أخر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: أ-خ-رالصيغ: ٥٩ · الجذور المجاورة: ٢٦٤ · الآيات: ٢٤٢ · السور: ٦٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».نشأألهقدمأمنالْآخِرَةَأخردنوأجلدورعذبزكوالْآخِرَةِبِالْآخِرَةِأول

الجذرالصيغ ٥٩الآيات ٢٤٢السور ٦٤المجاورة ٢٦٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

أخر

أ - خ - ر

جذر
  • الورود: ٢٥٠
  • الآيات: ٢٤٢
  • الصيغ: ٥٩
  • المعاجم: ١٣

Uhur ense demektir. Uhra diğer demektir. Aher de diğeri demektir. Ahir son, ahiret sonraki hayat demektir. Arka, oradan da son anlamında ahir kelimesi türemiştir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءخر · آخر · اخر

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Uhur ense demektir. Uhra diğer demektir. Aher de diğeri demektir. Ahir son, ahiret sonraki hayat demektir. Arka, oradan da son anlamında ahir kelimesi türemiştir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٤٥٥
باب الخاء والراء وو ا ي ء معهما ر ي خ، و ر خ، ر خ و، أ ر خ، خ ي ر، خ و ر، خ ر أ، أ خ ر مستعملات ريخ: راخَ يَريخ: ذَلَّ وتَكَسَّر. والتَّرْييخُ: ضعف الشيء ووهنه. ويسمى العظيم الهشُّ الوَالِجُ في جوفِ القَرْنِ الرِّخْوِ مُرَيِّخَ القَرْنِ . وضربوا فلانا حتى رَيَّخُوْهُ أي: أوهنوه، قال: بوقعها يُرَيَّخُ المُرَيَّخُ والمُرَيَّخُ: المرتك. ورخ: ورخَ العجين وَرْخا أي استَرْخَى، وأورَخْتُه. وهو مثل
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٠٠
أَخَّرْتُهُ فتأَخَّرَ. واسْتأْخَرَ، مثل تأَخَّرَ. والآخِرُ: بعدَ الأول، وهو صفةٌ. تقول: جاء آخِراً، أي أخيراً، والأنثى آخِرَة، والجمع أواخِرُ. والآخَرُ بالفتح: أحد الشيئين، وهو اسم على أَفْعَلَ، والأنثى أخرى. وقولهم: جاء في أُخْرَياتِ الناس أي في أواخرهم وقوله لا أفعله أخرى الليالي، أي أبداً. وأُخْرى المَنونِ، أي آخِرُ الدهر. وتقول أيضاً: بِعْتُهُ بأَخِرَةًٍ وبِنَظِرةٍ، أي بنَسِيئة. وجاء فلان
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٧٬٤١٦
باب الخاء والراء خير ، خرأ ، خور ، ريخ ، رخى ، رخو ، ورخ ، أخر ، أرخ : مستعملة . ريخ : قال الليث : التَّرْيِيخُ : ضَعْفُ الشيء ووَهْنُه . قال : ويُسَمَّى العُظَيْمُ الهَشُّ الوَالِجُ في جَوْف القَرْن _ : ) ( مُرَيَّخَ الْقَرْنِ ) ( . قال : ويقال : ضَرَبوا فلاناً حتى رَيَّخُوهُ _ أي : أَوْهَنُوهُ . وأنشد : بِوَقْعِهَا يُرَيَّخُ الْمُرَيَّخُ وَالْحَسَبُ الأوْفَى وَعِزٌّ جُنْبُخُ قال : والْمُرَيَّخُ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٤٧١
(باب الهمزة والخاء وما معهما في الثلاثي) (أخذ) الهمزة والخاء والذال أصل واحد تتفرّع منه فروعٌ متقاربة في المعنى. [أمّا] أخذ فالأصل حَوْز الشيء وجبْيُه([1]) وجمعه. تقول أخذت الشيء آخُذه أخذاً. قال الخليل: هو خلاف العطاء، وهو التناول. قال: والأُخْذَةُ رُقْيَةٌ تَأْخُذُ العينَ ونحوَها. والمؤَخَّذ: الرجل الذي تؤخِّذه المرأة عن رأْيه وتُؤَخّذُه عن النّساء، كأنه حُبِس عنهن. والإخَاذة - وأبو عبيد يقول
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٢٠١
المدخل: آخر- يقابل به الأول، وآخر يقابل به الواحد، ويعبر بالدار الآخرة عن النشأة الثانية، كما يعبر بالدار الدنيا عن النشأة الأولى نحو: ﴿وإن الدار الآخرة لهي الحيوان﴾ [العنكبوت/64]، وربما ترك ذكر الدار نحو قوله تعالى: ﴿أولئك الذين ليس لهم في الآخرة إلا النار﴾ [هود/16]. وقد توصف الدار بالآخرة تارة، وتضاف إليها تارة نحو قوله تعالى: ﴿وللدار الآخرة خير للذين يتقون﴾ [الأنعام/32] ﴿ولدار الآخرة خير للذين اتقوا﴾ (في
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٩٤
أ خ ر جـاءوا عـن آخرهـم‏.‏ والنهـار يحر عن آخر فآخر والناس يرذلون عن آخر فآخر والستر مثل آخرة الرحل‏.‏ ومضى قدماً وتأخر أخراً‏.‏ وجاءوا في أخريات الناس‏.‏ ولا أكلمه آخر الدهر وأخرى المنـون ونظـر إلـيّ بمؤخـر عينـه‏.‏ وجئت أخيراً وبأخرة‏.‏ وبعته بيعاً بأخرة أي بنظرة معنى ووزناً‏.‏ وهي نخلة مئخار من نخل مآخير‏.‏ ومن الكناية‏:‏ أبعد الله الآخر أي من غاب عنا وبعد والغرض الدعاء للحضور‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٠٠٨
في أَسماء الله تعالى: الآخِرُ والمؤخَّرُ، فالآخِرُ هو الباقي بعد فناء خلقِه كله ناطقِه وصامتِه، والمؤخِّرُ هو الذي يؤخر الأَشياءَ فَيضعُها في مواضِعها، وهو ضدّ المُقَدَّمِ، والأُخُرُ ضد القُدُمِ. تقول: مضى قُدُماً وتَأَخَّرَ أُخُراً، والتأَخر ضدّ التقدّم؛ وقد تَأَخَّرَ عنه تَأَخُّراً وتَأَخُّرَةً واحدةً؛ عن اللحياني؛ وهذا مطرد، وإِنما ذكرناه لأَن اطِّراد مثل هذا مما يجهله من لا دُرْبَة له
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٤٨٥
* أ خ ر * * أخّره فتأخَّر * و * استأخَر * أيضا و * الآخِرُ * بكسر الخاء بعد الأول وهو صفة تقول جاء * آخِرا * أي * أخيرا * وتقديره فاعل والأنثى * آخِرة * والجمع * أواخر * و * الآخَر * بفتح الخاء أحد الشيئين وهو اسم على أفعل والأنثى * أخْرَى * إلا أن فيه معنى الصفة لأن أفعل من كذا لا يكون إلا في الصفة وجاء في * أُخْرَيات * الناس أي في * أواخِرهم * ولا أفعله * أُخْرَى * الليالي أي أبدا وباعه *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٠٢١
الأخر، بضمتين: ضد القدم. تقول: مضى قدما، وتأخر أخرا. التأخر: ضد التقدم، وقد تأخر عنه تأخرا وتأخرة واحدة، عن اللحياني، وهذا مطرد، وإنما ذكرناه لأن اطراد مثل هذا مما يجهله من لا دربة له بالعربية. في حديث عمر رضي الله عنه: أن النبي صلى الله عليه وسلم قال له: أخر عني يا عمر . يقال: أخر تأخيرا وتأخر، وقدم وتقدم، بمعنى، كقوله تعالى: لا تقدموا بين يدي الله ورسوله أي لا تتقدموا، وقيل:
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥٬٠٨٩
المدخل: اخرأخّر 2 أخّر ذ , (S, K, &c.,) inf. n. تَأْخِيرٌ, (K,) is trans. (S, K, &c.) and intrans.: (K:) as a trans. verb it signifies He made to go back or backwards, to recede, retreat, retire, or retrograde: he put, or drove, back: he put, or placed, behind, or after; back, or backward: he made to be behind, or posterior, or last: he made to remain behind, hold back, hang back, or lag behind: he kept, or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٣٨
المدخل: ءخرأَخَرَ أَخَرَ أَخَّرَ II , a. Drove back; left behind; delayed, kept back. تَأَخَّرَ تَأَخَّرَ V , اِسْتَأْخَرَ X , a. Retreated, hung back. b. Was in straits, was bankrupt. أُخْرَى أُخْرَى 3ya [ fem. ], a. Another. أَخِر أَخِر 5 , a. Distant, remote. أُخُر أُخُر 10 , a. Behind, posterior. آخَرُ آخَرُ 14 , a. Another, other. آخِر آخِر 21 , ( pl. أَوَاْخِرُ 41 ), a. Last,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٣٬٦٩٠
المدخل: ءخرءخر خِرَ- يَأخَرُ- آخِر- آخِرة- آخِرين- أُخْرى- أخيْر- آخَر- آخَرَيْن- آخَرِيْن أخيْرة- أخْرى- أخَر - أخَّرَ - يُؤَخِّرُ - تَأَخَّرَ - يَتَأخَّرُ - اسْتَأْخْرَ - يَسْتَأْخِرُ - مُسْتَأخِر - مُسْتَأخِريْن أَخِرَ - يَأخَرُ + الكائن: ضد " قَدِمَ - يَقْدُمُ ": يكون في المؤخرة: يتحرك من موقع يعتبر قريب من الشيء أو الكائن ، إلى موقع يعتبر بعيد جداً
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥٩)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٦٤ (الإجمالي: ٥٨٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. دنو

    الآيات المشتركة: ٥٧ · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  2. أجل

    الآيات المشتركة: ١٨ · İcl havuz demektir

  3. أله

    الآيات المشتركة: ١٢٣ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. عذب

    الآيات المشتركة: ٣٧ · Su yosunudur

  5. أمن

    الآيات المشتركة: ٥٨ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  6. يوم

    الآيات المشتركة: ٣٩ · “Yemm” durgun akan su demektir

  7. زكو

    الآيات المشتركة: ١٢ · “Zekiyye“ bol otlaklı arazi demektir

  8. نشأ

    الآيات المشتركة: ٨ · “Neş’et” sürgün, filiz demektir

  9. دور

    الآيات المشتركة: ١١ · Dar : Etrafı çevrili yer demektir

  10. حيي

    الآيات المشتركة: ٢٠ · Uyanık yılan demektir

  11. قدم

    الآيات المشتركة: ١٠ · “Kudüm” ön demektir

  12. أول

    الآيات المشتركة: ١٩ · Alet kaldıraç demektir

الآيات التي ورد فيها(٢٤٢)

  1. … يَنْفَعُهُمْ وَلَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ …

    Son

  2. … إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Son

  3. وَمَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَلَقَدِ اصْطَفَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ

    Son

  4. فَإِذَا قَضَيْتُمْ مَنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ

    Son

  5. وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

    Son

  6. … وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ …

    Son

  7. وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

    Son

  8. … يُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا وَسَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ

    Son

  9. فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

    Son

  10. وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Son

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökأخر
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعقب, خلف, دبر, بدء
Zıt Kökقدم
Çekirdek Özet 1Bir şeyin gerisinde kalma, öne geçmeme, mekânda arkada ve zamanda sonda bulunma
Çekirdek Özet 2Dünyanın peşi sıra gelen nihai varoluş evresi, ertelenen vade ve sonradan gelen nesiller
Çekirdek Özet 3Öncelik ve sonralık düzeninde varlığın varacağı nihai hesaplaşma ve tamamlanma noktası
Kritik Hata RiskiAhiret kavramını yalnızca zamansal bir bitiş sanıp varoluşun ontolojik gayesi ve nihai hesabı olma niteliğini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أخKavrama, tutunma, bir şeye ilişilip peşinden gidilme; nitekim أخذ kökünde nesneyi tutup elde tutma, أخو kökünde ise fıtrî ve kan bağıyla birbirine raptolup arkasından yürüme esastırرRa harfinin sağladığı akış, tekrarlanma ve süreklilik niteliğiyle kavranan ve ilişilinen şeyin arkada kalması, peşi sıra sürmesi ve dizinin en son halkasını oluşturması anlamına yönelmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçSıralamada veya yapıda bir ilk kıstasın, temel hareket noktasının varlığını imler
خÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırma (ikiz harf ح türetmesi)Ön ile arka, ilk ile sonra arasına çekilen sınırı, kesintiyi ve ayrışma eşiğini gösterir
رİnsan başı; baş, ilk, üstSıranın ucunu, sürecin vardığı son noktayı ve hareketin nihayet bulduğu baş/son sınırını temsil eder
أخرGücün ve öncülüğün sınırlandırılarak geriye itilmesi ve sürecin en nihai sınırda sonlanmasıBir dizide önde olanın sınırlandırılmasıyla onun ardında kalan, ötelenen, nihai sınır noktasına kadar uzanan ve diziyi tamamlayan geri/son konumu ifade eder

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin semerinin arka kısmı yani kaşı için kullanılan âhiretü'r-rahl tabiri ile gözün şakak tarafındaki dış kuyruğu için kullanılan mü'hiru'l-ayn ifadesidir
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi deyişlerinde ve şiirinde deve sürüsünün en arkasında doğan veya en gerisinden gelen zayıf yavruyu nitelemek üzere أنا الذي ولدت في أخرى الإبل ifadesiyle kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımVadeli, tecilli ve bedeli sonradan ödenmek üzere yapılan veresiye alışverişler için بيع بأخرة terkibi yerleşik bir ticari tabir olarak kullanılmıştır

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn ve Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinde أخر kökü, 'arka taraf', 'sonraki', 'öteki' ve 'ertelemek' temel semantik matrisiyle temsil edilen kadim ve ortak bir Afro-Asyatik / Sami mirasıdır. İbranicede yer alan אחר (ahar / aher) kökü mekânsal olarak arkada bulunmayı, zamansal olarak sonralığı ve sayısal olarak başkasını veya diğerini ifade eder; nitekim elohim aherim terkibi başka/öteki ilahlar demektir. Süryanicede ܐܚܪ (ehar) fiili gecikmek, geri kalmak ve tehir etmek manalarını sürdürürken, Akadcada ahru / ahrātu biçimi gelecek zamanı, sonradan gelen nesilleri ve akıbeti karşılar. Kökün bütün Sami kollarındaki bu düzenli ses ve anlam denkliği, kökün başlangıçta bedensel ve mekânsal bir arka düzlemi işaret ettiğini, ardından zamansal sonralığa ve oradan da soyut 'diğeri / öteki' kavramına evrildiğini kesin olarak göstermektedir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönأخر kökünden türeyen lafızlarÖne geçmenin zıddı olarak geride kalma, erteleme, sonuncu olma ve başkası anlamlarına dallanmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ahar, Süryanice ehar, Akadca ahrātuArka taraf, erteleme, diğer/öteki ve gelecek kuşaklar semantik alanında tam ses ve anlam denkliği mevcutturKesin
Daha geniş dilsel ilişkiMısır hiyeroglif yazısında ve Berbericede arka/son belirteçleriAfro-Asyatik kök katmanında mekânsal yön ve art arda geliş bildiren edat benzeri yapılarla akrabalık muhtemeldirMuhtemel

المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أخرAnlamlıGeri kalmak, sonraya bırakmakHedef köktür; mekânda arka, zamanda son ve sayıda diğeri anlamlarını taşırKur'an'da geçer
أرخAnlamlıVakit belirlemek, tarih düşmekBir olayın zamanını tayin etmek ve kayda geçirmek manasındadır; yavru yaban sığırı anlamı da bulunurKur'an'da geçmez
خأرAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiş müstakil bir kullanım kaydı yokturKur'an'da geçmez
خرأAnlamlıDışkılamak, pislik çıkarmakCanlının içindeki atığı geride bırakıp dışarı atması eylemidirKur'an'da geçmez
رأخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıFonetik yapı bakımından Arap dilinde kök dizilişi teşekkül etmemiştirKur'an'da geçmez
رخأAnlamlıGevşemek, yumuşamakMaddenin veya havanın yumuşayıp genişlemesi ve akıcı hale gelmesidir; çoğunlukla nakıs biçimi kullanılırKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أخرMerkezGeri, son, diğerBir dizide veya süreçte öne geçmeyip arkada kalmayı, ertelenmeyi ve nihai etabı bildirirMekân, zaman ve hüviyet planında öncünün mukabilini kurar
عقبKomşuPeşi sıra gelme, topukBir şeyin hemen ardından basarak gelmeyi ve eylemin doğurduğu dolaysız sonucu vurgularأخر kökündeki gibi salt geride kalış değil, bitişik bir ardıllık söz konusudur
خلفKomşuArkada kalma, halef olmaBirinin yerini almak üzere onun arkasında durmayı veya arkasından iş çevirmeyi içerirMakam ve temsil boyutu taşır, أخر kökünde ise doğrudan sıra ve vade esastır
دبرKomşuArka, sırt, yönelişin tersiNesnenin yüzünün baktığı yönün tam zıddı olan arka yüzeyi ve işin sonunu ifade ederSomut arka cihetine ve akıbete odaklanır, أخر gibi başkası/diğeri anlamını içermez
بدءKomşuBaşlama, ilk olmaSüreci ilk defa harekete geçirme ve varoluş dizisinin en başında bulunma halidirأخر kökünün işaret ettiği nihayete karşılık ilk vuku buluşu temsil eder
قدمZıtÖne geçme, öncelikMekânda önde bulunma, zamanda önce olma ve cesaretle ileri atılma durumudurأخر kökünün bildirdiği tehir, sonralık ve geride kalmanın doğrudan zıddıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأخرGeride kalmak, sonraya kalmak, diğeriMekânsal arka, zamansal son ve ontolojik öteki boyutlarının tamamını kapsarKesin
Latinceposterior, ultimus, differreSonraki, en sonuncu, ertelemekPosterior zamansal ve mekânsal ardıllığı, ultimus nihai sonu, differre ise tehir eylemini karşılarGüçlü
İngilizcelast, posterior, defer, otherSon, ardıl, ertelemek, diğeriLast nihayeti, defer ertelemeyi, other ise âhar kelimesindeki diğer/öteki anlamını verirGüçlü
Almancaletzt, verschieben, andereSonuncu, ertelemek, diğerLetzt nihai etabı ve ahireti, verschieben tehir ameliyesini, andere başkası kavramını karşılarGüçlü
Fransızcadernier, différer, autreSon, ertelemek, diğerDernier zaman ve sıra sonunu, différer geciktirmeyi, autre ise sayılanın haricindeki başkasını imlerGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
el-Âhire / ed-Dâru'l-ÂhireDünyadan sonraki ebedî yurt ve dirilişDünyanın faniliği ile kıyaslanan ebedî mükafat ve ceza yurdu bağlamında (el-Bakara 2:94)
Te'hîr / Müste'hirînEcelin veya azabın ertelenmesi, gecikmeMilletlerin belirlenmiş sürelerinin geriye bırakılmaması ve sıralanış bağlamında (el-Hicr 15:5)
Âhar / Uhrâ / UharDiğeri, bir başkası, eşdeğer alternatifİbadette başka ilah edinme yasağı veya oruç tutulamayan diğer günler bağlamında (el-Bakara 2:184)
el-ÂhirYüce Allah'ın mutlak ve zevalsiz nihai varlığıVarlığın başlangıcı ve sonunu kuşatan ilahi esma bağlamında (el-Hadîd 57:3)
Ahharaİnsanın sonraya bıraktığı ve ihmal ettiği amellerKıyamet günü insanın önden gönderdiği ve geride bıraktığı amellerin bildirilmesi bağlamında (el-İnfitâr 82:5)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelames-Sem'iyyât ve el-Esmâü'l-HüsnâAhiret inancı, diriliş, hesap ile Allah'ın el-Âhir isminin ezeli ve ebedi zevalsizliğiYok oluştan sonra baki kalan mutlak son ve yaratılmışların nihai varış menzili
Fıkıhİbadet ve muamelet hükümleriNamazın son vaktine tehir edilmesi, orucun başka günlere ertelenmesi ve borcun teciliEylemin veya edanın meşru bir sebeple sonraya bırakılması ve kazaya kalması
TefsirGayb ve eskatoloji ayetleriDünyanın öncül, ahiretin ise asıl ve nihai hayat oluşunun semantik irtibatıZaman dizisinde sonra gelenin kıymet ve kalıcılık bakımından öncelenmesi
HadisEcel, ahlak ve safların tanzimiNamazda arka saflarda kalmanın veya hayırda geriye düşmenin getirdiği manevi kayıpHayırda yarışmayıp tehir edenlerin rahmetten ve faziletten geride kalması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve inanç düzeniÂhiretNihai gaye ve adaletDünyadaki amellerin karşılık bulduğu, ertelenen hesabın görüldüğü nihai varoluş evresidirKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiTe'hir / Mantıksal ardıllıkÖncelik-sonralık tayiniBilgi hiyerarşisinde öncüllerin ardından gelen neticelerin ve delillerin sıralanış ilkesidirGüçlü
SiyasiHükümranlık ve hilafetMüste'hirîn / Sonraki nesillerTarihsel devir teslimİktidarın ve toplumsal sorumluluğun önceki milletlerden sonrakilere intikal etmesidirGüçlü
İktisadiBorç ve sözleşme hukukuNasiye / Te'hirVade ve risk ertelemesiÖdemenin sonraya bırakılması, vadeli işlemler ve sermaye akışının zamana yayılmasıdırKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerLimit noktası ve dizinin son terimiMatematiksel bir seride n→∞ durumunda dizinin yakınsadığı nihai sınır değeri ve termodinamikte sürecin ulaştığı son denge durumuGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki tescil ve nihai temyizYargılama süreçlerinde kararın kesinleştiği, itiraz yollarının tükendiği ve hükmün icra edildiği son merci aşamasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiAhiret kavramını yalnızca bedenin ölümünden sonra başlayan belirsiz bir zaman dilimi veya mitolojik bir son olarak algılayıp ahlaki ve ontolojik ağırlığından koparmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök; öncelik-sonralık yasasını, insanın dünyada yapıp ertelediği sorumlulukları, ilahi esmanın zevalsizliğini ve varlığın amaçsal gayesini kuşatan tümel bir nizamı bildirir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHayatı yalnızca peşin olandan ibaret sayarak dünyevileşmek, amellerin ertelenmesinin doğuracağı manevi iflası ve tarihteki ilahi yasaların tehir edilmezliğini göz ardı etmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın omurgasını oluşturan ahiret tasavvuru, insanın eylemlerinin hesapsız kalmayacağı ve varoluşun bir gayeye doğru aktığı bilincini doğrudan bu kök üzerinden inşa eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Gayb ve kıyamet sahneleri, dünya-ahiret karşılaştırmaları, ümmetlerin ecellerinin tehir edilmezliğini bildiren ayetler ve ibadette tevhidi vurgulayan pasajlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlığın tesadüfi bir döngüden ibaret olduğu vehmini yıkar; insanın yapıp arkaya attığı amellerin silinmediğini, ertelenen her şeyin nihai bir hesaplaşmada ortaya çıkacağını bildirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir dizide veya mekânda önde olanın ardında kalmak, devenin semerinin arka kaşı gibi sınır oluşturan geri tarafta yer almak.
  • Soyut anlamZamansal olarak sonraya kalmak, vadenin ertelenmesi, eylemin ihmal edilerek geriye bırakılması ve nihai varoluş evresine ulaşmak.
  • Sistematik karşılıkVaroluşsal ve ahlaki sürecin kendisine doğru aktığı, öncüllerin neticelendiği, mutlak adaletin tecelli ettiği nihai hesap ve gaye noktası.
  • LaTeX modeliS={x1,x2,…,xn}  ⟹  lim⁡i→nxi=ωveyaf(t)→t>t0f(t+Δt)
  • LaTeX açıklamasıModelde S kümesi varlık veya ameller dizisini temsil eder. x1 ilk olanı, xn ve limit değeri olan ω ise sürecin nihayet bulduğu son ve nihai merhale olan ahireti gösterir. İkinci bağıntıda ise t0 anındaki peşin durumun Δt kadar ötelenerek sonraya bırakılması, yani tehir ve erteleme ameliyesi sembolize edilmektedir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ا