عجم
ع - ج - م
جذر- الورود: ٤
- الآيات: ٣
- الصيغ: ٤
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: Yabancı
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٦٨٩باب العين و الجيم والميم معهما
)ع ج م، ع م ج، ج ع م، ج م ع، م ع ج، م ج ع مستعملات( عجم: العَجَمُ: ضِدُّ العَرَب. ورجلٌ أعجميّ: ليس بعربيّ وقوم عجم وعرب والأعجم: الذي لا يُفْصِحُ. وامرأة عجماء بيّنة العجمة. والعجماء: كلّ دابّة أو بهيمة. وفي الحديث: "جُرْحُ العجماء جُبار" يقول: إذا أفلتت الدّابّة فقتلت إنسانا فليس على صاحبها دِيَةً وجُبار، أي: باطل، هدر دُمُه.
والعجماء كل صلاة لا يُقْرأُ فيها.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٠٣٣العَجْمُ: أصل الذَنَبِ، مثل العَجْبِ، وهو العُصْعُصْ. والعَجْمُ أيضاً: صغار الإبل، نحو بنات اللَبونِ إلى الجَذَعِ، يستوي فيه الذكر والأنثى، والجمع العُجومُ. والعَجَمُ، بالتحريك: النوى وكلُّ ما كانَ في جوفِ مأكولٍ، كالزبيب وما أشبهه. قال أبو ذؤيب يصف مَتْلَفاً، وهو المفازة:
مُسْتَوْقَدٌ في حصاهُ الشمس تَصْهَرُهُكأنّه عَجَمٌ بالـبـيدِ مَـرْضـوخُ
الواحدة عَجَمَةٌ. يقال: ليس لهذا الرمّان عَجَمٌ.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٧٬٣٢٣باب العين والجيم مع الميم
عمج ، عجم ، جمع ، جعم ، مجع ، معج : مستعملات
عجم : قال الله جلّ وعزّ : ( لَّقَالُواْ لَوْلاَ فُصِّلَتْ ءَايَاتُهُ ءَاعْجَمِىٌّ ) ( فُصّلَت : 44 ) . قال الفراء : قرىء ( أاعجَميٌّ وعربيٌّ ) بالاستفهام ، وجاء في التفسير : أيكونُ هذا الرسول عربيّاً والكتابُ أعجَميٌّ . قلت : ومعناه أن الله قال : ولو جعلناه قرآناً أعجمياً لقالوا هلاّ فصّلت آياته عربيَّةَ مفصَّلَةَ الآي . كأنّ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٧٬٢٢٢(باب العين والجيم وما يثلثهما)
(عجد) العين والجيم والدال ليس بشيء، على أنهم يقولون: العُجْد: الزبيب. ويقال هو العُنْجُد.
(عجر) العين والجيم والراء أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على تعقد في الشيء ونُتوٍّ مع التواء. من ذلك العَجَر: مصدر قولك عَجِرَ يَعْجَرُ عَجَراً. والأعجر النّعت. والعُجْرة: موضع العَجَر. ويقال: حافر عَجُِرٌ: صلب شديد. قال مَرَّار بن مُنْقِذ:
سائلٍ شمراخُه ذي جُبَبٍ *** سَلِط السُّنبُك
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٦٩٠- العجمة: خلاف الإبانة، والإعجام: الإبهام، واستعجمت الدار: إذا بان أهلها ولم يبق فيها عريب، أي: من يبين جوابا، ولذلك قال بعض العرب: خرجت عن بلاد تنطق، كناية عن عمارتها وكون السكان فيها. والعجم: خلاف العرب، والعجمي منسوب إليهم، والأعجم: من في لسانه عجمة، عربيا كان، أو غير عربي، اعتبارا بقلة فهمهم عن العجم. ومنه قيل للبهيمة: عجماء والأعجمي منسوب إليه. قال: ﴿ولو نزلناه على بعض الأعجمين﴾
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٥٠ع ج م
سألته فاستعجم عن الجواب.
قال امرؤ القيس: وفي الحديث " من استعجمت عليه قراءته فلينم " وكتاب فلان أعجم إذا لم يُفهم ما كتب.
وباب الأمير معجم أي مبهم مقفل.
والفحل الأعجم حريّ أن يكون مئناثاً وهو الأخرس الذي يهدر في شقشقة لا ثقب لها فلا يخرج الصوت منها.
" وجرح العجماء جبار ".
" وصلاة النهار عجماء ".
وقد عجمته التجارب والدهور.
وفلان صلب المعجم: لمن إذا عجمته
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٧٬٠٦٧العُجْمُ والعَجَمُ: خِلافُ العُرْبِ والعَرَبِ، يَعْتَقِبُ هذانِ المِثالانِ كثيراً، يقال عَجَمِيٌّ
وجمعه عَجَمٌ، وخلافه عَرَبيّ وجمعه عَرَبٌ، ورجل أَعْجَم وقوم أعْجَمُ؛ قال:
سَلُّومُ، لو أَصْبَحْتِ وَسْطَ الأعْجَمِ
في الرُّومِ أَو فارِسَ، أَو في الدَّيْلَمِ،
إذاً لَزُرناكِ ولو بسُلَّمِ
وقول أَبي النَّجْم:
وطَالَما وطَالَما وطالَما
غَلَبْتُ عاداً، وغَلَبْتُ الأَعْجَما
إنما أَراد العَجَم فأَفرده
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٣٦٤* ع ج م * * العَجَمُ * بفتحتين النوى وكل ما كان في جوف مأكول كالزبيب ونحوه الواحد * عَجَمَةٌ * مثل قصبة وقصب يقال ليس لهذا الزمان * عَجَمٌ * والعامة تقول عَجْمٌ بالتسكين و * العَجَمُ * أيضا ضد العرب الواحد * عَجَمِيٌّ * و * العُجْمُ * بالضم ضد العرب وفي لسانه * عُجْمَةٌ * و * العَجْمَاءُ * البهيمة وفي الحديث ﴿جُرْح العجماء جبار﴾ وإنما سميت عجماء لأنها لا تتكلم وكل من لا يقدر على الكلام أصلا فهو
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٨٬٩٥٠| | ( العَجْمُ ، بالضَّمِّ ، وبالتَّحْرِيكِ : | خِلافُ ) العَرَبِ : و ( العَرَب ) يَعْتَقِبُ | هذَانِ المِثَالان كَثِيرًا ، يقال : ( رَجُلٌ ) أعجَمُ ، | و ( قَوْمٌ أعْجَمُ ) قال : | % ( * سَلُّومُ لَوْ أصْبَحْتِ وَسْطَ الأعْجَمِ * % ) % | % ( * في الرُّومِ أو فارِسَ أو في الدَّيْلَمِ * % ) % | % ( * إذاً لَزُرْنَاكِ ولو بِسُلَّمِ * % ) % |
| وقَولُ أبِي النَّجْمِ : | % ( * وطَالَما وطَالما
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٦٬٨٩٢عَجَمَهُ
1 عَجَمَهُ ذ , (S, Msb, K,) aor. عَجُمَ , (S, Msb,) inf. n. عَجْمٌ (S, Msb, K) and عُجُومٌ, (K,) He bit it: (Msb, K:) and he chewed it: (Msb:) or he chewed it for the purpose of eating or of trial: (K:) or he bit it with the lateral teeth, not with the central incisors: (TA:) or he bit it, namely, a piece of wood, or a stick, or rod, or the like, in order to know whether it were hard or
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٢٧عَجَمَ
عَجَمَ U ( n. ac. عَجْم 1 , عُجُوْم 27 ),
a. Bit, gnawed.
b. Tried, tested, proved.
عَجَّمَ
عَجَّمَ II ,
a. Put the vowel-points to, pointed, dotted ( writing ).
عَاْجَمَ
عَاْجَمَ III ,
a. see I (b) .
أَعْجَمَ
أَعْجَمَ IV ,
a. see II .
b. Spoke barbarously, unintelligibly.
c. Locked ( door ).
اِنْعَجَمَ
اِنْعَجَمَ VII
a. [ 'Ala ], Was obscure, unintelligible to.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٩٬٠٨٤عجم
عَجَمَ - يَعْجُمُ - أَعْجَم - أَعْجَمِيْن - أَعْجَمِيّ
عَجَمَ - يَعْجُمُ + الكائن + كلاماً أو بـ ِكلام: يبهم كلامه فلا يفصح ولا يبين: وخاصة إذا كان غير عربي فلا يفهم العربُ كلامه
أَعْجَم: على وزن " أفعل" : اسم فاعل بمعنى مفعول من " عَجَمَ - يَعْجُمُ ": غير عربي فلا يفهم العرب كلامه
أَعْجَمِيْن: جمع " أَعْجَم"
أَعْجَميّ: اسم نسبة من " أعجم
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢ (الإجمالي: ٣٤)
- عرب
الآيات المشتركة: ٢ · “A’rafe” üstü düz dağ demektir
- شفي
الآيات المشتركة: ١ · Çukur, kuyu gibi yerlerin kenar kısmıdır
- لحد
الآيات المشتركة: ١ · Siper, uzunca kazılmış çukur, sığınak demektir
- وقر
الآيات المشتركة: ١ · Kayadaki çukur demektir
- لسن
الآيات المشتركة: ١ · Dil demektir
- عمي
الآيات المشتركة: ١ · Kör demektir
- فصل
الآيات المشتركة: ١ · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır
- مكن
الآيات المشتركة: ١ · Kevn tepe demektir
- ندو
الآيات المشتركة: ١ · Nedve halkın toplandığı yerdir
- قرأ
الآيات المشتركة: ١ · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…
- بعض
الآيات المشتركة: ١ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
- أذن
الآيات المشتركة: ١ · Kulak demektir
الآيات التي ورد فيها(٣)
وَلَوْ جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا أَعْجَمِيًّا لَقَالُوا لَوْلَا فُصِّلَتْ آيَاتُهُ أَأَعْجَمِيٌّ وَعَرَبِيٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدًى وَشِفَاءٌ وَالَّذِينَ …
Yabancı mı?
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عجم |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بكم, خرس, غرب |
| Zıt Kök | عرب |
| Çekirdek Özet 1 | Sertlik, kapalılık, ısırıldığında dişe direnç gösterme ve sesin dışa açılamaması |
| Çekirdek Özet 2 | Beyan ve vuzuh yoksunluğu, dilde kapalılık veya Arapça dışı olma durumu |
| Çekirdek Özet 3 | Mesajın anlaşılabilirliğinin önündeki fonetik ve anlamsal engellerin tespiti |
| Kritik Hata Riski | Kökü salt ırki veya etnik bir yabancılıkla sınırlayıp beyan ve anlamsal kavranabilirlik boyutunu ıskalamak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عج | Dirençle karşılaşma, sıkışma, zorlanma veya gürültülü ses çıkarma; nitekim aynı çekirdeği paylaşan عجب (olağan dışılıkla karşılaşma), عجز (güçsüz kalıp engellenme), عجف (zayıflık ve sert kemik yapısı) ve عجل (sıkışıklık içinde öne atılma) köklerinde de zorlanma, sınır veya aşma hareketi mevcuttur. | م | م harfinin getirdiği içe kapanma, toplanma ve örtülme etkisiyle çekirdekteki direnç ve ses teması; sesin, sözün veya nesnenin dışa açılamayıp kendi içine kilitlenmesi, kapalılık ve anlaşılmazlık kazanması yönünde daralmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | göz; görme, bilme, kaynak | Algının, dikkatin ve anlama çabasının yöneldiği bilinç kaynağını temsil eder. |
| ج | değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Bir yükün taşınmasını, birikmeyi ve toplanıp yoğunlaşmayı ifade eder. |
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Sınırların belirsizleşmesini, içe çekilmeyi, kuşatmayı ve örtülü kalmayı anlatır. |
| عجم | Algının ve ifadenin bir noktada yoğunlaşarak dışarıya açık bir yol bulamaması, sesin veya nesnenin kendi içine kapanıp idraki engellemesi hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Hurma çekirdeği gibi çiğnenmesi güç sert nesne; ses çıkaramayan veya sesi anlaşılmayan hayvan (el-acmâ). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebü’n-Necm el-İclî yaban eşeğinin sesini tasvir ettiği beytinde kökü şu şekilde kullanır: صوتا مخوفا عندها مليحا / أعجمَ في آذانها فصيحا |
| Erken Arapça kullanım | Hadis-i şerifte dilsiz hayvanın verdiği zararın tazminsizliğini belirten "جُرْحُ العَجْمَاءِ جُبَارٌ" ifadesinde ve gündüz namazlarında kıraatin gizli tutulmasını anlatan "صَلَاةُ النَّهَارِ عَجْمَاءُ" nitelemesinde yer alır. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça عجم kökü, Sami dil ailesinde temelde sertlik, kabuk bağlama, sesin kısıtlanması veya anlaşılmaz şekilde içine kapanma matrisiyle paralellik gösterir. İbranicede `ʿ-g-m` biçiminde kederlenme, içine kapanma ve sessizleşme nüanslarıyla varlık gösteren kök; bazı Güney Sami dillerinde ve Habeşçe (Ge'ez) uzantılarında boğuk ses çıkarma ya da sert maddeleri çiğneme anlam katmanlarıyla uyuşur. Kökün Arapçadaki gelişimi, hem nesnel sertliği (çekirdek) hem de ses organının veya lisanın açık beyan üretemeyişini ifade eden çift yönlü fakat birbiriyle tutarlı bir semantik genişleme sergilemiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Sertlik, dişe direnç ve kapalılık | Hurma çekirdeğine acem denmesi ile anlaşılamayan söze veya dilsiz hayvana acmâ denmesi arasında dışa geçit vermeme ortaklığı bulunur. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Güney Sami paralelleri | İçe çekilme, dilsizlik, anlaşılmaz mırıltı veya sessizleşme kökleriyle semantik akrabalık taşır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik çerçevenin ötesinde kanıtlanmış güvenilir bir dış bağ tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, HALOT, David Cohen.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عجم | Anlamlı | Kapalılık, anlaşılmazlık, yabancılık | Sesin veya lafzın açık olmaması, yabancı lisan | Hedef köktür. |
| عمج | Anlamlı | Yönsüz ve hızlı hareket etme | Sağa sola saparak yürüme, yılankavi akış | Kur'an'da geçmez; hareketin belirsizliği hedef kökün kapalılığıyla uzak ilgi taşır. |
| جعم | Anlamlı | Açgözlülük, oburluk | Bir şeyi hırsla kapıp yutma | Kur'an'da geçmez; ağzın kapanması üzerinden uzak ses ilgisi taşır. |
| جمع | Anlamlı | Bir araya getirme, toplama | Dağınık unsurları bir bünyede birleştirme | Kur'an'da geçer; unsurları içine alıp kapatma yönüyle çekirdek akrabalığı vardır. |
| معج | Anlamlı | Savrularak hızla esme veya akma | Rüzgarın veya binitin salınarak hızlanması | Kur'an'da geçmez; dalgalı ve belirsiz hareket bildirir. |
| مجع | Anlamlı | Hurmayı sütle karıştırıp yeme | Birbirine karışmış gıda veya lakayt konuşma | Kur'an'da geçmez; sözde veya nesnede ayrımın yitirilmesini ifade eder. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عجم | Merkez | Anlaşılmazlık, kapalılık | Beyanın bulunmaması, ifadenin muhataba kapalı kalması | Sözün veya sesin idrak edilmesini önleyen her türlü lisan kapalılığı. |
| بكم | Komşu | Dilsizlik, konuşma yetersizliği | Organik veya zihinsel yetersizlik sebebiyle söz üretememe | عجم kökünde konuşma veya ses varken anlaşılamama esastır; بكم kökünde ise konuşma yetisinin fiilen bulunmaması öne çıkar. |
| خرس | Komşu | Sessizlik, dilsizlik | Ses çıkarma aletinin işlevsizleşmesi | خرس fiziki sesin bütünüyle kesilmesini veya kilitlenmesini anlatırken, عجم çıkan sesin muhatapça çözümlenememesini vurgular. |
| غرب | Komşu | Yabancılık, uzaklaşma | Mekânsal veya menşe bakımından tanıdık olmama | غرب kökünde yer ve köken yönüyle uzaklık belirleyicidir; عجم kökünde ise doğrudan dilsel ve anlamsal kapalılık merkezdedir. |
| عرب | Zıt | Beyan, açıklık, fasihlik | Mananın bütünüyle açık, berrak ve net kılınması | عرب her türlü kapalılığı giderip açık beyan ortaya koyarken, عجم sözün kapalılığını ve anlaşılamamasını anlatır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عجم | Kapalılık, yabancılık, anlaşılamama | Sözün açık olmaması, yabancı lisan, sert çekirdek | Kesin |
| Latince | barbarus, inarticulatus | Yabancı, eklemlenmemiş ses | Muhatapça anlaşılamayan dili ve boğuk sesleri karşılar; nesnel sertlik nüansını içermez. | Güçlü |
| İngilizce | inarticulate, foreign, obscure | Eklemlenmemiş, yabancı, kapalı | İfadenin net olmayışını ve yabancı dili karşılar; kökteki fiziksel direnç boyutunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Almanca | unverständlich, fremdsprachig | Anlaşılmaz, yabancı dilde olan | Anlamın kavranamaması ve yabancı dil yönünü aktarır; fiziksel suskunluk nüansını tam yansıtmaz. | Güçlü |
| Fransızca | inintelligible, barbare, étranger | Anlaşılmaz, yabancı | Dildeki kapalılığı ve yabancı oluşu karşılar; noktalama yoluyla kapalılığı giderme (i'câm) işlevini kapsamaz. | Güçlü |
المصدر Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Grimm Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَعْجَمِيٌّ / أَعْجَمِيًّا | Arapça olmayan lisan, açık beyandan yoksun söz | Kur'an'ın bir beşer tarafından öğretildiği iddiasına karşı dilsel imkânsızlığı ve vahyin açık yapısını vurgulayan bağlam (Nahl 16:103, Fussilet 41:44). |
| الْأَعْجَمِينَ | Arapça konuşmayan topluluklar, lisanı yabancı kimseler | İnkârcıların inadının dille sınırlı olmadığını, vahiy yabancı birine indirilse dahi inanmayacaklarını belirten bağlam (Şuarâ 26:198). |
| أَأَعْجَمِيٌّ | Anlaşılmaz veya yabancı dilde bir kitap sorusu | Vahyin anlaşılır bir dille gelmesindeki hikmeti sorgulayan müşrik tavrını eleştiren soru bağlamı (Fussilet 41:44). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Vahyin dili ve Kur'an'ın i'cazı | Kur'an'ın Arapça oluşunun gerekliliği ve yabancı dille hitabın imkânı | İlahî mesajın muhatap tarafından bütünüyle kavranabilir (mübîn) olması ve kapalılıktan (ucme) arınmışlığı. |
| Fıkıh | Hukuki sorumluluk ve namaz hükümleri | Hayvanların sebep olduğu zararların tazmini ve gündüz namazlarında kıraatin gizliliği | Açık ifade ve irade beyanından yoksun varlıkların ve fiillerin hukuki niteliği. |
| Tefsir | Kur'an'ın beyan niteliği | Vahyin yabancı bir dille değil, muhatapların fasih lisanıyla indirilmesinin hikmeti | Hitabın kapalılıktan arındırılmış, açık ve anlaşılır kılınması ilkesi. |
| Hadis | Tilavet ve dikkat usulü | Gece namazında zihnin yorulup dilin dolaşması hali | Yorgunluk sebebiyle sözün fasihlikten çıkıp anlaşılmaz ve karışık bir hal alması. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahyin anlaşılabilirliği ve hidayet | Beyanın zıddı | Mesajın kavranmasını zorlaştıran kapalılık hali | Dinin teklif üretebilmesi için ilahî hitabın kapalılıktan (ucme) uzak olması şarttır. | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve kavram inşası | Terminolojik kapalılık | Bilginin aktarımını engelleyen muğlaklık | Bilimsel önermelerin kapalı sözlerden arındırılıp (i'câm ile netleştirilip) vuzuha kavuşturulması gerekir. | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal iletişim ve hitap alanı | Yabancı tebaa | Yönetim dilinin anlaşılırlık sınırlarını çizme | Siyasal hitabın tebaa tarafından net biçimde kavranması adaletin uygulanabilirlik zeminidir. | Güçlü |
| İktisadi | Akitler ve piyasa açıklığı | Belirsizlik riski | İrade beyanındaki kapalılığın giderilmesi | Sözleşmelerdeki kapalılık (ucme) aldanma ve nizaya yol açacağından şeffaflık zorunludur. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Gürültü ve sinyal kaybı (İletişim kuramı / Kriptoloji) | Bir veri iletim kanalında bilginin kodlanamaması veya araya giren parazit sebebiyle alıcı tarafından çözümlenememesi (dekode edilememesi) durumudur. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sembolik yabancılaşma (Sosyoloji / Dilbilim) | Bireyin veya grubun içinde bulunduğu toplumun dilsel ve kültürel kodlarını çözememesi neticesinde kamusal iletişim alanının dışına düşmesidir. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü salt Fars ırkına veya belirli bir etnisiteye indirgeyerek tarihsel bir kabile nitelemesi saymak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Sözün, sesin veya ifadenin muhatap zihninde açıklık oluşturmaması; beyanın ve kavrayışın önündeki her türlü dilsel engel. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an'ın açık beyan vurgusunun Arap milliyetçiliği gibi kavranması; vahyin temel gayesi olan mesajın berraklığı ilkesinin gözden kaçması. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kurucu niteliği olan açık beyan (mübîn) vasfının karşıtını kurarak, vahyin neden açık ve kavranabilir bir dille indirildiğini anlamayı sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Vahyin mahiyetini, peygambere yöneltilen beşeri kaynak iddialarını ve inkârcıların anlama konusundaki bahanelerini ele alan ayetlerde (Nahl 16:103, Şuarâ 26:198, Fussilet 41:44) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Vahyin etnik veya ırki bir ayrıcalık güttüğü tezini çürütür; meselenin soy değil, muhatabın delille yüzleşmesini sağlayan dilsel vuzuh olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamSertlik, çiğnenemeyen tohum veya çekirdek; ses çıkarma yetisi bulunmayan veya sesi dışa açılamayan canlının hali.
- Soyut anlamMuhatap tarafından manası kavranamayan, fonetik ve semantik açıdan kapalılık taşıyan ifade veya lisan durumu.
- Sistematik karşılıkİletişim kanalında anlam aktarımını kesintiye uğratan direnç ve anlaşılamama parametresi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Modelde aktarılan ifadeyi, muhatap zihninde gerçekleşen net idrak düzeyini, ifadenin taşıdığı yalın beyan potansiyelini simgeler. değeri ise عجم kökünün temsil ettiği kapalılık ve anlaşılmazlık katsayısıdır. değeri bire yaklaştıkça ifade kapalılık kazanır ve idrak sıfıra iner; sıfıra yaklaştığında kapalılık kalkar ve beyan tam berraklığıyla gerçekleşir.