أخر
أ - خ - ر
جذر- الورود: ٢٥٠
- الآيات: ٢٤٢
- الصيغ: ٥٩
- المعاجم: ١٣
Uhur ense demektir. Uhra diğer demektir. Aher de diğeri demektir. Ahir son, ahiret sonraki hayat demektir. Arka, oradan da son anlamında ahir kelimesi türemiştir.المزيد ›
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءخر · آخر · اخر
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Uhur ense demektir. Uhra diğer demektir. Aher de diğeri demektir. Ahir son, ahiret sonraki hayat demektir. Arka, oradan da son anlamında ahir kelimesi türemiştir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٤٥٥باب الخاء والراء وو ا ي ء معهما
ر ي خ، و ر خ، ر خ و، أ ر خ، خ ي ر، خ و ر، خ ر أ، أ خ ر مستعملات ريخ: راخَ يَريخ: ذَلَّ وتَكَسَّر.
والتَّرْييخُ: ضعف الشيء ووهنه.
ويسمى العظيم الهشُّ الوَالِجُ في جوفِ القَرْنِ الرِّخْوِ مُرَيِّخَ القَرْنِ . وضربوا فلانا حتى رَيَّخُوْهُ أي: أوهنوه، قال:
بوقعها يُرَيَّخُ المُرَيَّخُ
والمُرَيَّخُ: المرتك.
ورخ: ورخَ العجين وَرْخا أي استَرْخَى، وأورَخْتُه. وهو مثل
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٠٠أَخَّرْتُهُ فتأَخَّرَ. واسْتأْخَرَ، مثل تأَخَّرَ. والآخِرُ: بعدَ الأول، وهو صفةٌ. تقول: جاء آخِراً، أي أخيراً، والأنثى آخِرَة، والجمع أواخِرُ. والآخَرُ بالفتح: أحد الشيئين، وهو اسم على أَفْعَلَ، والأنثى أخرى. وقولهم: جاء في أُخْرَياتِ الناس أي في أواخرهم وقوله لا أفعله أخرى الليالي، أي أبداً. وأُخْرى المَنونِ، أي آخِرُ الدهر. وتقول أيضاً: بِعْتُهُ بأَخِرَةًٍ وبِنَظِرةٍ، أي بنَسِيئة. وجاء فلان
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٧٬٤١٦باب الخاء والراء
خير ، خرأ ، خور ، ريخ ، رخى ، رخو ، ورخ ، أخر ، أرخ : مستعملة .
ريخ : قال الليث : التَّرْيِيخُ : ضَعْفُ الشيء
ووَهْنُه .
قال : ويُسَمَّى العُظَيْمُ الهَشُّ الوَالِجُ في
جَوْف القَرْن _ : ) ( مُرَيَّخَ الْقَرْنِ ) ( .
قال : ويقال : ضَرَبوا فلاناً حتى رَيَّخُوهُ _
أي : أَوْهَنُوهُ . وأنشد :
بِوَقْعِهَا يُرَيَّخُ الْمُرَيَّخُ
وَالْحَسَبُ الأوْفَى وَعِزٌّ جُنْبُخُ
قال : والْمُرَيَّخُ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٤٧١(باب الهمزة والخاء وما معهما في الثلاثي)
(أخذ) الهمزة والخاء والذال أصل واحد تتفرّع منه فروعٌ متقاربة في المعنى. [أمّا] أخذ فالأصل حَوْز الشيء وجبْيُه([1]) وجمعه. تقول أخذت الشيء آخُذه أخذاً. قال الخليل: هو خلاف العطاء، وهو التناول. قال: والأُخْذَةُ رُقْيَةٌ تَأْخُذُ العينَ ونحوَها. والمؤَخَّذ: الرجل الذي تؤخِّذه المرأة عن رأْيه وتُؤَخّذُه عن النّساء، كأنه حُبِس عنهن. والإخَاذة - وأبو عبيد يقول
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٢٠١المدخل: آخر- يقابل به الأول، وآخر يقابل به الواحد، ويعبر بالدار الآخرة عن النشأة الثانية، كما يعبر بالدار الدنيا عن النشأة الأولى نحو: ﴿وإن الدار الآخرة لهي الحيوان﴾ [العنكبوت/64]، وربما ترك ذكر الدار نحو قوله تعالى: ﴿أولئك الذين ليس لهم في الآخرة إلا النار﴾ [هود/16].
وقد توصف الدار بالآخرة تارة، وتضاف إليها تارة نحو قوله تعالى: ﴿وللدار الآخرة خير للذين يتقون﴾ [الأنعام/32] ﴿ولدار الآخرة خير للذين اتقوا﴾ (في
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٩٤أ خ ر
جـاءوا عـن آخرهـم.
والنهـار يحر عن آخر فآخر والناس يرذلون عن آخر فآخر والستر مثل آخرة الرحل.
ومضى قدماً وتأخر أخراً.
وجاءوا في أخريات الناس.
ولا أكلمه آخر الدهر وأخرى المنـون ونظـر إلـيّ بمؤخـر عينـه.
وجئت أخيراً وبأخرة.
وبعته بيعاً بأخرة أي بنظرة معنى ووزناً.
وهي نخلة مئخار من نخل مآخير.
ومن الكناية: أبعد الله الآخر أي من غاب عنا وبعد والغرض الدعاء للحضور.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٠٠٨في أَسماء الله تعالى: الآخِرُ والمؤخَّرُ، فالآخِرُ هو الباقي بعد فناء خلقِه كله ناطقِه وصامتِه، والمؤخِّرُ هو الذي يؤخر الأَشياءَ فَيضعُها في مواضِعها، وهو ضدّ المُقَدَّمِ، والأُخُرُ ضد القُدُمِ. تقول: مضى قُدُماً وتَأَخَّرَ أُخُراً، والتأَخر ضدّ التقدّم؛ وقد تَأَخَّرَ عنه تَأَخُّراً وتَأَخُّرَةً واحدةً؛ عن اللحياني؛ وهذا مطرد، وإِنما ذكرناه لأَن اطِّراد مثل هذا مما يجهله من لا دُرْبَة له
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٤٨٥* أ خ ر * * أخّره فتأخَّر * و * استأخَر * أيضا و * الآخِرُ * بكسر الخاء بعد الأول وهو صفة تقول جاء * آخِرا * أي * أخيرا * وتقديره فاعل والأنثى * آخِرة * والجمع * أواخر * و * الآخَر * بفتح الخاء أحد الشيئين وهو اسم على أفعل والأنثى * أخْرَى * إلا أن فيه معنى الصفة لأن أفعل من كذا لا يكون إلا في الصفة وجاء في * أُخْرَيات * الناس أي في * أواخِرهم * ولا أفعله * أُخْرَى * الليالي أي أبدا وباعه *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٠٢١الأخر، بضمتين: ضد القدم. تقول: مضى قدما، وتأخر أخرا. التأخر: ضد التقدم، وقد تأخر عنه تأخرا وتأخرة واحدة، عن اللحياني، وهذا مطرد، وإنما ذكرناه لأن اطراد مثل هذا مما يجهله من لا دربة له بالعربية.
في حديث عمر رضي الله عنه: أن النبي صلى الله عليه وسلم قال له: أخر عني يا عمر .
يقال: أخر تأخيرا وتأخر، وقدم وتقدم، بمعنى، كقوله تعالى: لا تقدموا بين يدي الله ورسوله أي لا تتقدموا، وقيل:
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥٬٠٨٩المدخل: اخرأخّر
2 أخّر ذ , (S, K, &c.,) inf. n. تَأْخِيرٌ, (K,) is trans. (S, K, &c.) and intrans.: (K:) as a trans. verb it signifies He made to go back or backwards, to recede, retreat, retire, or retrograde: he put, or drove, back: he put, or placed, behind, or after; back, or backward: he made to be behind, or posterior, or last: he made to remain behind, hold back, hang back, or lag behind: he kept, or
أخّر 2 أخّر ذ , (S, K, &c.,) inf. n. تَأْخِيرٌ, (K,) is trans. (S, K, &c.) and intrans.: (K:) as a trans. verb it signifies He made to go back or backwards, to recede, retreat, retire, or retrograde: he put, or drove, back: he put, or placed, behind, or after; back, or backward: he made to be behind, or posterior, or last: he made to remain behind, hold back, hang back, or lag behind: he kept, or held, back: he postponed, put off, procrastinated, deferred, delayed, or retarded: he made backward, or late: contr. of قَدَّمَ. (Msb, TA.) ― -b2- أَخَّرَنِى اِلَى مُدَّةٍ He granted me a delay, or postponement, to a certain term, or period. (TA in art. اجل.) -A2- For its significations as an intrans. verb, see 5, in two places.
تأخّر 5 تأخّر ذ is quasi-pass. of the trans. verb أخّر; (S, A, Msb;) i. e. He, or it, went back or backwards, drew back, receded, retreated, retired, or retrograded: became put, or driven, back: became put, or placed, behind, or after: became behind, posterior, or last: he remained behind, or in the rear; held back, hung back, lagged behind, or delayed; was, or became, backward, or late: it was, or became, kept back, postponed, put off, procrastinated, deferred, delayed, or retarded: contr. of تَقَدَّمَ: (TA:) and ↓ استأخَر is syn. therewith; (S, K:) and ↓ أخّر, inf. n. تَأْخِيرٌ, signifies the same, being intrans. as well as trans. (K.) An ex. of the latter occurs in a saying of Mohammad to 'Omar: عَنّىِ ↓ أَخِّرْ Retire thou from me: or the meaning is, أَخِّرْعَنِّى رَأْيَكَ [hold thou back from me thine opinion; or reserve thou thine opinion until after mine shall have been given]. (TA.) You say, تَأَخِّرَ عَنْهُ تَأَخُّرَةً وَاحِدَةً [He went back, &c., from him, or it, once]. (Lh.) And تأخّر عَنِ الشَّىْءِ, or الأَمْرِ, He went back, &c., from the thing, or the affair: he was, or became, behind, behindhand, or backward, with respect to it: he held back, hung back, refrained, or abstained, from it; and عَنْهُ ↓ استأخر signifies the same. (The Lexicons in many places.) فَاِذَا جَآءَ سَاعَةً ↓ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ, in the Kur vii. 32 and other places, means And when their time is come, for punishment, they will not remain behind, or be respited, [any while, or] the shortest time: or they shall not seek to remain behind, by reason of intense terror. (Bd.)
10 اِسْتَاْخَرَ see 5, in three places.
أَخِرٌ أَخِرٌ ذ [an epithet variously explained]. One says, in reviling, (S, TA,) but not when the object is a female, (TA,) أَبْعَدَ اَللّٰهُ الأَخِرَ, (Th, S, A, &c.,) and ↓ الآخِرَ (M, &c.,) or this latter is wrong, (Meshárik of 'Iyád, Mgh, Msb,) as is also ↓ الآخَرَ, (Meshárik of 'Iyád,) meaning (tropical:) May God alienate, or estrange, from good, or prosperity, or may God curse, him who is absent from us, (A, Msb, TA,) distant, or remote: (A, Msb:) or the outcast; the alienated: (Msb:) or him who is put back, and cast away: so says Sh: or, accord. to ISh, him who is put back, and remote from good: and he adds, I think that ↓ الأَخِير is meant: (L:) or the base fellow : or the most ignoble: or the miserable wretch: (Et-Tedmuree and others:) or the last speaker: (Nawádir of Th:) or الاخر is here a metonymy for the devil: (Lb:) it is a word used [for the reason explained voce أَبْعَدُ] in relating what has been said by one of two persons cursing each other, to the other; (Expositions of the Fs;) and the phrase above mentioned is meant to imply a prayer for those who are present [by its contrasting them with the person to whom it directly applies]. (A.) One also says, لَا مَرْحَبًا بِالْأَخِرِ, [alluding to a particular person,] meaning [May the place, or land, not be ample, or spacious, or roomy,] to the remote from good. (TA.) It is said in a trad. of Mázin, اِنَّ الأَخِرَقَدْ زَنَى Verily the outcast, (Mgh, Msb,) or he who is remote, and held back, from good,, (Mgh, * TA,) hath committed adultery, or fornication: the speaker meaning himself; (Mgh, Msb;) as though he were an outcast. (Msb.) And in another trad. it is said, المَسْأَلَةُ أَخِرُ كَسْبِ المَرْءِ Begging is the most ignoble [mode of] gain of man: but El-Khattábee relates it with medd, [i. e. ↓ آخِرُ,] explaining it as meaning begging is the last thing whereby man seeks sustenance when unable to gain [by other means]. (TA.)
أُخُرٌ أُخُرٌ ذ The back, hinder, or latter, part: the hindermost, or last, part: contr. of قُدُمٌ. (K.) [See also مُؤَخَّرٌ; from which it appears to be distinguished by its being used only adverbially, or with a preposition: and see آخِرٌ.] You say, شُقَّ ثَوْبُهُ أُخُرًا, and مِنْ أُخُرٍ, (S, K, *) His garment was rent, or slit, in its back, or hinder, part, (S,) or behind. (K.) And تَأَخَّرَ أُخُرًا [He retired backwards]. (A.) And جَآءِ أُخُرًا: see آخِرٌ, in two places.
أُخْرَةً أُخْرَةً ذ and بِأُخْرَةٍ: see آخِرً.
أَخَرَةً أَخَرَةً ذ and بِأَخَرَةٍ: see آخِرٌ, in five places.
بِعْتُهُ بِأَخِرَةٍ بِعْتُهُ بِأَخِرَةٍ ذ I sold it (namely the article of merchandise, TA) with postponement of the payment; upon credit; for payment to be made at a future period; syn. بِنَظِرةٍ; (S, A, K;) i. e. بِنَسِئَةٍ. (S.)
أُخَرَةً أُخَرَةً ذ and بِأُخَرَةٍ: see آخِرٌ.
أُخْرَاةٌ أُخْرَاةٌ ذ : see آخَرُ, of which it is the fem.: and see also آخِرٌ.
أُخْرَاةٌ أُخْرَاةٌ ذ another fem. of آخَرُ. (K.)
أُخْرِيَّا أُخْرِيَّا ذ and اِخْرِيَّا and اِخِرِيَّا: see آخِرٌ.
أُخْرَوِىٌّ [ أُخْرَوِىٌّ ذ and أُخْرَاوِىُّ Relating to the other state of existence, or the world to come.]
أَخِيرٌ أَخِيرٌ ذ and أَخِيرًا: see آخِرٌ, in five places. See also أَخِرٌ.
أُخَيْرَى أُخَيْرَى ذ dim. of أُخْرَى, fem. of آخَرُ, q. v. (S.)
آخَرُ آخَرُ آخر a subst., of the measure أَفْعَلُ, but implying the meaning of an epithet, (S,) from أَخَّرَ in the sense of تَأَخَّرَ, (TA,) Another; the other; a thing [or person] other than the former or first; (L;) i. q. غَيْرٌ; (K;) as in the phrases, رَجُلٌ آخَرُ another man, and ثَوْبٌ آخَرُ another garment or piece of cloth: (TA:) or one of two things [or persons]; (S, Sgh, Msb;) as when you say, جَآءَ القَوْمُ فَوَاحِدٌ يَفْعَلُ كَذَا وَآخَرُ كَذَا The people came, and one was doing thus, and one [i. e. another] thus: (Sgh, Msb:) originally meaning more backward: (TA:) fem. ↓ أُخْرَى (S, Msb, K) and ↓ أُخْرَاةٌ; (K) which latter is not well known: (MF:) pl. masc. آخَرُونَ and أُخَرُ; (S, K;) [the latter irreg. as such;] and, applied to irrational things, أَوَاخِرُ, like as أَفَاضِلُ is pl. of أَفْضَلُ: (Msb:) and pl. fem. اـُخْرَيَاتٌ and اـُخَرُ; (S, Msb, K;) which latter is imperfectly decl.; for an epithet of the measure أَفْعَلُ which is accompanied by مِنْ has no [dual nor] pl. nor fem. as long as it is indeterminate; but when it has the article ال prefixed to it, or is itself prefixed to another noun which it governs in the gen. case, it has a dual and a pl. and a fem.; but it is not so with آخَرُ; for it has a fem. [and dual] and pl. without مِنْ and without the article ال and without its being prefixed to another noun: you say, مَرَرْتُ بِرَخُلٍ آخَرَ, and بِرِجَالٍ أُخَرَ and آخَرِينَ, and بِاٌمْرَأَةٍ, and بِنِسْوَةٍ [I passed by another man, and by other men, and by another woman, and by other women;] therefore, as it [namely اـُخَرُ] is thus made to deviate from its original form, [i. e. آخَرُ, (I' Ak p. 287,) which is of a class of words used, when indeterminate, alike as sing. and dual and pl.,] and is [essentially and originally] an epithet, it is imperfectly decl., though a pl.: but when you name thereby a man, it is perfectly decl., when inderminate, accord. to Akh, or imperfectly decl. accord. to Sb. (S, L.) The dim. of آخَرُ is ↓ أُوَيْخِرُ; the ا with the ء suppressed following the same rule as the ا in ضَارِبٌ: (TA:) and the dim. of اـُخْرَى is ↓ أُخَيْرَى. (S.) See also الأُخْرَى voce آخِرٌ. ― -b2- لَا أَفْعَلُهُ أُخْرَى اللَّيَالِى, (S, K,) or اخرى المَنُونِ, (K,) means I will not do it ever: (S, K:) or the latter, I will not do it to the end of time. (S.) And أُخْرَى القَوْمِ, The last of the people. (S, K.) One says, جَآءَ فِى أُخْرَى القَوْمِ He came among the last of the people. (TA.) And جَآءِ فِى أُخْرَيَاتِ النَّاسِ He came among those who were the last of the people. (S, A, K.) [See also آخِرٌ.] ― -b3- In أَبْعَدَ اللّٰهُ الآخَرَ, the last word is a mistake for الأَخِرَ q. v. (Meshárik of 'Iyád.)
آخِرٌ آخِرٌ آخر , (S, Msb, K,) an epithet, of the measure فَاعِلٌ, (S,) and ↓ أَخِيرٌ, (S, Msb,) The last; aftermost; hindmost: and the latter; after; hinder: and [as a subst.] the end: contr. of أَوَّلُ: [or of أَوَّلٌ when used as a subst.:] (A, Msb, K:) or of مُتَقَدِّمٌ: (Lth, Msb:) or what is after the first or former: (S:) fem. of the former آخِرَةٌ: (S, Msb, K:) pl. [masc.] آخِرُونَ (Kur xxvi. 84, &c.,) and (masc. and fem., Msb) أَوَاخِرُ (S, Msb) and fem. آخِرَاتٌ also: (Th:) and ↓ مَآخِيرُ is syn. with أَوَاخِرُ; as in مَآخِيرُاللَّيْلِ [occurring in the S and K in art. جهم, meaning The last, or latter, parts, or portions, of the night]. (TK in art. جهم.) You say, جَآءِ آخِرًا and ↓ أَخِيرًا and ↓ أُخُرًا and ↓ بِأَخَرَةٍ, all meaning the same [He came lastly, or latterly]: and in like manner, ↓ مَا عَرَفْتُهُ اِلَّا أَخِيرًا and ↓ الّا بِأَخَرَةٍ [I did not know it save at the last, or lastly, or latterly]: (S:) or ↓ جَآءِ أَخِيرًا and ↓ أُخُرًا and ↓ أَخْرَةٌ and ↓ بِأُخْرَةٍ and ↓ أُخَرَةٍ and ↓ بِأُخَرَةٍ (K,) or ↓ أُخْرَةٌ and ↓ بِأُخْرَةٍ (Lh, L,) and بِآخِرَةٍ (TA) and ↓ اِخْرِيَّا and ↓ أُخْرِيَّا and ↓ اِخِرِيَّا and ↓ آخِرِيَّا (K) mean he came lastly of everything. (K.) It is said in a trad., respecting Mohammad, اِذَا أَرَادَ أَنْ يَقُومَ مِنَ المَجْلِسِ ↓ كَانَ يَقُولُ بِأَخَرَةٍ كَذَا وَكَذَا He used to say, at the end of his sitting, when he desired to rise from the place of assembly, thus and thus: or, accord. to IAth, it may mean, in the last, or latter, part of his life. (TA.) And you say, أَتَيْتُكَ آخِرَ مَرَّتَيْنِ and آخِرَ مَرَّتَيْنِ (IAar, M, K. *) And لَا أُكَلِّمُهُ آخِرَ الدَّهْرِ I will not speak to him [to the end of time, or] ever. (A.) [See a similar phrase above, voce آخَرُ.] And جَاؤُوا عَنْ آخِرِهِمْ [They came with the last of them; عن being here syn. with بِ; meaning they came all, without exception]. (A.) [And كَانَ ذلِكَ فِى آخِرِ الشَّهْرِ, and السَّنَةِ; and فى أَوَاخِرِ هِمَا, That was in the end of the month, and of the year; and in the last days thereof.] And النَّهَارُ يَجُرٌ عَنْ آخِرٍ فَآخِرٍ [The day lengthens] hour by hour. (A.) See also أَخِرٌ, last sentence. ― -b2- الآخِرُ is a name of God, signifying [The last; or] He who remaineth after all his creatures, both vocal and mute, have perished. (Nh.) ― -b3- الآخِرَانِ The two hinder dugs of the she-camel; opposed to the قَادِمَانِ; (TA;) the two dugs that are next the thighs. (K.) ― -b4- الآخِرَةٌ, (K,) for الدّارُ الآخِرَةُ, (Bd in ii. 3,) [and الحَيَاةُ الآخِرَةُ,] and ↓ الأُخْرَى, (K,) [The latter, ultimate, or last, and the other, dwelling, or abode, and life; i. e. the latter, ultimate, or last, and the other, world; the world, or life, to come; and the ultimate state of existence, in the world to come;] the dwelling, or abode, [and life,] of everlasting duration: (K:) [each] an epithet in which the quality of a subst. predominates. (Z, and Bd ubi suprà.) [Opposed to الدُّنْيَا. And آخِرَةٌ also signifies The enjoyments, blessings, or good, of the ultimate state; of the other world; or of the world, or life, to come: in which sense likewise it is opposed to دُنْيَا: (see an ex. of both voce بَاعَ, in art. بيع: so too ↓ أُخْرَى.)] ― -b5- آخِرَةُ الرَّحْلِ, (S, Msb, K,) and السَّرْجِ, (Msb,) and آخِرُهُ, (S in art. قدم, and K,) and ↓ مُؤْخِرَتُهُ, (S, Mgh, Msb, K,) which is a rare form, or, accord. to Yaakoob, not allowable, (S,) and ↓ مُؤخِرُهُ, and مُؤَخَّرَتُهُ, and ↓ مُؤَخَّرُهُ, (S in art. قدم, and K,) and ↓ مُؤَخِّرَتُهُ, (Msb, K,) or this is a mistake, (Mgh, Msb,) and ↓ مُؤَخِّرُهُ, (K,) but the first of all is the most chaste, (Msb,) The thing, (S,) or piece of wood, (Msb,) of the camel's saddle, (S, Msb,) and of the horse's, (Msb,) against which the rider leans [his back]; (S, Msb;) the contr. of its قَادِمَة [by which term قادمة is meant the وَاسِط]: (K:) the واسط of the camel's saddle is the tall fore part which is next to the breast of the rider; and its آخرة is its hinder part; (Az, L;) i. e. its broad piece of wood, (Mgh,) or its tall and broad piece of wood, (Az, L,) which is against, or opposite to, (تُحَاذِى,) the head [and back] of the rider: (Az, Mgh, L:) [for] the آخرة and the واسط are the شَرْخَانِ, between which the rider sits: this is the description given by En-Nadr [ISh]; and all of it is correct: there is no doubt respecting it: (Az, L:) the pl. of آخرة is is أَوَاخِرُ. (Msb.) ↓ آخِرَةُ العَيْنِ: see مُؤْخِرُالعَيْنِ. ↓ آخِرٌ and ↓ أَخِيرٌ [accord. to some] also signify Absent. (K.) But see أَخِرٌ, second sentence.
آخِرِيَّا آخِرِيَّا آخريا : see آخِرٌ.
أُوَيْخِرُ أُوَيْخِرُ ذ dim. of آخَرُ, q. v. (TA.)
مُؤْخِرُ العَيْنِ مُؤْخِرُ العَيْنِ ذ , (T, S, A, Mgh, Msb, K, [in the CK مُؤَخَّرها,]) said by AO, (Msb,) or A 'Obeyd, (TA,) to be better without teshdeed, from which observation it is to be understood that teshdeed in this case is allowable, though rare, but Az disallows it, (Msb, TA,) and مُؤْخِرَتُهَا, and ↓ آخِرَتُهَا, (K,) [The outer angle of the eye;] the part of the eye next the temple; (S, A, Mgh, Msb;) the part next the لَحَاظ: (K:) opposed to its مُقْدِم, which is the extremity thereof next the nose: (S, Mgh, Msb:) pl. مَآخِرُ. (Mgh.) You say, اـَلَيَّ بِمُؤْخِرِ [He looked at, or towards, me from (lit. with) the outer angle of his eye]. (S.) ― -b2- مُؤْخِرُ الرَّحْلِ, and مُؤْخِرَتُهُ: see آخِرٌ.
مُؤَخَّرٌ مُؤَخَّرٌ ذ The back, hinder, or latter, part of anything: its hindermost, or last, part: contr. of مُقَدَّمٌ: as in the phrase, ضَرَبَ مُؤَخَّرَ رَأْسِهِ [He struck the back, or hinder part, of his head]. (S, Msb.) [See also أُخُرٌ and آخِرٌ.] ― -b2- مُؤَخَّرُالرَّحْلِ, and مُؤَخَّرَتُهُ: see آخِرٌ.
المُؤَخِّرُ المُؤَخِّرُ ذ a name of God, [The Postponer, or Delayer;] He who postpones, or delays, things, and puts them in their places: [or He who puts, or keeps, back, or backward: or He who degrades:] contr. of المُقَدِّمُ. (TA.) ― -b2- مُؤَخِّرُ الَّرحْلِ, and مُؤَخِّرَتُهُ: see آخِرٌ.
نَخْلَةٌ مِئْخَارٌ نَخْلَةٌ مِئْخَارٌ ذ A palm-tree of which the fruit remains until the end of winter: (AHn, K:) and until the end of the time of cutting off the fruit of palm-trees: (S, M, K:) contr. of مِبْكَارٌ and بَكُورٌ: pl. مَآخِيرُ. (A.)
مَآخِيرُ مَآخِيرُ مآخير [reg. pl. of مِئْخَارٌ]: see آخِرُ, first sentence.
مُتَأَخِّرٌ مُتَأَخِّرٌ ذ : see its verb. ↓ [An author, or other person, of the later, or more modern, times.]
المُسْأْخِرِينَ المُسْأْخِرِينَ ذ in the Kur xv. 24 is said by Th to mean Those who come to the mosque after others, or late: (TA:) or it means those who are later in birth and death: or those who have not yet come forth from the loins of men: or those who are late, or backward, in adopting the Muslim religion and in fighting against unbelievers and in obedience. (Bd.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٣٨المدخل: ءخرأَخَرَ
أَخَرَ أَخَّرَ II ,
a. Drove back; left behind; delayed, kept back.
تَأَخَّرَ
تَأَخَّرَ V , اِسْتَأْخَرَ X ,
a. Retreated, hung back.
b. Was in straits, was bankrupt.
أُخْرَى
أُخْرَى 3ya [ fem. ],
a. Another.
أَخِر
أَخِر 5 ,
a. Distant, remote.
أُخُر
أُخُر 10 ,
a. Behind, posterior.
آخَرُ
آخَرُ 14 ,
a. Another, other.
آخِر
آخِر 21 , ( pl. أَوَاْخِرُ 41 ),
a. Last,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٣٬٦٩٠المدخل: ءخرءخر
خِرَ- يَأخَرُ- آخِر- آخِرة- آخِرين- أُخْرى- أخيْر- آخَر- آخَرَيْن- آخَرِيْن أخيْرة- أخْرى- أخَر - أخَّرَ - يُؤَخِّرُ - تَأَخَّرَ - يَتَأخَّرُ - اسْتَأْخْرَ - يَسْتَأْخِرُ - مُسْتَأخِر - مُسْتَأخِريْن
أَخِرَ - يَأخَرُ + الكائن: ضد " قَدِمَ - يَقْدُمُ ": يكون في المؤخرة: يتحرك من موقع يعتبر قريب من الشيء أو الكائن ، إلى موقع يعتبر بعيد جداً
الصيغ(٥٩)
- الْآخِرَةِSon(الْفَاعِلَةِ)×٥٥
- الْآخِرِSon(الْفَاعِلِ)×٢٣
- بِالْآخِرَةِSonaمعانٍ أخرى: ١(بِالْفَاعِلَةِ)×٢١
- أُخْرَىDiğer(فُعْلَى)×١٥
- وَالْآخِرَةِVe son(وَالْفَاعِلَةِ)×١٥
- الْآخِرَةَSon(الْفَاعِلَةَ)×١١
- آخَرَDiğer(أَفْعَلَ)×١٠
- آخَرِينَDiğerleri(أَفْعَلِينَ)×٨
- الْآخِرِينَSonrakiler(الْفَاعِلِينَ)×٨
- الْآخَرِينَDiğerleri(الْأَفْعَلِينَ)×٥
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٦٤ (الإجمالي: ٥٨٩)
- دنو
الآيات المشتركة: ٥٧ · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
- أجل
الآيات المشتركة: ١٨ · İcl havuz demektir
- أله
الآيات المشتركة: ١٢٣ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- عذب
الآيات المشتركة: ٣٧ · Su yosunudur
- أمن
الآيات المشتركة: ٥٨ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
- يوم
الآيات المشتركة: ٣٩ · “Yemm” durgun akan su demektir
- زكو
الآيات المشتركة: ١٢ · “Zekiyye“ bol otlaklı arazi demektir
- نشأ
الآيات المشتركة: ٨ · “Neş’et” sürgün, filiz demektir
- دور
الآيات المشتركة: ١١ · Dar : Etrafı çevrili yer demektir
- حيي
الآيات المشتركة: ٢٠ · Uyanık yılan demektir
- قدم
الآيات المشتركة: ١٠ · “Kudüm” ön demektir
- أول
الآيات المشتركة: ١٩ · Alet kaldıraç demektir
الآيات التي ورد فيها(٢٤٢)
… يَنْفَعُهُمْ وَلَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ …
Son
… إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ
Son
وَمَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَلَقَدِ اصْطَفَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ
Son
فَإِذَا قَضَيْتُمْ مَنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ
Son
وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Son
… وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ …
Son
وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ
Son
… يُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا وَسَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ
Son
فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ
Son
وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
Son
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | أخر |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عقب, خلف, دبر, بدء |
| Zıt Kök | قدم |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin gerisinde kalma, öne geçmeme, mekânda arkada ve zamanda sonda bulunma |
| Çekirdek Özet 2 | Dünyanın peşi sıra gelen nihai varoluş evresi, ertelenen vade ve sonradan gelen nesiller |
| Çekirdek Özet 3 | Öncelik ve sonralık düzeninde varlığın varacağı nihai hesaplaşma ve tamamlanma noktası |
| Kritik Hata Riski | Ahiret kavramını yalnızca zamansal bir bitiş sanıp varoluşun ontolojik gayesi ve nihai hesabı olma niteliğini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| أخ | Kavrama, tutunma, bir şeye ilişilip peşinden gidilme; nitekim أخذ kökünde nesneyi tutup elde tutma, أخو kökünde ise fıtrî ve kan bağıyla birbirine raptolup arkasından yürüme esastır | ر | Ra harfinin sağladığı akış, tekrarlanma ve süreklilik niteliğiyle kavranan ve ilişilinen şeyin arkada kalması, peşi sıra sürmesi ve dizinin en son halkasını oluşturması anlamına yönelmiştir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Sıralamada veya yapıda bir ilk kıstasın, temel hareket noktasının varlığını imler |
| خ | Çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma (ikiz harf ح türetmesi) | Ön ile arka, ilk ile sonra arasına çekilen sınırı, kesintiyi ve ayrışma eşiğini gösterir |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Sıranın ucunu, sürecin vardığı son noktayı ve hareketin nihayet bulduğu baş/son sınırını temsil eder |
| أخر | Gücün ve öncülüğün sınırlandırılarak geriye itilmesi ve sürecin en nihai sınırda sonlanması | Bir dizide önde olanın sınırlandırılmasıyla onun ardında kalan, ötelenen, nihai sınır noktasına kadar uzanan ve diziyi tamamlayan geri/son konumu ifade eder |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Devenin semerinin arka kısmı yani kaşı için kullanılan âhiretü'r-rahl tabiri ile gözün şakak tarafındaki dış kuyruğu için kullanılan mü'hiru'l-ayn ifadesidir |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem bedevi deyişlerinde ve şiirinde deve sürüsünün en arkasında doğan veya en gerisinden gelen zayıf yavruyu nitelemek üzere أنا الذي ولدت في أخرى الإبل ifadesiyle kullanılmıştır |
| Erken Arapça kullanım | Vadeli, tecilli ve bedeli sonradan ödenmek üzere yapılan veresiye alışverişler için بيع بأخرة terkibi yerleşik bir ticari tabir olarak kullanılmıştır |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn ve Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dil ailesinde أخر kökü, 'arka taraf', 'sonraki', 'öteki' ve 'ertelemek' temel semantik matrisiyle temsil edilen kadim ve ortak bir Afro-Asyatik / Sami mirasıdır. İbranicede yer alan אחר (ahar / aher) kökü mekânsal olarak arkada bulunmayı, zamansal olarak sonralığı ve sayısal olarak başkasını veya diğerini ifade eder; nitekim elohim aherim terkibi başka/öteki ilahlar demektir. Süryanicede ܐܚܪ (ehar) fiili gecikmek, geri kalmak ve tehir etmek manalarını sürdürürken, Akadcada ahru / ahrātu biçimi gelecek zamanı, sonradan gelen nesilleri ve akıbeti karşılar. Kökün bütün Sami kollarındaki bu düzenli ses ve anlam denkliği, kökün başlangıçta bedensel ve mekânsal bir arka düzlemi işaret ettiğini, ardından zamansal sonralığa ve oradan da soyut 'diğeri / öteki' kavramına evrildiğini kesin olarak göstermektedir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | أخر kökünden türeyen lafızlar | Öne geçmenin zıddı olarak geride kalma, erteleme, sonuncu olma ve başkası anlamlarına dallanmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ahar, Süryanice ehar, Akadca ahrātu | Arka taraf, erteleme, diğer/öteki ve gelecek kuşaklar semantik alanında tam ses ve anlam denkliği mevcuttur | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Mısır hiyeroglif yazısında ve Berbericede arka/son belirteçleri | Afro-Asyatik kök katmanında mekânsal yön ve art arda geliş bildiren edat benzeri yapılarla akrabalık muhtemeldir | Muhtemel |
المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| أخر | Anlamlı | Geri kalmak, sonraya bırakmak | Hedef köktür; mekânda arka, zamanda son ve sayıda diğeri anlamlarını taşır | Kur'an'da geçer |
| أرخ | Anlamlı | Vakit belirlemek, tarih düşmek | Bir olayın zamanını tayin etmek ve kayda geçirmek manasındadır; yavru yaban sığırı anlamı da bulunur | Kur'an'da geçmez |
| خأر | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiş müstakil bir kullanım kaydı yoktur | Kur'an'da geçmez |
| خرأ | Anlamlı | Dışkılamak, pislik çıkarmak | Canlının içindeki atığı geride bırakıp dışarı atması eylemidir | Kur'an'da geçmez |
| رأخ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Fonetik yapı bakımından Arap dilinde kök dizilişi teşekkül etmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| رخأ | Anlamlı | Gevşemek, yumuşamak | Maddenin veya havanın yumuşayıp genişlemesi ve akıcı hale gelmesidir; çoğunlukla nakıs biçimi kullanılır | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| أخر | Merkez | Geri, son, diğer | Bir dizide veya süreçte öne geçmeyip arkada kalmayı, ertelenmeyi ve nihai etabı bildirir | Mekân, zaman ve hüviyet planında öncünün mukabilini kurar |
| عقب | Komşu | Peşi sıra gelme, topuk | Bir şeyin hemen ardından basarak gelmeyi ve eylemin doğurduğu dolaysız sonucu vurgular | أخر kökündeki gibi salt geride kalış değil, bitişik bir ardıllık söz konusudur |
| خلف | Komşu | Arkada kalma, halef olma | Birinin yerini almak üzere onun arkasında durmayı veya arkasından iş çevirmeyi içerir | Makam ve temsil boyutu taşır, أخر kökünde ise doğrudan sıra ve vade esastır |
| دبر | Komşu | Arka, sırt, yönelişin tersi | Nesnenin yüzünün baktığı yönün tam zıddı olan arka yüzeyi ve işin sonunu ifade eder | Somut arka cihetine ve akıbete odaklanır, أخر gibi başkası/diğeri anlamını içermez |
| بدء | Komşu | Başlama, ilk olma | Süreci ilk defa harekete geçirme ve varoluş dizisinin en başında bulunma halidir | أخر kökünün işaret ettiği nihayete karşılık ilk vuku buluşu temsil eder |
| قدم | Zıt | Öne geçme, öncelik | Mekânda önde bulunma, zamanda önce olma ve cesaretle ileri atılma durumudur | أخر kökünün bildirdiği tehir, sonralık ve geride kalmanın doğrudan zıddıdır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | أخر | Geride kalmak, sonraya kalmak, diğeri | Mekânsal arka, zamansal son ve ontolojik öteki boyutlarının tamamını kapsar | Kesin |
| Latince | posterior, ultimus, differre | Sonraki, en sonuncu, ertelemek | Posterior zamansal ve mekânsal ardıllığı, ultimus nihai sonu, differre ise tehir eylemini karşılar | Güçlü |
| İngilizce | last, posterior, defer, other | Son, ardıl, ertelemek, diğeri | Last nihayeti, defer ertelemeyi, other ise âhar kelimesindeki diğer/öteki anlamını verir | Güçlü |
| Almanca | letzt, verschieben, andere | Sonuncu, ertelemek, diğer | Letzt nihai etabı ve ahireti, verschieben tehir ameliyesini, andere başkası kavramını karşılar | Güçlü |
| Fransızca | dernier, différer, autre | Son, ertelemek, diğer | Dernier zaman ve sıra sonunu, différer geciktirmeyi, autre ise sayılanın haricindeki başkasını imler | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| el-Âhire / ed-Dâru'l-Âhire | Dünyadan sonraki ebedî yurt ve diriliş | Dünyanın faniliği ile kıyaslanan ebedî mükafat ve ceza yurdu bağlamında (el-Bakara 2:94) |
| Te'hîr / Müste'hirîn | Ecelin veya azabın ertelenmesi, gecikme | Milletlerin belirlenmiş sürelerinin geriye bırakılmaması ve sıralanış bağlamında (el-Hicr 15:5) |
| Âhar / Uhrâ / Uhar | Diğeri, bir başkası, eşdeğer alternatif | İbadette başka ilah edinme yasağı veya oruç tutulamayan diğer günler bağlamında (el-Bakara 2:184) |
| el-Âhir | Yüce Allah'ın mutlak ve zevalsiz nihai varlığı | Varlığın başlangıcı ve sonunu kuşatan ilahi esma bağlamında (el-Hadîd 57:3) |
| Ahhara | İnsanın sonraya bıraktığı ve ihmal ettiği ameller | Kıyamet günü insanın önden gönderdiği ve geride bıraktığı amellerin bildirilmesi bağlamında (el-İnfitâr 82:5) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | es-Sem'iyyât ve el-Esmâü'l-Hüsnâ | Ahiret inancı, diriliş, hesap ile Allah'ın el-Âhir isminin ezeli ve ebedi zevalsizliği | Yok oluştan sonra baki kalan mutlak son ve yaratılmışların nihai varış menzili |
| Fıkıh | İbadet ve muamelet hükümleri | Namazın son vaktine tehir edilmesi, orucun başka günlere ertelenmesi ve borcun tecili | Eylemin veya edanın meşru bir sebeple sonraya bırakılması ve kazaya kalması |
| Tefsir | Gayb ve eskatoloji ayetleri | Dünyanın öncül, ahiretin ise asıl ve nihai hayat oluşunun semantik irtibatı | Zaman dizisinde sonra gelenin kıymet ve kalıcılık bakımından öncelenmesi |
| Hadis | Ecel, ahlak ve safların tanzimi | Namazda arka saflarda kalmanın veya hayırda geriye düşmenin getirdiği manevi kayıp | Hayırda yarışmayıp tehir edenlerin rahmetten ve faziletten geride kalması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve inanç düzeni | Âhiret | Nihai gaye ve adalet | Dünyadaki amellerin karşılık bulduğu, ertelenen hesabın görüldüğü nihai varoluş evresidir | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve epistemoloji | Te'hir / Mantıksal ardıllık | Öncelik-sonralık tayini | Bilgi hiyerarşisinde öncüllerin ardından gelen neticelerin ve delillerin sıralanış ilkesidir | Güçlü |
| Siyasi | Hükümranlık ve hilafet | Müste'hirîn / Sonraki nesiller | Tarihsel devir teslim | İktidarın ve toplumsal sorumluluğun önceki milletlerden sonrakilere intikal etmesidir | Güçlü |
| İktisadi | Borç ve sözleşme hukuku | Nasiye / Te'hir | Vade ve risk ertelemesi | Ödemenin sonraya bırakılması, vadeli işlemler ve sermaye akışının zamana yayılmasıdır | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Limit noktası ve dizinin son terimi | Matematiksel bir seride durumunda dizinin yakınsadığı nihai sınır değeri ve termodinamikte sürecin ulaştığı son denge durumu | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukuki tescil ve nihai temyiz | Yargılama süreçlerinde kararın kesinleştiği, itiraz yollarının tükendiği ve hükmün icra edildiği son merci aşaması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Ahiret kavramını yalnızca bedenin ölümünden sonra başlayan belirsiz bir zaman dilimi veya mitolojik bir son olarak algılayıp ahlaki ve ontolojik ağırlığından koparmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; öncelik-sonralık yasasını, insanın dünyada yapıp ertelediği sorumlulukları, ilahi esmanın zevalsizliğini ve varlığın amaçsal gayesini kuşatan tümel bir nizamı bildirir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hayatı yalnızca peşin olandan ibaret sayarak dünyevileşmek, amellerin ertelenmesinin doğuracağı manevi iflası ve tarihteki ilahi yasaların tehir edilmezliğini göz ardı etmek |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın omurgasını oluşturan ahiret tasavvuru, insanın eylemlerinin hesapsız kalmayacağı ve varoluşun bir gayeye doğru aktığı bilincini doğrudan bu kök üzerinden inşa eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Gayb ve kıyamet sahneleri, dünya-ahiret karşılaştırmaları, ümmetlerin ecellerinin tehir edilmezliğini bildiren ayetler ve ibadette tevhidi vurgulayan pasajlarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Varlığın tesadüfi bir döngüden ibaret olduğu vehmini yıkar; insanın yapıp arkaya attığı amellerin silinmediğini, ertelenen her şeyin nihai bir hesaplaşmada ortaya çıkacağını bildirir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir dizide veya mekânda önde olanın ardında kalmak, devenin semerinin arka kaşı gibi sınır oluşturan geri tarafta yer almak.
- Soyut anlamZamansal olarak sonraya kalmak, vadenin ertelenmesi, eylemin ihmal edilerek geriye bırakılması ve nihai varoluş evresine ulaşmak.
- Sistematik karşılıkVaroluşsal ve ahlaki sürecin kendisine doğru aktığı, öncüllerin neticelendiği, mutlak adaletin tecelli ettiği nihai hesap ve gaye noktası.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde kümesi varlık veya ameller dizisini temsil eder. ilk olanı, ve limit değeri olan ise sürecin nihayet bulduğu son ve nihai merhale olan ahireti gösterir. İkinci bağıntıda ise anındaki peşin durumun kadar ötelenerek sonraya bırakılması, yani tehir ve erteleme ameliyesi sembolize edilmektedir.