دمدم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: د-م-دالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٥ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».رببدمدمعقرفَدَمْدَمَذنبكذب

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

دمدم

د - م - د

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ٤

Ses taklidinden oluşmuş bir fiildir. Vurmada dağıtmada çıkan dum dum sesinin taklididir. Dem kelimesinin tekrarı da olabilir. Kana boyadı anlamında olabilir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(٤)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ses taklidinden oluşmuş bir fiildir. Vurmada dağıtmada çıkan dum dum sesinin taklididir. Dem kelimesinin tekrarı da olabilir. Kana boyadı anlamında olabilir.

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٢
الدَمادِمُ من الأرض: رَوابٍ سهلة. ودَمْدَمْتُ الشيء، إذا ألزقتَه بالأرض وطحطحتَه. ودَمْدَمَ الله سبحانه عليهم، أي أهلكَهم.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٤٧
- ﴿فدمدم عليهم ربهم﴾ [الشمس/14]، أي: أهلكهم، وأزعجهم، وقيل: الدمدمة حكاية صوت الهرة، ومنه: دمدم فلان في كلامه، ودممت الثوب: طليته بصبغ ما، والدمام: يطلى به، وبعير مدموم بالشحم، والداماء، والدممة: جحر اليربوع، والداماء بالتخفيف، والديمومة: المفازة.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٨
دَمْدَمَ دَمْدَمَ a. [ 'Ala ], Burst out into invectives against. b. Destroyed ( God ). c. Rolled, rumbled ( thunder ). d. Mumbled.
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥ (الإجمالي: ٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عقر

    الآيات المشتركة: ١ · “Akv” derinin zedelenmesinden oluşmuş yaradır

  2. ذنب

    الآيات المشتركة: ١ · Zenb : Kuyruk demektir

  3. سوي

    الآيات المشتركة: ١ · Seviye: Engebesiz düz yerdir

  4. كذب

    الآيات المشتركة: ١ · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…

  5. ربب

    الآيات المشتركة: ١ · Ribve, tümsek demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاهَا

    Hemen darmadağın etti

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökدمدم
YapıDörtlü (mükerrer / katlamalı)
Özel Durumİkili çekirdeğin (دم) tekrarıyla oluşan dörtlü kök
Bağlamsal Yakın Köklerدمر, دكك, سحق
Zıt Kökعمر
Çekirdek Özet 1Bir şeyi toprağa gömüp üzerini düzleme, ezerek ve kaplayarak tamamen yerle bir etme
Çekirdek Özet 2İlahi gazabın bir toplumu toptan kuşatıp kökünü kazıyacak şekilde üzerlerine çökmesi ve yerle bir etmesi
Çekirdek Özet 3Zulüm ve haddi aşmanın kaçınılmaz sonucu olarak varlığın fiziki ve kurumsal zeminle birlikte bütünüyle tasfiye edilmesi
Kritik Hata RiskiEylemin sadece ani bir öfke patlaması veya basit bir yıkım zannedilip kuşatıcı, ezici ve iz bırakmayan yerle bir edici karakterinin gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
دمSürme, örtme, kaplama, vurup ezme, toprağa gömme ve kan veya boya gibi bir maddeyle bir şeyin üzerini tamamen sıvama anlamı taşır; دمم, دمر, دمع, دمغ köklerinde de bu örtme, parçalama ve kaplama nüansı görülür.دİkili çekirdeğin ilk sesinin yinelenmesiyle hareketin sürekliliği ve darbenin tekrarı vurgulanır; ezme fiili tekil bir temas olmaktan çıkıp art arda inen bir baskıya dönüşür.
دمEzici ve kaplayıcı ana gövde hareketi.مÇekirdeğin son harfinin tekrarlanması, eylemin kuşatıcılığını, kapanışını ve üzerine çöken felaketin geri dönülmez biçimde nesneyi bütünüyle sarmasını pekiştirir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
دkapı; giriş, geçiş, hareketBir yöne doğru açılma, kuvvetin hedefe doğru hızla geçişi ve yönelmesi.
مsu; akış, çokluk, derinlikDalga gibi kaplama, bütünüyle sarma, örtme ve içine alarak boğma.
دkapı; giriş, geçiş, hareketDarbenin ve yönelişin ikinci kez yinelenmesi, kaçış yolunun kapanması.
مsu; akış, çokluk, derinlikKaplamanın tam bir kuşatmaya dönüşmesi, üstün örtülüp hiçbir boşluk bırakılmaması.
دمدمKapının kapanıp dalganın üst üste binerek her yanı örtmesiBir kuvvetin nesne üzerine art arda inerek onu tamamen kuşatması, ezip toprağa gömmesi ve üzerini düzleyerek yok etmesi hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyi yere serip ezerek üzerinden geçmek, üzerini toprakla örtüp düzlemek, devenin üzerine eti ve yağı kat kat sıvamak veya bir nesneyi boyayla bütünüyle kaplamak.
Cahiliye şiiri kullanımıAntere b. Şeddâd el-Absî muallakasında atların ve savaşçıların öfkeyle homurdanmasını, birbirini ezmesini ve kuşatıcı gürültüyü tasvir ederken kökün ses ve şiddet boyutunu kullanır; kullanım savaş alanındaki boğuk ve ezici uğultuyu anlatır.
Erken Arapça kullanımBir kimsenin öfkeyle homurdanarak konuşması (دمدم في كلامه) ve kedi veya yırtıcı hayvanların saldırı anındaki boğuk hırıltısı için kullanılmıştır. Çöl hayatında ise bir yapının veya yerleşim yerinin tamamen yerle bir edilip yerle yeksan kılınması bağlamında yer almıştır.

المصدر el-Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; İbn Düreyd, el-İştikâk; İbn Manzûr, Lisânü’l-Arab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde دم kökü temel olarak kan, sıvı ile kaplama, sıvama ve örtme semantik alanı etrafında gelişmiştir. İbranicede dām (דם) kelimesi kan anlamına gelirken, kökten türeyen fiiller suskunlaştırma, yok etme ve yerle bir etme (dāmam / dāmāh) çizgisine kayar. Süryanicede dəmā benzer şekilde kan ve hayat sıvısı anlamını korur; katlamalı ve tekrarlı köklerde ise boğuk ses çıkarma, ezme ve yerle bir etme anlamları yoğunlaşır. Akadcada damu kelimesi kan anlamında aslidir; dâmu ise koyulaşma ve kaplama çağrışımı taşır. Arapçada دمدم biçimindeki dörtlü tekrar, hem fiziki bir ezilme ve toprağa gömülme sesini (onomatopoetik) hem de üzerine kat kat çökerek örtme ve kökünü kurutma hareketini bir arada barındıran fonosemantik bir genişleme sergiler.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Hebrew and English Lexicon; Brockelmann, Lexicon Syriacum; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönدم kökünün mükerrer biçimiBir şeyi ezerek toprağa gömme, üzerini düzleme ve boyayla tamamen sıvama eyleminin şiddet ve kapsam bildiren tekrarıdır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice dāmam / Süryanice dəmāKan, sıvama ve ardından gelen suskunlaştırıcı, yok edici felaket anlam alanıyla kökteş semantik matris paylaşımı.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ses taklidi köklerEzilme, gürültü ve baskıyı taklit eden katlamalı (reduplicative) morfolojik yapı.Muhtemel

المصدر Gesenius’ Hebrew and Chaldee Lexicon; Lisânü’l-Arab; Lane’s Arabic-English Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
دمدمAnlamlıEzerek yerle bir etme, toprağa gömme, öfkeyle kuşatmaBir kavmin üzerine felaketin çöküp onları bütünüyle tasfiye etmesi.Hedef kök; Kur'an'da geçer (91:14).
مدمدAnlamlıÇalkalanma, hareket etme, sallanmaBir şeyin sarsılması veya suyun çalkalanması anlamında zayıf ve nadir kullanım.Kur'an'da geçmez; kalb ve yer değiştirme yoluyla hareket nüansı taşır.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
دمدمMerkezKuşatıcı yıkım ve ezmeBir şeyin üzerine kat kat çöküp onu toprağa gömerek yerle bir etme.Felaketin her yandan kaplayıp iz bırakmaması.
دمرKomşuHelak ve kök kazımaBir şeyin iç düzenini bozup varlığını tamamen ortadan kaldırma.İçten ve dıştan genel imha; toprağa gömme vurgusu دمدم kadar baskın değildir.
دككKomşuEzme ve düzlemeYüksek bir yapıyı veya dağı vurarak un ufak etme ve zeminle bir kılma.Mekanik parçalanma ve toz haline getirme ön plandadır.
سحقKomşuİncelterek yok etmeBir nesneyi sürterek ve ezerek ufalamak, uzaklaştırmak.Sürtünmeyle öğütme ve uzaklara savurma nüansı taşır.
عمرZıtİmar ve ihyaBir mekânı canlandırma, iskân etme, ayakta tutma ve yaşatma.Yıkımın ve yok oluşun tam karşıtı olarak varlığı sürdürme.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaدمدمEzerek yerle bir etmek, üzerine çökmekEylemin hem kuşatıcı hem de iz bırakmayacak biçimde toprağa gömücü niteliğini ifade eder.Kesin
LatinceConterere, obruereEzmek, un ufak etmek, toprağa gömmekObruere kökün üzerini örtme ve gömme yönünü; conterere ise ezici baskısını karşılar.Güçlü
İngilizceCrush completely, devastate, bury under ruinsBütünüyle ezmek, yerle bir etmekKuşatıcı yıkımı karşılar ancak kökteki kat kat sıvama ve ses taklidi nüansını dışarıda bırakır.Güçlü
AlmancaZermalmen, dem Erdboden gleichmachenEzerek yok etmek, yerle bir etmekYıkımın zeminle bir kılma ve ezip geçme yönünü verir.Güçlü
FransızcaAnéantir, écraser totalementYok etmek, tamamen ezmekBütünüyle ortadan kaldırmayı karşılar; fiziksel örtü ve homurtu boyutunu eksik bırakır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Dictionnaire Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَدَمْدَمَ (Mazi fiil)İlahi gazabın bir toplumu toptan ezerek yerle bir etmesi ve üzerlerini kapatmasıHaddi aşan Semûd kavminin deveyi katletmesi üzerine gelen kuşatıcı ve kök kazıyıcı helak bağlamı (Şems 91:14).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adalet ve ceza (istisâl)Bir toplumun toptan helak edilmesinde ilahi iradenin adaleti ve hiçbir kimseden çekinmeme ilkesi (ولا يخاف عقباها).Zulmün kolektif onay gördüğü noktada cezanın kuşatıcılığı ve geri dönülmezliği.
FıkıhOrtak suça iştirak sorumluluğuSuçu bizzat işleyen bir kişi (Kıdâr b. Sâlif) olmasına rağmen toplumun buna rıza göstermesinin hükmü.Cürme rıza gösteren topluluğun fail gibi aynı cezai akıbete uğraması.
TefsirSemûd kavminin helak tasviriAyetteki «aleyhim» ve «fesevvâhâ» ifadeleriyle helakin üzerlerine kapanması ve yerle bir edilip düzlenmesi.Yıkımın tavanın çökmesi gibi kavmi örtüp yeryüzünü düzlemesi.
HadisŞiddetli öfke ve felaket tasvirleriRivayetlerde gazap anındaki boğuk ses veya helak tehditlerinin büyüklüğünü anlatmak için kök türevleri anılır.Gazabın ağırlığı ve içten gelen homurtulu şiddet.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi ceza yasasıToptan tasfiye (istisâl)Sınırı aşan yapının izini silmeBireysel ve kolektif tuğyanın varoluşsal dengeyi bozduğu noktada sistemin sıfırlanması.Kesin
İlmiJeolojik veya mekanik felaketLevha çökmesi, yerle yeksan oluşYapıyı tabana indirgemeSistemin taşıyıcı unsurlarının kırılıp üst üste çökerek boşluk bırakmayacak şekilde kapanması.Güçlü
SiyasiTiranlıkların çöküşüRejimin bütünüyle tasfiyesiGayrimeşru iktidarın ezilmesiZulmü meşrulaştıran ve uyarıları çiğneyen siyasal aygıtın kalıntısız çökertilmesi.Güçlü
İktisadiSömürü çarkının yıkılmasıİktisadi altüst oluşHaksız sermaye düzeninin batışıHaddi aşan ve kamusal hakkı gasp eden düzenin kendi enkazı altında kalması.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKademeli çöküş ve sıkışma (implosion / flattening)Dış ve iç basınç dengesinin bozulması sonucu bir kütlenin kendi içine veya zemine doğru çökerek hacminin sıfırlanması ve düzlenmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal anomi ve kolektif çöküşToplumun ortak ahlaki ve hukuki bağı reddetmesi durumunda tüm kurumların birbirinin üzerine yıkılarak toplumsal yapının silinmesi.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir «kızgınlık gösterme» ya da soyut bir «cezalandırma» olarak anlayıp fiziki çöküşü ve ezilme hareketini göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamدمدم yalnızca yok etmeyi değil; suçun işlendiği zemini örtmeyi, suçluları kendi yapıları altına gömmeyi ve ardından o alanı dümdüz etmeyi (فسواها) içeren çok aşamalı bir tasfiye hareketidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİlahi müdahalenin rasgele bir tahrip olduğu sanılır; oysa eylem, varlığın nizamını bozan bir urun temizlenip yerin ıslah edilmesine yönelik cerrahi ve mutlak bir düzlemedir.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da yalnızca bir defa geçen bu kök, ilahi gazabın mekanik ve fiziki boyutunu en yüksek yoğunlukta ifade eden kelimelerden biridir; suç ile ceza arasındaki hacimsel denkliği gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberleri yalanlayan, apaçık mucizelere ve toplumsal emanete (Salih'in devesi) saldıran kavimlerin nihai akıbetini tasvir eden kıssa ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Suça sadece failin değil, suça onay veren ve ses çıkarmayan bütün toplumun ortak olduğunu ve cezanın bu sebeple istisnasız herkesin üzerine kapandığını hatırlatarak pasif rızanın masumiyet doğurmadığını ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesnenin üzerine baskıyla çöküp onu ezmek, toprağa gömmek, kat kat sıvayarak izini silmek ve üzerini düzlemek.
  • Soyut anlamİlahi gazap ve adaletin, azgınlaşmış bir yapıyı kaçış boşluğu bırakmaksızın bütünüyle kuşatarak varlığını sıfırlaması.
  • Sistematik karşılıkBozulan ontolojik dengenin, yapıyı kendi zeminine indirgeyip dümdüz eden kapsayıcı bir kuvvetle yeniden kurulması.
  • LaTeX modeliF(S)=lim⁡t→tc(P⋅∇Φ(S))  ⟹  S→0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S varlık veya toplum sistemini, Φ sınırları aşan tuğyan ve zulüm potansiyelini, ∇Φ(S) bu cürmün yönelttiği etkiyi, P sistemin üzerine inen kaçınılmaz ilahi baskı ve gazap kuvvetini temsil eder; t zamanının kritik helak anı olan tc değerine yaklaşmasıyla uygulanan bu kuşatıcı kuvvet (P⋅∇Φ), sistemin (S) hacmini ve varlığını sıfıra indirgeyerek onu bütünüyle düzler ve tasfiye eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: د