سير

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-ي-رالصيغ: ١٥ · الجذور المجاورة: ٣٥ · الآيات: ٢٥ · السور: ٢١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».جنبفَسِيرُواكونسَيْرًاسَيَّارَةٌحللسيرعقببرريَسِيرُوانظرأثرسِيرَتَهَاقدرجبلقويبحر

الجذرالصيغ ١٥الآيات ٢٥السور ٢١المجاورة ٣٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سير

س - ي - ر

جذر
  • الورود: ٢٧
  • الآيات: ٢٥
  • الصيغ: ١٥
  • المعاجم: ١١

معناه في القرآن: Gezerler

ملاحظاتي

المعاجم(١١)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٥٨٣
باب السين والراء و و ا ي ء معهما س ر و، س و ر، ر س و، و ر س، س ر ي، س ي ر، ي س ر، س ر أ، س أ ر، أ س ر، ر أ س، أ ر س مستعملات سرو: السَّرْوُ: سَخاء في موءة سَرُوَ يسرو، وسرا يسرو، وسَرِيَ يَسْرَى، فهو سَرِيٌّ من قومٍ سَراة، ولم يَجِئْ على فَعَلةٍ غيرها. والسَّرِيُّ: النّهرُ فوقَ الجدول، ودونَ الجَعفر. والسّريّة: خيل تبلغ أربع مئة أو نحوه. والسُّرْوَةُ: سَهْمٌ صغير قصير، وجمعه: سِراء قال أبو
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٣٤٣
سارَ يَسيرُ سَيْراً ومَسيراً وتَسْياراً. يقال: بارك الله لك في مَسيرِكَ، أي سَيْرِكَ. وهو شاذٌّ، لأنَّ قياس المصدر من فَعَلَ يَفْعَلُ مَفْعَلٌ بالفتح. وسارَتِ الدابة وسارَها صاحبُها، يتعدَّى ولا يتعدى. قال الهُذَليّ: فلا تَجْزَعَنْ مِنْ سُنَّةٍ أَنْتَ سِرْتَها فأوَّلَ راضي سُنَّةٍ مَنْ يَسيرُها يقول: أنت جعلتها سائِرَةً في الناس. وقولهم في المثل: سِرْ عنك، أي تَغافَلْ واحتملْ. وفيه إضمارٌ،
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٦٬٣٤٣
س ر ( و ا ي ء ) سير ، سري ، سأر ، سور ، رسا ، روس ، ريس ، رأس ، ورس ، أرس ، أسر ، يسر . ( سير ) : أبو عبيد عن أبي زيد : سارَ البعيرُ وسِرتُه ، وقال خالد : فلا تَغضَبَنْ مِنْ سُنّةٍ أنت سِرْتَها وأوّلُ راضٍ سُنّةً مَن يَسيرُهَا وقال ابن بُزرج : سِرْتُ الدَّابة : إذا ركبتَها ، فإذا أردتَ بها المرعَى قلتَ : أَسَرْتُها إلى الكلأ . وأسارَ القومُ أهلَهم ومواشِيَهم إلى الكلأ وهو أن يُرسِلوا فيها
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٣٦٢
(باب السين والياء وما يثلثهما) (سيب) السين والياء والباء أصلٌ يدلُّ على استمرارِ شيءٍ وذهابِهِ. من ذلك سَيْبُ الماء: مجراه. وانْسَابت الحَيَّة انسياباً. ويقال سيَّبت الدّابّة: تركته حيث شاء. والسائبة: العبد يُسَيَّب من غير وَلاءٍ، يَضَعُ مالَهُ حيث شاء. ومن الباب [السَّيْب([1])]، وهو العَطاء، كأنَّه شيءٌ أُجْرِيَ لـه. والسُّيُوب: الرِّكاز، كأنَّه عطاءٌ أجراه الله تعالى لمن وَجَده. وممّا شذّ عن
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٦٣
س ي ر رجل سيار وقوم سياة وساروا من بلد إلى بلد وأسارهم غيرهم وسيرهـم وسـار دابتـه وسيرها وأسارها إلى المرعى‏.‏ وسيره من البلد‏:‏ أشخصه وغربه‏.‏ وسايرته مسايرة وتسايرنا‏.‏ وشـده بالسيـر والسيـور ومنـه ثـوب مسير‏:‏ مخطط شبهت خطوطه بالسيور ومنه‏:‏ عليه ثوب من السيراء‏:‏ لضرب من برود الحرير‏.‏ وسيرت المرأة خضابها‏:‏ خططته‏.‏ قال ابن مقبل‏:‏ وأشنب تجلوه بعود أراكة ورخصاً علته بالخضاب مسيراً ومـن
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٥١٧
السَّيْرُ: الذهاب؛ سارَ يَسِيرُ سَيْراً ومَسِيراً وتَسْياراً ومَسِيرةً وسَيْرورَةً؛ الأَخيرة عن اللحياني، وتَسْياراً يذهب بهذه الأَخيرة إِلى الكثرة؛ قال: فَأَلْقَتْ عَصا التَّسْيارِ منها، وخَيَّمَتْ بأَرْجاءِ عَذْبِ الماءِ، بِيضٌ مَحَافِرُهْ وفي حديث حذيفة: تَسايَرَ عنه الغَضَبُ أَي سارَ وزال. ويقال: سارَ القومُ يَسِيرُون سَيْراً ومَسِيراً إِذا امتدّ بهم السَّيْرُ في جهة توجهوا لها. ويقال: بارك
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٨٨
* س ي ر * * سَارَ * من باب باع و * تَسْياراً * و * مَسيراً * أيضا يقال بارك الله في مسيرك أي في * سَيْرِكَ * و * سارَتْ * الدابة و * سارَها * صاحبها يتعدى ويلزم و * السِّيرةُ * الطريقة يقال * سارَ * بهم سيرة حسنة و * التَّسْيارُ * بالفتح تفعال من السير و * سايَرهُ * أي جاراه * فَتَسايَرا * وبينهما * مَسِيرةُ * يوم و * سَيَّرَهُ * من بلده أخرجه وأجلاه و * السَّيَّارةُ * القافلة و * السَّيْرُ *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٤٣٧
السير: الذهاب نهارا وليلا، وأما السرى فلان يكون إلا ليلا، كالمسير، يقال: سار القوم يسيرون سيرا ومسيرا، إذا امتد بهم السير في جهة توجهوا لها، ويقال: بارك الله في مسيرك، أي سيرك. قال الجوهري: وهو شاذ، لأن القياس المصدر من فعل يفعل مفعل، بالفتح،لا والتسيار، بالفتح، ويذهب به إلى الكثرة، وهو تفعال من السير قال: فألقت عصا التيسار منها وخيمـت بأرجاء عذب الماء بيض محافره
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٬٢٨٧
سَارَ 1 سَارَ ذ , aor. يَسِيرُ, inf. n. سَيْرٌ and مَسِيرٌ, (S, M, A, Mgh, Msb, K,) which latter is extr., for by rule it should be of the measure مَفْعَلٌ, with fet-h [to the ع], (S,) and مَسِيرَةٌ (M, K) and سَيْرُورَةٌ (M, Mgh, K) like قَيْلُولَةٌ, but [Mtr says] we have not heard it, (Mgh,) and تَسْيَارٌ, (S, M, K,) which last denotes repetition or frequency of the action, (M,) He, or it,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٤٩٩
سَارَ سَارَ ( y ) I ( n. ac. سَيْر 1 , مَسِيْر [ 18 ] , مَسِيْرَة مَسِيْرَة [ 18t ] ), a. Went along, went, walked, journeyed; went away, departed. b. Followed, pursued ( course ). c. [ acc. or Bi ], Brought; accompanied. سَيَّرَ سَيَّرَ II , a. Made to go; sent, dispatched. b. Made to circulate, made current ( story & c. ). c. Striped. سَاْيَرَ سَاْيَرَ III , a. Went along with,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٧٬٧٤٤
سير سَارَ - يَسِيْرُ - سَيْر - سِيْرَة - سَيَّار - سَيَّارَة - سَيَّرَ - يُسَيِّرُ سَارَ - يَسِيْرُ + كائن + في مكان: يتحرك منتقلاً في حيز من المكان: يتحرك من موضع إلى آخر من المكان وهو يلامس سطح الأرض، على قدميه أو في مركبة سَارَ - يَسِيْرُ + كائن +بـِ كائن: يتحرك منتقلاً يصحب الكائن الآخر سَيْر: اسم فعل " سَارَ - يَسِيْرُ " سِيْرَة: على وزن
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٥ (الإجمالي: ١٦٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عقب

    الآيات المشتركة: ١١ · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir

  2. نظر

    الآيات المشتركة: ١٢ · Korkuluk demektir

  3. أرض

    الآيات المشتركة: ١٥ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  4. جبل

    الآيات المشتركة: ٥ · Dağ anlamındadır

  5. كون

    الآيات المشتركة: ١٥ · Kevn, tepe demektir

  6. قبل

    الآيات المشتركة: ٨ · Önce

  7. قوي

    الآيات المشتركة: ٤ · Kuvvet

  8. شدد

    الآيات المشتركة: ٤ · Sicim bağıdır

  9. أثر

    الآيات المشتركة: ٢ · İnsan veya hayvan yürürken ayaklarının bıraktığı kalıntıya…

  10. برر

    الآيات المشتركة: ٢ · Berr kara, burr buğday demektir

  11. جنب

    الآيات المشتركة: ٢ · Yan demektir

  12. بحر

    الآيات المشتركة: ٢ · Bahr deniz demektir

الآيات التي ورد فيها(٢٥)

  1. … إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ …

    Gezerler

  2. أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهَا أَوْ آذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى الْأَبْصَارُ وَلَكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ

    Gezerler

  3. أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ …

    Gezerler

  4. أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ …

    Gezerler

  5. أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ كَانُوا …

    Gezerler

  6. أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ …

    Gezerler

  7. أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ دَمَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَلِلْكَافِرِينَ أَمْثَالُهَا

    Gezerler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسير
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli/yâî)
Bağlamsal Yakın Köklerمشي, سعي, سري, جري
Zıt Kökقرر
Çekirdek Özet 1Bir hat boyunca kesintisiz uzanma, akıcı biçimde yol alma ve mesafe katetme
Çekirdek Özet 2Yeryüzünde ibret, tefekkür ve gözlem amacıyla bilinçli hareket etme; kozmik varlıkların yerinden kayarak akışı
Çekirdek Özet 3Birikimli tarihsel ve toplumsal tecrübenin (sünnetullah) izini sürerek tümevarımsal bilinç ve istikamet kazanma
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel gezinti veya sıradan yolculuk sayılarak ayetlerdeki epistemik, tarihsel ve gözlemsel araştırma boyutunun göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سيSıvı veya esnek bir unsurun yayılması, akması, salınması ve bir yüzey boyunca kesintisiz uzanması (karşılaştır: serbestçe akıp gitmek سيب, suyun veya insanın yayılıp dolaşması سيح, suyun vadide taşarak akması سيل)رÇekirdekteki serbest akış ve yayılma anlamına doğrusal bir istikamet, süreklilik, başı ve sonu olan bir rota ve mesafe katetme iradesi eklemiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekHarekete dayanak oluşturan zemin, adımın tutunması ve sürekliliği sağlayan dinamik omurga
يEl ve kolİrade, yönlendirme, çaba ve hedefe doğru fiilî tasarrufta bulunma
رİnsan başıBilinçli yönelim, tepe noktası, ufka bakma, başlangıçtan ileriye doğru hareket
سيرBir zemine tutunarak iradî ve bilinçli bir biçimde ufka doğru akıcı bir hat üzerinde ilerlemeHarflerin birleşimi; körü körüne bir sürüklenişi değil, sağlam bir zeminde (س), iradî bir gayretle (ي), zihinsel bir amaç ve hedef doğrultusunda (ر) kesintisiz mesafe almayı ifade eder.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKesintisiz bir hat boyunca uzanan ince ve uzun deri şerit (kayış); devenin veya binek hayvanının durmaksızın, salınarak ve akıcı biçimde yol alması; kumaşın üzerine çekilen şerit halindeki çizgiler.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem şairlerinin beyitlerinde kök, bineklerin çölde gece ve gündüz kesintisiz yol almasını ve insanın benimsediği hayat tarzını (sîret) anlatmak için kullanılır. Şairin yerleşik bir adeti yürütmeyi tasvir ettiği şu beyit bu kullanımı belgeler: فلا تجزعن من سنة أنت سرتها / فأول راض سنة من يسيرها
Erken Arapça kullanımİbn Mukbil’in şiirinde çizgili ve şeritli dokumayı nitelemek üzere مسير biçimi yer alır. Erken bedevi dilinde devenin üzerindeki örtünün sıyrılıp alınması veya bir yolculuk boyunca ardışık adımlarla menzile varılması سَيْر lafzıyla ifade edilmiştir.

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça سير kökü, Afro-Asyatik dil ailesinin Semitik kolunda hareket, akış, bir doğru boyunca uzanma ve yolculuk yapma semantik alanıyla ilişkilidir. Kökün İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerindeki doğrudan yansımaları daha ziyade dönme, yönelme veya bir hat boyunca ilerleme biçiminde görülür; örneğin İbranicede s-w-r / s-y-r kök ailesi yoldan çekilme, dönme veya dolaşma anlamlarıyla fonetik örtüşme taşır. Arapçada ise kök, hem somut nesne düzeyinde uzatılmış deri şerit (kayış) hem de eylem düzeyinde gece ve gündüz fark etmeksizin kararlı bir biçimde mesafe katetme yönünde özelleşmiştir. Akışkanlığı ifade eden سي çekirdeğinin sonuna gelen likit konsonant ر ile hareket, rotası belirlenmiş ve süreklilik kazanmış bir seyir kimliği kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDeri şerit (kayış), çizgili kumaş ve kesintisiz yol almaMaddi nesnedeki uzama ve hat oluşturma niteliği, zaman ve mekân içinde süreklilik gösteren yürüyüşe ve oradan da hayat tarzına (sîret) aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice s-w-r / s-y-r dairesiYoldan sapma, dönme veya bir hatta yönelme anlamındaki arkaik köklerle akrabadır; Arapçada doğrusal ilerleme ve intizam vurgusu ön plana çıkmıştır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik su ve akışkan hareket kökleriSuyun ve esnek varlıkların bir hat boyu akmasını ifade eden ilksel ses yansımalı unsurlarla anlamsal paralellik taşır.Muhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, HALOT, Lane’s Arabic-English Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سيرAnlamlıAkıcı biçimde yol almak, yürümek, hat oluşturmakMesafe katetmek, binek veya yaya olarak intizamla ilerlemek, bir yolu veya yöntemi sürdürmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
سريAnlamlıGeceleyin yol almak, gizlice yayılmakKaranlıkta veya görünmez biçimde ilerlemek, bir şeyin içine işlemek ve sirayet etmek.Hedef kökle ortak çekirdek; zaman daralması taşır; Kur'an'da geçer.
يسرAnlamlıKolay olmak, yumuşak ve zahmetsiz akmakBir işin engele takılmadan, düzgün ve rahat bir hat üzerinde akması, bolluk ve ferahlık.Hareketteki pürüzsüzlük yönüyle anlamsal akrabalık; Kur'an'da geçer.
يرسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu harf dizilimiyle müstakil bir kök teşekkül etmemiştir.Kur'an'da geçmez; mühmel.
رسيAnlamlıSabitlenmek, demir atmak, durmakHareket halindeki bir şeyin durup yere sağlamca yerleşmesi, dağın veya geminin tutunması.Hedef kökün zıt semantik ucunu temsil eder; Kur'an'da geçer.
ريسAnlamlıBaşa geçmek, öne çıkmak, yönetmekBir topluluğun veya yapının başında yer almak, önderlik etmek.رأس köküyle morfolojik varyasyon bağı taşır; Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سيرMerkezİntizamlı, sürekli ve mesafeli hareketZaman ve mekân boyunca kesintisiz, yönü belirli ve akıcı ilerlemeyi ifade eder; salt ayak adımı değil geniş menzilli harekettir.Yeryüzünde ibret için gezmek, kervanın akışı, dağların yürütülmesi ve hayat tarzı.
مشيKomşuAyaklarla olağan yürümeBedenin kendi uzuvlarıyla, olağan hızda ve yakın mesafede yer değiştirmesidir; سير kadar geniş ufuklu ve intizamlı bir akış içermez.Gündelik ve fiziksel ayak hareketi.
سعيKomşuHızlı ve maksatlı gayretBir amaca ulaşmak için adımları sıklaştırmak, ciddiyet ve şevkle koşarcasına yönelmektir; sonuç odaklıdır.Hedefe kilitlenmiş yoğun bedensel veya zihinsel çaba.
سريKomşuGece yolculuğuسير eyleminin yalnızca geceye, karanlığa veya gizli yayılmaya tahsis edilmiş özel halidir.Gece vakti örtülü ve sessiz mesafe alma.
جريKomşuHızlı ve kesintisiz akışSuyun, geminin veya rüzgârın engelsiz ve süratle akmasıdır; iradeden ziyade tabiatındaki akıcılık baskındır.Sıvı veya akışkan nesnelerin kayarcasına yer değiştirmesi.
قررZıtSabit kalma, durulma, yerleşmeHer türlü yer değiştirmeyi sonlandırıp bir mekânda sükûnete ermek, kımıldamadan durmak.Hareketin ve akışın tamamen kesilip durağanlaşması hali.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسيرKesintisiz akışla yol almak, hat boyu ilerlemekHem maddi yer değiştirmeyi hem zihinsel tefekkür yolculuğunu hem de hayat tarzı çizgisini karşılar.Kesin
Latinceiter facere, cursus, peragrareYolculuk yapmak, rota izlemek, baştan başa gezmekMekânsal yer değiştirmeyi ve hat takibini iyi verir; sîret kavramındaki ahlaki ve ontolojik süreklilik boyutunu tam kapsamaz.Güçlü
İngilizceto travel, to journey, course, conductSeyahat etmek, akış izlemek, gidişatHareket ve rota anlamını karşılar; Kur'an'daki tümevarımsal ibret ve yasa keşfi gayesini yalın olarak taşımaz.Güçlü
Almancareisen, durchwandern, LebenswandelGezmek, boydan boya katetmek, hayat tarzıMekânı baştan başa aşma ve yaşam çizgisi nüanslarını verir; tefekkür odaklı kutsal çağrıyı dışarıda bırakır.Güçlü
Fransızcacheminer, parcourir, conduiteYol almak, baştan başa geçmek, tutumAdım adım bir hat üzerinde ilerleme anlamını iyi aktarır; kozmik dağların yürütülüşündeki köklü dönüşümü tek başına karşılamaz.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سِيرُوا / فَسِيرُوا / يَسِيرُواYeryüzünü gezerek tarihsel ve toplumsal sünnetullahı incelemeHelak edilen geçmiş kavimlerin akıbetini, medeniyet kalıntılarını ve ahlaki yasaları tefekkür etme çağrısı (Âl-i İmrân 3:137, En'âm 6:11, Yûsuf 12:109, Nahl 16:36, Neml 27:69, Rûm 30:9, Mü'min 40:21).
السَّيَّارَةِ / سَيَّارَةٌYolcu kafilesi, kervanÇölde bir rota boyunca ilerleyen, kuyuya uğrayan gezginler topluluğu (Yûsuf 12:10, 12:19).
سُيِّرَتْ / نُسَيِّرُ / وَتَسِيرُKozmik varlıkların (dağların, bulutların) yerinden sökülüp akıtılmasıKıyamet sahnelerinde dağların sabitliğini yitirerek toz duman halinde yürütülmesi, hareket ettirilmesi (Kehf 18:47, Tûr 52:10, Tekvîr 81:3).
سِيرَتَهَاİlk biçim, özgün yaratılış yapısı ve durumuHz. Musa'nın asasının yılan halinden tekrar önceki yaratılış formuna ve tabiatına döndürülmesi (Tâhâ 20:21).
السَّيْرَGüvenli ve ölçülü yolculuk imkânıSebe halkına bahşedilen, kasabalar arası mesafeleri belirlenmiş ve emniyetli kılınmış seyahat düzeni (Sebe 34:18).
وَسَارَAileyle birlikte belirli bir menzile doğru yola çıkmaHz. Musa'nın Medyen'den ailesiyle birlikte Mısır'a doğru intizamlı yolculuğu (Kasas 28:29).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTarih felsefesi ve sünnetullahın değişmezliğiHelak edilen toplumlardan ibret alma emrinin akli bir delil ve nedensellik yasası olup olmadığı; kıyamette dağların yürütülmesiyle evrenin nizamının bozulması.Deterministik ahlaki yasalar ve kozmolojik dönüşüm.
FıkıhSefer hükümleri ve yolculuk hukukuSeferilik mesafesi (mesîre), namazların kısaltılması, orucun ertelenmesi ve meşru seyahatin şartları; ayrıca siyer/cihad hukuku (devletlerarası ilişkiler).Mesafe ölçüsü, ruhsat sınırları ve uluslararası hukuk kuralları.
TefsirArzda gezip görme (seyir) emirlerinin mahiyetiEmrin vacip mi mendup mu olduğu; seyahatin fiziksel olarak yapılmasının mı yoksa tarihsel haberlerin zihnen tetkik edilmesinin mi istendiği.Basiret, tefekkür ve görerek akletme zorunluluğu.
HadisHz. Peygamber’in hayat çizgisi (es-Sîre) ve yolculuk adabıResûlullah’ın ahlaki tutumu, askeri harekâtları ve gazvelerinin anlatımı; yolculuk esnasındaki uygulamaları ve duaları.Amelî model, sünnet ve tarihsel pratik bütünlüğü.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlaki ve itikadi rota (Sîret)İstikamet ve yaşayış tarzıKulun hayat boyunca benimsediği kesintisiz ahlaki hatİnancın eyleme dökülerek bir ömür boyu kararlılıkla sürdürülmesini sağlar.Kesin
İlmiYeryüzü araştırması ve arkeolojik gözlemTümevarımsal metodolojiSahada gözlem yaparak doğa ve toplum kanunlarını anlamaMasa başı soyut bilgiyi yeryüzündeki somut kalıntılarla ve olgularla test eder.Kesin
SiyasiDevletler hukuku ve uluslararası ilişkiler (Siyer)Dış politika ve hareket doktriniToplumun diğer milletlerle olan münasebetlerini tanzim etmeBarış, savaş, antlaşma ve diplomasi rotasını bir ilkeler bütününe bağlar.Güçlü
İktisadiTicaret kervanları ve lojistik hareketlilikTedarik ve dolaşım ağıMal, hizmet ve sermayenin emniyetle menziller arasında akışıPazarın canlanmasını, refahın taşınmasını ve kıtlıkların önlenmesini mümkün kılar.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektörel yörünge ve akış dinamiği (Trajectory / Flow)Bir parçacığın veya sistemin zaman parametresine bağlı olarak bir kuvvet alanı altında uzayda çizdiği sürekli ve yönlü çizgi; kesintiye uğramayan dinamik hat.Güçlü
Beşeri bilimlerTarihsel sosyoloji ve medeniyet çizgisi (Historical trajectory)Toplumların değer sistemleri, kurumları ve davranış kalıplarıyla tarih sahnesinde izledikleri yükseliş, olgunluk ve çöküş rotası; tecrübi birikim.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca turistik gezinti, eğlence amaçlı seyahat veya motorlu araçla sıradan yer değiştirme manasına indirgenmesi; kavramın sîret ve sünnet boyutundan koparılması.
Kur'an içi daha geniş anlamYeryüzünün açık hava laboratuvarı ve tarih sahnesi olarak algılanması; geçmiş medeniyetlerin izleri üzerinde ahlak-akıbet yasalarının (sünnetullah) doğrudan gözlemlenmesi ve kozmik varlıkların ontolojik hareketliliği.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki «yeryüzünde gezin» emirlerinin keyfi bir seyahat tavsiyesi sanılması; tarihten ders çıkarma, toplumsal kanunları keşfetme ve tümevarımsal düşünme sorumluluğunun zihinden silinmesi.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hakikati yalnızca soyut metinlerde değil, yeryüzünün somut coğrafyasında ve insanlık tarihinde aramayı emreden tecrübi ve gözlemsel bilgi teorisini inşa eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Önceki kavimlerin kalıntılarına ve akıbetlerine dikkat çeken tarih-medeniyet ayetlerinde; kıyamet sahnelerindeki kozmik altüst oluş tasvirlerinde ve Hz. Peygamber'in siretini temellendiren kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini bilginin yalnızca geçmişten aktarılan dogmatik kabullerden ibaret olduğu yanılgısını yıkar; insanı sahaya çıkmaya, kalıntıları incelemeye ve aklını işleterek yasaları bizzat görmeye yöneltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir hat boyu kesintisiz uzanan deri kayış, çizgili dokuma ve binek sırtında menziller arası intizamlı yolculuk.
  • Soyut anlamZaman ve mekân içerisinde amaca yönelik, bilinçli ve kesintisiz akış; ahlaki duruş ve tarihsel tecrübe çizgisi.
  • Sistematik karşılıkOlgulardan yasalara ulaşmayı sağlayan tümevarımsal gözlem ve toplumların akıbetini belirleyen dinamik nizam.
  • LaTeX modeliγ(t):[t0,t1]→Mveyav⃗(t)=dr⃗dt≠0,∫t0t1∥γ˙(t)∥ dt=S
  • LaTeX açıklamasıFormüldeki M harfi hareketin gerçekleştiği yeryüzünü veya mekânı; [t0,t1] zaman aralığını; γ(t) zaman parametresine bağlı kesintisiz rotayı ve seyrin çizgisini; r⃗ konum vektörünü; v⃗(t) sıfırdan farklı ve iradî hız vektörünü; S ise başlangıçtan varış menziline kadar katolunan mesafeyi ve elde edilen birikimli tecrübeyi simgeler. Model, kökün özündeki durağanlık karşıtı, istikametli ve sürekli akış karakterini temsil eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س