دمع

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: د-م-عالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٢٠ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سمععرفحققالدَّمْعِدمعفيضمععينشهدحملكتبنفقولي

الجذرالصيغ ١الآيات ٢السور ٢المجاورة ٢٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

دمع

د - م - ع

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٣

Gözyaşı demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Gözyaşı demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٧٬١٤٤
باب العين والدّال والميم معهما ع د م، ع م د، د ع م - م ع د - د م ع - مستعملات م د ع مهملة عدم: العَدَمُ: فقدانُ الشيء وذهابه، والعُدْمُ لغة. إذا أرادوا التثقيل فتحوا العين، وإذا أرادوا التخفيف ضمُّوها. عَدِمْتُ فلاناً أَعْدَمُهُ عَدَماً، أي: فقدته أفقده فقداً وفقداناً، أي: غاب عنك بموت أو فقدٍ لا يقدر عليه. وأَعْدَمَهُ الله مني كذا، أي: أفاتَه. ورجلٌ عديمٌ لا مالَ له، وقد عَدِمَ مالَه وفَقَدَهُ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٠٠
الدَمْعُ: دَمْعُ العين. والدَمْعَةُ: القَطرَةُ منه. ودَمَعَتِ العينُ تَدْمَعُ دَمْعاً، ودَمِعَتْ بالكسر دَمَعاً: لغةٌ حكاها أبو عبيدة. وامرأةٌ دَمِعَةٌ: سريعةُ الدَمْعَةِ. والدامِعَةُ من الشِجاجِ بعد الدامية. والمَدامِعُ: المآقي، وهي أطراف العين. والدِماعُ بالضم: ماء العين من عِلَّةٍ أو كِبَرٍ، ليس الدَمْعَ. وقال الراجز: يا مَنْ لِعَينٍ لا تَني تَهْماعا قد تَرَكَ الدَمْعُ بها دُماعا
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٥٬١٩٧
باب العين والدال مع الميم عدم ، عمد ، دمع ، معد ، دعم ، مدع : مستعملات . عدم : قال الليث : العَدَم : فِقدان الشيء وذهابه . يقال : عَدِمته أعدَمه عدماً . والعُدْم لغة فيه . قال : ورأيناهم إذا ثَقَّلوا قالوا : العَدَم وإذا خففوا قالوا : العُدْم ، ورجلٌ عَدِيم : لا مال له . وأعْدَمَ الرجل : صار ذا عَدَم قال : ويقول الرجل لحبيبه : عَدِمْتُ فقدك ولا عدمت فضلك ولا أعدَمَني الله فضلك أي لا أذهَبَ عنّي
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٠٣٦
(باب الدال والميم وما يثلثهما) (دمن) الدال والميم والنون أصلٌ واحد يدلُّ على ثباتٍ ولزوم. فالدِّمْنُ: ما تَلبَّد من السِّرجين والبَعْر في مَبَاءات النَّعَم؛ وموضع ذلك الدِّمْنةُ، والجمع دِمَن. ويقال دَمَنْتُ الأرض بذلك، مثلُ دَمَلْتُها. والدِّمنة: ما اندفَن من الحِقْد في الصدر*. وذلك تشبيه بما تدمَّن من الأبعار في الدِّمَن. ويقال: دمَّن فلانٌ فِناءَ فُلانٍ، إذا غَشِيَه ولَزِمه. وفلانٌ دِمْنُ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٢٥
- قال تعالى: ﴿تولوا وأعينهم تفيض من الدمع حزنا﴾ [التوبة/92]. فالدمع يكون اسما للسائل من العين، ومصدر دمعت العين دمعا ودمعانا.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٩٩
د م ع أصفى من الدمعة‏.‏ وله عين دامعة ودموع ودمّاعة ولهم عيون دوامع وسالت على خدودهم الدموع والأدمع‏.‏ واغرورقت مدامعه وهي مآقيه وأطراف عينـه المقدمـان والمؤخـران الواحـد مدمع‏.‏ وامرأة دمعة‏:‏ سريعة الدمع بكاءة‏.‏ وعينه دمعة‏.‏ وما أكثر دمعتها وقد دمعت عينه دمعاً ودمعاً كقولك حلبْاً وحلَبَاً‏.‏ وبوجهه دماع وهو أثر الدمع‏.‏ قال‏:‏ يا من لعين لا تني تهماعا قد ترك الدمع بها دماعا وتقول‏:‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٥٤٧
الدَّمْع: ماء العين، والجمع أَدْمُعٌ ودُموعٌ، والقَطْرةُ منه دَمْعة. وذُو الدَّمعة: الحُسَين بن زيد بن علي، رضوان الله عليهم، لُقِّبَ بذلك لكثرة دَمْعِه، فَعُوتِبَ على ذلك فقال: وهل ترَكتِ النارُ والسَّهمان لي مَضْحَكاً؟ يريد السهْمَين اللذين أَصابا زيد بن علي ويحيى بن زيد، رضي الله عنهم، وقتلا بخُراسانَ. ودَمَعتِ العينُ ودَمِعت تدْمَع، فيهما، دمْعاً ودَمَعاناً ودُموعاً، وقيل دَمِعَت دَمَعاً،
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٩٨
* د م ع * * الدَّمْعُ * دمع العين و * الدَّمْعَةُ * القطرة منه و * دَمَعَتِ * العين من باب قطع ودمعت من باب طرب لغة و * الدَّامِعَةُ * من الشجاج بعد الدامية قال أبو عبيد الدامية هي التي تدمي من غير أن يسيل منها دم فإذا سأل منها دم فهي الدامعة بالعين المهملة و * المَدَامِعُ * المآقي وهي أطراف العين
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٨٩٠
الدمع: ماء العين من حزن أو سرور. ج: دموع وأدمع. والدمعة: القطرة منه، إن كانت من السرور فباردة، أو من الحزن فحارة. وذو الدمعة: لقب أبي عبد الله ذي العبرة الحسين بن زيد الشهيد بن علي بن الحسين بن علي بن أبي طالب، قدس الله روحه، ونور ضريحي أبيه وجده، ورضي الله عن أبي جده، وجد جده، ويلقب أيضا بذي العبرة، وذلك لكثرة بكائه، قيل: إنه عوتب على ذلك، فقال: وهل تركت النار والسهمان لي مضحكا، يريد السهمين
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٦٥٤
دَمَعَتِ العَيْنُ دَمَعَتِ العَيْنُ دمعت العين , aor. دَمَعَ , (S, Msb, K,) inf. n. دَمْعٌ (S, Msb) and دَمَعَانٌ and دُمُوعٌ; (TA;) and دَمِعَت, (AO, S, Msb, K,) aor. دَمَعَ , (Msb, K,) inf. n. دَمَعٌ; (AO, S, Msb, TA; [in one copy of the S, دَمْعٌ, which is a mistake;]) or only دَمَعَت, with fet-h to the م; (AZ, Ks;) The eye shed tears. (S, Msb, K.) ― -b2- دَمَعَ الجُرْحُ (tropical:) The wound
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٥٦
دَمَعَ دَمَعَ A ( n. ac. دَمْع 1 , دُمُوْع 27 , دَمَعَاْن 36 ) دَمِعَ A ( n. ac. دَمَع 4 ) a. Wept, shed tears. b. Discharged blood, bled ( wound ). تَدَمَّعَ تَدَمَّعَ V , a. see I (a) . دَمْع دَمْع 1 , ( pl. أَدْمُع 16 , دُمُوْع 27 ), a. Tears. دَمْعَة دَمْعَة 1t , a. Tear. دَمِع دَمِع 5 , a. Quick to shed tears, lachrymose. مَدْمَع مَدْمَع 17 , ( pl. مَدَاْمِعُ 44 ), a.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٢٬٠٤٥
دمع دَمَعَ - يَدْمَعُ (دَمِعَ - يَدْمَعُ) - دَمْع دَمَعَ - يَدْمَعُ (دَمِعَ - يَدْمَعُ) + الكائن أو عينه: تفيض عينه من الدمع: يزيد أو يفيض ثم يسيل السائل الذي تفرزه العين لترطيب وتزليق ما بين العين والجفن دَمْع: على وزن "فـَعـْل" : اسم فعل " دَمَعَ - يَدْمَعُ": زيادة وفيض وسيلان ماء العين: وهو أيضاً بمعنى مفعول: اسم آلة: السائل المائي المعروف
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٠ (الإجمالي: ٢٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. فيض

    الآيات المشتركة: ٢ · Akın

  2. عين

    الآيات المشتركة: ٢ · Ayn göz, “evya” göze demektir

  3. حزن

    الآيات المشتركة: ١ · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir

  4. حمل

    الآيات المشتركة: ١ · Haml: İple yüklenen yük demektir

  5. عرف

    الآيات المشتركة: ١ · Tanınan ile

  6. قول

    الآيات المشتركة: ٢ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  7. نفق

    الآيات المشتركة: ١ · İki yüzlüler

  8. وجد

    الآيات المشتركة: ١ · Su birikintisidir

  9. شهد

    الآيات المشتركة: ١ · Petekteki baldır

  10. مع

    الآيات المشتركة: ١ · Beraber

  11. سمع

    الآيات المشتركة: ١ · İşiten

  12. ولي

    الآيات المشتركة: ١ · Veli arka demektir

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ

    Gözyaşı

  2. وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنْفِقُونَ

    Gözyaşı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökدمع
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبكي, عبر, ذرف
Zıt Kökجمد
Çekirdek Özet 1Gözden veya bir nesnenin gözeneklerinden berrak, ince sıvının sızması, damlaması ve akması
Çekirdek Özet 2İçsel ve yoğun bir duygu taşkınının (hakikati idrak sevinci veya imkânsızlık hüznü) bedensel taşma eşiği olarak gözyaşı şeklinde dışa vurulması
Çekirdek Özet 3İnsanın niyet, samimiyet ve iç dünyasındaki hakikat tasdikinin sözden önce irade dışı bedensel bir şahitlikle tescillenmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir keder ve acizlik ağlaması sanarak Kur'an'daki idrak, vefa ve sorumluluk bilincinden doğan taşkın boyutu ıskalamak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
دمBedensel öz sıvısı, sızıntı, bir yüzeyi ince bir tabaka halinde kaplama ve yayılma; دمم (sıvama, kaplama), دمغ (başa işleme, beyne ulaşma), دمدم (örtüp kaplama, yerle bir etme) köklerinde olduğu gibi can damarını veya kabuğu aşan sıvısal ve kuşatıcı hareketعع (göz, kaynak, açığa çıkma) harfinin eklenmesiyle genel bedensel veya yapısal sızıntı hareketi doğrudan göz kaynağından çıkan berrak ve damla damla akan sıvıya özelleşmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
دkapı; giriş, geçiş, hareketİçeride biriken halin bir eşikten, kapıdan dışarıya doğru harekete geçmesi ve yolu açması
مsu; akış, çokluk, derinlikYoğun bir sıvı kütlesi, derinden gelen nem ve akışkanlık potansiyeli
عgöz; görme, bilme, kaynakSıvının ve hareketin mahalli olan göz çukuru, pınar ve dışa açılan görme-idrak kaynağı
دمعkapıdan suyun kaynağa doğru ve kaynaktan dışarı akmasıİç idrak ve duygu haznesinde toplanan derin suyun, göz kapısından dışarıya sızarak bir kanal boyu taşması ve akması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGözden damlayan veya taşan berrak su damlası; nemli toprağın çiğden ıslanıp su sızdırması (toprağın damlaması) ve ilkbaharda asma çubuğunun kesilen yerinden süzülen berrak özsuyu
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd bin Rebîa cömertliği anlatırken et suyu ve yağı taşan tencereleri gözyaşı döken gözlere benzeterek kökü somut taşma anlamında kullanmıştır: ولكنَّ مالي غالَه كُلُّ جَفْنةٍ / إِذا حانَ وِرْدٌ، أَسْبَلَتْ بدُمُوعِ
Erken Arapça kullanımKlasik dönemde kılıç veya mızrak yarasından henüz pıhtılaşmamış ince, açık renkli kanlı sıvının sızması durumuna شَجَّةٌ دامعة denilmiş; yüz üzerinde gözyaşının bıraktığı iz ve yol da دُمَاع olarak adlandırılmıştır

المصدر Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü'l-Arab, Lebîd Dîvânı.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Proto-Sami dilde *dimʿ- veya *dimʿat- biçiminde gözyaşı kök adını temsil eden bu yapı, Sami dil ailesinin en arkaik ve kararlı katmanlarından biridir. Doğu Sami kolunda Akadca dimtu(m) (çoğulu dimātu) biçiminde gözyaşı anlamında yer alır. Kuzeybatı Sami kolunda Ugarit dilinde dmʻt (gözyaşı), İbranicede dimaʻ / dimʿah (gözyaşı), Aramicede ve Süryanicede demʿtā biçiminde düzenli fonetik denkliği koruyarak varlığını sürdürmüştür. Güney Sami kolunda Ge'ez dilinde dəmʻ yine gözyaşını ifade eder. Kökün tüm Sami coğrafyasında semantik bir kaymaya uğramaksızın gözden dökülen yaş ve kaynak sızıntısı anlamını korumuş olması, kavramın temel bir insani-bedensel tecrübe olarak Proto-Sami dönemde tam olarak sabitlendiğini göstermektedir. Arapçada ise kök salt bir isim olarak kalmamış; toprağın çiğ salması, asmanın budanma yerinden su sızdırması gibi doğadaki berrak sızıntıları da kapsayacak şekilde türetimsel esneklik kazanmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönدم ikili çekirdeğinden ع ile genişlemeSıvı, can suyu ve örtü bildiren çekirdeğin göz organına ve pınara tahsis edilmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiProto-Sami *dimʿ- ortak mirasıAkadca dimtu, İbranice dimʿah, Süryanice demʿtā ile ses ve anlam birliğiKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak beden sıvısı köküBazı Berberice ve Çadik dillerinde gözyaşı ve sızıntı kökleriyle muhtemel paralelliklerMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
دمعAnlamlıGözyaşı dökmek, sıvı sızdırmakGözden yaş damlaması, asmadan özsuyu akmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
دعمAnlamlıDayamak, desteklemek, güçlendirmekDirekle bir yapıyı ayakta tutmak, yıkılmasını önlemekÇekirdek anlam yönünden hedef kökten ayrılır; Kur'an'da geçmez
مدعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde çoğunlukla mühmel bırakılmış veya türetilmemiştirKitābü'l-ʿAyn'a göre mühmel, Kur'an'da geçmez
معدAnlamlıHızlı çekmek, uzatmak, sertleşmekBir şeyi hızla çekip almak; etin sertleşmesi; karın/mide bölgesiFonetik permütasyon; Kur'an'da geçmez
عدمAnlamlıYok olmak, mahrum kalmak, yoksullaşmakVarlığın ortadan kalkması, yokluk haliZıt kavramsal yöneliş taşır; Kur'an'da geçmez
عمدAnlamlıKastetmek, dayanak kılmak, direk yapmakBir şeye yönelmek veya direklerle yükseltmekKur'an'da geçer; fiziksel dayanak ve niyet bağı

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
دمعMerkezGöz sıvısı ve akışıGözden damlayan veya taşan berrak sıvının kendisi ve sızmasıSese veya dış eyleme değil, doğrudan sıvıya ve taşmaya odaklıdır
بكيKomşuAğlamakKeder veya sevinçle sesli ya da sessiz ağlama fiilinin bütünüEylemi, hüznü ve hali ifade eder; gözyaşı bulunmasa da ağlama denebilir
عبرKomşuİbret ve gözyaşı tutulmasıGözde düğümlenen, boğaza tıkanan hüzün yaşı ve geçişİdrakten duyguya geçişteki ilk sarsıntı ve göğüste tıkanan yaş
ذرفKomşuBoşanmak, akıp gitmekGözyaşının tutulamayıp peş peşe sicim gibi dökülmesiSıvının akış hızına, damlaların kesintisiz dökülmesine odaklıdır
جمدZıtKurumak, donmak, katılaşmakGözün yaşarmaması, duygulanma anında yaş akıtamamasıDuygu taşması gereken yerde sıvının kuruyup katılaşması hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaدمعGözyaşı, sıvı sızıntısıGöz pınarından taşan berrak su ve asma sızıntısıKesin
LatincelacrimaGözyaşıBeden sıvısı olarak damlayı karşılar; nesnelerdeki sızıntı boyutunu kısmen dışarıda bırakırKesin
İngilizcetear, weepingGözyaşı, yaş dökmeDuygusal ve fiziksel göz sıvısını tam karşılar; bitki özsuyu için ayrı kelimeler gerekirKesin
AlmancaTräneGözyaşıGöz damlasını karşılar; mecazi sızıntı kullanımlarında sınırlıdırKesin
FransızcalarmeGözyaşı, damlaGözyaşını ve küçük sıvı damlasını karşılarKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَرَىٰ أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِHakikati tanıma, idrak ve vecd gözyaşıHakikat sözünü (Kur'an'ı) işittiklerinde hakkı tanımanın verdiği derin sarsıntı ve teslimiyet bağlamı; Mâide 5:83
تَوَلَّوْا وَّأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًاSorumluluğu yerine getirememe hüznü gözyaşıTebük Seferi'ne katılmak isteyip binek ve imkân bulamadıkları için içten gelen derin keder ve fedakârlık bağlamı; Tevbe 9:92

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman ve kalbin tasdiki meselesiGözyaşının kalpteki imanın ve hakikati tanımanın (marifetullah) zorunlu ve fıtri bir alameti sayılıp sayılamayacağıİmanın yalnızca dille ikrar değil, kalbin derinden sarsılması ve bedene sirayet etmesi boyutu
Fıkıhİbadet esnasında ağlama ve temizlikNamazda dökülen gözyaşının namazı bozup bozmayacağı; gözyaşının necis olmayıp temiz bir sıvı kabul edilmesiHuşu kaynaklı gözyaşının ibadeti kemale erdirdiği, dünyevi feryat kaynaklı seslerin ise sınırlandığı kuralı
Tefsirفاض fiiliyle birleşen gözyaşı tasviriGözün sanki bütünüyle suya dönüşüp taştığını ifade eden belagat nüansı (تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ)İçsel halin kabına sığmayıp dışarı fışkırmasının en üst derecesi
HadisAllah korkusuyla akıtılan gözyaşı faziletiCehennem ateşinin dokunmayacağı gözler arasında Allah için yaş döken gözün zikredilmesiRiyanın karışamadığı gizli ve samimi teslimiyet hali

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalp ile hakikat karşılaşmasıFıtri teslimiyet mührüSamimiyet denetimiDinin kalpte kök saldığını ve hakikatin tanındığını gösteren irade dışı bedensel şahitlikKesin
İlmiHakikatin idraki ve sezgisel doyumZihinsel kavrayışın bedensel eşiğiAnlamın tesciliBilginin sadece zihinde kalmayıp tüm varlığı kuşatarak hayret ve vecd haline dönüşmesiGüçlü
SiyasiToplumsal dava ve seferberlik bilinciGöreve katılamama ızdırabıFedakârlık ve sadakat testiSavaş ve ortak savunmaya imkânsızlık yüzünden dahil olamayanların duyduğu yüksek sorumluluk acısıKesin
İktisadiİnfak ve maddi imkânsızlık eşiğiİmkânsızlığın vicdani maliyetiNiyetin eylem yerine ikamesiHarcayacak bir şey bulamayan yoksulun, servet yokluğunu can ve gönül sadakatiyle dengelemesiGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoygunluk eşiği ve faz taşması (Kritik sıvılaşma eşiği)Bir sistemde biriken iç basıncın veya madde yoğunluğunun kapasite sınırını aşarak faz değiştirmesi ve çeperden dışarıya sızması/fışkırmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKatarsis ve psiko-somatik rezonansBilinçteki derin bir kavrayış veya bastırılamaz hüzün karşısında dilsel ifadenin yetersiz kalarak bedensel tepki kanallarını harekete geçirmesiKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiGözyaşını yalnızca çaresizliğin, psikolojik bir yıkımın, yenilginin veya histerik bir duygusallığın göstergesi saymak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da gözyaşı, hakikati apaçık fark etmenin doğurduğu asil sevinç/vecd hali (5:83) ve göreve koşamamanın getirdiği yüksek ahlaki ıstıraptır (9:92); her iki halde de iradeli bir davanın ve idrakin zirvesidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerde övülen kişilerin ağlamasını pasif bir acizlik veya mistik bir melankoli olarak yorumlayıp, arkasındaki hakikate şahit olma ve cihada katılma iradesini gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisini teorik değil, bedensel ve somut dışavurumlarıyla ele aldığını; kalpteki hakikat algısının ve dava sadakatinin en nihai ölçütünün bedenin bu taşma tepkisiyle doğrulandığını gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ehl-i Kitap'tan hakikati kavrayıp teslim olanların anlatıldığı ayetlerde (Mâide 5:83) ve Tebük Seferi'ne binek bulamadığı için ağlayarak geri dönen samimi müminlerin (Bekkâîn) ahlaki portresinde (Tevbe 9:92)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müminin duygu dünyasını donuk, duygusuz ve salt biçimsel kurallardan ibaret gören yaklaşımları düzeltir; gözyaşının bir zaafiyet değil, yüksek idrak ve ahlaki sorumluluk göstergesi olduğunu ortaya koyar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir haznenin veya göz pınarının dolup doygunluğa ulaşması neticesinde, sınırlarını aşarak dışarıya doğru damla damla sızan ve dökülen berrak sıvı.
  • Soyut anlamZihinsel veya kalbi idrakin kelimelerle ifade edilemeyecek bir yoğunluğa erişerek ruhsal kapasiteyi taşırması ve bedensel bir şahitlik halinde akması.
  • Sistematik karşılıkİnanç ve eylem sisteminde samimiyetin, hakikati onaylamanın ve vazife aşkının en üst tescil noktası; içsel doluluğun dışsal taşkın göstergesi.
  • LaTeX modeliS(t)=∫0tΦ(τ) dτ  ⟹  lim⁡S(t)→CdDdt=κ⋅Θ(S(t)−C)
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t), zamana bağlı olarak kalpte veya bilinçte biriken duygu ve hakikat idraki yükünü; Φ(τ) bu bilince giren anlamsal girdileri (ayetleri işitme, sorumluluk bilinci); C zihinsel-bedensel kabın taşıma kapasitesini temsil eder. İçsel yük kapasiteyi aştığında (S(t)>C), basamak fonksiyonu Θ devreye girer ve gözyaşı akış debisi olan dDdt, κ geçirgenlik katsayısıyla orantılı olarak sıfırdan farklı pozitif bir değere ulaşarak dışarıya taşar. Taşan sıvı (D), içsel potansiyelin doğrudan göstergesidir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: د