مضي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: م-ض-يالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ٣٤ · الآيات: ٥ · السور: ٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عودمَضَتْوَامْضُواوَمَضَىدبرمضيحيثمسخحقبأَمْضِيَفتيمُضِيًّالفتمكنأولقطع

الجذرالصيغ ٥الآيات ٥السور ٥المجاورة ٣٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

مضي

م - ض - ي

جذر
  • الورود: ٥
  • الآيات: ٥
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Geçip gitmek

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: مضى

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٠٩٤
باب الضاد والميم و و ا ي ء معهما م ض ي، و م ض، أ م ض، ض ي م، أ ض م، و ض م، ض أ م مستعملات مضي: مَضَى في أمره مَضاءَ. وَمضَى الشيءُ يَمْضي مُضِيّاً. ويُكْنَى الفَرَسُ أبا المَضاء. ومض: الوَمْضُ والوَميضُ من لمَعَان البَرْق وكُلِّ شيءٍ صافي اللّون، ووَمَضَ البَرْقُ وأوْمَضَ، وأومَضَتْ فلانةُ بعينها إذا بَرَقَت له، تُومِض إيماضاً فهي مُومِضة. أمض: أمِضَ الرجُلُ يأمَضُ فهو أَمِضٌ اذا لم يُبال
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٦٥
المدخل: مضىمَضى الشيء مُضِيًّا: ذهبَ. ومَضى الأمر مَضاءً: نفذ. ومَضَيْتُ على الأمر مُضِيًّا، ومَضَوْتُ على الأمر مَضُوًّا ومُضُوًّا. وهذا أمرٌ مَمْضُوٌّ عليه. وأَمْضَيْتُ الأمر، أنفذْته. والتَمَضِّي تَفَعٌّلٌ منه. والمُضَواءُ: التقدّم. وقال: فإذا حُبِسْنَ مَضى على مُضَوائِهِ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٩٠٧
المدخل: مضىض م ( و ا ى ء ) ضيم ، ضمى ، مضى ، وضم ، ومض ، أمض ، وميض ، أضم . ضيم : قال اللّيثُ : ضامَه في الأمر ، وضَامَهُ حَقّه يَضِيمه ضَيْما : وهو الانتقاص . ويقال : ما ضِمْتُ أحداً ، ولا ضُمْتُ ، أي : ما ضامَني أحد . والمَضِيمُ : المَظلومُ . ضمي : أبو العبَّاس عن ابن الأعرابي قال : ضَمَى : إذا ظَلم . قلتُ : كأنه مقلوبٌ عن ضامَ ، وكذلك بَضَى : إذا أقام ، مقلوبٌ عن باضَ . مضى : يقال : مضيْتُ بالمكان ، أو
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٠٥٧
(باب الميم والضاد وما يثلثهما) (مضغ) الميم والضاد والغين أصلٌ صحيح، وهو المضغ للطعام. ومضَغَه يمضغه(1). والمَضَاغ: الطعامُ يُمضَغ. والمُضَاغة: ما يبقى في الفم مما يُمضَغ. والمَضْغة: قطعةُ لحم، لأنَّها كالقطعة التي تُؤخذ فتُمضغ. والماضغان: [ما(2)] انضمَّ من الشِّدقَين.‏ ومما شذَّ عن هذه المضائغ: العَقَبات اللَّواتي على أطراف سِيَتي القوس، الواحدة مَضِيغة.‏ (مضي) الميم والضاد والحرف المعتلّ أصلٌ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٣٣
المدخل: مضى- المضي والمضاء: النفاذ، ويقال ذلك في الأعيان والأحداث. قال تعالى: ﴿ومضى مثل الأولين﴾ [الزخرف/8]، ﴿فقد مضت سنة الأولين﴾ [الأنفال/38].
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٨٥
م ض ي مضى في حاجته وكان ذلك في الزمان الماضي‏.‏ ومضى على أمره‏:‏ تمّ عليه‏.‏ ومضى السيف في الضريبة وله مضاء ‏"‏ وأمضى من السيف ‏"‏ وأقول الملوك كالسيوف المواضي‏.‏ وأمضى الحاكم حكمه‏.‏ وجرى أبو المضاء وهي كنية الفرس‏.‏ وأنشدت‏:‏ ولست بقوّال إذا الضيف نابني تمضّ فإن الحيّ منك قريب
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٩٣٩
مَضَى الشيءُ يَمْضِي مُضِيّاً ومَضاء ومُضُوًّا: خلا وذهب؛ الأَخيرة على البدل. ومَضَى في الأَمر وعلى الأَمر مُضوًّا، وأَمْرٌ مَمْضُوٌّ عليه، نادر جِيء به في باب فَعُول بفتح الفاء. ومَضَى بِسَبيله: مات. ومَضَى في الأَمر مَضاء: نَفَذَ. وأَمضى الأَمرَ: أَنفذه. وأَمضيت الأَمر: أَنفذته. وفي الحديث: ليسَ لَك من مالِكَ إِلا ما تَصَدَّقْت فأَمْضَيْت أَي أَنْفَذْتَ فيه عَطاءك ولم تتوقف فيه. ومَضَى السيفُ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٤٣
* م ض ي * * مَضَى * الشيء يَمْضِي بالكسر * مُضْيًّا * ذهب و * مَضَى * في الأمر يَمْضِي * مَضَاءً * نفذ و * مَضَيْتُ * على الأمر * مُضِيًّا * و * مَضَوْتُ * أيضا * مُضُوَّا * بفتح الميم وضمها وهذا أمر * مَمْضُوٌّ * عليه و * أمْضَى * الأمر أنفذه
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٢٧٩
: ( ي ( *!مَضَى ) الشَّيءُ ( *!يَمْضِي *!مُضِيّاً *!ومُضُوًّا ) ؛ ) الأخيرَةُ على البَدَلِ ؛ ( خَلاَ ) وذَهَبَ . ( و ) مَضَى ( في الأمْرِ *!مَضاءً ومُضُوًّا : نَفَذَ . ( وفي الصِّحاح : مَضَى في الأمْرِ مَضاءً أَنْفَذَهُ ؛ ( وأَمْرٌ *!مَمْضُوٌّ عليه ) ، نادِرٌ جِيءَ به في بابِ فَعُول ، بفَتْح الفاءِ . ( و ) مَضَى ( سَبيلَهُ : ماتَ ) ؛ ) وفي المُحْكم : بسَبِيلِهِ . ( و ) مَضَى ( السَّيْفُ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٩٥٥
المدخل: مضىمَضَى 1 مَضَى ذ and ↓ تَمَضَّى i. q. تَقَدَّمَ [He advanced, proceeded, &c.]. (M.) ― -b2- مَضَى He, or it, passed; passed away; went; or went away. (S, M, Msb, K.) ― -b3- [He went on.] ― -b4- مَضَى لَهُ, said of time: see تَسْهِيمٌ. ― -b5- [مَضَى فِى سَيْرِهِ He advanced, or pressed onward, with a penetrative energy or force, or a sharpness and effectiveness, in his pace.] ― -b6- مَضَىَ الأَمْرُ,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٦٠
مَضَى مَضَى I , U ( يَمْضُو ), ( n. ac. مُضُوّ [ 27 ] , a. مُضِيّ ), Passed; was over; elapsed ( time ). b. [ Bi ], Went away with, took. c. ( n. ac. مَضَآء مَضَآء [ 22A ] , مُضُوْي 27 ) a. [ Fī ], Penetrated. d. [ 'Ala ], Executed, accomplished; concluded ( bargain ). أَمْضَيَ أَمْضَيَ IV a. [ acc. ], see I (d) . b. Made to penetrate. c. [ coll. ], Signed, subscribed.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٬٨٦١
مضي مَضَى - يَمْضِي - مُضِيّ مَضَى - يَمْضِي + الكائن أو الأمر: يدخل في حالة حركة وفعل: وهو كناية أنه : يَنْفُذ ويقع ويحصل مَضَى - يَمْضِي + الكائن: يدخل في حالة حركة وفعل مَضَى - يَمْضِي + الكائن + إلى مكان: يدخل في حالة حركة وفعل وهو متجه باتجاه المكان مَضَى - يَمْضِي + الأمر: يدخل في حالة حركة وفعل: وهو كناية أنه : يَنْفُذ ويقع ويحصل
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٤ (الإجمالي: ٤٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. مسخ

    الآيات المشتركة: ١ · At kuyruğu bitkisidir

  2. حقب

    الآيات المشتركة: ١ · Hagab kolan (atın göğsüne bağlanan kayışın ipi, heybenin…

  3. برح

    الآيات المشتركة: ١ · Berah ağaçsız, nebatsız geniş yer, boş saha demektir

  4. لفت

    الآيات المشتركة: ١ · Kendini çevirir

  5. بطش

    الآيات المشتركة: ١ · Betee elle kavrayarak vurup yakalamak, çarpmak anlamlarına…

  6. سلف

    الآيات المشتركة: ١ · Boynun üst tarafıdır

  7. أول

    الآيات المشتركة: ٢ · Alet kaldıraç demektir

  8. سنن

    الآيات المشتركة: ١ · “Sin” dişler demektir

  9. فتي

    الآيات المشتركة: ١ · Kepçe, kefe demektir

  10. حيث

    الآيات المشتركة: ١ · Hayese sürülmüş tarla demektir

  11. عود

    الآيات المشتركة: ١ · Kalabalık hayvan sürülerinin sulamalarında varış yoluyla…

  12. قطع

    الآيات المشتركة: ١ · Kesinlikle keseceğim

الآيات التي ورد فيها(٥)

  1. وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ لَا أَبْرَحُ حَتَّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُبًا

    İlerlerim

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökمضي
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (son harfi illetli / yâ)
Bağlamsal Yakın Köklerذهـب, مرر, نفذ, سير
Zıt Kökوقف
Çekirdek Özet 1Bir engeli veya mesafeyi keskin bir biçimde yararak geride bırakma, duraksamadan delip geçme ve akışını sürdürme
Çekirdek Özet 2İlahî kanunların, vaktin veya yürüyüşün geri döndürülemez biçimde kesinleşip infaz edilmesi ve hükmün icrası
Çekirdek Özet 3Kararlılık, infaz kabiliyeti ve zamanın geriye işletilemez tek yönlü akışı yasası
Kritik Hata RiskiKökü sıradan bir yürümek veya geçmişte kalmak olarak daraltıp, ardındaki keskin nüfuz, geri dönüşsüzlük ve hükmün icrası boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مضSıkışma, baskı veya keskin bir zorlama ile bir şeyin içine işleme, çiğneme veya derin tesir bırakma; bu çekirdek مضغ kökünde çiğneyip ezme, مضض kökünde içe işleyen yakıcı acı ve مضر kökünde keskin ekşilik anlamlarıyla somutlaşır.يAkışkanlık, yönelim ve hareket boyutu eklenerek içe işleyen ve kesen tazyikin fiziksel veya zamansal bir hat boyunca geri döndürülemez bir nüfuza ve akışa dönüşmesi sağlanmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikSürekli, dalgalı ve durdurulamaz bir akış ivmesini temsil eder.
ضolta, bitki (erken imge: ص ikizi, türetme); yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaHarekete yön veren sıkışmayı, iç basıncı, sertliği ve keskin nüfuz gücünü ifade eder.
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaGücün fiiliyata dökülmesini, bir hedefe doğru aktif biçimde yönelip uzanmasını sağlar.
مضيİçsel bir tazyik ve akışkan kuvvetin, keskin bir odaklanma ve yarıcı basınçla bir hedefe doğru fiilen ilerleyip geri dönülmez şekilde nüfuz etmesi hareketidir.Harflerin birleşimi, duraksamaya yer bırakmayan keskin bir eylemi ve infazı resmeder.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKılıcın hedefe duraksamadan işlemesi, kemiği ve eti kesip geçmesi ile süratli atın mesafeyi yararak öne fırlaması; nitekim hızlı koşan ata مضاء kılıcın keskinliğine de مضاء السيف denilmiştir.
Cahiliye şiiri kullanımıŞair el-Katāmî, devesinin veya bineğinin av ve takip baskısından sıyrılarak kendi yönünde kararlılıkla ilerleyişini şu beyitle tasvir eder: فإذا خَنَسْنَ مَضَى على مُضَوائِهِ / وإذا لحقن به أصبن طعانا
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis rivayetinde sadakanın geri dönüşsüz şekilde yerine ulaşmasını ve mülkiyet tasarrufunun infazını bildiren kullanım: ليسَ لَك من مالِكَ إِلا ما تَصَدَّقْت فأَمْضَيْت; ayrıca Arap kelamında keskinlik için darb-ı mesel haline gelen أمضى من السيف ifadesi.

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Dīvānü’l-Katāmî.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Proto-Sami seviyede *m-ḍ / *m-ṣ / *m-ṭ kök grubu genel olarak basınç uygulama, sıkma, emme, delip geçme ve acı/ekşi duyusuyla ilişkilidir. Klasik İbranicede m-ṣ-h (מצה - mayasız ekmek, emmek/sıkmak) ve m-ṣ-ṣ (מצץ - emmek, sıkmak), Süryanicede m-ṣ-ṣ kökleri basınçla özü çıkarma ve derin nüfuz alanındadır. Arapçada مضي kökü, bu çekirdeğin üçüncü zayıf radikal (ي) ile birleşmesiyle, kılıcın kesip geçmesi ve hedefe işlemesi gibi somut bir mekanik hareketten hareketle, zamanın ve fiilin durdurulamaz biçimde infazı, geride bırakılması ve kesinleşerek akması yönünde semantik bir özelleşme yaşamıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönمضض ve مضغ kökleriyle akrabalıkKeskin baskı, içe işleme ve çiğneme eyleminin zayıf harfle akışkan bir harekete, delip geçmeye ve hükmü infaz etmeye dönüşmesi.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice m-ṣ-h / m-ṣ-ṣ ve Süryanice m-ṣ-ṣ paralellikleriKök çekirdeği düzeyinde basınç ve nüfuz ortaklığı bulunmakta; Arapçada bu hareket zamansal akışa ve geri dönülmez ilerleyişe özelleşmektedir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kök tabakasıBasınç uygulama, sıkıştırma ve keskin nüfuz bildiren ikili kök paralellikleri.Muhtemel

المصدر David Cohen, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مضيAnlamlıNüfuz etmek, geçip gitmek, kararlılıkla ilerlemekBir engeli aşıp geride bırakarak hedefe doğru duraksamadan yol almak ve hükmü infaz etmek.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
ميضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ضميKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ضيمAnlamlıZulmetmek, hakkını eksiltmek, haksız baskı kurmakBir kimsenin hakkını zorla çiğneyip onu ezmek; mazlumun üzerinde kurulan keskin baskı ve nüfuz.Kök harflerinin yer değiştirmesidir (kalb); Kur'an'da geçmez.
يمضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
يضمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مضيMerkezKeskin nüfuz ve kararlı geçişBir engeli veya tereddüdü yararak geri dönülmez biçimde ilerlemek ve infaz etmek.Temel anlamı delip geçmek, infaz etmek ve arkada bırakmaktır.
ذهبKomşuAyrılma ve yok olmaBir mahalli terk edip gitmek; keskinlik veya nüfuz şartı aranmaz.Fiziksel ayrılışa ve gözden kaybolmaya odaklanır.
مررKomşuUğrayıp geçmeBir şeyin yanından veya üzerinden durmaksızın akıp geçmek.Temas ederek veya uğrayarak geçişi ifade eder; keskin kararlılık ikincildir.
نفذKomşuDelip öteye çıkmaBir engelin bir tarafından girip diğer tarafından çıkmak.Mekânsal delip geçişe odaklanır; مضي ise sürecin geride bırakılmasını ve infazını vurgular.
سيرKomşuMesafe katetmeBelli bir doğrultuda yol almak, seyahat etmek.Yolculuğun sürecine odaklanır; engeli yarma veya hükmü kesinleştirme şartı taşımaz.
وقفZıtDurma ve duraksamaHareketi kesmek, tereddüt etmek, bir noktada sabitlenip kalmak.مضي kökünün gerektirdiği kesintisiz akış ve infazın tam karşıtı olarak eylemsizliği temsil eder.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمضيKeskin geçiş, nüfuz ve infazBir engeli arkada bırakarak geri döndürülemez biçimde hedefe ilerleme ve hükmü yürütme.Kesin
Latincepraeterire, procedere, exsequiİlerlemek, geçip gitmek, icra etmekZamanın geçişini ve yürüyüşü karşılar; kılıcın keskinliğiyle gelen delip geçme imgesini tam yansıtmaz.Güçlü
İngilizceto proceed, to pass by, to enforceİlerlemek, geçip gitmek, infaz etmekFiziksel hareket ile hukuki infazı farklı kelimelerle karşılar; kökteki tekil nüfuz çekirdeğini dağıtır.Güçlü
Almancavorangehen, vergehen, vollstreckenİlerlemek, geçip gitmek, infaz etmekZamansal akış ile eylemin kararlılıkla icrasını ayrı fiiller üzerinden verir.Güçlü
Fransızcapasser, s'écouler, exécuterGeçmek, akıp gitmek, icra etmekZamanın akışını iyi verir ancak keskin ve durdurulamaz yarılma tonu eksik kalır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden Deutsches Universalwörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَمْضِيَKararlılıkla yürümek, duraksamadan yola devam etmekHz. Mûsâ'nın iki denizin birleştiği yere varana dek durmayacağını, uzun yıllar gerekse bile kararlılıkla ilerleyeceğini beyan ettiği azim bağlamı (Kehf 18:60).
مَضَتْİlahî kanunun ve azabın geçmiş toplumlarda infaz edilip kesinleşmesiİnkârcıların cezalandırılmasında geçmiş milletlere uygulanan değişmez ilahî yasanın tahakkuku bağlamı (Enfâl 8:38).
مُضِيًّاMekânsal veya ontolojik olarak ilerleyememe, geride kalma acziyetiKıyamet günü veya ilahî kudret karşısında inkârcıların oldukları yere çakılıp ne ileri gidebilmeleri ne de dönebilmeleri bağlamı (Yâsîn 36:67).
وَامْضُواArkaya bakmadan, tereddüt etmeden çekip gitmekLût kavminin helaki öncesinde Hz. Lût ve ailesine emredilen, arkaya bakmaksızın kararlı ve süratli intikal bağlamı (Hicr 15:65).
وَمَضَىÖnceki inkârcı nesillerin örneğinin ve hükmünün geçip gitmesi, ibret olmasıGeçmiş kavimlerin helakinin tamamlanmış bir ibret ve kanun olarak tarihe kaydedilmesi bağlamı (Zuhruf 43:8).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahî irade ve kazanın infazı (إمضاء القضاء)Kazanın geri döndürülemezliği ve ilahî iradenin engellenemez biçimde varlıkta geçerlilik kazanması tartışması.İlahî hükmün ontolojik olarak kesinleşmesi ve yaratılışta durdurulamaz şekilde cereyan etmesi.
FıkıhHukuki tasarrufların geçerliliği ve infazı (إمضاء العقد / الحكم)Hâkimin kararını icraya koyması, askıda (mevkuf) olan bir akdin icazet verilerek kesinleştirilip yürürlüğe sokulması.Bir işlemin eksiklikten kurtularak kesin, bağlayıcı ve iptal edilemez hukuki netice doğurması.
TefsirSünnetullahın değişmezliği ve ilahî kanunun işleyişiGeçmiş kavimlerin kanununun "geçmesi" ifadesinin, ilahî adaletin kaçınılmaz icrası olarak yorumlanması.Tarihsel döngünün tesadüf değil, kesinleşmiş kanunların geri dönülmez tatbiki olarak kavranması.
HadisSadaka ve vakıf gibi mali tasarrufların kesinleştirilmesiKişinin hayattayken yaptığı tasaddukun infaz edilmesi ile mirasçıya kalan malın ayrımı.İyiliğin niyet boyutundan çıkıp fiilen geri dönüşsüz bir tasarrufa ve infaza dönüştürülmesi.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahî iradenin ve hükümlerin icrasıİnfaz ve Sünnetullahİlahî takdirin ve kanunların hiçbir aracı veya engel tanımadan vuku bulmasıİman, ilahî iradenin geçmişte nasıl kesinlikle işlediyse gelecekte de aynı infaz kudretiyle işleyeceğini bilmektir.Kesin
İlmiNedensellik zincirinin ve zaman okunun geri çevrilemezliğiZaman Oku ve Entropik İlerlemeDoğadaki fiziksel süreçlerin ve termodinamik akışın geriye doğru değil, ileriye doğru kesin bir akışla işlemesiBilimsel yasalar, belirli koşullar sağlandığında sonucun durdurulamaz biçimde hüküm sürmesini ifade eder.Güçlü
SiyasiYargı ve yürütme kararlarının icra kabiliyetiHükmün İnfazı ve Otoriter KararlılıkAlınan siyasi veya adli kararların tereddütsüz tatbik edilerek kamu düzeninin teminiKararın salt metin olarak kalmayıp sahada cebri icrayla varlık kazanması ve devlet otoritesinin sürekliliği.Güçlü
İktisadiSözleşmelerin ve ödemelerin kesinleşip takasının tamamlanmasıTasarrufun İnfazı ve Kesin Hesaplaşmaİktisadi işlemlerin ifa ile son bulması, mülkiyet devrinin geri dönülmez biçimde gerçekleşmesiEkonomik güven, verilen taahhütlerin ve sözleşmelerin askıda kalmayıp vaktinde ifa edilip kapatılmasına dayanır.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTek yönlü vektörel akış ve entropi artışı (termodinamik zaman oku)Fizikte bir sistemin zaman parametresi boyunca geriye doğru dönüşü olmayan bir faz uzayında ilerlemesi; bir akışkanın gradyan boyunca duraksamadan akması.Güçlü
Beşeri bilimlerHukukta icra ve infaz mekanizması (kesinleşmiş hükmün tatbiki)Yargılamanın tamamlanıp kararın kesin hüküm niteliği kazanması ve duraksamaksızın yürürlüğe konarak infaz edilmesi süreci.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca takvimsel olarak geride kalmış geçmiş zaman (mazi) veya edilgen bir akıp gitme olarak algılamak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem bilinçli ve kararlı bir yürüyüşü (Hz. Mûsâ ve Lût kıssalarındaki azim ve sürat), hem de ilahî kanunun ve cezanın kaçınılmaz infazını (sünnetin cereyanı) içeren aktif, yararak geçen ve geri dönüşü olmayan bir kudreti ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİlahî sünnetlerin geçmişe hapsolmuş tesadüfler sanılması; müminin yeryüzündeki hareketinde taşıması gereken keskin kararlılık ve arkaya bakmadan infaz etme iradesinin pasif bir kabullenişe indirgenmesi.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Zamanın, tarihin ve ilahî yasaların tesadüfe veya duraksamaya yer bırakmayan keskin işleyişini; kulun ise iman ve tebliğ yolunda tereddütsüz, arkasına bakmadan ve engelleri yararak ilerlemesi gerektiğini öğreten anahtar bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tarih felsefesini ve ilahî sünnetin değişmezliğini kuran ayetlerde (Enfâl 8:38, Zuhruf 43:8); peygamberlerin tereddütsüz aksiyon ve hicret anlarında (Kehf 18:60, Hicr 15:65); hesap günü inkârcıların hareket kabiliyetlerini bütünüyle yitirişini tasvir eden sahnelerde (Yâsîn 36:67).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Geçmiş kavimlerin akıbetinin nostaljik veya mitolojik bir anlatı olduğu vehmini yıkarak, sünnetullahın bir kılıç keskinliğinde ve infaz kesinliğinde yürürlükte olduğunu gösterir; ayrıca kullukta kararsızlık ve geriye bakma zaafını tasfiye eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKılıcın hedefe duraksamadan batıp kesmesi, hızlı atın engelleri yararak öne fırlaması.
  • Soyut anlamBir hükmün, sürecin veya iradenin geri döndürülemez biçimde kesinleşip yürürlüğe girmesi, zaman ve engeller boyunca nüfuz ederek ilerlemesi.
  • Sistematik karşılıkİlahî kanunun kaçınılmaz infazı, ahlaki ve hukuki eylemin tereddütsüz tahakkuku ve tek yönlü zamansal akış.
  • LaTeX modeliv⃗⋅∇Φ>0  ⟹  ∫t0t1δ(t−τ) dt=1
  • LaTeX açıklaması

Modelde v⃗, failin veya ilahî iradenin kararlı yönelim vektörünü; ∇Φ, aşılması gereken potansiyel engeli veya mesafeyi temsil eder. Bu iki büyüklüğün skaler çarpımının sıfırdan büyük olması (v⃗⋅∇Φ>0), hareketin engeli yarıp geçen, tereddütsüz ve tek yönlü akışını simgeler. δ(t−τ) Dirac delta fonksiyonu, zaman akışı içindeki kesin infaz ve vuku bulma anını (τ) modeller; bu fonksiyonun [t0,t1] zaman aralığındaki integrali ise 1'e eşitlenerek ilahî sünnetin veya kararın geri döndürülemez biçimde bütünüyle infaz edildiğini gösterir.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: م