عبر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ب-رالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ٩٢ · الآيات: ٩ · السور: ٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عجفسوغبطنعِبْرَةٌعبرفَاعْتَبِرُواأولفرثسقيخربسمن

الجذرالصيغ ٥الآيات ٩السور ٨المجاورة ٩٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عبر

ع - ب - ر

جذر
  • الورود: ٩
  • الآيات: ٩
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ١٣

Abere bir ırmaktan geçerken üstüne basılan taşlar. İtibar etme iki tarafı karşılaştırma.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Abere bir ırmaktan geçerken üstüne basılan taşlar. İtibar etme iki tarafı karşılaştırma.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٥٬٦٦٧
باب العين و الرّاء والباء معهما ع ر ب، ع ب ر، ر ع ب، ب ع ر، ر ب ع،ب ر ع مستعملات عرب: العرب العاربة: الصريح منهم. والأعاريب: جماعة الأعراب. ورجل عربيّ. وما بها عَريب، أي: ما بها عربيّ. وأعرب الرجل: أفصح القول والكلام، وهو عربانيّ اللسان، أي: فصيح. وأعرب الفرس إذا خلصت عربيّته وفاتته القرافة. والإبل العِراب: هي العربية. والعرب المستعربة الذين دخلوا فيهم فاستعربوا وتعرّبوا. والمرأة العَروُبُ:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬١٤٨
العِبْرَةُ: الاسم من الاعتبار. والعَبْرَةُ بالفتح: تحلُّب الدمع. تقول منه: عَبِرَ الرجل بالكسر يَعْبَرُ عَبَراً، فهو عابِرٌ، والمرأة عابِرٌ أيضاً. قال الحارث بن وعلة: يقولُ ليَ النَهديُّ هل أنتَ مُردِفيوكيف رِداف الغِرِّ أمُّك عابِـرُ وكذلك عَبِرَتْ عينه واسْتَعْبَرَتْ، أي دَمَعت. والعَبْرَانُ: الباكي. والعَبَرُ بالتحريك: سُخْنةٌ في العين تُبكيها. والعُبْرُ بالضم مثله. يقال: لأمِّه العُبْرُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٩٬٨٠٣
باب العين والراء مع الباء عرب ، عبر ، ربع ، رعب ، برع ، بعر : مستعملات . عرب : قال ابن المظفّر : العَرَب العاربة : الصريح منهم . قال : والأعاريب : جماعة الأعراب . وقال غيره : رجل عربيّ إذا كان نسبه في العرب ثابتاً وإن لم يكن فصيحاً . وجمعه العَرَب ؛ كما يقال : رجل مجوسيّ ويهوديّ ، والجمع بحذف ياء النسبة : المجوس واليهود . ورجل مُعْرِب إذا كان فصيحاً وإن كان عجميّ النسب . ورجل أعرابيّ بالألف إذا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٤٬٠٠١
(باب العين والباء وما يثلثهما) (عبث) العين والباء والثاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على الخَلط يقال: عَبَثَ الأَقِط، وأنا أعبِثُه عَبْثاً، وهو عبيث، وهو يُخلَط ويجفَّف في الشَّمس. والعَبِيث: كلُّ خِلْط. ويقال: في هذا الوادي عَبِيثةٌ، أي خِلْطٌ من حَيَّيْن. ومما قيسَ على هذا: العَبَثُ، هو الفعل لا يُفَعل على استواء وخُلوصِ صواب. تقول: عَبِثَ يعبَث عَبَثاً، وهو عابثٌ بما لا يَعْنيه وليس من بالِهِ([1])
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨١٩
- أصل العبر: تجاوز من حال إلى حال، فأما العبور فيختص بتجاوز الماء، إما بسباحة، أو في سفينة، أو على بعير، أو قنطرة، ومنه: عبر النهر: لجانبه حيث يعبر إليه أو منه، واشتق منه: عبر العين للدمع، والعبرة كالدمعة، وقيل: عابر سبيل. قال تعالى: ﴿إلا عابري سبيل﴾ [النساء/43]، وناقة عبر أسفار، وعبر القوم: إذا ماتوا، كأنهم عبروا قنطرة الدنيا، وأما العبارة فهي مختصة بالكلام العابر الهواء من لسان المتكلم إلى سمع
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٩٧
ع ب ر الفرات يضرب العبرين بالزبد وهما شطّاه‏.‏ وناقة عبر أسفار‏:‏ لا تزال يسافر عليها‏.‏ قال النابغة‏:‏ ومنه‏:‏ فلان عبرٌ لكل عمل أي صالح له مضطلع به‏.‏ وهو عابر سبيل‏.‏ واستعبر فلان وتجلت عبرته‏.‏ وتقول‏:‏ لا عبرة بعبرة مستعبر ما لم تكن عبرة معتبر‏.‏ ولأمك العبر والعبر أي الثكل وقد عبرت عبراً وأمك عابر‏.‏ قال‏:‏ يقول لي النهديّ هل أنت مردفي وكيف رداف الفلّ أمك عابر وأراه عبر عينيه وإنه
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٦١٧
عَبَرَ الرُؤيا يَعْبُرُها عَبْر وعِبارةً وعبَّرها: فسَّرها وأَخبر بما يؤول إِليه أَمرُها. وفي التنزيل العزيز: إِن كنتم للرؤُيا تَعْبُرون؛ أَي إِن كنتم تعْبُرون الرؤيا فعدّاها باللام، كما قال: قُلْ عسى أَن يكون رَدِفَ لكم؛ أَي رَدِفَكم؛ قال الزجاج: هذه اللام أُدْخِلت على المفعول للتَّبْيين، والمعنى إِن كنتم تَعْبُرون وعابرين، ثم بَيَّنَ باللام فقال: للرؤيا، قال: وتسمى هذه اللام لامَ التعقيب لأَنها
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٨٣
* ع ب ر * * العِبْرةُ * بالكسر الاسم من * الاعْتِبارِ * وبالفتح تحلب الدمع و * عَبِر * الرجل والمرأة والعين من باب طرِب أي جرى دمعه والنعت في الكل * عَابرٌ * و * اسْتَعْبَرَتْ * عينه أيضا و * العَبْرانُ * الباكي و * عُبْرُ * النهر بوزن عُذر و * عِبْرُهُ * بوزن تبِر شطُّه وجانبه و * العِبْرِيُّ * بوزن المِصرِّي * العِبْرَانِيُّ * وهو لغة اليهود و * المِعْبَرُ * بوزن المِبضع ما يُعبر عليه من قنطرة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٢٬١٧٤
عبر الرؤيا يعبرها عبرا بالفتح، وعبارة، بالكسر، وعبرها تعبيرا: فسره وأخبر بما يؤول، وكذا في المحكم وغيره، وفي الأساس بآخر ما يؤول إليه أمرها. وعبرها تعبيرا: فسرها وأخبر بما يؤول، كذا في المحكم وغيره، وفي الأساس بآخر ما يؤول إليه أمرها. وفي البصائر للمصنف: والتعبير أخص من التأويل، وفي التنزيل إن كنتم للرؤيا تعبرون أي إن كنتم تعبرون الرؤيا، فعداها باللام كما قال قل عسى أن يكون ردف لكم قال
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢١٬٤٢٨
عَبَرَهُ 1 عَبَرَهُ ذ , aor. عَبُرَ , (S, Mgh, O, Msb, K,) inf. n. عَبْرٌ and عُبُورٌ, [the latter of which is the more common,] (S, O, Msb, K,) He crossed it, went across it, or passed over it, (Mgh, Msb, K,) from one side thereof to the other; (Msb, K;) namely, a river, (S, Mgh, O, Msb, K, *) and a valley, (K, TA,) &c. (S, Mgh.) ― -b2- [Hence,] عَبَرَ بِهِ المَآءَ: see 2. ― -b3- عَبَرَ
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٨٣٩
عَبَرَ عَبَرَ U ( n. ac. عَبْر 1 , عُبُوْر 27 ), a. Passed, passed by; passed over; elapsed ( time ). b. Crossed over; traversed. c. Read over, perused. d. Tested, weighed ( money ). e. ( n. ac. عَبْر 1 , عِبَاْرَة 23t ), Explained, expounded, interpreted. عَبِرَ عَبِرَ A ( n. ac. عَبَر 4 ), a. Wept, shed tears. عَبَّرَ عَبَّرَ II , a. Made to pass, cross, traverse. b. [ Bi ],
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤٠٬٠٥٤
عبر عَبَرَ - يَعْبُرُ - عِبْرَة - اعْتَبَرَ - يَعْتَبِرُ عَبَرَ - يَعْبُرُ + كائن + شيئاً أو أمراً: يبين ويشير ويهدي ويدل عليه عَبَرَ - يَعْبُرُ + كائن + أمراً أو كلاماً: يبين ويشير ويهدي ويدل على معناه ودلالته عَبَرَ - يَعْبُرُ + كائن + لأمر أو كلام أو حلم: يبين ويشير ويهدي ويدل لما يدل معناه ودلالته: يبين متعلقات الشيء وارتباطاته {أفتوني في
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٩٢ (الإجمالي: ١١١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. أول

    الآيات المشتركة: ٤ · Alet kaldıraç demektir

  2. فرث

    الآيات المشتركة: ١ · Sindirilmiş gıda

  3. يدي

    الآيات المشتركة: ٣ · El ve kol demektir

  4. سقي

    الآيات المشتركة: ٢ · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  5. بطن

    الآيات المشتركة: ٢ · Batın karın demektir

  6. بصر

    الآيات المشتركة: ٣ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  7. خرب

    الآيات المشتركة: ١ · Harab (hı) : “Herib” üzerini toprak kaplamamış, parçalanmış…

  8. عجف

    الآيات المشتركة: ١ · Cılızlar

  9. غوط

    الآيات المشتركة: ١ · Çukur

  10. لبن

    الآيات المشتركة: ١ · Süt demektir

  11. سوغ

    الآيات المشتركة: ١ · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir

  12. سمن

    الآيات المشتركة: ١ · Yağ

الآيات التي ورد فيها(٩)

  1. … وَاللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشَاءُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصَارِ

    İbret

  2. وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِلشَّارِبِينَ

    İbret

  3. وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ

    İbret

  4. يُقَلِّبُ اللَّهُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصَارِ

    İbret

  5. إِنَّ فِي ذَلِكَ لَعِبْرَةً لِمَنْ يَخْشَى

    İbret

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعبر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجوز, مرر, نقل, أول
Zıt Kökوقف
Çekirdek Özet 1Bir suyun, nehrin veya vadinin bir kıyısından karşı kıyısına geçmek, su setini aşmak
Çekirdek Özet 2Görünen somut durumdan, olaydan veya rüyadan hareketle arkasındaki görünmeyen manaya ve ilkeye geçiş yapmak
Çekirdek Özet 3Olayları durağan birer olgu olarak tüketmek yerine, aralarındaki nedensellik bağını çözerek ilkeler düzeyine aktaran zihinsel ve ahlaki intikal sistemi
Kritik Hata Riskiİbreti ve itibarı sadece geçmişe dönük pasif bir duygulanma, üzüntü veya rüya yorumlama zannetmek; somuttan ilkeye geçişi sağlayan analitik ve ameli geçiş boyutunu yitirmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عبSuyun hızlıca çekilmesi, yoğunlaşma, ağırlık ve kütlesel toplanma (عبأ, عبث, عبد, عبس)رÇekirdekteki kütlesel ve yoğun hacim, ر harfinin akışkan, tekerrür eden ve başa/ileriye yönelten dinamiğiyle birleşerek bir sınır veya su kütlesi üzerinden karşı tarafa intikal etme, boydan boya geçme hareketine dönüşmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عgöz; görme, bilme, kaynakKarşı kıyıyı, hedefi ve intikal edilecek olan ufku görme, derinlemesine idrak etme
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir mekanın, durumun veya halin sınırları içinde bulunma, mevcut konumu kuşatma
رinsan başı; baş, ilk, üstBir sınırdan öteye yönelme, başlangıçtan nihayete aşma, üstün ve öncü intikal
عبرGözün hedeflediği karşı kıyıya mevcut konumun sınırlarını yararak aşmakMevcut durumun (iç/ev) içinden bilincin ve bedenin (göz) harekete geçerek karşı sınıra (baş/üst) geçiş yapması, suyun bir kenarından öbür kenarına intikal eylemi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nehrin, vadinin veya suyun bir kıyısından (عِبْر) diğer kıyısına yürüyerek, yüzerek veya binek/gemi ile geçmek; gözyaşının göz pınarlarından dışarı akıp yanağı aşması (عَبْرَة).
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü'l-Kays muallakasında gözyaşının sınırdan dışarı akışını kökün bu anlamıyla şöyle anar: وَإِنَّ شِفَائِي عَبْرَةٌ مَهَرَاقَةٌ / فَهَلْ عِنْدَ رَسْمٍ دَارِسٍ مِنْ مُعَوَّلِ
Erken Arapça kullanımet-Tırımmah, yolculukları ve çöl mesafelerini birbiri ardına aşan güçlü deveyi nitelemek üzere kökü şöyle kullanır: وَقَدْ تَبَطَّنْتُ بِهِلْوَاعَةٍ / عُبْرِ أَسْفَارٍ كَتُومِ البُغَامِ

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde عبر kökü, en köklü ve yaygın ortak miras katmanlarından birini temsil eder. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ע-ב-ר / ʿ-b-r, Süryanice ܥ-ܒ-ܪ / ʿ-b-r, Ugaritçe ʿbr) ve Akatçada (ebēru) temel anlam nehrin, denizin veya bir sınırın bir tarafından öbür tarafına geçmek, aşmak ve öte tarafta bulunmaktır. Nitekim Fırat veya Ürdün nehrinin karşı yakasından gelenleri ifade eden İbrani (ʿIvrī) kelimesi de doğrudan bu coğrafi ve fiziksel geçiş çekirdeğine dayanır. Arapçada kök bir yandan bu arkaik nehir geçişi ve coğrafi kıyı (ʿibr) anlamını bütünüyle korumuş, diğer yandan gözyaşının göz sınırını aşması (ʿabre), rüyanın zahiri suretinden batıni hakikatine geçilmesi (ta‘bîr), konuşanın iç dünyasındaki manayı ses yoluyla dinleyene aktarması (‘ibâre) ve görünenden görünmeyene çıkarım yapma (i‘tibâr, ‘ibre) biçiminde zengin bir semantik genişleme yaşamıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Payne Smith.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعبر kökünün türevleriNehir geçmekten (ubûr), gözyaşı dökmeye (‘abre), rüya yorumlamaya (ta‘bîr), zihinsel intikale (i‘tibâr) kadar tüm türevler bir taraftan öbür tarafa aşma paydasında birleşir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice עבר (ʿāḇar), Süryanice ܥܒܪ (ʿḇar), Akatça ebēruNehir geçmek, sınırı aşmak, karşı tarafa intikal etmek anlamında ortak Sami mirasıdır; İbrani kavim adı da bu kökten gelir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanEski Mısır dilinde karşıya geçmek veya nehir aşmakla ilgili bazı formlarla karşılaştırılsa da Sami dışı Afro-Asyatik kollarda düzenli ses denkliği sınırlıdır.Muhtemel

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques ve Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عبرAnlamlıKarşıya geçmek, aşmakNehrin bir kıyısından diğerine geçmek; bir durumdan diğerine intikal etmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
عربAnlamlıAçık ve net olmak, fesahatİçteki manayı dışa vurarak anlaşılır kılmak; açık, fasih ve arı Arapça konuşmak.Hedef kökle içten dışa aktarma yönüyle ortak; Kur'an'da geçer.
بعرAnlamlıDışkı, hayvan gübresiDeve ve koyun gübresi; bedenden dışarı atılan katı atık.İçeriden dışarıya çıkma/atılma; Kur'an'da geçer.
برعAnlamlıÜstün gelmek, yetkinleşmekFazilet, ilim ve hünerde akranlarını geride bırakıp öne geçmek.Sınırı aşıp yukarı çıkma; Kur'an'da geçmez.
رعبAnlamlıKorku, dehşet, dolmakKorkudan yüreğin sarsılması veya bir kabın ağzına kadar dolup taşması.Sınırı zorlayan içsel yoğunluk; Kur'an'da geçer.
ربعAnlamlıDört, bahar, oturma yeriDört sayısı; bahar yağmuru ve hayvanların rahatça otladığı mekan.Sınırları belirlenmiş düzenli alan; Kur'an'da geçer.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عبرMerkezİntikal, aşma, ders çıkarmaBir engelin veya sınırın (nehir, biçim, hadise) bir yakasından diğerine doğrudan geçiştir.Görünen durumdan görünmeyen ilkeye geçişi merkeze alır.
جوزKomşuKatetmek, aşmakBir mesafeyi veya engeli ortasından yarıp geçmeyi, boydan boya katetmeyi ifade eder.عبر karşı kıyıya intikali hedeflerken, جوز mesafeyi delip geçme fiilidir.
مررKomşuGeçip gitmek, uğramakBir şeyin yanından durmaksızın akıp gitmesi, temas edip ayrılmasıdır.عبر kökündeki gibi bir yakadan karşı yakaya dönüşüm veya mana intikali içermez.
نقلKomşuTaşımak, aktarmakBir cismi veya bilgiyi bir mekandan başka bir mekana yer değiştirmektir.Salt yer değişimidir; عبر kökündeki derinleşme ve mana aşması bulunmaz.
أولKomşuAslına döndürmek, tevilBir şeyin başlangıç ve sonuç noktasını tespit ederek akıbetine irca etmektir.عبر göstergeden anlama doğrudan sıçrama iken, أول süreci nihayetine bağlar.
وقفZıtDurmak, hareketsiz kalmakHareketi, akışı veya intikali kesip olduğu yerde çakılı kalmaktır.Karşı kıyıya veya ilkeye geçişi reddedip yüzeysel olguda takılma halidir.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعبرSınırı/nehri geçmek, ibret almakBir taraftan karşı tarafa fiziken veya zihnen intikal etmek.Kesin
LatinceTransire, traicere, exemplumKarşıya geçmek, aşmak, ibret verici örnekTransire mekansal geçişi tam karşılar; exemplum ise ders çıkarma yönünü karşılar fakat ikisi tek gövdede birleşmez.Güçlü
İngilizceCross, traverse, deduce/learn a lessonKarşıya geçmek, ders çıkarmak, tabir etmekCross fiziksel geçişi, learn a lesson ahlaki intikali karşılar; rüya için interpret gerekir.Güçlü
AlmancaÜberqueren, hinübergehen, Lehre ziehenKarşıya geçmek, ders çıkarmakÜberqueren kökün fiziksel nehir geçişini birebir verir; Lehre ziehen zihinsel intikali karşılar.Güçlü
FransızcaTraverser, franchir, tirer une leçonAşmak, geçmek, ibret almakTraverser mekansal geçişi kusursuz aktarırken soyut anlam için yan kavramlar kullanılır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Cassell’s Comparative Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَابِرِي سَبِيلٍYol geçiciler, yolcularMekansal olarak bir yerden durmaksızın geçip gitme hali (Nisâ 4:43).
تَعْبُرُونَRüya tabir etmekRüyadaki sembollerin kıyısından uyanık hayattaki gerçeklerin kıyısına intikal etmek (Yûsuf 12:43).
عِبْرَةٌ / لَعِبْرَةًTarihsel ve kevni olaylardan ders ve ilke çıkarmakGeçmiş kavimlerin helakinden veya kainattaki nizamdan tevhidi sonuçlara sıçramak (Âl-i İmrân 3:13, Nahl 16:66, Nûr 24:44, Nâziât 79:26, Yûsuf 12:111).
فَاعْتَبِرُواKıyas yapmak, basiretle ders çıkarmakGörünürdeki hadisenin sebeplerini tartarak benzer durumlara hüküm vermek (Haşr 59:2).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstidlal ve marifetullah yöntemiGörünen alemden (şahit) görünmeyen aleme (gaip) geçişin imkanı ve epistemolojik değeri.Duyulur olandan akledilir olana intikal.
FıkıhKıyas teorisi ve usûl-i fıkıhHaşr 59:2 ayetindeki emir üzerinden kıyasın şer'i bir delil olup olmadığı tartışması.Hükmün illet vasıtasıyla asıldan fer'e geçirilmesi.
TefsirKıssaların ve kevni ayetlerin gayesiTarihsel anlatıların kronolojik malumat değil, ilkesel dersler (‘ibre) barındırması.Zahiri olaydan evrensel ahlaki ve ontolojik yasaya geçiş.
HadisRüya tabiri ve nasihat kültürüSadık rüyanın yorumlanması ve kabir ziyaretlerinin ahireti hatırlatması bağlamı.Sembolün arkasındaki hakikate ve ölümle asıl yurda intikal.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhit ve ahiret inancıŞahitten gayba intikalİmanı kuru taklitten tahkike ve yakin bilgisine ulaştırmaEvrendeki nizamın ve tarihin birer işaret olarak okunup yaratıcıya köprü kılınmasıdır.Kesin
İlmiEpistemoloji ve metodolojiAnaloji ve tümevarımTekil gözlemlerden genel yasalara ve soyut kurallara geçişVerilerin yüzeyinde kalmayıp aralarındaki illiyet bağını keşfetme sürecidir.Güçlü
SiyasiTarih felsefesi ve devlet yönetimiTarihsel tecrübeden ilke türetmeGüç sarhoşluğunu engelleyerek adalet nizamını korumaGüçlü medeniyetlerin çöküş nedenlerini analiz edip siyasal yapıyı buna göre tanzim etmektir.Güçlü
İktisadiServet ve kaynak yönetimiDeğer ve meta dönüşümüMaddi varlığı ahlaki ve sosyal yatırıma dönüştürmeServeti sadece biriktirilen nesne görmeyip, toplumsal adaleti ve ahiret sermayesini sağlayan vasıtaya çevirmektir.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMatematiksel dönüşüm ve topolojik geçiş (Fonksiyon / Haritalama)Bir uzaydaki verinin veya yapının, belirli bir kural doğrultusunda başka bir uzaya taşınması; girdiden çıktıya kurulan fonksiyonel geçiş bağıntısı.Güçlü
Beşeri bilimlerYorumbilim (Hermenötik) ve semiyotik intikalMetnin veya sosyal eylemin görünen lafzi/maddi kabuğundan arkasındaki tarihsel, psikolojik ve anlamsal derinliğe doğru gerçekleştirilen anlamlandırma sıçraması.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİbreti sadece 'ibretlik manzara' ifadesinde olduğu gibi pasif bir acıma, korku veya hayret hissine indirgemek; rüya tabirini ise kehanet düzeyinde daraltmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da ibret, akıl ve basiret sahiplerinin somut nesnelerden (yağmur, süt, hayvanlar, kavimlerin helaki) evrensel tevhidi ve ahlaki yasalara doğru gerçekleştirdiği zihinsel ve fiili sıçramadır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerin ve tarihin sunduğu göstergelerin yüzeyinde kalınır; kıssalar edebi hikayelere, kevni ayetler kuru ansiklopedik bilgilere dönüşür ve birey kendi hayatını bu yasalara göre inşa edemez.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın nazil ettiği kıssaların ve kainat tasvirlerinin temel gayesini açıklar; Kur'an malumat yüklemez, olgudan ilkeye bir intikal köprüsü kurar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Geçmiş kavimlerin akıbetini anlatan kıssalarda (Âl-i İmrân 3:13, Yûsuf 12:111), kevni nizamı sergileyen ayetlerde (Nahl 16:66) ve fıkhi istidlal zemininde (Haşr 59:2).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini metinleri salt lafızcı bir durağanlıkla okuma hatasını veya tarihi kıssaları sadece geçmişe ait trajik hatıralar olarak görme yanılgısını ortadan kaldırır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir suyun, nehrin veya engelin bir kıyısından karşı kıyısına geçmek, fiziki sınırı aşmak.
  • Soyut anlamGörünen, duyulur ve tekil bir olgunun sınırlarından hareketle, onun ardındaki akledilir, külli ve görünmeyen hakikate zihnen intikal etmek.
  • Sistematik karşılıkOlgular aleminden (şahit) ilkeler ve yasalar alemine (gayb/külli) doğru bilgi ve amel köprüsü kuran hermenötik ve metodolojik intikal mekanizması.
  • LaTeX modelif:X→γYo¨yle kiY=σ(X)
  • LaTeX açıklamasıModelde X müşahede edilen somut durumu, tarihi olayı veya rüya sembolünü; Y ise bu durumun arkasındaki soyut ilkeyi, ahlaki dersi veya hakikati temsil eder. γ geçiş sürecini ve karşı kıyıya intikali (ubûr eylemini); σ ise basiret ve akıl yoluyla olgunun tözünden çıkarılan anlamlandırma operatörünü gösterir. f fonksiyonu, gözlemlenen tekil veriyi karşı taraftaki evrensel ilkeye bağlayan ibret/itibar sürecinin bütünüdür.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع