نقم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ن-ق-مالصيغ: ٨ · الجذور المجاورة: ٨٢ · الآيات: ١٦ · السور: ١٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بطشفَانْتَقَمْنَانَقَمُواأسفصيدنقمعززتَنْقِمُونَذوانْتَقَمْنَاكعبفرغانْتِقَامٍسلف

الجذرالصيغ ٨الآيات ١٦السور ١٢المجاورة ٨٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

نقم

ن - ق - م

جذر
  • الورود: ١٧
  • الآيات: ١٦
  • الصيغ: ٨
  • المعاجم: ١٣

Lokma, ağza alınan bir parça yemektir. Sonra ağızla yakalayıp parçalamaya intikam denmiştir. Ni’metin karşılığı, nikmet olarak da kullanılır. Nimet yemek ise nikmet ise çiğnemektir. Ni’mek nikmete göredir. Kuran’da nakam kelimesi insanların öç alması, intikam kelimesi ise Allah’ın öç alması şeklinde kullanılmıştır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Lokma, ağza alınan bir parça yemektir. Sonra ağızla yakalayıp parçalamaya intikam denmiştir. Ni’metin karşılığı, nikmet olarak da kullanılır. Nimet yemek ise nikmet ise çiğnemektir. Ni’mek nikmete göredir.

Kuran’da nakam kelimesi insanların öç alması, intikam kelimesi ise Allah’ın öç alması şeklinde kullanılmıştır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٥٣٥
القاف والنون والميم معهما ن ق م، ن م ق، ق م ن مستعملات نقم: نَقَمَ ينقم نقماَ، ونَقِمَ يَنْقَمُ نَقَماً ونقيمة أي أنكر ولم يرض. وانتَقَمْتُُ منه: كافأته عقوبة بما صنع. والناقِمُ: تمر بعمان، وحي باليمن. نمق: نَمَّقْتُُ الكتاب تَنميقاً: حسنته وجودته، وبالتخفيف حسن. ونَمقتُه: نقشته وصورته، قال النابغة: كأن مجر الرامسات ذيولها عليه قضيم نَمَّقَتْه الصوامع قمن: يقال: هو قَمِنٌ أي جديرٌ، وهي وهم
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٠٣
نَقَمْتُ على الرجل أَنْقِمُ بالكسر فأنا ناقِمٌ، إذا عتبت عليه. يقال: ما نَقَمْتُ منه إلا الإحسان. وقال الكسائي: نَقِمْتُ بالكسر لغة. ونَقِمْتُ الأمرَ أيضاً ونَقَمْتُهُ، إذا كرهته. وانْتَقَمَ الله منه، أي عاقبه. والاسم منه النَقِمَةُ، والجمع نَقِماتٌ ونَقِمٌ. وفلان ميمون النَقيمةِ، وهو إبدال النَقيبَةِ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٩٢٧
ق ن م قنم ، قمن ، نقم ، نمق : مستعملة . نقم : قال الله جلّ وعزّ : ( قُلْ يَ ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 اأَهْلَ الْكِتَابِ هَلْ تَنقِمُونَ مِنَّآ إِلاَّ أَنْ ءَامَنَّا بِاللَّهِ ) ( المائدة : 59 ) . قال أبو إسحاق : يقال : نَقَمْتُ على الرجل أنقِم ، ونَقِمْتُ عليه أنقَم ، والأجود نَقَمْتُ أنقِم ، وهو الأكثر في القراءة . قال الله : ( شُهُودٌ وَمَا نَقَمُواْ مِنْهُمْ إِلاَّ أَن يُؤْمِنُواْ ) (
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٢٬٤١٧
(باب النون والقاف وما يثلثهما) (نقل) النون والقاف واللام: أصلٌ صحيح يدلُّ على تحويل شيءٍ من مكانٍ إلى مكان، ثم يفرَّع ذلك. يقال: نقَلْتُه أنْقُله نَقْلاً. ونقَلَ الفرس قوائِمَه نَقْلاً. [وفرسٌ([1])] مِنْقَل: سريعُ نَقْل القَوائم. والمُنقِّلَة من الشِّجاج: التي يُنقَل منها فَرَاش العِظام. والنُّقْل: ما يَأكلُه الشّارب على شرابه. وكان ابنُ دريد يقول([2]): هو بالفتح ولا يُضَمّ، والنّاس يقولونه
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٩٨
- نقمت الشيء ونقمته (انظر: الأفعال 3/220) : إذا أنكرته؛ وإما باللسان؛ وإما بالعقوبة. قال تعالى: ﴿وما نقموا منهم إلا أن أغناهم الله﴾ [التوبة/74]، ﴿وما نقموا منهم إلا أن يؤمنوا بالله﴾ [البروج/8]، ﴿هل تنقمون منا﴾ الآية [المائدة/59]. والنقمة: العقوبة. قال: ﴿فانتقمنا منهم فأغرقناهم في اليم﴾ [الأعراف/136]، ﴿فانتقمنا من الذين أجرموا﴾ [الروم/47]، ﴿فانتقمنا منهم فانظر كيف كان عاقبة المكذبين﴾ [الزخرف/25].
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٢١
ن ق م انتقم منه‏.‏ وحلّت به النّقمة والنّقم ونقمت منه كذا‏:‏ أنكرته عليه وعبته ‏"‏ وما نقموا منهم إلاّ أن يؤمنوا ‏"‏‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٨٣٤
النَّقِمةُ والنَّقْمةُ: المكافأَة بالعقوبة، والجمع نَقِمٌ ونِقَمٌ، فنَقِمٌ لنَقِمة، ونِقَمٌ لنِقْمةٍ، وأَما ابن جني فقال: نَقِمة ونِقَمٌ، قال: وكان القياس أن يقولوا في جمعِ نَقِمة نَقِم على جمع كَلِمة وكَلِمٍ فعدلوا عنه إلى أَن فتحوا المكسورَ وكسروا المفتوح. قال ابن سيده: وقد علمنا أَن من شرط الجمع بِخَلع الهاء أَن لا يُغَيَّر من صيغة الحروف شيء ولا يُزاد على طرح الهاء نحو تَمْرة وتَمْر، وقد
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٦٤
* ن ق م * * نَقَم * عليه فهو * ناقِمٌ * أي عتب عليه يُقال ما نقم منه إلا الإحسان و * نَقَمَ * الأمر كرهه وبابهما ضرب ونَقِم من باب فهِم لغة فيهما و * انْتَقَم * الله منه عاقبه والاسم منه * النَّقْمَةُ * والجمع * نَقِمَاتٌ * و * نَقِمٌ * مثل كلمة وكلمات وكَلِم وإن شئت قلت * نِقْمَةٌ * و * نِقَمٌ * مثل نِعمة ونِعَم وفلان ميمون * النَّقِيمَةِ * وهو إبدال النَّقِيبة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٠٧٧
| ( النِّقْمَةُ ، بالكَسْرِ ، والفَتْحِ ، وكَفَرِحَةٍ ) الأخيرَةُ : هِيَ الأصْلُ ، والأُولَى : مَنْقُولَةٌ مِنْهَا ، بِالتَّخْفِيفِ ، والإِتْبَاعِ ، بِتَسْكِينِ القَافِ ، ونَقْلِ حَرَكَتِهَا إلى النُّونِ ، كَمَا هو في الصِّحَاحِ ، والثَّانِيَةُ نَقَلَهَا ابْنُ سَيدَه ، وهِيَ أيْضاً مَنْقُولَةٌ : ( المُكَافَأَةُ بالعُقُوبَةِ ) قَالَهُ اللَّيْثُ ، وقَدْ يَكُونُ الإنْكَارَ باللِّسَانِ ، وَجَعَلَهُ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥١٢
نَقَمَ عَلَيْهِ 1 نَقَمَ عَلَيْهِ ذ He exacted vengeance upon him, punished him: see an ex. voce ابدى in art. بدو. See 8. اِنْتَقَمْتُ مِنْهُ 8 اِنْتَقَمْتُ مِنْهُ ذ I took, or executed, vengeance on him, or inflicted penal retribution on him, for that which he had done: (JK:) or I punished him; (S, Msb, K;) as also مِنْهُ ↓ نَقَمْتُ, (Msb, K,) and عَلَيهِ, (TA,) aor. نَقِمَ ; (Msb, K;) and
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٤٨
نَقَمَ نَقَمَ I ( n. ac. نَقْم 1 , تِنِقَّام ) a. [ Min or 'Ala ], Took vengeance on; punished. b. [ acc. & Min ], Reproached with; accused of. c. Detested. d. Ate quickly. نَقِمَ نَقِمَ A ( n. ac. نَقَم 4 ), a. see supra (a) . نَاْقَمَ نَاْقَمَ III a. [ coll. ], Vexed, tormented. اِنْتَقَمَ اِنْتَقَمَ VIII , a. see I (a) . b. Avenged. اِسْتَنْقَمَ اِسْتَنْقَمَ X a. [ coll. ],
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٣٬٣٢٧
نقم نَقَمَ - يَنْقِمُ - انْتَقَمَ - يَنْتَقِمُ - انْتِقَام - مُنْتَقِم - مُنْتَقِمًوْن نَقَمَ - يَنْقِمُ + الكائن + من أمر: يغضب ويسخط من الأمر لانتهائه بعكس المراد والمتمنى نَقَمَ - يَنْقِمُ + كائن + من كائن + أمراً أو شيئاً: يغضب ويسخط عليه بسبب أثر ذلك الأمر الذي بدر منه، والذي انتهى بعكس المراد والمتمنى: يسعى في أذى كائن آخر وذلك
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٨)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٢ (الإجمالي: ١٠٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عزز

    الآيات المشتركة: ٥ · Yağmur suyu ile doymuş topraktır

  2. ذو

    الآيات المشتركة: ٤ · Sahip

  3. غرق

    الآيات المشتركة: ٢ · Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir

  4. كعب

    الآيات المشتركة: ١ · Topuk demektir

  5. أسف

    الآيات المشتركة: ١ · Esafe yumuşak, süngerimsi toprak, üzülmek demektir

  6. صيد

    الآيات المشتركة: ١ · Av

  7. فرغ

    الآيات المشتركة: ١ · Ferğ “Firağ”, kovanın su dökülen ağzıdır

  8. جرم

    الآيات المشتركة: ٢ · Cürame hurma döküntüsü demektir

  9. عمد

    الآيات المشتركة: ١ · Direk demektir

  10. وبل

    الآيات المشتركة: ١ · Odun demeti demektir

  11. بطش

    الآيات المشتركة: ١ · Betee elle kavrayarak vurup yakalamak, çarpmak anlamlarına…

  12. سلف

    الآيات المشتركة: ١ · Boynun üst tarafıdır

الآيات التي ورد فيها(١٦)

  1. مِنْ قَبْلُ هُدًى لِلنَّاسِ وَأَنْزَلَ الْفُرْقَانَ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ

    İntikam

  2. … وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ

    İntikam

  3. فَلَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ

    İntikam

  4. وَمَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ مُضِلٍّ أَلَيْسَ اللَّهُ بِعَزِيزٍ ذِي انْتِقَامٍ

    İntikam

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökنقم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعقب, أخذ, ثأر, سخط
Zıt Kökعفو
Çekirdek Özet 1Bir davranışı çirkin bularak kınamak, benimsemeyip reddetmek ve hoşnutsuzluğu dışa vurmak
Çekirdek Özet 2Haddi aşan suç ve haksızlıklara karşı ilahi adaletin zorunlu bir sonucu olarak hak edilen cezayı eksiksiz uygulamak
Çekirdek Özet 3Şahsi kin ve duygusal öç alma dürtüsünden arınmış, kurallı, meşru ve caydırıcı adli yaptırım düzeni
Kritik Hata RiskiKavramı modern Türkçedeki duygusal öç alma ve kin gütme anlamıyla sınırlayıp ilahi adaleti beşeri bir hınç mekanizması gibi algılamak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نقYarma, delme, kabuğunu çatlatıp içindekini çıkarma, gizli olanı deşme ve açığa vurma (نقب, نقر, نقص, نقض, نقع, نقذ)مDelip açığa çıkarma hareketine toplayıcı, kuşatıcı ve sürekli bir mahiyet katarak, işlenen suçu tespit edip faile bütünüyle yükleme ve karşılığını eksiksiz bir ceza olarak tatbik etme anlamı oluşturmuştur.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkİçte saklanan gizli bir hoşnutsuzluğun ve reddin canlı bir hareketle yüzeye doğru kıvrılıp çıkması
قufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırOrtaya çıkan tepkinin belirli bir fiile veya faile kesin biçimde odaklanması, sınır çizmesi ve ayıbı tespit etmesi
مsu; akış, çokluk, derinlikTespit edilen fiile yönelik yaptırımın faile eksiksizce boca edilmesi, kuşatıcı ve ağır bir karşılık olarak tamamlanması
نقمİçsel bir hoşnutsuzluğun ve itirazın somut bir hedefe odaklanarak açığa çıkması ve onu kuşatan adil bir karşı yaptırımla neticelenmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin tadını veya durumunu çirkin bulup dille ya da tavırla reddetmek, benimsememek, ayıbını açığa vurmak; ardından bu reddiyenin somut karşılığı olarak cezalandırmak.
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımErken dönem metinlerinde ve Hz. Ali’ye nispet edilen kullanımda fiil, savaşın kendisinde ayıplanacak bir eksiklik bulamayacağı bağlamında kınama ve hoşnutsuzluk duyma manasında yer alır: ما تَنْقِمُ الحَرْبُ العَوانُ مِنِّي / بازِل عامَيْنِ فَتِيّ سِنِّي

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde نقم kökü, ahlaki ve hukuki ihlallere karşı gösterilen tepki, hoşnutsuzluk ve bunun neticesinde ortaya çıkan meşru karşılık ve ceza alanı ile doğrudan irtibatlıdır. İbranicede aynı üçlü yapıyı taşıyan נָקַם (naqam) fiili, kişinin veya mercinin haklı davasını gütmesi, haksızlığa uğrayanın intikamını alması, suçun adli karşılığını tahakkuk ettirmesi anlamlarına gelir; kökten türeyen נְקָמָה (neqamah) kelimesi de adli ceza ve intikam karşılığıdır. Süryanicede ܢܩܰܡ (nqam) biçimi yine adaleti ikame etmek, öç almak ve cezalandırmak anlamındadır. Arapçada kökün sülasi formu (nakame / nakime) öncelikle zihni ve lisani boyuttaki inkârı, hoşnutsuzluğu ve ayıplamayı ifade ederken; iftiâl kalıbı (intakama) bu inkârın fiili bir yaptırıma ve adli cezaya dönüşmesini temsil ederek Sami kök ailesindeki adli karşılık verme semantiğini korumuştur.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنق biliteral kökünden türemeBir şeyin iç yüzünü deşip kusurunu ortaya koyma ve ardından failine kuşatıcı ceza verme yönünde gelişmiştir.Güçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice נָقַם (naqam), Süryanice ܢܩܰܡ (nqam)Ortak Batı Sami mirasında hakkı aramak, cezayı infaz etmek ve suçluyu tecziye etmek anlamında tam ses ve anlam denkliği bulunur.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışındaki Afro-Asyatik katmanlarda doğrudan ses denkliği gösteren güvenilir bir karşılık tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نقمAnlamlıAyıplamak, cezalandırmakBir fiili çirkin görüp reddetmek ve hak ettiği cezayı vermek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
نمقAnlamlıSüslemek, yazıyı güzelleştirmekSatırları veya resmi özenle işleyip tezyin etmek.Kur'an'da geçmez; düzenleme ve tespit boyutuyla biçimsel ortaklık taşır.
قنمAnlamlıYağın kokması, bozulmasıYağ veya sütün zamanla kokusunun ağırlaşması ve tadının bozulması.Kur'an'da geçmez; niteliğin bozulması yönüyle uzak çağrışım içerir.
قمنAnlamlıLayık olmak, uygun düşmekBir işe veya duruma tam uygun ve ehil olmak.Kur'an'da geçmez; hak etme ve liyakat fikriyle anlamdaş yön taşır.
منقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
مقنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نقمMerkezCeza ve karşılıkYapılanı çirkin bularak inkâr etme ve bu sebeple adil bir yaptırımla mukabele etmeSuçun niteliğini ayıplayıp mahkûm etmeyi ve buna denk ceza vermeyi içerir.
عقبKomşuCeza ve mukabeleEylemin hemen ardından gelen zincirleme sonuç ve karşılıkSuçun peşinden gecikmeksizin gelen cezalandırma sırasını vurgular.
أخذKomşuYakalama ve helakSuçluyu kudretle kıskıvrak yakalayıp cezalandırmaYaptırımın kaçınılmaz fiziki yakalama ve bastırma yönünü öne çıkarır.
ثأرKomşuÖç almaHaksızlığa uğrayanın kişisel veya kabilevi tatmin için hınç çıkarmasıHukuki ve ahlaki meşruiyetten ziyade sübjektif kan gütme ve öç almayı ifade eder.
سخطKomşuÖfke ve hoşnutsuzlukBir durumdan derin bir hoşnutsuzluk duyup gazaplanmaCezanın kendisinden ziyade içsel hoşnutsuzluk ve gazap haline odaklanır.
عفوZıtBağışlama ve silmeSuçu ve izini tamamen ortadan kaldırarak cezadan vazgeçmeKusuru cezalandırmayıp üzerini örtme ve sorumluluğu düşürme yönüyle tam zıttır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaنقمİnkâr edip cezalandırmakBir davranışı ayıplayıp reddetme ve karşılığında adil ceza verme fiilidir.Kesin
Latincevindicare, ulcisciHakkı teslim etmek, cezalandırmakVindicare hakkı savunma ve adli ceza verme boyutunu karşılarken, ulcisci öç alma yönüne kayar.Güçlü
İngilizceavenge, exact retribution, punishHaklı intikam almak, ceza tatbik etmekRetribution kelimesi kökün adil karşılık boyutunu tam verirken, revenge şahsi kini çağrıştırdığı için kök anlamını tam karşılamaz.Güçlü
Almancaahnden, vergelten, rächenCezasını vermek, misillemede bulunmakAhnden meşru bir suçun cezasını adaletle vermeyi karşılarken, rächen kişisel intikamı öne çıkarır.Güçlü
Fransızcachâtier, tirer vengeanceCezalandırmak, intikamını almakChâtier terbiye edici ve adli cezayı karşılarken, vengeance şahsi öç boyutunu çağrıştırır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Sülasi fiil (nakame / yenkımu)Hoşnutsuzluk duyma, ayıplama, kınamaİnkârcıların müminlerde kusur bulamayışlarını, sadece iman ettikleri için onlara düşmanlık beslediklerini bildiren bağlamlar (Mâide 5:59, A'râf 7:126, Tevbe 9:74, Bürûc 85:8).
İftiâl mazi fiil (intakame / fe'ntakamnâ)Suçluları hak ettikleri ilahi ceza ile helak etme, fiili yaptırım uygulamaGeçmiş kavimlerin ve Firavun yönetiminin haddi aşan zulümlerine karşı ilahi adaletin tecelli edip helak sürecini işletmesi (A'râf 7:136, Hicr 15:79, Rûm 30:47, Zuhruf 43:25, Zuhruf 43:55).
İsim tamlaması (zû intikâm)Adaleti ikame eden, suçu cezasız bırakmayan mutlak güçAllah Teâlâ'nın zalimlerden ve inkârcılardan mazlumun hakkını alan, hesabı tam gören azamet sıfatı (Âl-i İmrân 3:4, Mâide 5:95, İbrâhîm 14:47, Zümer 39:37).
İsmi fâil çoğul (müntekımûn)Cezalandırıcılar, adil yaptırımı kesinlikle uygulayacak olanlarSuçta ve günahta ısrar eden mücrimlere karşı ilahi uyarının kesinliği ve kaçınılmaz cezanın failleri (Secde 32:22, Zuhruf 43:41, Duhân 44:16).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi fiiller ve esmâ-i hüsnâAllah'a nispet edilen intikamın şahsi bir öfke veya hınç olamayacağı, hikmet ve mutlak adalet gereği suçluya cezasını verme sıfatı olduğu tartışılmıştır.Suç ile ceza arasındaki ontolojik dengenin zorunlu tecellisi
FıkıhUkûbât ve ceza hukukuŞahsi intikamın yasaklanıp cezalandırma yetkisinin meşru otoriteye ve yargıya devredilmesi; kısasın nefsi tatmin değil kamu düzeni olmasıKeyfi öç almanın engellenip adli, ölçülü ve şer'i yaptırıma dönüştürülmesi
TefsirKur'an'daki zalimlerin helaki ayetleriİntikam kelimesinin geçtiği yerlerde helakin zulüm değil, zulmün ve fıskın kaçınılmaz bir adli sonucu olduğunun izahıNedensellik ilkesi uyarınca cürmün karşılığı olan hak edilmiş akıbet
HadisPeygamberî ahlak ve şahsi haklarHz. Peygamber'in kendi nefsi adına asla intikam almadığı, ancak Allah'ın koyduğu sınırlar çiğnendiğinde adli müdahalede bulunduğu tespitiNefsi garazlardan tamamen soyutlanmış, ilahi ilkelere hasredilmiş yaptırım

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi adalet ve ahiret hesabıMutlak tecziye ve cezaMazlumun hukukunu koruma ve zalimi hak ettiği karşılıkla cezalandırmaDini sistemde cezasız kalan hiçbir zulmün olamayacağını bildirerek ahlaki ve ontolojik adaleti teminat altına alır.Kesin
İlmiNeden-sonuç ve aksiyon-reaksiyon ilkeleriKarşı tepki ve dengeleyici reaksiyonSisteme uygulanan aşırı sapmayı veya bozulmayı dengeleyici güçle nötrlemeDoğada ve mantıkta bir etkinin kendi cinsinden bir tepki doğurarak dengeyi yeniden kurması işlevidir.Güçlü
SiyasiKamu düzeni ve yargı erkiAdli yaptırım ve ceza infazıToplumsal barışı bozan mücrimleri tasfiye ederek caydırıcılık sağlamaBireylerin keyfi öç alma haklarını kamusal otoriteye devretmeleriyle meşru şiddet tekelini işletir.Kesin
İktisadiPiyasa denetimi ve haksız kazanç yaptırımıTazminat ve cezai müeyyideHaksız iktisap ve tekelcilik gibi dengesizlikleri cezalandırıcı tedbirlerle bertaraf etmeEkonomik düzeni bozan manipülasyonların mali yaptırımlarla karşılanarak piyasa adaletinin korunmasıdır.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerNewton'un üçüncü hareket yasası (etki-tepki) ve dengelenmiş termodinamik durumBir sisteme dışarıdan uygulanan kuvvete karşı sistemin eşit büyüklükte ve zıt yönde gösterdiği tepki kuvveti, نقم kökünün eyleme denk ceza üretme dinamiğiyle birebir örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerRetributif ceza teorisi (hakkaniyetçi ceza adaleti)Failin işlediği fiilin ağırlığıyla orantılı biçimde cezalandırılmasını savunan ceza hukuku ilkesi; faydacı değil bizzat suçun mahiyetini ayıplayıp karşılığını verme modelidir.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bireysel kin, garaz, psikolojik hınç ve kontrolsüz şiddet içeren öç alma duygusuna indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamBir fiilin meşru olmadığını tespit edip kınamak (inkâr) ve haddi aşan suçlulara hak ettikleri karşılığı ilahi adaletin gereği olarak ölçüyle vermek.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAllah Teâlâ'ya veya İslam hukukundaki yaptırımlara beşeri zafiyet, öfke krizi ve feodal kan gütme dürtüleri atfedilerek ilahi adaletin hikmet zemininden koparılması.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ceza ve helak tasavvurunun keyfi bir gazap değil, ahlaki bir inkâr ve adil bir mukabele temeline dayandığını; cürmün mutlaka dengiyle karşılanacağını kavramak için zorunludur.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Firavun, Eyke halkı gibi helak edilen kavimlerin kıssalarında; müminlere yönelik zulümleri tahlil eden ayetlerde ve Allah'ın adaleti ile nihai yargıyı bildiren uluhiyet beyanlarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Allah'ın cezalandırmasının bencilce bir öfke olduğu iddiasını çürütür; intikamın kör bir hınç değil, suçu ayıplayıp hak ettiği karşılığı verme adaleti olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir şeyi hoşa gitmediği için reddedip ayıplamak ve bu redde denk düşen fiziki karşılığı failine yüklemek.
  • Soyut anlamSapma ve haksızlığı ilkesel olarak reddeden iradenin, hukuki ve ontolojik dengeyi kurmak üzere ürettiği adil yaptırım.
  • Sistematik karşılıkSuçlunun eylemiyle bozduğu adaleti, eylemin mahiyetine denk ve onu ortadan kaldıran karşı bir kuvvetle dengeleme mekanizması.
  • LaTeX modeliR=−k⋅∫t0tδ(A) dt
  • LaTeX açıklamasıModelde R ortaya çıkan adil karşılık ve yaptırımı (intikam/nikmet), A meşru sınırlardan sapmayı ve işlenen suçu, δ(A) bu suçun sistem tarafından tespit edilip reddedilmesini (inkâr ve ayıplama), t0 ile t zaman aralığındaki integral suçun birikerek haddi aşmasını, k suçun ağırlığına denk gelen adalet katsayısını, negatif işaret (−) ise yaptırımın ihlali sıfırlamak ve dengeyi yeniden kurmak üzere zıt yönde işleyen mahiyetini sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ن