غبر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: غ-ب-رالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ١٨ · الآيات: ٨ · السور: ٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».خوفلوطغَبَرَةٌجيأغبرمرأوجهالْغَابِرِينَنجوحزنعجزرسلقدرسوأ

الجذرالصيغ ٢الآيات ٨السور ٧المجاورة ١٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

غبر

غ - ب - ر

جذر
  • الورود: ٨
  • الآيات: ٨
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٣

Ğubar, Toz demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ğubar, Toz demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٥٬١٧٨
باب الغين والراء والباء معهما غ ب ر، ر غ ب، غ ر ب ، بغر مستعملات غرب: الغَرْبُ: التَّمادي وهو اللَّجاجَةُ في الشيء، قال: قد كفَّ من غَرْبي عن الإنشادِ وكُفَّ من غَرْبِكَ أي: من حِدَّتِكَ. واستَغْرَبَ الرجلُ إذا لجَّ في الضحكِ خَاصةً، واستَغْرَبَ عليه في الضَّحِكِ أي لَجَّ فيه. والغَرْبُ أعظم من الدلو، وهو دلو تام، وعدده أَغرُبٌ، وجمعه غُرُوبٌ. واستحالت الدلو غَرْباً أي عظمت بعدها ما كانت دلية.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢٣٥
الغبارُ والغَبَرَةُ واحد. والغُبْرَةُ: لون الأغْبَرِ، وهو شبيه بالغُبارِ. وقد أغْبَرَّ الشيء إغْبِراراً. والغَبْراءُ: الأرض. والغَبْراءُ: ضربٌ من النبات. وبنو غَبْراءَ الذي في قول طرفة: المحاويجُ. والوطأة الغَبْراء: الدارسة، وهي مثل الوطأة السوداء. والغُبَيْراء بالمد معروف. والغُبَيْراءُ أيضاً: شرابٌ تتَّخذه الحبشُ مُسكرٌ من الذُرة. وفي الحديث: "إياكم والغُبَيْراءَ فإنها خمر العالم". والغُبْرُ:
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٧٬٧٨٦
غ ر ب غرب ، رغب ، غبر ، ربغ ، برغ ، بغر : مستعملة . برغ : أما برَغَ فإن الليث أهمله . ورَوَى أبو العباس عن ابن الأعرابيِّ أنه قال : بَرِغَ الرَّجلُ إذا تَنَعَّمَ . غرب : قال الليثُ : يُقالُ : كُفَّ من غرْبكَ : أي من حدَّتِك ، وقيل : الغَرْبُ : التمادِي . وقال غيرهُ : غرْبُ كلّ شَيْءٍ : حَدُّهُ وكذلك غُرابُهُ ، وغرْبُ اللِّسانِ : حِدَّتُهُ ، وسيفٌ غرْبٌ : قاطعٌ حديدٌ . وقال الشاعرُ يصفُ سيفاً :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٠٩٤
(باب الغين والباء وما يثلثهما) (غبر) الغين والباء والراء أصلانِ صحيحان، أحدُهما يدل على البقاء، والآخرُ على لونٍ من الألوان. فالأوَّل غَبَر، إذا بَقِيَ. قال الله تعالى ﴿إلاَّ امْرَأَتَكَ كَانَتْ مِنَ الغَابِرِينَ﴾ [العنكبوت 33]، ويقال بالناقة غُبْر، أي بقيَّة. وبِهِ غُبَّرٌ من مرض، أي بقِيَّة. قال ابن مُقبِلٍ أو غيرُه: فإن سألَتْ عنِّي سُليمَى فقلْ لها *** به غُبَّرٌ من دائه وهو صالحُ ومن
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٤٨١
- الغابر: الماكث بعد مضي ما هو معه. قال: ﴿إلا عجوزا في الغابرين﴾ [الشعراء/171]، يعني: فيمن طال أعمارهم، وقيل: فيمن بقي ولم يسر مع لوط. وقيل: فيمن بقي بعد في العذاب، وفي آخر: ﴿إلا امرأتك كانت من الغابرين﴾ [العنكبوت/33]، وفي آخر: ﴿قدرنا إنها لمن الغابرين﴾ [الحجر/ 60]، ومنه: الغبرة: البقية في الضرع من اللبن، وجمعه: أغبار، وغبر الحيض، وغبر الليل. والغبار: ما يبقى من التراب المثار، وجعل على بناء
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٬١٢٦
غ ب ر هو غابر بني فلان أي بقيتهم قال عبيد الله بن عمر رضي الله عنهما‏:‏ أنا عبيد الله ينميني عمر خير قريش من مضى ومن غبر وتقول‏:‏ أنت غابر غداً وذكرك غابر أبداً ومنه قيل‏:‏ غبّر الحيض وغبّر اللبن وغبّراته‏:‏ لبقاياه‏.‏ قال‏:‏ وأحمدت إذ نجيّت بالأمس صرمةً لها غبرات واللواحق تلحق وقطع الله دابره وغابره‏.‏ وغبر في الحوض غبر أي بقيّة ماء ومنه قولك للرجل‏:‏ إنك لإحدى الكبر وصمّاء الغبر وهي الحيّة
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٨٩٧
غَبَرَ الشيءُ يَغْبُر غُبوراً: مكث وذهب. وغَبَرَ الشيءُ يَغْبُر أَي بقي.والغابِرُ: الباقي. والغابِرُ: الماضي، وهو من الأَضداد؛ قال الليث: وقد يَجِيء الغابِرُ في النعت كالماضي. ورجل غابِرٌ وقوم غُبَّرٌ: غابِرون. والغابِرُ من الليل: ما بقي منه. وغُبْرُ كل شيء: بقيَّته، والجمع أَغبارٌ، وهو الغُبَّرُ أَيضاً، وقد غلب ذلك على بقيّة اللبن في الضرع وعلى بقيَّة دَمِ الحيض؛ قال ابن حِلِّزة: لا تَكْسَعِ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٢١
* غ ب ر * * الغُبَارُ * و * الغَبَرةُ * بفتحتين واحد و * الغُبْرةُ * لون * الأغْبَرُ * وهو شبيه بالغُبار وقد * اغْبَرَّ * الشيء * اغْبِرَاراً * و * الغَبْراءُ * الأرض و * الغُبَيْراءُ * بوزن الحُميراء معروف والغُبيراء أيضا شراب تتخذه الحبش من الذُّرة يُسكر وفي الحديث ﴿إياكم والغُبيراء فإنها خمر العَالَم﴾ و * غَبَرَ * الشيء بقي وغَبَر أيضا مضى وهو من الأضداد وبابه دخل و * أغْبَرَ * و * غَبَّر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٣٬٧٣٥
غبر الشيء يغبر غبورا كقعود: مكث وبقي. وغبر غبورا: ذهب ومضى. والغابر: الباقي. والغابر: الماضي، ضد. قال الليث: وقد يجئ الغابر في النعت كالماضي. وهو غابر من قوم غبر كركع. والغابر من الليل: ما بقي منه. ويقال: هو غابر بني فلان، أي بقيتهم. قال عبيد الله بن عمر: أنا عبيد اللـه ينـمـينـي عـمـر خير قريش من مضضى ومن غبر بعد رسول الله والشـيخ الأغـر ويقال: أنت غابر غدا،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٨٬٤٢٠
غَبَرَ 1 غَبَرَ ذ , (S, Msb, K,) aor. غَبُرَ , (S, Msb,) inf. n. غُبُورٌ, (Msb, K,) He, or it, (a thing, S) remained, lasted, or continued: (S, Msb, TA:) and (Msb) he (a man, JK) tarried, stayed, or waited. (JK, Zbd, Msb, K.) ― -b2- And He, or it, passed, passed away, or went away. (Msb, K.) It is sometimes used in this latter sense; (Msb;) and thus it has two contr. significations. (Msb, K.) ―
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٧٧٣
غَبَرَ غَبَرَ U ( n. ac. غُبُوْر 27 ), a. Was dusty; was dim, dull; was dust-coloured. b. Remained, lasted, continued; stayed, tarried, waited. c. Went away, departed, started, set out; passed away, elapsed ( time ). غَبِرَ غَبِرَ A ( n. ac. غَبَر 4 ), a. Re-opened, ulcerated ( wound ). b. Bore rancour. غَبَّرَ غَبَّرَ II , a. Dusted, dirtied; threw dust at. b. see IV (a) .
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٦٬٢٦٥
غبر غَبَرَ - يَغْبُرُ - غَبَرَة - غَابِر - غَابِرِيْن غَبَرَ - يَغْبُرُ + الكائن: يصير فيه غبار: تتكون عليه طبقة رقيقة من التراب أو بقايا الأشياء: وهذه الطبقة تدل على تعرض الشيء أوالكائن للترك مدة طويلة من الزمن على حاله في جو مغبر، وهذا يدل على طول بقاء، أو على جهد وشدة وعناء غَبَرَة: على وزن " فـَعـَلـَة " اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٨ (الإجمالي: ٢٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. مرأ

    الآيات المشتركة: ٥ · Mer’, “merve”den dönüşmüştür

  2. نجو

    الآيات المشتركة: ٤ · Özel konuşmak

  3. أهل

    الآيات المشتركة: ٤ · Hilal yeni ay demektir

  4. عجز

    الآيات المشتركة: ٢ · Belin at tarafıdır

  5. لوط

    الآيات المشتركة: ٢ · “Liyat” sıva harcı demektir

  6. ذرع

    الآيات المشتركة: ١ · Zira’ (zal) : Kol demektir

  7. قدر

    الآيات المشتركة: ٢ · Kıdr kazandır

  8. ضيق

    الآيات المشتركة: ١ · Dar geçit, boğaz demektir

  9. حزن

    الآيات المشتركة: ١ · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir

  10. وجه

    الآيات المشتركة: ١ · Yüz demektir

  11. خوف

    الآيات المشتركة: ١ · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  12. سوأ

    الآيات المشتركة: ١ · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

الآيات التي ورد فيها(٨)

  1. فَأَنْجَيْنَاهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ

    Toz haline gelenler

  2. إِلَّا امْرَأَتَهُ قَدَّرْنَا إِنَّهَا لَمِنَ الْغَابِرِينَ

    Toz haline gelenler

  3. إِلَّا عَجُوزًا فِي الْغَابِرِينَ

    Toz haline gelenler

  4. فَأَنْجَيْنَاهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ قَدَّرْنَاهَا مِنَ الْغَابِرِينَ

    Toz haline gelenler

  5. قَالَ إِنَّ فِيهَا لُوطًا قَالُوا نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَنْ فِيهَا لَنُنَجِّيَنَّهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ

    Toz haline gelenler

  6. وَلَمَّا أَنْ جَاءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا سِيءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَقَالُوا لَا تَخَفْ وَلَا تَحْزَنْ إِنَّا مُنَجُّوكَ وَأَهْلَكَ إِلَّا امْرَأَتَكَ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ

    Toz haline gelenler

  7. إِلَّا عَجُوزًا فِي الْغَابِرِينَ

    Toz haline gelenler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökغبر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبقي, خلف, لبث
Zıt Kökمضى
Çekirdek Özet 1Bir şeyin geçip gitmesinden sonra geride kalan tortu, kalıntı ve havada asılı kalan ince toz
Çekirdek Özet 2Helak olan ana kütleden veya kurtulan öncülerden ayrılarak geride, yıkım alanında kalan varlık
Çekirdek Özet 3Zamanın ve hareketin akışına katılamayıp geçmişe takılı kalmanın ontolojik ve ahlaki çöküşü
Kritik Hata RiskiAyetlerde geçen gābirîn lafzını sadece «yaşlı kadın» veya nötr bir «kalanlar» sanarak kökün taşıdığı helak kalıntısı ve tozlaşma nüansını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غبZaman, durum veya mekan bakımından aralık verme, geriye çekilme, kesintiye uğrama ve altta tortu bırakma; غبن (hakkı eksiltip geride bırakma) ve غبب (aralıklı gelme, işin sonunu bekleme) köklerinde olduğu gibi bir akışın kesintiye uğrayıp geriye bir açık veya tortu terk etmesiرÇekirdeğin işaret ettiği aralık ve kalıntı haline yüzeye yayılma, savrulma ve havada asılı kalan toz tabakası gibi süregiden bir dağılma veya geride çakılı kalma boyutu eklemiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGöz imgesinden türetme; perdeleme, puslanma, görüşün örtülmesiGörüşü kısıtlayan, netliği bozan ve nesnelerin üzerini kaplayan örtücü bir donukluk getirir
بEv, çadır; iç, barınma, bir sınırın içinde kalmaHareketin dışarıya akmak yerine içeride hapsolmasını, kapalı bir alanda tutulup tortulaşmasını sağlar
رİnsan başı; tepe, başlangıç, yüzey, süreklilikYüzeye çıkan, başta ve en üstte asılı kalan veya süreç boyunca devam eden görünür bir katman oluşturur
غبرPerdeleyen pusun kapalı bir alanda yüzeyi örterek geride tortu bırakmasıHareket eden kütle çekilip gittikten sonra yüzeyde veya geride kalan, görüşü puslandıran ve asıl gövdeden kopup çöküntüye uğrayan kalıntı hareketini resmeder

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin memesinde sağıldıktan sonra kalan süt kırıntısı (el-ğubr), yaranın içinde iyileşmeyip sinsi şekilde nükseden iltihap artığı (ırkın ğabir) ve koşan bir atlının ardından havaya kalkan ince yer tozu (el-ğubār)
Cahiliye şiiri kullanımıTarafetü’b-nü’l-Abd muallakasında yoksul ve toprağa bulanmış kimseleri tasvir ederken kökü yer ve toprak rengi bağıyla anar: رَأَيْتُ بَنِي غَبْرَاءَ لَا يُنْكِرُونَنِي / وَلَا أَهْلُ هَذَاكَ الطِّرَافِ الْمُمَدَّدِ
Erken Arapça kullanımErken dönem Arap şiirinde Haris b. Hillize, sağmal develerin memesinde kalan son sütü sağmayı yasaklayan bedevi tecrübesini aktarırken kökü süt kalıntısı anlamında çoğul olarak kullanır: لَا تَكْسَعِ الشَّوْلَ بِأَغْبَارِهَا / إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَنِ النَّاتِجُ

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Tarafetü'b-nü'l-Abd Muallakası, Haris b. Hillize Divanı.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça غبر kökü, Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda hem «geride kalıp tortulaşmak, varlığını sonraya bırakmak» hem de «toprak tozu, kül rengi, donukluk» semantik alanlarını bünyesinde cemeden köklü bir yapıya sahiptir. İbranicede doğrudan fonetik karşılık olarak görülen ve toprağı/tozu ifade eden ʿāpār (עפר) kelimesi, Sami dillerindeki boğaz harflerinin kayması ve dudaksı-dişsil seslerin sertleşmesi çizgisinde bu matrisin «toz ve yeryüzü toprağı» katmanıyla semantik akrabalık arz eder. Süryanicede ḡbīr veya benzeri biçimlerde katılaşma, birikme ve altta kalma çağrışımları mevcuttur. Arapçada kökün sergilediği en belirgin semantik sıçrama, fiziksel bir toz kalıntısının zaman boyutuna taşınarak «kafilenin arkasında kalan, göç edemeyip eski yıkım mahallinde çakılan» kimseleri ve «geçmiş zamandan arta kalan nesli» ifade eden zıt anlamlı (ezdâd) ve metaforik bir genişlemeye ulaşmış olmasıdır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSüt, kan veya hastalık artığı anlamındaki «ğubr» ile kalkan yer tozu anlamındaki «ğubār» birleşimiBir şeyin ana kütlesi tükendikten sonra dipte kalan son parça ile hareket sonrasında geride kalan parçacıklar aynı kök anlamda buluşmuşturKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʿāpār (toz, toprak) ve Süryanice tortulaşma/katılaşma bildiren köklerle anlamsal örtüşmeBoğaz ünsüzlerinin farklılaşmasıyla Afro-Asyatik havzada toprak tozu, ufalanma ve yerle temas kurma ortak semantik alanı korumuşturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ses ve anlam denkliği gösteren doğrudan bir morfolojik akraba tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, HALOT, Gesenius Hebrew Grammar.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غبرAnlamlıGeride kalmak, toz ve kalıntı oluşturmakAna kütle ayrıldıktan sonra geriye kalan tortu, toz ve çöküntüHedef kök; Kur'an'da geçer
غربAnlamlıUzaklaşmak, gözden kaybolmak, batmakGüneşin ufukta kaybolması veya bir kimsenin yurdundan uzaklaşmasıOrtak ayrışma ve gözden düşme nüansı; Kur'an'da geçer
بغرAnlamlıSu içtikçe doymamak, susuzluk nöbetiHayvanın su içtikçe daha çok susamasına yol açan içsel dertHedef kökle zıt veya içsel tortu ilişkisi; Kur'an'da geçmez
برغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bağımsız bir kök çekirdeği olarak işlenmemiştirKitâbü'l-Ayn'da mühmel, Tehzîb'de zayıf kayıt
رغبAnlamlıBir şeye gönülden meyletmek, istemek veya sakınmakArzu, talep, yöneliş ve içsel genişlik haliDışarıda kalmanın zıddına hedefe doğru yöneliş; Kur'an'da geçer
ربغAnlamlıBolluk ve refah içinde genişçe yaşamakHayatın tozdan ve darlıktan arınmış yumuşak ve geniş akışıKökün toz ve darlık çağrışımının fiziksel zıddı; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غبرMerkezGeride kalıp tortulaşma ve toza bulanmaKök, gidenlerin ardından hem fiziksel olarak geride kalmayı hem de yıkım tozuyla örtülüp helak olmayı içerirBir sürecin veya kafilenin ardında olumsuz şekilde kalarak yok oluş mahallini terk edememe hali
بقيKomşuVarlığını sürdürme, yok olmamaبقي nötr veya olumlu anlamda varlığın devamını ifade eder; غبر ise ana kafileden kopup tortu olarak geride kalmayı bildirirSalt tükenmeme ve devamlılık vurgusu taşır, içinde toz veya kokuşma nüansı yoktur
خلفKomşuBirinin arkasından gelme veya arkada durmaخلف konumsal olarak arkada bulunmayı veya birinin yerine geçmeyi içerirken غبر geride kalıp helake mahkum olmayı vurgularYerine geçme (halefiyet) veya geride bırakılma temel eksendir
لبثKomşuBir yerde belirli bir süre ikamet etmeلبث iradi veya gayriihtiyari bir mekanda belirli bir miktar oyalanmayı anlatır; غبر gibi geçmişin kalıntısı olma anlamı taşımazZamanın bir kesitinde bir mekanda durup bekleme durumudur
مضىZıtGeçip gitmek, önden yürümek, ilerlemekمضى hareketin devam edip hedefine ulaşmasını veya zamanın akıp gitmesini anlatırken غبر arkada çakılıp kalmayı ifade ederZaman veya mekan düzleminde engeli aşıp öne ve ileriye doğru hareket etme

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغبرGeride kalmak, toza bulanmakBir hareketin arkasında tortu bırakması, geçmişte çakılıp helake uğraması ve ince yer tozuKesin
LatinceRemanere, pulvisGeride kalmak, tozRemanere kelimesi fiziksel geride kalmayı verir fakat toz ve helak çağrışımını dışarıda bırakır; pulvis ise sadece tozu karşılarGüçlü
İngilizceRemain behind, lingering residue, dustArkada kalmak, tortu, tozLingering residue ifadesi kökün helak artığı olma ve tortulaşma nüansını kısmen karşılar; tam karşılık için iki kavram birleşmelidirGüçlü
AlmancaZurückbleiben, Staub, ÜberrestGeride kalmak, toz, kalıntıZurückbleiben fiili geride kalma hareketini tam verir, Überrest ise kökün dildeki süt veya hastalık kalıntısı boyutuna yaklaşırGüçlü
FransızcaS'attarder, résidu, poussièreGeride oyalanıp kalmak, tortu, tozS'attarder kökün kafileden kopuş yönünü, résidu ise son kırıntı ve artık yönünü karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْغَابِرِينَHelak olan kavmin içinde, yıkım mahallinde geride kalanlarLut peygamberin kavminden ayrılışı sırasında, kurtarılan hane halkından koparak azap yurduna çakılıp kalan ve helak tozu altında ezilen eşi hakkında; A'râf 7:83, Şuarâ 26:171, Neml 27:57, Ankebût 29:32, Sâffât 37:135
غَبَرَةٌKıyamet günü inkarcıların yüzünü kaplayan keder, dehşet ve zillet tozuHesap gününde suçluların çehrelerini saran koyu bir toz ve kararma tabakası; Abese 80:40

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adalet, hidayet ve nebevi yakınlığın kurtuluşa yetmemesiLut’un karısının peygamber zevcesi olmasına rağmen kalben inkarcılara bağlı kalarak «el-gābirîn» zümresine dahil edilmesi; soy ve evlilik bağının kişiyi helakten kurtaramayacağı ilkesiİtikadi tercihin kişiyi öncüler kafilesinden koparıp helak artığı haline getirmesi
FıkıhZekat, süt emzirme ve taharet hükümleriErken dönem hadis ve fıkıh dilinde memede kalan son süt (el-ağbâr) veya hayız kanının son kalıntıları (ğubbaru'l-hayz) bağlamında temizliğin ve sağılmanın nihai sınırlarıBir ibadetin veya halin sona ermesinden sonra geride kalan şüpheli tortunun tespiti
TefsirKıssa tahlili ve ezdâd lafızlar meselesiGābir kelimesinin hem «geçmişte kalan» hem «geleceğe uzanan/geride kalan» anlamları taşıması sebebiyle Lut kavmindeki yaşlı kadının geçmiş helaklerin kaderini paylaşması bağlamında incelenmesiYıkım alanından bedenen ve ruhen ayrılamayanların ontolojik pozisyonu
HadisZikir meclisleri ve ihlas kavramıErken dönemde şiirler ve ezgiler eşliğinde kalbi coşturarak zikir yapanlara «el-Muğabbira» denilmesi ve bunun sahabe devri sünnetine uygunluğunun sorgulanmasıDünyevi toza bulanmış bir zühd hali veya sesi yükselterek havaya toz kaldırma mecazı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniNebevi çağrı ve hicret çizgisiGeride kalan tortuArınma sürecini tamamlayamayanların tasfiyesiHak davanın öncü kafilesi menzile ilerlerken, kalbi eski düzende kalanların ilahi yasayla geride terk edilmesiKesin
İlmiBilgi üretimi ve paradigmal dönüşümAşılmış teorilerin tortusuZihinsel ataletin ve kör inancın teşhisiYeni paradigma ve hakikat ortaya çıktığında eski, çürümüş kabullere yapışıp ilmi akışın gerisinde toza dönüşmeGüçlü
SiyasiToplumsal çöküş ve inkılap süreçleriYıkılan rejimin kalıntısıDönüşüme ayak uyduramayan yapının elenmesiSiyasi veya ahlaki yozlaşmaya uğramış bir yapının tasfiyesi esnasında, kurtuluş hareketine katılamayıp enkaz altında kalan kitleGüçlü
İktisadiDeğer devri ve iflas süreçleriAtıl stok ve amortisman kaybıVerimsiz ve çökmüş sermaye artığının ayrıştırılmasıDolaşımdan çekilen, değer üretmeyen, geçmiş üretim modeline takılı kalarak batık hale gelen iktisadi enkazMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSürtünme kaynaklı aşınma, çökelme (sedimantasyon) ve entropik tortuBir dinamik sistemde enerjinin akışı tamamlandıktan veya akışkan kütle geçtikten sonra tabanda biriken, harekete katılamayan atıl parçacıklar ve havada asılı kalan toz dağılımıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojik atalet (inertie) ve kurumsal anakronizmToplumlar ileriye ve ahlaki dönüşüme doğru hamle yaparken, zihnen ve ahlaken çürümüş geleneksel yapıya bağımlı kalıp tasfiye dalgasının altında kalan zümrelerKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökten türeyen «gābirîn» kelimesini sadece «yaşlı kadınlar» veya herhangi bir ahlaki sorumluluk içermeyen «arkada bekleyenler» olarak tercüme etmek; kökün sadece fiziksel çöl tozu boyutuna hapsedilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hakikatin hicretine ayak uyduramayan, zalim ve sapkın yapının zihniyet dünyasından kopamadığı için ilahi cezanın ineceği enkaz sahasında toza dönüşerek kalan varoluşsal çöküşü anlatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataLut kıssasında kadının maruz kaldığı akıbetin bir tercih değil, yaşlılıktan kaynaklanan biyolojik bir geride kalış olduğu zannı doğar; bireysel sorumluluk ve imanın sadakati boyutu buharlaşır

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin sunduğu kurtuluş yürüyüşünün radikal bir kopuş gerektirdiğini, geride bırakılan batıl düzene sempati besleyenlerin o düzenin enkaz tozuyla birlikte helak olacağını gösteren temel bir ontolojik ayrışma kavramıdır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Lut kavminin helakini ve hicret sürecini anlatan kıssa ayetlerinde ve hesap gününde suçluların psikolojik yıkımını tasvir eden kıyamet sahnelerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bir peygamberin ailesinden olmanın kişiye mutlak dokunulmazlık sağlayacağı yönündeki yanılgıyı düzeltir; hakikat yürüyüşüne kalben katılmayan her unsurun sistem dışı kalarak helake uğrayacağını açıkça ortaya koyar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesnenin, kafilenin veya sıvının akıp gitmesinden sonra tabanda veya geride kalan son kırıntı, yaranın içindeki sinsi tortu ve hareketin ardından havaya savrulan ince toprak tozu.
  • Soyut anlamİlahi hidayetin ve ahlaki dönüşümün çağrısına icabet edemeyip batılın enkazında çakılı kalmak; geçmişin kokuşmuş düzeninden kopamayarak yıkımın kaçınılmaz tozu altında helak olmak.
  • Sistematik karşılıkİman kafilesinin dinamik yürüyüşü ile inkarcı sistemin çöküş mahalli arasındaki ayrışma eşiği; dönüşüme direnen unsurların geride tortulaşarak tasfiye edilmesi kanunu.
  • LaTeX modeliSt=Ct−1∖Kt  ⟹  lim⁡t→∞St=∅
  • LaTeX açıklaması

Formülde Ct−1 ifadesi helak öncesi toplumsal yapının tamamını temsil eder. Kt sembolü hidayet çağrısına uyarak öne geçen ve kurtuluşa eren inananlar kafilesidir. St ise öncü kafileden kopup geride kalan tortuyu, yani gābirîn zümresini simgeler. Kümeler teorisi uyarınca ana gövdeden ayrılan bu kalıntı (St), zamanın akışı içinde kaçınılmaz bir yok oluşa (∅) sürüklenmekte ve varlığını koruyamayarak toza dönüşmektedir.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: غ