نقص

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ن-ق-صالصيغ: ٨ · الجذور المجاورة: ٦٧ · الآيات: ١٠ · السور: ٩؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عمرشعبوَنَقْصٍنصفتَنْقُصُوانقصيُنْقَصُطرفثمرمدينانْقُصْجوعأبونطف

الجذرالصيغ ٨الآيات ١٠السور ٩المجاورة ٦٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

نقص

ن - ق - ص

جذر
  • الورود: ١٠
  • الآيات: ١٠
  • الصيغ: ٨
  • المعاجم: ١٢

“Nukade” çözülmüş ip demektir. Naks kopuk ip demektir. Noksan eksiklik anlamındadır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Nukade” çözülmüş ip demektir. Naks kopuk ip demektir. Noksan eksiklik anlamındadır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٦٣
القاف والصاد والنون معهما ن ق ص، ق ن ص يستعملان فقط نقص: النّقْصُ: الخسران في الحظ، والنُّقصان مصدر، ويكون قدر الشيء الذاهب. من المنقوص، اسم له. ونَقَصَ الشيء نقصاً ونُقصاناً، مصدر، ونُقصانه كذا وكذا، وهذا قدر الذي ذهب. ونَقَصْتُه أنا، يستوي فيه اللازم والمجاوز. والنَّقيصهُ: الوقيعة في الناس، والانتِقاصُ الفعل، وانتقَصْتُ حقه إذا نَقَصْتُه مرة بعد مرة. وتقول: ليست عليه مَنْقَصَةٌ في عيشه. قنص:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٥٤
نَقَصَ الشيء نَقْصاً ونُقْصاناً، ونَقَصْتُهُ أنا، يتعدَّى ولا يتعدَّى. وانْتَقَصَ الشيءُ، أي نَقَصَ. وانْتَقَصْتُهُ أنا. وانْتَقَصَ المشتري الثمنَ، أي استحَطَّ. والمَنْقَصَةُ: النَقْصُ. والنَقيصَة: العيبُ، وفلان يَتَنَقَّصُ فلاناً، أي يقع فيه ويثْلُبُهُ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٦٥٦
ق ص ن نقص ، قنص ، صنق ، قصن : ( مستعملة ) . نقص : قال الليث : النقصُ : الْخُسْرانُ في الحظِّ والنُّقصَانُ يكونُ مَصْدَراً ويكون قدْر الشيء الذَّاهِب من المنقوصِ تقول : نَقَصَ الشيءُ يَنْقُص نَقْصاً ونُقْصاناً ، فهو مصدرٌ ، وتقول نُقصَانه كذَا وكَذَا وهذا قدر الذَّاهبِ . أبو عبيد في بابِ فَعلَ وفعلتهُ نَقصَ الشيءُ ونقصتُهُ أنا ، اسْتَوَى فيه الفعلُ اللازمُ والمجاوِزُ ، والنَّقِيصَةُ : الوقِيعَة في
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٢٬٤١٧
(باب النون والقاف وما يثلثهما) (نقل) النون والقاف واللام: أصلٌ صحيح يدلُّ على تحويل شيءٍ من مكانٍ إلى مكان، ثم يفرَّع ذلك. يقال: نقَلْتُه أنْقُله نَقْلاً. ونقَلَ الفرس قوائِمَه نَقْلاً. [وفرسٌ([1])] مِنْقَل: سريعُ نَقْل القَوائم. والمُنقِّلَة من الشِّجاج: التي يُنقَل منها فَرَاش العِظام. والنُّقْل: ما يَأكلُه الشّارب على شرابه. وكان ابنُ دريد يقول([2]): هو بالفتح ولا يُضَمّ، والنّاس يقولونه
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٣٣٢
- النقص: الخسران في الحظ، والنقصان المصدر، ونقصته فهو منقوص. قال تعالى: ﴿ونقص من الأموال والأنفس﴾ [البقرة/155]، وقال: ﴿وإنا لموفوهم نصيبهم غير منقوص﴾ [هود/109]، ﴿ثم لم ينقصوكم شيئا﴾ [التوبة/4]. * نقض - النقض: انتثار العقد من البناء والحبل، والعقد، وهو ضد الإبرام، يقال: نقضت البناء والحبل والعقد، وقد انتقض انتقاضا، والنقض المنقوض، وذلك في الشعر أكثر، والنقض: كذلك، وذلك في البناء أكثر (قال
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٦٧
ن ق ص نقصه حقّه نقصاً وانتقصه‏.‏ ونقص بنفسه نقصاناً‏.‏ وانتقص واستنقص الثمن‏:‏ استحطّه‏.‏ وانتقصه وتنقّصه‏:‏ عابه‏.‏ وما فيه نقيصة ومنقصة وفلان ذو نقائص ومناقص‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٣٣٤
النَّقْصُ: الخُسْران في الحظِّ، والنقصانُ يكون مصدراً ويكون قدر الشيء الذاهب من المنقوص. نَقَصَ الشيءُ يَنْقُصُ نَقْصاً ونُقْصاناً ونَقِيصةً ونَقَصَه هو، يتعدى ولا يتعدى؛ وأَنْقَصَه لغة؛ وانْتَقَصَه وتَنَقَّصَه: أَخذ منه قليلاً قليلاً على حد ما يجيءُ عليه هذا الضرب من الأَبنية بالأَغلب. وانْتَقَصَ الشيءُ: نَقَصَ، وانْتَقَصْتُه أَنا، لازمٌ وواقعٌ، وقد انْتَقَصَه حقَّه. أَبو عبيد في باب فَعَلَ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٢٨
* ن ق ص * * نَقَصَ * الشيء من باب نصر و * نُقْصَاناً * أيضا و * نَقَصَهُ * غيره يتعدى ويلزم قلت * النَّقْصُ * مصدر المُتعدي و * النُّقْصَانُ * مصدر اللازم والمُتعدي يتعدى إلى مفعولين تقول نقصه حقَّه قال الله تعالى ﴿ثم لم يَنْقُصُوكم شيئا﴾ وأما قولك نقص المال درهما والبُرُّ مُذا فدرهما ومُذا تمييز انتهى كلامي و * انْتَقَصَ * الشيء أي نقَصَ و * انْتَقَصَهُ * غيره أيضا و * اسْتَنْقَصَ * المُشتري
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬٧٠١
نَقَصَ 1 نَقَصَ ذ , (S, M, Mgh, Msb, K,) aor. نَقُصَ , (M, Msb,) inf. n. نُقْصَانٌ (S, M, A, Mgh, Msb, K) and نَقْصٌ, (S, M, A, Msb, K,) or the former of these two only, the latter being the inf. n. of the trans. verb, (MS,) and نَقِيصَةٌ (M) and تَنْقَاصٌ, (K,) [which last is an intensive form,] said of a thing, (S, M,) intrans., (S, M, Mgh, Msb, K,) It lost somewhat, decreased, diminished,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٤٠٧
نَقَصَ نَقَصَ U ( n. ac. نَقْص 1 , نَقِيْصَة 25t , نُقْصَاْن 35 , تَنْقَاْص 62 ), a. Lessened, diminished, decreased; wasted, waned; became deficient. b. see II . c. [ acc. & Min ], Cut off from. نَقَّصَ نَقَّصَ II , a. Lessened, diminished, reduced, curtailed; infringed, encroached upon. أَنْقَصَ أَنْقَصَ IV , a. see II . تَنَقَّصَ تَنَقَّصَ V , a. see I (a) . b. Disparaged,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٠٬٢٧١
نقص نَقَصَ - يَنْقُصُ (المتعدي) - نَقْْص - مَنْقُوْص نَقَصَ - يَنْقُصُ (المتعدي) + كائن + كائناً + شيئاً: يؤدي إليه مقداراً من شيء بأقل مما يفترض: يفيه ويرد إليه حقاً أو مالاً أو جزاءً استحق عليه له، وذلك بمقدار أقل وأصغر مما كان يفترض أو مما اتفق عليه نََقْْص: اسم فعل " نَقَصَ - يَنْقُصُ ": مقدار التغير الذي طرأ على الشيء بحيث يصير مقداره
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٨)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٧ (الإجمالي: ٩٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. طرف

    الآيات المشتركة: ٢ · Dilin ucu demektir

  2. ثمر

    الآيات المشتركة: ٢ · Meyve demektir

  3. عمر

    الآيات المشتركة: ٢ · “U’mare” katlı bina demektir

  4. جوع

    الآيات المشتركة: ١ · Ceyee suyun toplandığı çukurdur

  5. نصف

    الآيات المشتركة: ١ · Yarısı

  6. رأي

    الآيات المشتركة: ٣ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  7. أبو

    الآيات المشتركة: ٢ · Bab kapı demektir

  8. طول

    الآيات المشتركة: ١ · Tivel” hayvanın çayıra bağlandığı ip demektir

  9. مدين

    الآيات المشتركة: ١ · Medyen

  10. خوف

    الآيات المشتركة: ٢ · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  11. شعب

    الآيات المشتركة: ١ · Ağacın dalı demektir

  12. نطف

    الآيات المشتركة: ١ · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır

الآيات التي ورد فيها(١٠)

  1. أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا وَاللَّهُ يَحْكُمُ لَا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَهُوَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

    Onu eksiltiriz

  2. بَلْ مَتَّعْنَا هَؤُلَاءِ وَآبَاءَهُمْ حَتَّى طَالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ أَفَلَا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا أَفَهُمُ الْغَالِبُونَ

    Onu eksiltiriz

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökنقص
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبخس, طفف, هضم
Zıt Kökزيد
Çekirdek Özet 1Bir bütünün hacminden, sayısından veya payından bir kısmın eksilmesi, aşınması veya eksiltilmesi
Çekirdek Özet 2Ölçü ve tartıda adaletsizlik yapmama, varlığın fiziksel ve biyolojik sınırlarının aşınması, ilahi ceza veya imtihan olarak nimetlerin daraltılması
Çekirdek Özet 3Varlık düzeninde ve ahlaki sözleşmelerde tamlığın korunması; dengenin aleyhe bozulmasının ontolojik ve hukuki fesat sayılması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca niceliksel veya maddi eksilmeye indirgenip hak, adalet, sözleşme ve varlıksal yetkinlik boyutlarının göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نقBir şeyi delmek, yarmak, vurarak veya oyarak bütünlüğünü bozmak; نقب, نقذ, نقر, نقض, نقع, نقم köklerinde görüldüğü üzere kapalı bir bütünü açma ve yapısını kırma hareketiصSıkıştırma, daraltma ve kenardan tutma imgesi eklenerek delme eylemi bir bütünden kademeli parça eksiltme ve hacmi daraltma anlamına dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBütünün mevcut akışını, süreklilik arz eden varlığını veya sermayesini temsil eder
قufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırVarlığın ulaştığı sınırı, çevrelenmiş tamlığı ve ölçülebilir kemal noktasını simgeler
صolta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaSınırlandırılmış varlıktan bir pay çekip koparma, kenardan kısma ve baskı uygulayarak daraltma hareketini sağlar
نقصSınırları belirli bir varlık akışından çekip eksiltmeMevcut ve tam olan bir varlık veya haktan parça kopararak onun doluluğunu ve bütünlüğünü aşındırma hareketini ifade eder

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kabın içindeki sıvının eksilmesi, tahıl yığınının veya sürünün sayısının azalması, devenin zayıflayarak etinden ve gücünden kaybetmesi
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays’a atfedilen beyitte hoş koku veya tadın saflığı ve keskinliği bağlamında عذب نقيص terkibiyle yer alır; kabile şiirinde ise hakların veya payların eksiltilmesi anlamında kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımTicari hayatta pazarlık esnasında fiyatın indirilmesini talep etmek için اسْتَنْقَصَ الثَّمَنَ ifadesinde ve bir kimsenin itibarını zedelemek için نَقِيصَةٌ kalıbında yaygın olarak kullanılmıştır

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça نقص kökü, Sami dil ailesinin Güney ve Kuzeybatı kollarında belirli bir hacimden, ölçüden veya değerden düşüşü bildiren fiillerle doğrudan akrabadır. İbranicede nakas (נָקַס) veya nekhas biçimleriyle değer kaybı, kesilme ve küçülme anlam alanına temas ederken, Süryanicede naks veya nqas kökü vurma, çarpma ve buna bağlı olarak parçalanıp dökülme, eksilme semantik çizgisini barındırır. Akadca nagābu veya naqāsu hatlarında bir nesneyi yontarak, keserek küçültme tasvir edilir. Kökün Afro-Asyatik ilksel katmanındaki ortak semantik çekirdeği, tam ve bitişik bir kütleden bir parçanın fiziksel temasla ayrılması, böylece bütünde bir gedik veya açık meydana getirilmesidir. Arapçada bu kök hem geçişli hem geçişsiz olarak korunmuş; bir şeyin kendiliğinden eksilmesi ile bir fail tarafından eksiltilmesi, ölçüde hakkın kısılması ve insanın ahlaken ayıplanması anlamlarını kuşatacak biçimde soyutlanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنقص — zıddı زيدHem geçişli hem geçişsiz kullanılan kök, fazlalıktan veya tamlıktan bir kısmın gitmesiyle ortaya çıkan her türlü boşluğu ve hakkın eksiltilmesini karşılarKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice nakas / n-k-s, Süryanice nqasVurarak eksiltme, bütünden koparma, değerden düşme ve aşınma paralellikleri taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik n-q çekirdeğiKesme, oyma, delme ve bütünden parça eksiltme eylemlerini niteleyen kök ailesiyle bağlantılıdırMuhtemel

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نقصAnlamlıEksilmek, eksiltmekBir bütünden parçanın gitmesi, tamlığın bozulmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
نصقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez
قنصAnlamlıAvlamak, yakalamakAvın peşine düşüp onu hile veya tuzakla ele geçirmekHedef kökle harf ortaklığı taşır; Kur'an'da geçmez
قصنAnlamlıAğaç dalını kırmak, budamakAğacın kuruyan veya sarkan dalını kesip ayırmakBütünden parça eksiltme anlamıyla dolaylı bağ kurar; Kur'an'da geçmez
صنقAnlamlıKokuşmak, yağın bozulmasıYağın uzun süre beklemesi sebebiyle kokusunun değişmesi ve keskinleşmesiFiziksel bozulma ve yetersizleşme yönü içerir; Kur'an'da geçmez
صقنAnlamlıDarlaşmak, küçük kapSuyun azaldığı küçük su kabı veya dar yerHacimce daralma ve yetersizlik çağrışımı taşır; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نقصMerkezEksilme, noksanlıkBir bütünün ölçüsünden, miktarından veya hakkından pay eksiltmekGenel anlamıyla eksilme ve eksiltmeyi, hem ontolojik hem ahlaki düzlemde ifade eder
بخسKomşuDeğer düşürmeHakkı küçümseyerek ve değersizleştirerek vermemekHakkı gasbetme kastıyla değerini ve bedelini bilerek aşağı çekmektir
طففKomşuÖlçüde çalmaKabın kenarını veya tepeleme payını gizlice kısmakÖlçü aletinin kenarlarında çok küçük miktarlarla hile yapmaktır
هضمKomşuBaskı ile eksiltmeGüç kullanarak bir kimsenin hakkını sindirmek veya kırmakGüç dengesizliği sebebiyle birinin hakkını zorla kısıp onu mağdur etmektir
زيدZıtArtma, çoğalmaMevcut miktarın üzerine yeni bir pay eklenmesiBütünün hacminin, sayısının veya değerinin genişlemesini bildirir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنقصEksilme, hakkı kısmaHem kendiliğinden azalmayı hem de bir failin bilerek noksanlaştırmasını kapsarKesin
Latincediminuere, deminutioAzaltmak, eksiltmekHacmin ve miktar olarak büyüklüğün küçülmesini karşılar; ahlaki ayıplama yönünü dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcediminish, decrease, curtailAzal(t)mak, kısmakMiktar ve yetki daraltmasını iyi karşılar ancak hak gasbı nüansını tek başına tam yansıtmazGüçlü
Almancaverringern, mindernEksiltmek, kısmakDeğer veya miktar düşüşünü anlatır; hukuki ve akdi sorumluluk tonu bağlama göre eklenirGüçlü
Fransızcadiminuer, amoindrirAzaltmak, zayıflatmakGücün, hacmin veya payın gerilemesini ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins-Robert French Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
نَنْقُصُهَاCoğrafi ve siyasi daralmaYeryüzünün veya inkârcıların hâkimiyet alanının uçlarından daraltılması bağlamı (Ra'd 13:41, Enbiyâ 21:44)
وَنَقْصٍİmtihan ve afetle gelen kayıpMalların, canların ve ürünlerin kıtlık ve musibetlerle eksilmesi bağlamı (Bakara 2:155, A'râf 7:130)
انْقُصْZamanın ve sürenin kısaltılmasıGece ibadetinin belirlenen süresinden bir kısmının indirilmesi emri (Müzzemmil 73:3)
تَنْقُصُFiziksel ve biyolojik çürümeİnsan bedeninin ölümden sonra toprak tarafından aşındırılıp eksiltilmesi bağlamı (Kâf 50:4)
تَنْقُصُواİktisadi hile ve adalet ihlaliTicarette ölçü ve tartının eksik tutulmasının yasaklanması bağlamı (Hûd 11:84)
مَنْقُوصٍEksiksiz ve tam verilmeAhiretteki amellerin ve cezaların karşılığının eksiltilmeden ödeneceği güvencesi (Hûd 11:109)
يُنْقَصُBiyolojik ömrün belirlenmesiİnsanın yaşam süresinin ilahi bilgi ve takdir uyarınca eksiltilmesi bağlamı (Fâtır 35:11)
يَنْقُصُوكُمْSözleşmeye riayet ve güvenMüşriklerin müminlerle yaptıkları antlaşmanın şartlarından hiçbir şeyi çiğnememeleri bağlamı (Tevbe 9:4)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİmanın mahiyeti ve sıfatlarİmanın amelle artıp eksilmesi meselesi ile ilahi kemal karşısında noksan sıfatların nefyedilmesiYetkinlik derecelerinin düşüşü ve ontolojik noksanlık
FıkıhAkitler, ölçü-tartı ve ayıplarSatım akdinde malın miktarında eksiklik olması, kusur (naks) sebebiyle muhayyerlik hakkı ve tartıda hak kısmaHukuki ve akdi sorumluluğun ihlali, haksız kazanç
TefsirKozmolojik ve toplumsal ayetlerArzın etrafından eksiltilmesinin fetihler mi yoksa coğrafi ve iklimsel gerileme mi olduğu tartışmasıHâkimiyetin ve fiziki sınırların daralması
Hadisİbadetler ve takvimHilalin gözetilmesiyle ramazan ayının yirmi dokuz gün sürmesi halinde hükmün eksilmeyeceği beyanıMiktar olarak azalsa bile şer'i sevap ve değerin tam kalması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul-Yaratıcı ilişkisiKullukta takva ve imtihanSadakat ölçütüVarlığın noksanlığı acziyeti gösterirken, ibadette noksanlık yapmamak takvanın gereğidirKesin
İlmiFiziksel ve biyolojik yasalarEntropi ve yıpranmaBozulma ilkesiMaddenin ve canlı organizmanın zamanla aşınması, toprağın bedeni eksiltmesi ilkesidirKesin
SiyasiHâkimiyet ve antlaşma ahlakıToprak ve meşruiyet kaybıDengelerin değişimiZulümle yönetilen güçlerin sınırlarının gerilemesi ve akit şartlarına sadakat gösterilmesiGüçlü
İktisadiTicaret ve pazar ahlakıEksik tartı ve hile yasağıPazar emniyetiMalın miktarını veya kalitesini çalarak servet transferi yapmanın engellenmesiKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerÇıkarma işlemi ve negatif türevBir niceliğin mevcut değerinden bir birimin düşürülmesi; sistem enerjisinin veya kütlesinin zamanla azalma eğilimi göstermesiKesin
Beşeri bilimlerSözleşme ihlali ve hak daraltılmasıHukuki bir mukavelede taraflardan birinin taahhüt ettiği edimi eksik ifa etmesi veya bireyin meşru payından kısılmasıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca pazar tezgâhındaki basit kilo eksikliği veya matematiksel çıkarma işlemi olarak algılayıp ahlaki ve ontolojik derinliğinden koparmak
Kur'an içi daha geniş anlamArzın sınırlarının daraltılmasından ömrün takdirine, bedenin toprakta çürümesinden ahitlerin harfiyen korunmasına kadar bütüncül bir adalet ve varlık kanunu olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataToplumsal çöküşlerin temel sebebi olan ölçü ve hak ihlalinin yalnızca bireysel bir günah gibi görülüp medeniyetlerin meşruiyetini yitirme sebebi olduğunun anlaşılamaması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın kemal ve zeval döngüsünü, insanın mülkiyet ve adaletle olan imtihanını ve ilahi adaletin hiçbir ameli zayi etmeksizin tam karşılık vereceğini temellendirir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Şuayb aleyhisselamın kavmine yönelik iktisadi uyarılarında, ahiretteki hesap ve ceza ayetlerinde, yeryüzünün hâkimiyet dengelerini anlatan kıssalarda belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Mal ve servet edinmenin her yolunun meşru olduğu algısını yıkar; küçük görünen eksiltmelerin kâinatın adalet terazisini sarsan büyük bir zulüm olduğunu ortaya koyar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir kaptan sıvının, bir sürüden hayvanın veya bir yığından tanelerin eksilmesi; cismin hacminin ve ağırlığının azalması.
  • Soyut anlamBelirlenmiş hak, adalet, ömür veya ahit sınırlarından bir payın haksızca veya fıtri kanunlar gereği daraltılması ve eksiltilmesi.
  • Sistematik karşılıkTamlık ve denge durumunu temsil eden varlık ve ahlak matrisinde, negatif değişimle ortaya çıkan açık ve adaletsizlik durumu.
  • LaTeX modeliN(t)=T0−∫0tδ(τ) dτburadaδ(τ)>0  ⟹  N(t)<T0
  • LaTeX açıklamasıModelde T0 başlangıçtaki tamlığı, hak edilen payı veya belirlenmiş bütünü simgeler. δ(τ) zamana veya eyleme bağlı eksiltme fonksiyonudur. Bu fonksiyonun sıfırdan büyük olması durumunda, nihai durum olan N(t) değeri başlangıçtaki tamlık sınırının altına düşerek noksanlığı ve eksilmeyi üretir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ن