عرب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ر-بالصيغ: ٧ · الجذور المجاورة: ٤٨ · الآيات: ٢٢ · السور: ١٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».فصلعجمصوبنفقعَرَبِيٍّألمعُرُبًاعربقرأنزلوَعَرَبِيٌّلسنالْأَعْرَابِعقلحولأهلرسل

الجذرالصيغ ٧الآيات ٢٢السور ١٥المجاورة ٤٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عرب

ع - ر - ب

جذر
  • الورود: ٢٢
  • الآيات: ٢٢
  • الصيغ: ٧
  • المعاجم: ١٣

“A’rafe” üstü düz dağ demektir. Orada toplantı yapıp birbirleri ile tanıştıkları için “ma’ruf” kelimesi türemiştir. “A’reb” bilinen “Acam” ise bilinmeyen demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“A’rafe” üstü düz dağ demektir. Orada toplantı yapıp birbirleri ile tanıştıkları için “ma’ruf” kelimesi türemiştir. “A’reb” bilinen “Acam” ise bilinmeyen demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٥٬٦٦٧
باب العين و الرّاء والباء معهما ع ر ب، ع ب ر، ر ع ب، ب ع ر، ر ب ع،ب ر ع مستعملات عرب: العرب العاربة: الصريح منهم. والأعاريب: جماعة الأعراب. ورجل عربيّ. وما بها عَريب، أي: ما بها عربيّ. وأعرب الرجل: أفصح القول والكلام، وهو عربانيّ اللسان، أي: فصيح. وأعرب الفرس إذا خلصت عربيّته وفاتته القرافة. والإبل العِراب: هي العربية. والعرب المستعربة الذين دخلوا فيهم فاستعربوا وتعرّبوا. والمرأة العَروُبُ:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٠١١
العرب: جيل من الناس، والنسبة إليهم عَرَبيّ بيِّن العروبة، وهم أهل الأمصار. والأعراب منهم سُكّانُ البادية خاصَّة. وجاء في الشعر الفصيح: الأعاريب. والنسبة إلى الأعراب أعرابيٌّ، لأنه لا واحد له. وليس الأعراب جمعاً لعرب، كما كانَ الأنباط جمعاً لنَبَطٍ، وإنما العرب اسم جنسٍ. والعرب العاربة هم الخُلَّصُ منهم، وأخِذ من لفظه فأُكدَّ به، كقوله ليل لائل. وربما قالوا: العرب العَرْباء. وتعرَّب، أي تشبَّه
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٩٬٨٠٣
باب العين والراء مع الباء عرب ، عبر ، ربع ، رعب ، برع ، بعر : مستعملات . عرب : قال ابن المظفّر : العَرَب العاربة : الصريح منهم . قال : والأعاريب : جماعة الأعراب . وقال غيره : رجل عربيّ إذا كان نسبه في العرب ثابتاً وإن لم يكن فصيحاً . وجمعه العَرَب ؛ كما يقال : رجل مجوسيّ ويهوديّ ، والجمع بحذف ياء النسبة : المجوس واليهود . ورجل مُعْرِب إذا كان فصيحاً وإن كان عجميّ النسب . ورجل أعرابيّ بالألف إذا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٦٬٧٧٧
(باب العين والراء وما يثلثهما) (عرم) العين والراء والميم أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على شِدّة وحِدّة. يقال: عَرُم الإنسان يعرُم عَرامَةً، وهو عارم. قال: إني امرؤٌ يذُبُّ عن مَحارمي *** بَسْطةُ كفٍّ ولسانٍ عارمِ وفيه عُرامٌ، إذا كان فيه ذلك. وعُرَام الجَيْش: شِرّته وحَدُّه وكثرتُه. قال: وليلةِ هُوْلٍ قد سَريتْ وفتيةٍ *** هَديتُ وجمعٍ ذي عُرامٍ مُلادِسِ([4]) ولذلك يقال جيشٌ عَرَمْرَمٌ. وقد قلنا
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٨٧٢
- العرب: ولد إسماعيل، والأعراب جمعه في الأصل، وصار ذلك اسما لسكان البادية. ﴿قالت الأعراب آمنا﴾ [الحجرات/14]، ﴿الأعراب أشد كفرا ونفاقا﴾ [التوبة/97]، ﴿ومن الأعراب من يؤمن بالله واليوم الآخر﴾ [التوبة/ 99]، وقيل في جمع الأعراب: أعاريب، قال الشاعر: *أعاريب ذوو فخر بإفك ** وألسنة لطاف في المقال* (البيت في شرح الحماسة للتبريزي 4/44 دون نسبة، وبعده: *رضوا بصفات ما عدموه جهلا **وحسن القول من حسن الفعال*
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٦٧
ع ر ب عرب لسانه عرابة‏.‏ وما سمعت أعرب من كلامه وأغرب‏.‏ وهو من العرب العرباء والعاربة وهم الصرحاء الخلص‏.‏ وفلان من المستعربة وهم الدخلاء فيهم‏.‏ وقال جندل ابن المثنّى الطهويّ‏:‏ جعد الثرى مستعرب التراب أي بعيد من أرض الأعاجم‏.‏ وفيه لوثة أعرابية‏.‏ قال‏:‏ وإني على ما فيّ من عنجهيتي ولوثة أعرابيّتي لأديب وتعرب فلان بعد الهجرة‏.‏ وقال الكميت‏:‏ لا ينقض الأمر إلا ريث يبرمه ولا تعرب إلا
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٢٬٥٩٥
العُرْبُ والعَرَبُ : جِيْلٌ من الناس معروف ، خِلافُ العَجَم ، وهما واحدٌ ، مثل العُجْمِ والعَجَم ، مؤنث ، وتصغيره بغير هاء نادر . الجوهري : العُرَيْبُ تصغير العَرَبِ ؛ قال أبو الهِنْدِيّ ، واسمه عَبْدُالمؤمن ابن عبدالقُدُوس : فأَمَّا البَهَطُ وحِيتَانُكُم ، * فما زِلْتُ فيها كثيرَ السَّقَمْ وقد نِلْتُ منها كما نِلْتُمُ ، * فلَمْ أرَ فيها كَضَبٍّ هَرِمْ وما في البُيُوضِ كبَيْضِ الدَّجاج ، *
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٥٩
* ع ر ب * * العَرَبُ * جيل من الناس والنسبة إليهم * عَرَبِيٌّ * وهم أهل الأمصار و * الأَعْرَابُ * منهم سكان البادية خاصة والنسبة إليهم * أعْرَابيُّ * وليس * الأَعْرَابُ * جمعا لعرب بل هو اسم جنس و * العَرَبُ * العاربة الخُلَّص منهم أكد من لفظه كليل لائل وربما قالوا * العَرَبُ العَرْباءُ * و * تَعَرَّبَ * تشبه بالعرب و * العَرَبُ المُسْتَعْرِبَةُ * بكسر الراء الذين ليسوا بخلص وكذا *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٢٬٥٥٥
العرب بالضم كقفل وبالتحريك كجبل: جيل من الناس معروف خلاف العجم، وهما واحد مثل العجم والعجم مؤنث، وتصغيره بغير هاء نادر. قال أبو الهندي واسمه عبد المؤمن بن عبد القدوس: ومكن الضباب طعام العري ب لا تشتهيه نفوس العجم صغرهم تعظيما، كما قال: أنا جذيلها المحكك وعذيقها المرجب وهم سكان الأمصار أو عام كما في التهذيب. والأعراب منهم أي بالفتح هم سكان البادية خاصة،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٤٬١٣٩
عَرُبَ لِسَانُهُ 1 عَرُبَ لِسَانُهُ ذ , [aor. عَرُبَ ,] inf. n. عُرُوبَةٌ, His tongue [or speech] was, or became, Arabic, (S, O,) or chaste Arabic. (Msb.) ― -b2- See also 4, first sentence, in three places. -A2- عَرِبَ, aor. عَرَبَ , inf. n. عَرَبٌ, He (a man) became disordered in the stomach by indigestion. (TA.) And عَرِبَتْ مَعِدَتُهُ, inf. n. as above, His stomach became in a corrupt, or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٨٠٦
عَرَبَ عَرَبَ I ( n. ac. عَرْب 1 ), a. Ate. عَرِبَ عَرِبَ A ( n. ac. عَرَب 4 ), a. Was disordered ( stomach ). b. Was swollen. c. Became recrudescent ( wound ). _ast; عَرُبَ عَرُبَ U ( n. ac. عُرُوْب 27 , عُرُوْبِيَّة 27yit ), a. Was pure Arabic; was of pure Arab descent. b. Spoke good, correct Arabic. عَرَّبَ عَرَّبَ II , a. Arabicised ( foreign word ). b. Had a pure Arabic
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٧٢٬٦٣٣
عرب عَرِبَ - يَعْرَبُ (عَرُبَ - يَعْرُبً) - عَرَب - عَرَبِيّ - الأَعْرَاب - أَعْرَابِيّ - أَعْرَاب - عَرُوب - عُرُب عَرِبَ - يَعْرَبُ (عَرُبَ - يَعْرُبً) + المرء أو الكائن أو الشيء أو الأمر أو الكلام: يفصح ويبين ويتضح: يظهر للمتلقي من عير ستر أو حجاب أو أي شيء مما يعيق التعرف عليه بأصله الحقيقي عَرَب: على وزن " فـَعـَل" اسم فعل بمعنى مفعول
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٨ (الإجمالي: ١٥٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. قرأ

    الآيات المشتركة: ٧ · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  2. لسن

    الآيات المشتركة: ٤ · Dil demektir

  3. عجم

    الآيات المشتركة: ٢ · Yabancı

  4. حول

    الآيات المشتركة: ٣ · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir

  5. نفق

    الآيات المشتركة: ٤ · İki yüzlüler

  6. خلف

    الآيات المشتركة: ٣ · Half : Ense demektir

  7. أهل

    الآيات المشتركة: ٣ · Hilal yeni ay demektir

  8. فصل

    الآيات المشتركة: ٢ · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır

  9. عقل

    الآيات المشتركة: ٢ · Akledersiniz

  10. نزل

    الآيات المشتركة: ٤ · “Nezle” konaklama yeri demektir

  11. صوب

    الآيات المشتركة: ٢ · Sağanak yağmur demektir

  12. رسل

    الآيات المشتركة: ٥ · Saçak demektir

الآيات التي ورد فيها(٢٢)

  1. وَجَاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَقَعَدَ الَّذِينَ كَذَبُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    Araplar

  2. وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَمًا وَيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَائِرَ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    Araplar

  3. وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ …

    Araplar

  4. وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا …

    Araplar

  5. مَا كَانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ وَلَا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ …

    Araplar

  6. … وَإِنْ يَأْتِ الْأَحْزَابُ يَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بَادُونَ فِي الْأَعْرَابِ يَسْأَلُونَ عَنْ أَنْبَائِكُمْ وَلَوْ كَانُوا فِيكُمْ مَا قَاتَلُوا …

    Araplar

  7. سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ شَغَلَتْنَا أَمْوَالُنَا وَأَهْلُونَا فَاسْتَغْفِرْ لَنَا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ مَا …

    Araplar

  8. قُلْ لِلْمُخَلَّفِينَ مِنَ الْأَعْرَابِ سَتُدْعَوْنَ إِلَى قَوْمٍ أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ تُقَاتِلُونَهُمْ أَوْ …

    Araplar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعرب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفصح, بين, وضح
Zıt Kökعجم
Çekirdek Özet 1İçi dışa vurma, kapalı olanı açığa çıkarma, net ve berrak biçimde ifade etme
Çekirdek Özet 2İlahi mesajın anlaşılır, açık ve beyan gücü yüksek bir dille vahyedilmesi ve bu açıklığın karşısında duran bedevi/göçebe tutum
Çekirdek Özet 3Anlamın kapalılıktan ve belirsizlikten arındırılarak eyleme ve hukuka esas teşkil edecek kesinliğe kavuşturulması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca belirli bir etnik topluluğun ırki aidiyetine indirgeyerek Kur'an'ın açıklık, beyan ve bedevilik eleştirisi bağlamındaki evrensel eksenini daraltmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عرAçığa çıkma, yüzeye vurma, belirme ve kabarma; nitekim عرف kökünde bilinip tanınma, عرض kökünde sergilenip ortaya konma, عرش kökünde yükselip belirginleşme anlamları ortaktırبAçığa çıkma ve belirme hareketini, içteki maksadı sesli, akıcı ve pürüzsüz biçimde dışarı aktaran bir beyan ve lisan açıklığına dönüştürmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGözGörme, bilme, idrak etme ve kaynağın açığa çıkması
رİnsan başıBaş, zihin, ilk olma ve yönlendirici irade
بEv, çadırİç mekân, mahremiyet, barınak ve içeride bulunan şey
عربİçeride olanı zihin ve göz hizasına çıkarıp görünür kılmaZihinde ve iç dünyada (evde) saklı duran anlam ve iradenin, gözle görülür ve herkesçe kavranabilir bir açıklıkla dışarıya aktarılması hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun coşkuyla ve pürüzsüzce akması; atın canlı, kıvrak ve dinç yürümesi; devenin saf ve melezlenmemiş olması; içte biriken duygunun veya midenin içindekinin dışa vurulması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi et-Tebrizî şerhinde geçen beyitte göçebe bedevilerin söz ustalığı ve övünç hali kökün çoğul formuyla şöyle zikredilir: أعاريب ذوو فخر بإفك / وألسنة لطاف في المقال
Erken Arapça kullanımEmevîler döneminde cuma gününün kadim adı olan el-Arûbe günü bağlamında bir beyitte şöyle geçmektedir: يا حسنه عبد العزيز إذا بدا / يومَ العَروبةِ واستقرّ المنبر

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, el-Müfredât, Şerhu’l-Hamâse.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde عرب kökü hem coğrafi ve topoğrafik bir adlandırma hem de geçiş, çöl, kurak alan ve akşam vakti gibi kavramlarla fonetik ve semantik kesişimler gösterir. İbranicede ערב kökü akşam olmak, batmak, karışmak, rehin vermek ve aynı zamanda kurak ova, çöl manalarında tespit edilir. Süryanicede de ܥܪܒ kökü batı, batış ve karışım anlamlarını taşır; Akadcada ise erēbu fiili içeri girmek, batmak (özellikle güneşin batışı) anlamındadır. Klasik Arapça bu kadim Sami çekirdeğin bir yönünü çöl ve vadi hayatına bağlı topluluk adlandırmasında korurken, kökün fonetik enerjisini bilhassa netleşme, açıkça konuşma ve içindekini tereddütsüz beyan etme yönünde zenginleştirmiş ve kurumsallaştırmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Foreign Vocabulary of the Qur'an.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAçıklık, tasrih, fıtri canlılıkİnsanın içindeki duyguyu veya düşünceyi pürüzsüzce dile getirmesi, dildeki irap ile iradenin açığa çıkmasıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ערב, Süryanice ܥܪܒ, Akadca erēbuÇöl, kurak vadi, bozkır ve akşam vakti, batı veya güneşin girişi anlamlarıyla fonetik ortaklıkGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çöl ve yerleşim sınır hattıYerleşik havza ile göçebe sahra arasındaki coğrafi ve lisanî temas kuşağına ait kadim kökMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عربAnlamlıAçık ve pürüzsüz olmaDuyguyu, düşünceyi ve lisanı şüpheden uzak biçimde ortaya koymaHedef kök; Kur'an'da geçer
عبرAnlamlıBir taraftan diğerine geçmeIrmağı aşma, rüyayı yorumlama, olaydan ibret almaKur'an'da geçer; içten dışa intikal bağı
رعبAnlamlıKorku ve dolmaKalbin dehşetle dolması, korkunun içe işlemesiKur'an'da geçer; duygusal taşma bağı
ربعAnlamlıDörtleme, yerleşmeDört sayısı, bahar mevsimi, konak yeriKur'an'da geçer; yayılma ve mekân kurma
بعرAnlamlıDışkı, iz bırakmaDeve ve koyun gübresi; ardında somut iz bırakmaKur'an'da geçer; açığa çıkan maddi iz
برعAnlamlıÜstün ve yetkin olmaBir alanda fazilet ve maharetle öne çıkma, üstünlük sağlamaKur'an'da geçmez; belirginleşme ortaklığı

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عربMerkezAçıklık ve beyanİçteki maksadı hiçbir kapalılık bırakmadan doğrudan ve pürüzsüzce seslendirmeHedef kök
فصحKomşuArılık ve saflıkSözün kaba, yabancı ve kusurlu unsurlardan arınarak duru hale gelmesiعرب maksadın açıklığına, فصح sözün arılığına bakar
بينKomşuAyrılma ve açıklıkİki şeyin arasının açılmasıyla sınırların ve hakikatin görünür olmasıبين kavramsal ayrıma, عرب sözel aktarıma yöneliktir
وضحKomşuGörünür olmaBir şeyin ışık gibi doğrudan gözle görülür hale gelmesiوضح somut belirginliği, عرب lisanî ifadesiyle öne çıkar
عجمZıtKapalılık ve anlaşılmazlıkSözde tutukluk, manada belirsizlik, dilde yabancılık ve kapalılık bulunmasıعرب kökünün tam zıddıdır; anlaşılmaz olanı imler

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعربBeyan etmek, açığa vurmakİçteki manayı lisanla pürüzsüz ve berrak biçimde ifade etmekKesin
Latincearticulare, exprimereEklemlemek, açıkça ifade etmekZihindeki fikri sesli parçalara bölerek dışa vurmayı karşılar; çöl ve topluluk bağlamını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcearticulate, express clearlyAçıkça ifade etmek, dile getirmekAnlamı açık kılma ve lisan gücünü karşılar; bedevilik veya etnik katmanı kapsamazGüçlü
Almancaartikulieren, verdeutlichenBelirginleştirmek, açık söylemekBir düşünceyi anlaşılır kılmayı tam karşılar; göçebelik nüansını içermezGüçlü
Fransızcaénoncer, expliciterAçıklamak, açıkça dile getirmekİçeride saklı olanı söze dökme yönünü ifade eder; kökün sosyolojik boyutunu vermezGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَرَبِيًّا / عَرَبِيٌّAçık, berrak, beyan gücü yüksek ilahi vahiy lisanıKur'an'ın indiriliş gerekçesi, muhatabın itirazını kesen netlik; Yusuf 12:2, Nahl 16:103, Tâhâ 20:113, Şûrâ 42:7
الْأَعْرَابِÇölde yaşayan, yerleşik nizama ve derin idrake uzak bedevilerİman ile teslimiyet arasındaki fark, nifak ve sadakat imtihanı; Tevbe 9:90, Tevbe 9:97, Tevbe 9:99, Hucurât 49:14
عُرُبًاEşine sevgisini ve bağlılığını açıkça gösterenCennet tasviri, fıtri neşe, sevginin dışa vurumu; Vâkıa 56:37
وَعَرَبِيٌّNet ve anlaşılır dil ile anlaşılmaz lisanın karşıtlığıİlahi vahyin anlaşılırlık vurgusu ve inkârcı bahanelerin reddi; Fussilet 41:44

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKur'an'ın i'cazı ve nüzul lisanıVahyin lafzî Arapçalığı ile manasının evrenselliği arasındaki bağ; beşer üstü beyan yetkinliğiAçıklık ve icaz
FıkıhHukuki irade beyanı ve akitlerSözleşmelerde sarih irap ve beyanın bağlayıcılığı; bedevilerin şahitliği ve zekât yükümlülüğüİradeyi şüphesiz ortaya koyma
TefsirKur'an lafızlarının semantik teviliArapça terkip ve nahiv kurallarının ilahi muradı anlamadaki tayin edici rolüSentaktik berraklık
HadisFıtri beyan ve sünnet rivayetleriKişinin iç halini diliyle ikrar etmesi ve bedevi mizaç ile kentsel ahlak mukayesesiİtiraf ve açık ikrar

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin anlaşılabilirliğiİlahi beyan ilkesiİtiraz kapısını kapatmaVahyin hiçbir kapalılık ve muamma barındırmaksızın açık bir dille inmesiKesin
İlmiLisan ve gramer kurallarıİrap ve sentaks nizâmıAnlam karmaşasını önlemeİrabın cümlenin özne ve nesne dengesini kesinleştirerek bilgiyi korumasıKesin
SiyasiToplum tipleri arasındaki farkYerleşik nizam ile bedevilik karşıtlığıKurumsal sadakati denetlemeŞehirli hukuki bağlılık ile göçebe güvensizlik arasındaki gerilimi yönetmeGüçlü
İktisadiAkitlerde açıklık ve irade beyanıŞeffaf sözleşmeHile ve belirsizliği (garar) gidermeTicarette tarafların kastını gizlemeksizin açıkça ifade etmesini sağlamaGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSayısal modülasyon ve açık sinyal iletimiBir verinin gürültüden (entropi) arındırılarak alıcıya hiçbir bozulma olmadan en yüksek netlikle ulaştırılması süreciGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki irade muhtariyetinin sarih beyanıBireyin içsel kasıt ve niyetini, üçüncü kişilerce yoruma yer bırakmayacak biçimde dış dünyaya ilan etmesiKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bir ırkın veya ulusun adı sayarak Kur'an'ın lafzî açıklık ve evrensel beyan niteliğini göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamعرب kökü dildeki pürüzsüz açıklığı, hakkın beyanını ve hakikatin örtülmeden ortaya konmasını ifade eden kuşatıcı bir ilkedir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataVahyi sadece kavmiyetçi bir metin gibi okumak veya Kur'an'daki bedevi (الْأَعْرَابِ) eleştirilerini bütün bir ırka teşmil ederek adalet dengesini bozmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kendi mahiyetini tarif ederken başvurduğu en temel nitelemelerden biri olması ve ilahi kelamın kapalılık taşımadığını tescil etmesi bakımından merkezidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kur'an'ın indirilme gerekçesini bildiren ayetlerde (Yusuf 12:2, Zümer 39:28) ve göçebe bedevilerin inanç tutumlarını tahlil eden pasajlarda (Tevbe 9:97, Hucurât 49:14) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın sırlarla dolu, çözülemez ezoterik bir metin olduğu iddiasını yıkar; vahyin açık, berrak, insan zihnine hitap eden ve delili apaçık kılan yapısını gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSuyun pürüzsüzce akması, atın diri ve canlı hareketi, içte birikenin dışarıya engelsizce vurulması.
  • Soyut anlamZihindeki ve ruhtaki mananın, kapalılık ve çelişki barındırmayan şeffaf bir lisan ile açığa kavuşturulması.
  • Sistematik karşılıkİlahî hitabın insan idrakine ulaşırken hiçbir kapalılık bırakmayan apaçık beyan ve bilgi aktarım sistemi.
  • LaTeX modeliB=I−EC
  • LaTeX açıklaması

Burada B açık ve sarih beyanı (عرب), I zihindeki içsel anlam ve iradeyi, E anlam aktarımına karışabilecek gürültü, kapalılık ve belirsizliği, C ise lisanın netlik katsayısını temsil eder. Model, belirsizlik sıfırlandığında içsel maksadın pürüzsüz bir dille tam bir açıklığa kavuştuğunu sembolize eder.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع