أول

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: أ-و-لالصيغ: ٣٧ · الجذور المجاورة: ١٨٠ · الآيات: ١٥٨ · السور: ٥٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».فطرذكرأُولُوأبوأَوَّلَأوللببسطرعبرمررآلِآلَنجو

الجذرالصيغ ٣٧الآيات ١٥٨السور ٥٤المجاورة ١٨٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

أول

أ - و - ل

جذر
  • الورود: ١٧٠
  • الآيات: ١٥٨
  • الصيغ: ٣٧
  • المعاجم: ١٣

Alet kaldıraç demektir. Bir şeyi çevirmek için altına sokulup çevirmeye yarayan sırık anlamındadır. Sonra çevirmek fiili olarak ale denmiştir. Başa döndürmek için kullanılmaya başlanmış, sonra da evvel, ahirun karşıtı olmuştur, yani başlangıcı.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءول · اول

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Alet kaldıraç demektir. Bir şeyi çevirmek için altına sokulup çevirmeye yarayan sırık anlamındadır. Sonra çevirmek fiili olarak ale denmiştir. Başa döndürmek için kullanılmaya başlanmış, sonra da evvel, ahirun karşıtı olmuştur, yani başlangıcı.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨بلا ترجمةالحروف: ١٨٬٢٧٧
باب الّلفيف من الّلام لو،لا، لن، لولا إمّالا، لي، ألا، إلاّ، الألاء، لأي، ل أ ل أ، إلى، أيل، لام الاستغاثة، ألل، يلل، ليل، لوي، ولي، ويل، وأل أول، لات، أولى، أولاء، أولو، أولات مستعملات لو: لو: حرفُ أمنيّة، كقولك: لو قَدِم زيدٌ، "لو أنّ لنا كَرَّةً" فهذا قد يُكْتَفَى به عن الجواب. وقد تكون لو موقوفةً بين نَفْيٍ وأُمْنيّة إذا وُصِلَتْ ب لا. كقولك: لولا أكرمتني، أي: لم تُكرمني، ولا يكون جواب لو
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٠٦
التَأْويل: تفسير ما يَؤُولُ إليه الشيء. وقد أَوَّلْتُهُ وتأَوَّلْتُه، تأوّلاً بمعنىً. وآلُ الرجل: أهلُه وعيالُه. وآلُهُ أيضاَ: أتباعُه. قال الأعشى: فَكَذَّبوها بما قالت فصَبَّـحَـهُـمْذو آلِ حَسَّانَ يُزْجي السَمَّ والسَلَعا يعني جيش تُبَّعٍ. والآلُ: الشخصُ. والآلُ: الذي تراه في أوّل النهار وآخرهِ كأنّه يرفع الشخوص، وليس هو السراب. والآلَةُ: الأداةُ؛ والجمع الآلاتُ. والآلَةُ أيضاً: واحدةُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٧٢٬٠٨٢
باب لفيف حرف اللام لام ، لو ، لا ، لات ، إمالا ، ألا ، إلا ، إلى ، لي ، ألى ، ألا ، آل ، أل ، ليل ، لوى ، ولى ، أول ، أيلول ، إيليا ، ولول ، تلو نَبدأ أولاً بالحروف التي جاءت لمعانٍ من باب اللاّم لحاجة الناس إلى معرفتها ، فمنها : لام : اللام التي توصل بها الأسماء ، والأفعال ، ولها معانٍ شتّى ، فمنها : لام الملك كقولك : هذا المالُ لِزيد ، وهذا الفرسُ لِعَمرو . ومن النحويين من يُسَمِّيها لام
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٥٬٧٦٤
(باب الهمزة والواو وما بعدهما في الثلاثي) (أوي) الهمزة والواو والياء أصلان: أحدهما التجمُّع، والثاني الإشفاق. قال الخليل: يقال أوَى الرّجلُ إلى منزله وآوَى غَيرَه أُوِيّاً وإيواءً. ويقال أوَى إواءً أيضاً. والأُوِيُّ أحسن. قال الله تعالى: ﴿إذْ أَوَى الْفِتْيَةُ إلى الكَهْفِ﴾ [الكهف 10]، وقال: ﴿وَآوَيْنَاهُمَا إلى رَبْوَةٍ﴾ [المؤمنون 50]. والمأوَى: مكانُ كلِّ شيءٍ يُأوى إليه ليلاً أو نهاراً. وأوَت
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬١٩٩
- التأويل من الأول، أي: الرجوع إلى الأصل، ومنه: الموئل للموضع الذي يرجع إليه، وذلك هو رد الشيء إلى الغاية المرادة منه، علما كان أو فعلا، ففي العلم نحو: ﴿وما يعلم تأويله إلا الله والراسخون في العلم﴾ [آل عمران/7]، وفي الفعل كقول الشاعر: *وللنوى قبل يوم البين تأويل* (العجز لعبدة بن الطبيب وأوله: *وللأحبة أيام تذكرها* من قصيدته المفضلية وهو في المفضليات ص 136). وقوله تعالى: {هل ينظرون إلا تأويله يوم
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٥٤
أ و ل آل الرعيـة يؤولهـا إيالـة حسنـة وهـو حسـن الإيالـة وأتالهـا وهـو مؤتال لقومه مقتال عليهم أي سائسٌ محتكم‏.‏ قال زياد في خطبته‏:‏ قد ألنا وإيل علينا أي سسنا وسسنا وهو مثل في التجارب‏.‏ قال الكميت‏:‏ وقـد طالمـا يـا آل مروان ألتم بلا دمس أمر العريب ولا غمل وهـو آيل مالٍ‏.‏ وأول القرآن وتأوله‏.‏ وهذا متأول حسن‏:‏ لطيف التأويل جداً‏.‏ قال عبد الله ابن رواحة رضي الله تعالى عنه‏:‏ نحن
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٨٬٩٥٣
الأَوْلُ: الرجوع. آل الشيءُ يَؤُول أَولاً ومآلاً: رَجَع. وأَوَّل إِليه الشيءَ: رَجَعَه. وأُلْتُ عن الشيء: ارتددت. وفي الحديث: من صام الدهر فلا صام ولا آل أَي لا رجع إِلى خير، والأَوْلُ الرجوع. في حديث خزيمة السلمي: حَتَّى آل السُّلامِيُّ أَي رجع إِليه المُخ. ويقال: طَبَخْت النبيذَ حتى آل إلى الثُّلُث أَو الرُّبع أَي رَجَع؛ وأَنشد الباهلي لهشام: حتى إِذا أَمْعَرُوا صَفْقَيْ مَباءَتِهِم، وجَرَّد
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٢٩٨
* أ و ل * * التَأْويلُ * تفسير ما يئول إليه الشيء وقد * أَوَّلَهُ * تأويلا و * تَأوَّلَهُ * بمعنى و * آلُ * الرجل أهله وعياله و * آلُهُ * أيضا أتباعه و * الآلُ * الشخص والآل أيضا الذي تراه في أول النهار وآخره كأنه يرفع الشخوص وليس هو السراب و * الآلَةُ * الأداة وجمعه * آلاتٌ * و * الآلَةُ * أيضا الجنازة و * الإيالَةُ * السياسة يقال * آلَ * الأمير رعيته من باب قال و * إيَالاً * أيضا أي ساسها وأحسن
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٨٣٠
آل إليه يؤول أولا ومآلا: رجع ومنه قولهم: فلان يؤول إلى كرم. وطبخت الدواء حتى آل المنان منه إلى من واحد. وفي الحديث: من صام الدهر فلا صام ولا آل أي لا رجع إلى خير، وهو مجاز. آل عنه: ارتد آل: الدهن وغيره كالقطران والعسل واللبن والشراب أولا وإيالا بالكسر: خثر فهو آيل وألته أنا أؤوله أولا، فهو لازم متعد قاله الليث. وقال الأزهري: هذا خطأ، إنما يقال: آل الشراب: إذا خثر وانتهي بلوغه من الإسكار، ولا
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٩٬١٤٨
المدخل: اولآلَ 1 آلَ آل , aor. يَؤُولُ, (T, S, M, &c.,) inf. n. أَوْلٌ (T, M, Mgh, Msb, K) and مَآلٌ (M, K) and اـِيَالٌ, which last is used as a subst. in relation to objects of the mind, (Msb,) and أَيْلُولَةٌ [like دَيْمُومَةٌ], (TA,) He, or it, returned; syn. رَجَعَ; (T, S, M, Mgh, Msb, K;) and عَادَ; (T;) [and he resorted; (see an instance voce اـِيَّلٌ;)] اـِلَيْهِ to it; (M, K;) namely a thing [of
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٣٧
المدخل: ءولآلَ آلَ ( w ) U ( n. ac. أَوْل 1 , مَآل [ 17A ] ) a. [ Ila ], Returned to. b. [ 'An ], Returned from; turned away from, left. c. Ruled, governed, was chief of, head over. d. [ Min ], Escaped from. أَوَّلَ أَوَّلَ II , a. [ acc. & Ila ], Returned, sent back to. b. Explained, expounded; interpreted. c. see I (d) . تَأَوَّلَ تَأَوَّلَ V , a. see II (b) . آل آل a. Family; clan;
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٦٣٬٢١٨
المدخل: ءولءول آلَ - يَؤُولُ آلَ - يَؤُولُ - آل - إِل - آيِل - أوَّل - الأوَّل - الأوليان - الأولون - آيِلة - أولى - الأولى أوَّلَ - يُؤَوِّلُ - تَأْويْل آلَ - يَؤوْلُ ( أالَ - يَؤولُ) + الكائن أو الشيء + إلى أصل أو مرجع: ينتمي وينتسب إليه: يعود ويرجع أصله ونسبه ومصدره ومنشؤه إلى ذلك الأصل أو المرجع آل: أصلها "أال": على وزن "فـَعـْل":اسم فعل " آلَ -
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٨٠ (الإجمالي: ٤٨٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. لبب

    الآيات المشتركة: ١٦ · Loblar

  2. سطر

    الآيات المشتركة: ١٠ · Et satırıdır

  3. فرعون

    الآيات المشتركة: ١٣ · Firavun

  4. مرر

    الآيات المشتركة: ٩ · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir

  5. أبو

    الآيات المشتركة: ١٤ · Bab kapı demektir

  6. أخر

    الآيات المشتركة: ١٩ · Uhur ense demektir

  7. عبر

    الآيات المشتركة: ٤ · Abere bir ırmaktan geçerken üstüne basılan taşlar

  8. دأب

    الآيات المشتركة: ٣ · De’b (hemze) : Dabbe yürüyen hayvandır

  9. قبل

    الآيات المشتركة: ١٨ · Önce

  10. سنن

    الآيات المشتركة: ٤ · “Sin” dişler demektir

  11. ذكر

    الآيات المشتركة: ١٧ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  12. نجو

    الآيات المشتركة: ٨ · Özel konuşmak

الآيات التي ورد فيها(١٥٨)

  1. … يُجَادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    İlkler

  2. وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا قَالُوا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَاءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هَذَا إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    İlkler

  3. قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ مَا قَدْ سَلَفَ وَإِنْ يَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ

    İlkler

  4. وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ فِي شِيَعِ الْأَوَّلِينَ

    İlkler

  5. لَا يُؤْمِنُونَ بِهِ وَقَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ

    İlkler

  6. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    İlkler

  7. وَمَا مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جَاءَهُمُ الْهُدَى وَيَسْتَغْفِرُوا رَبَّهُمْ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ قُبُلًا

    İlkler

  8. … اللَّهُ لَأَنْزَلَ مَلَائِكَةً مَا سَمِعْنَا بِهَذَا فِي آبَائِنَا الْأَوَّلِينَ

    İlkler

  9. أَفَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ أَمْ جَاءَهُمْ مَا لَمْ يَأْتِ آبَاءَهُمُ الْأَوَّلِينَ

    İlkler

  10. لَقَدْ وُعِدْنَا نَحْنُ وَآبَاؤُنَا هَذَا مِنْ قَبْلُ إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    İlkler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökأول
YapıÜçlü kök
Özel DurumEcvef (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerبدأ, رجع, فسر, قدم
Zıt Kökأخر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin başladığı aslına dönmesi, toplanması ve sevk edilerek varacağı nihai noktaya yönelmesi
Çekirdek Özet 2Varlığın ve bilginin ilk kaynağına ve nihai gerçekleşme/sonuç zeminine bağlanması
Çekirdek Özet 3İlksellik ile nihai sonucun aynı hakikat ekseninde birleştiği varoluşsal ve anlamsal düzenlilik
Kritik Hata RiskiTevil kavramını keyfi batıni yorum, evvel kavramını ise yalnızca kronolojik bir sıra sayarak anlamın varacağı nesnel hakikatten koparılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أوBoşluktan toparlanma, bir merkeze sığınma, yönelme ve geri dönme hareketi; nitekim أوب kökünde bizzat geri dönüş, أود kökünde ağırlıkla bir tarafa eğilme/yönelme, أوي kökünde ise barınacak bir yere sığınma anlamı esastır.لÇoban değneği ve sevk imgesi taşıyan ل harfinin eklenmesiyle çekirdekteki yönelme ve sığınma hareketi, bir şeyi aslına doğru yönetme, sevk etme, nihaî sonucuna ulaştırma ve idare etme (سياسة) anlamına daralmış ve özelleşmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHareketi başlatan ilk güç, önderlik eden unsur ve kaynağın kendisi.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaBaşlangıçtaki gücü süreç boyunca sonraki aşamalara bağlayan irtibat halkası.
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareket halindeki nesneyi veya manayı nihai gayesine doğru güden, sevk eden ve toparlayan yönlendirici irade.
أولÖncü bir ilkenin sevk edilerek gayesine ve aslına bağlanmasıKaynaktan çıkan bir gücün veya sözün, sevk ve idare edilerek kendi başlangıç gayesine, aslına ve varacağı nihai sonuca ulaştırılması hareketi.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDağılan deveyi veya sürüyü toparlayıp ilk durağına ya da barınağına geri döndürmek, bir şeyi aslına irca etmek; kaynayan sıvının buharlaşıp üçte birine veya dörtte birine çekilmesi, yoğunlaşması; bir alet veya kaldıraçla nesneyi ekseninde çevirip yöneltmek.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Abde b. et-Tabîb bir beytinde ayrılık öncesindeki belirtilerin nihai akıbetine işaretle şöyle der: وَلِلنَّوَى قَبْلَ يَوْمِ البَيْنِ تَأْوِيلُ
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi el-Kümeyt, Emevîleri kastederek kabileleri iyi yönetme anlamında şöyle demiştir: وَقَدْ طَالَمَا يَا آلَ مَرْوَانَ أُلْتُمُ / بِلَا دَمَسٍ أَمْرَ العَرِيبِ وَلَا غَمْلِ

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, el-Müfredât, Esâsü’l-Belâga.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde أول kökü, hem ilksellik hem de bir sığınağa, asıl kaynağa dönme matrisinde ortak bir semantik alan sunar. İbranicede yer alan ’ûl veya ’ĕwîl biçimleri önderlik, güç veya baş olma fikriyle ilişkilendirilirken, ’ayil biçimi gücü ve öncülüğü temsil eden koç veya yönetici anlamını taşır. Süryanicede īl ve bağlantılı formlar güç, başlangıç ve sevk etme fonksiyonlarına işaret eder. Akatçada ullû veya ullûm zaman bakımından önceki, kadim ve ilk olanı imler. Kökün Afro-Asyatik katmandaki hareketi, dağılan veya ilerleyen bir unsurun toplanıp başlangıçtaki ağırlık merkezine raptedilmesidir. Arapçada kök bir yandan zaman ve derece bakımından en başta olanı (أول), diğer yandan bir şeyin yöneltilip aslına döndürülmesini, idaresini (إيالة) ve bir sözün/olayın gerçekleştiği nihai hakikati (تأويل) aynı semantik gövdede birleştirerek zenginleşmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönأول kökünden türeyen rücû, iyâle ve tevilDağılan bir şeyi aslına çevirmek fiilinden türeyerek yönetmek (سياسة), varacağı gayeye ulaştırmak ve zamansal olarak her şeyin başlangıcı olmak anlamlarını kazanmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ’ayil (önder), Akatça ullû (ilk, önceki), Süryanice türevlerZaman bakımından öncelik, güç ve asıl dayanak olma fikri Sami dillerinde düzenli bir fonetik ve semantik paralellik gösterir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kök akrabalıklarıBir sığınağa çekilme, eksen etrafında dönme ve başlangıç noktasına yönelme eyleminin kök biçimleri diğer kollarda da izlenebilmektedir.Muhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أولAnlamlıBaşa dönmek, aslına rücu etmek, ilk olmak, idare etmekDağılanı toparlayıp ilk ve asıl merkezine sevk etme eylemidir.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
ألوAnlamlıİhmal etmek, gücü yetmemek, yemin etmekBir işin ifasında geri kalmak, sonuna kadar götürmemek veya kasem etmek.Kur'an'da geçer; zıtlaşma ve zaaf nüansı taşır.
وألAnlamlıSığınmak, kurtulmak, melce edinmekCanını kurtarmak için güvenli bir sığınağa kaçıp toparlanmak.Kur'an'da geçer; sığınak anlamıyla hedef köke semantik olarak çok yakındır.
ولأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız bir kök kaydı bulunmamaktadır.Kur'an'da geçmez.
لأوAnlamlıZahmet, darlık, sıkıntı, şiddetYaşam şartlarının daralması ve şiddetlenmesi durumunu anlatır.Kur'an'da geçmez; çekirdeğin sıkışma ve toplanma boyutundan türer.
لوأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أولMerkezAsla rücu, başlangıç ve nihai akıbetBaşlangıç noktası ile varılacak nihai sonucun birbirine bağlanarak yönetilmesi.Sürecin başı ve varacağı nihai gaye.
بدأKomşuİptida ve yaratılışYoktan veya ilk defa ortaya çıkarmayı vurgular; أول gibi nihai akıbete irca boyutu taşımaz.Zamansal ve fiili ilk hamle.
رجعKomşuGeri dönüş ve tekerrürAyrılınan yere veya duruma fiziki ya da manevi dönüş; أول kökündeki ilksellik ve derin idare şart değildir.Yalın geri dönme hareketi.
فسرKomşuAçıklama ve beyanKapalı olanı doğrudan kelime düzeyinde açmak ve keşfetmektir; أول ise manayı bizzat gerçekleşeceği dış vakıaya bağlar.Sözün lafzi ve zahiri açıklaması.
قدمKomşuÖnde olma ve geçmişMekân veya zaman bakımından ileride olmayı bildirir; أول kökündeki ontolojik kaynak olma vasfı ikincildir.Zaman veya mekan önceliği.
أخرZıtSonralık, erteleme ve nihayetBir dizinin en gerisinde kalma, geciktirilme ve sonuncu olma halidir.Başlangıcın ve öncülüğün tam zıddı.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأولBaşlangıç, asıl ve nihai akıbete döndürmeBir şeyin ilk hali, kaynağı ve sevk edildiği nihai gerçekleşme noktası.Kesin
Latinceprimus, principium, reductioİlk, ilke ve aslına indirgemePrimus ve principium başlangıcı ve ilkeyi karşılar; reductio ise kökün rücu ve tevil yönüne tekabül eder.Güçlü
İngilizcefirst, origin, ultimate outcome, teleological fulfillmentİlk, köken, nihai sonuçFirst kökün evvel boyutunu, outcome veya fulfillment ise tevil boyutunun somutlaşmasını karşılar.Kesin
AlmancaErste, Ursprung, Endergebnisİlk, köken, son neticeZamansal başlangıç ile bir sürecin dönüp vardığı nihai neticeyi birlikte ifade eder.Güçlü
Fransızcapremier, principe, aboutissementİlk, ilke, varılan sonuçBaşlangıç ilkesi ve bir hadisenin varıp dayandığı son nokta anlamlarını taşır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أول (İsim/Sıfat)Kronolojik ve ontolojik başlangıç, ilkİman edenlerin ilki olma, yaratılışın ilki veya geçmiş topluluklar bağlamında kullanılır; Bakara 2:41, Tâhâ 20:51.
الأول (İlahi İsim)Öncesi olmayan mutlak başlangıçAllah'ın her şeyden önce var olması ve her şeyin O'na dayanması bağlamında zikredilir; Hadîd 57:3.
تأويل (Masdar)Rüyaların hakikatteki karşılığı ve vuku bulmasıRüyadaki sembollerin dış dünyada neye tekabül ettiğinin ortaya çıkması bağlamında geçer; Yûsuf 12:6, 12:100.
تأويل (Masdar)Amelin veya kararın nihai akıbeti ve sonuYapılan bir işin, ticaretin veya adil hükmün varacağı güzel netice bağlamında kullanılır; Nisâ 4:59, İsrâ 17:35.
تأويل (Masdar)İlahi haberlerin fiilen gerçekleşmesiKur'an'ın vadettiği kıyamet ve ahiret olaylarının bizzat vuku bularak somutlaşması bağlamında geçer; A‘râf 7:53, Yûnus 10:39.
تأويل (Masdar)Müteşabih ayetlerin nihai gayesi ve hakikatiKalplerinde eğrilik olanların peşine düştüğü, nihai hakikatini yalnızca Allah'ın bildiği boyut; Âl-i İmrân 3:7.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAllah'ın el-Evvel ismi ve müteşabih nasların teviliÂlemin kıdemi/hudûsu tartışmalarında Allah'ın başlangıçsızlığı; lafızların zahirinden akla uygun manaya sevk edilmesi.Varlığın mutlak ilkesi ve nasların nihai tenzih gayesine irca edilmesi.
FıkıhHükümlerin gayesi ve akıbet tahliliBir akdin veya tasarrufun nihai sonucunun (مآل) dikkate alınması, sedd-i zerâi ve mesalih prensipleri.Fiillerin varacağı sonuca göre hüküm kazanması yoğunlaşması.
TefsirTefsir ile tevil arasındaki metodolojik ayrımTefsirin rivayet ve lafzi açıklamayla, tevilin ise dirayet ve nassın nihai maksadıyla ilişkilendirilmesi.Lafzın işaret ettiği derin ve nihai hakikatin tespiti.
HadisDünyevi siyaset ve işlerin yönetimiİdarecilerin toplumu gütmesi ve rücu ettirmesi bağlamındaki rivayetler ile rüya tabirleri.Siyaset, yönetim (إيالة) ve hadiselerin hakikatine erdirilmesi.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve inanç hiyerarşisiİlk kaynak ve nihai gayeYaratılışı Allah'a bağlamak ve akıbeti O'nun huzurunda hesap vermeye irca etmekVarlığın Allah'tan başlayıp yine O'na döneceği ilkesini kurar.Kesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiKanıtlama ve tevilBilgiyi ilk aksiyomlarına ve olgusal gerçekleşme zeminine dayandırmakSöz veya teoriyi havada bırakmayıp vuku bulduğu hakikatle test eder.Güçlü
SiyasiKamu yönetimi ve liderlikİyâle (toplumu sevk ve idare)Dağınık unsurları ortak bir gaye etrafında toplayıp düzeni korumakToplumun maslahatını nihai akıbete göre planlayıp yönetme işlevidir.Güçlü
İktisadiKaynak kullanımı ve yatırımNihai getiri ve fizibiliteEmek ve sermayeyi varacağı en verimli neticeye göre yönlendirmekKaynakların atıl kalmayıp katma değer üretecek nihai sonuca ulaştırılmasıdır.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAsimptotik yakınsama ve başlangıç koşullarıDinamik sistemlerde bir sürecin başlangıç parametrelerine bağımlı olması ve zaman sonsuza giderken denge durumuna doğru büzülüp toplanması.Güçlü
Beşeri bilimlerTeleolojik aksiyon ve geri bildirim döngüsüİnsan eylemlerinin başlangıçtaki saikten ziyade hedeflenen nihai sonuca göre anlam kazanması ve sürecin bu gayeye göre yönetilmesi.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiأول lafzını yalnızca basit bir kronolojik sıra sayısına, تأويل lafzını ise keyfi, sübjektif ve metni lafzından koparan bir yorumlama fantezisine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hem her şeyin ilk ilkesini ve başlangıcını hem de bir sözün veya vaadin dış dünyada fiilen gerçekleşerek kendi nihai gayesine kavuşmasını kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'daki tevil ayetlerini soyut felsefi spekülasyonlara alet etmek ve vahyin vadettiği somut tarihi/ahirete dair akıbeti gözden kaçırmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin hem ilk kaynağını (Allah'ın el-Evvel oluşunu) hem de sözün doğrulanacağı nihai varoluşsal akıbeti birbirine bağlayan temel kavramsal köprüdür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müteşabih nasların tabiatını bildiren ayetlerde (Âl-i İmrân 3:7), Yûsuf kıssasındaki rüya gerçekleşmelerinde ve kıyametin vuku bulmasını anlatan vaad sahnelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tevilin metne dışarıdan zorlama anlam yüklemek değil, metnin vadettiği dış hakikatin bizzat tecelli etmesi olduğunu ortaya koyarak sübjektivizmi engeller.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDağılan bir sürüyü veya nesneyi toparlayıp ilk barınağına döndürmek, bir aletle yönünü çevirmek ve kaynayan sıvıyı özüne kadar çektirmek.
  • Soyut anlamBaşlangıç ilkesi ile nihai sonucun birbirini gerektirdiği bir süreçte, her aşamayı asıl gayesine doğru sevk ve idare etmek.
  • Sistematik karşılıkBilgi ve varlığın, ilk aksiyomundan çıkıp tekâmül ederek kendi nihai hakikatinde son bulduğu teleolojik bütünlük.
  • LaTeX modeliS0→fSt→ΩS∞=R(S0)
  • LaTeX açıklamasıModelde S0 başlangıç durumunu ve ilk ilkeyi, f zaman içindeki sevk ve idare sürecini, St herhangi bir andaki tezahürü, Ω nihai gerçekleşme ve akıbet operatörünü, R(S0) ise sürecin ulaştığı nihai sonucun doğrudan başlangıçtaki ilkeye rücu etmesini ve onun hakikati olarak tamamlanmasını temsil eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ا