafil olanın hakkının korunması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret hesabı ve varoluşsal takasNihai kâr-zarar bilançosuİnsanın ömrünü ve iradesini neyin karşılığında harcadığını test etmeDünya hayatı bir pazar, ahiret ise bu pazardaki tercihin gerçek değerinin ortaya döküldüğü gündürKesin
İlmiBilişsel muhakeme ve değer biçmeBasiret zafiyeti ve yanlış hükümBilginin eksikliği yüzünden nesne veya olgunun değerini yanlış tartmaZihnin hakikati örtmesi sonucunda yanlış tercihte bulunarak kendi aleyhine hüküm vermesiGüçlü
SiyasiToplumsal sözleşme ve yönetimKamu hakkının örtülü gasbıYöneten ve yönetilen arasındaki dengede meşruiyet ve hak kısıntısıİktidar ilişkilerinde halkın veya zayıf kesimlerin hakkının perde arkasında eksiltilerek zarara uğratılmasıMuhtemel
İktisadiPiyasa ahlakı ve sözleşmelerAşırı yararlanma (gabin)Mal ve bedel arasındaki adil dengenin bilgi asimetrisiyle bozulmasıBir tarafın tecrübesizliğinden veya gizlemeden yararlanarak malı değerinden çok ucuza kapatmak veya fahiş fiyata satmakKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAsimetrik bilgi ve dengesiz denklem matrisi (bilgi entropisi)İki sistem veya taraf arasındaki transferde girdinin çıktıyı karşılamaması; örtük parametrelerin sistem dengesini bozarak gizli bir kayba (entropi artışına) yol açmasıGüçlü
Beşeri bilimlerAkit teorisinde aşırı yararlanma ve bilişsel yanılsama (cognitive bias)Hukukta tarafların edimleri arasındaki fahiş orantısızlık (laesio); psikolojide ise kişinin anlık hazzı uzun vadeli değere tercih ederek sonradan telafisiz bir pişmanlık yaşamasıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca fıkıhtaki teknik bir alışveriş ihtilafına veya bireyin basit bir kandırılma hissine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, insanın canını, malını ve ömrünü Allah'a satması yahut geçici dünyaya feda etmesi şeklindeki en büyük kozmik ve varoluşsal ticaretin nihai sonucunu ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKıyamet gününün dehşetli yüzleşmesini sadece kuru bir toplanma olarak görmek; amellerin birer sermaye, tercihlerimizin ise birer mübadele olduğu bilincini yitirmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan hayatını baştan sona bir ticaret ve mübadele (şirâ', bey', semene'l-kalîl) metaforu üzerinden kurguladığı ana ekseni tamamlar; bu ticaretin nihai sonucunun kimin kârda kimin ağır aldanışta olduğunu gösteren anahtar kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın canını ve malını cennet karşılığı satmasını konu edinen ayetler (Tevbe 9:111), ahireti az bir pahaya satanları niteleyen uyarılar (Bakara 2:86) ve kıyamet bilançosunu anlatan Teğâbün suresinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ahiretin sadece mekanik bir ceza yeri değil, insanın kendi eliyle yaptığı tercihin mutlak adaletteki değer dengesizliğinin apaçık bir tescil alanı olduğunu gösterir; kâfirin aldanışının dışsal bir hile değil, kendi basiretsizliğinin sonucu olduğunu açıklar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir kumaşın boyunu kısaltmak için kenarını katlayıp gizlemek; vücudun koltuk altı ve kasık gibi gizli kıvrım yerleri.
  • Soyut anlamBir mübadelede veya zihni tercihte, gizleme yahut basiretsizlik sebebiyle değerinden az karşılık alma, aldanma ve bu eksikliğin sonradan açığa çıkması.
  • Sistematik karşılıkVarlıklar arası bilgi ve değer asimetrisinin nihai hesaplaşma ânında giderilerek kimin kazançlı kimin mutlak zararda olduğunun matematiksel kesinlikle tescil edilmesi.
  • LaTeX modeliΔV=∣Vr−Va∣>ϵ  ⟹  G(tf)=∑i=1n(Vr,i−Va,i)
  • LaTeX açıklamasıFormülde Vr bir eylemin, amelin veya nesnenin hakiki değerini; Va ise aktör tarafından biçilen veya mübadelede kabul edilen algılanan değeri temsil eder. İkisi arasındaki fark belirlenmiş adalet eşiğini (ϵ) aştığında gabin durumu ortaya çıkar. Nihai hesap anında (tf) tüm bu gizli farklar toplanarak açığa çıkar ve toplam aldanış/ziyan fonksiyonu G(tf) teşekkül eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: غ