عجم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ج-مالصيغ: ٤ · الجذور المجاورة: ٢٢ · الآيات: ٣ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بعضالْأَعْجَمِينَلسنأَعْجَمِيًّابعدعجمقرأعربأَعْجَمِيٌّشفيندوأَأَعْجَمِيٌّوقرنزلفصلأذن

الجذرالصيغ ٤الآيات ٣السور ٣المجاورة ٢٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عجم

ع - ج - م

جذر
  • الورود: ٤
  • الآيات: ٣
  • الصيغ: ٤
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Yabancı

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٦٨٩
باب العين و الجيم والميم معهما )ع ج م، ع م ج، ج ع م، ج م ع، م ع ج، م ج ع مستعملات( عجم: العَجَمُ: ضِدُّ العَرَب. ورجلٌ أعجميّ: ليس بعربيّ وقوم عجم وعرب والأعجم: الذي لا يُفْصِحُ. وامرأة عجماء بيّنة العجمة. والعجماء: كلّ دابّة أو بهيمة. وفي الحديث: "جُرْحُ العجماء جُبار" يقول: إذا أفلتت الدّابّة فقتلت إنسانا فليس على صاحبها دِيَةً وجُبار، أي: باطل، هدر دُمُه. والعجماء كل صلاة لا يُقْرأُ فيها.
رابط المدخل

باب العين و الجيم والميم معهما )ع ج م، ع م ج، ج ع م، ج م ع، م ع ج، م ج ع مستعملات( عجم: العَجَمُ: ضِدُّ العَرَب. ورجلٌ أعجميّ: ليس بعربيّ وقوم عجم وعرب والأعجم: الذي لا يُفْصِحُ. وامرأة عجماء بيّنة العجمة. والعجماء: كلّ دابّة أو بهيمة. وفي الحديث: "جُرْحُ العجماء جُبار" يقول: إذا أفلتت الدّابّة فقتلت إنسانا فليس على صاحبها دِيَةً وجُبار، أي: باطل، هدر دُمُه. والعجماء كل صلاة لا يُقْرأُ فيها. والأعجم: كلّ كلام ليس بلغة عربيّة إذا لم ترد بها النسبة. قال أبو النجم: صوتا مخوفا عندها مليحا أعجمَ في آذانها فصيحا يصف حمار الوحش. وتقول: اسعجمت الدار عن جواب السائل. والمعجم حروف الهجاء المقطعة، لأنها أعجمية. وتعجيم الكتاب: تنقيطه كي تستبين عجمته ويصحّ. وعُجْمَةُ الرّملِ أكثره واضخمه وأكثره تراكما في وسط الرَّمل. قال ذو الرّمة: من عُجْمَةِ الرّمل أنقاء لها حِبَـبُ وعَجَمُ التَّمر نواهُ والإنسان يعجُم التمرة إذا لاكها بنواتها في فمه. وعجيم النَّوى: الذي قد قشر لحاؤه من التّمر. وعجَمتُ العود: عضضتُ عليه بأسناني أيّها أصلب. قال عبد الله بن سبرة الجرشيّ: وكم عاجم عودى أضرّ بنابـه مذاقي ففي نابَيْه فرض فلول وقال الحجاج بن يوسف: إنّ أمير المؤمنين نكب كنانته فعجم عيدانها فوجدني أصلبها. قوله: عجم، أي: عضّ عليها بأسنانه لينظر أيّها أصلب، وهذا مَثَلٌ، أي: جرَّب الرجال فاختارني منهم. والثور يعجُم قرنَه يدلكه بشجرة لينظِّفه. وما عَجَمْتْكَ عيني مذا كذا، أي: ما أَخَذَتْك. وتقول للرجل العزيز النفس: أنه لصُلْبُ المَعْجَمِ. أي: إذا عجمته الأمور وجدته متينا. وقال سعد بن مسمع: ذا سُبْحَةٍ لو كان حُلْوَ المَعْجَمٍ أي: ذا جمال. وهذا من سُبُحات الوجه، وهو محاسنه، ولأنك إذا رأيته قلت: سبحان الله وقوله: لو كان حلو المعجم، أي: لو كان محمود الخُبْر كان قد تمّ أمره ولكنّه جَمال دون خُبْر. قال أبو ليلى: المَعْجَمُ: ههنا المذاق. عَجَمْتُهُ: ذُقْنُهُ. قال الأخطل: يا صاح هل تبلغَنْها ذات معجمة بدايتيها ومَجْرَى نِسْعِها بَـقَـعُ عمج: التَّعْمُّجُ: الاعوجاج في السير والمشي لليدين والأعضاء لاعوجاج الطريق كتَعَمَّجَ السيل إذا انقلب بعضه على بعض. قال: تَدافُعَ السَّيْلِ إذا تعَمَّجَا جعم: امرأة جَعْمَاءُ: أُنْكِرَ عقلها هرما، ولا يقال رجل أجْعَم. وناقة جعماء: مُسِنَّة. ورجلٌ جَعٌِ وامرأة جَعِمَةٌ، وبها جَعَمٌ، أي: غِلَظُ كلامٍ في سَعَةِ حَلْق. وجَعِمَ الرّجُلُ جَعَماً، أي: قَرِمَ إلى اللَّحْمِ، وهو في ذاك أكول. قال: العجّاج: إذ جَعِمَ الذُّهلانِ كلَّ مَجْعَمِ أي: جَعِموا إلى الشَّرِّ، كما يُقْرَمُ إلى اللّحم. جمع: الجمعُ مصدر جمعت الشيء. والجَمْعُ أيضا: اسم لجماعة الناس، والجموع: اسم لجماعة الناس. والمجمع حيث يُجْمَعُ الناس، وهو أيضا اسم للناس والجَمَاعَةُ: عدد كل شيء وكثرته. والجِماعُ: ما جمعَ عَدداً، فهو جِماعُهُ، كما تقول لجماع الخباء: أخبية قال الحسن: اتقوا هذه الأهواء التي جِماعَها الضلالة ومعادها إلى النار. وكذلك الجميع إلاَّ أنَّه اسمٌ لازم. يقال: رجل جميع، أي: مجتمِعٌ في خَلْقه. وأما المجتمعُ فالذي استوتْ لِحْيَتُهُ، وبلغ غاية شبابه، ولا يقال للنساء. والمسجدُ الجامعُ نعت به، لأنه يجمع أهله، ومسجد الجامِعِ خطأ بغير الألف والاّم، لأنّ الاسم لا يضاف إلى النعت. لا يقال: هذا زيد الفقيه. وتقول: جَمَّعَ الناسُ، أي: شهدوا الجُمُعة، وقضوا الصلاة. وجُمَّاعُ كل شيء: مجتمع خلقه، فمن ذلك: جُمّاع جسد الإنسان رأسُه، وجُمَاعُ الثمرة ونحوها إذا اجتمعت براعيمها في موضع واحد. قال ذو الرّمة: ورأسٌ كجُمَّاع الثريا ومِشْفَرٌ كَسِبْتِ اليماني قدُّه لم يُحَرّدِ وتقول: ضربته بجُمْع كفّي، ومنهم من يكسر الجيم. وأعطيته من الدراهم جُمْع الكفّ كما تقول: ملء الكف. وماتت المرأة بجُمْع، أي: مع ما في بطنها وكذلك يقال إذا ماتت عذراء وترك فلان امرأته بجُمْع وسار، أي: تركها وقد أثقلت. واستجمع للمرء أموره إذا استَجمع وهُيءّ له ما يُسَرُّ به من أمره. قال: إذا استَجمعت للمرء فيها أموره كبا كبوة للوجه لا يستقيلـهـا واستجمع السيل: أي: اجتمع، واستجمع الفرس جَرْيا. قال: ومُسْتَجْمِع جَرْيا وليس بـبـارحٍ تُباريِه في ضاحي المِتانِ سواعدُه وسُمِّيَ جَمْعٌ جمعاً، لأنّ الناس يجتمعون إليها من المزدلفة بين الصلاتين، المغرب والعشاء الاخرة. والمجامَعَةُ والجماعُ: كناية عن الفعل، والله يكني عن الأفعال، قال الله عزّ وجلّ: "أو لامستم النساء" كنىّ عن النكاح. معج: المَعْجُ: التقليب في الجري. مَعَجَ الحمار يَمْعَجُ مَعْجاً، أي: جَرَى في كُلِّ وجهٍ جرياً سريعا. قال العجاج: حُنِّيَ منه غيرَ ما أَنْ يَفْحَجا غَمْرَ الأَجَاريَّ مِسَحّاً مِمْعَجا وحمارٌ معاجٌ: يسبق في عَدْوِه يميناً وشمالاً. والريح تمعَجُ في النبات، أي: تفليه وتقلبه. قال ذو الرّمة: أو نَفْحَةٌ من أعالي حَنْوَةٍ مَعَـجَـتْ فيها الصَّبا مَوْهِنا والرَّوضُ مَرْهُومُ والفصيل يَمْعَجُ ضرعَ أمّه إذا لَهَزَهُ، وقلّب فاه في نواحيه ليستمكن. وتقول: جاءنا الوادي يَمْعَج بسيوله، أي: يُسْرع. قال: ضافت تمعّج أعناق السيول به مجع: مَجَعَ الرّجل مَجْعا، وتمجَّعُ تَمَجُّعا إذا أكل التّمر باللّبن. والمُجاعة: فُضالةُ ما يُمْجَع. والاسم: المَجيع. قال: إنّ في دارنا ثلاثَ حُبالـى فوددنا لو قد وضعْنَ جميعا جارتي ثم هرّتي ثم شاتـي فإذا ما وضعْنَ كُنَّ ربيعـا جارتي للخبيص والهرّ للفـأ رِ وشاتي إذا اشتهيت مجيعا ورجلٌ مجّاععةٌ، أي: كثير التّمجَع، مثل: علاّمة ونسَّاببة. قال الخليل: يدخلون هذه الهاءات في نعوت الرجال للتّوكيد.

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٠٣٣
العَجْمُ: أصل الذَنَبِ، مثل العَجْبِ، وهو العُصْعُصْ. والعَجْمُ أيضاً: صغار الإبل، نحو بنات اللَبونِ إلى الجَذَعِ، يستوي فيه الذكر والأنثى، والجمع العُجومُ. والعَجَمُ، بالتحريك: النوى وكلُّ ما كانَ في جوفِ مأكولٍ، كالزبيب وما أشبهه. قال أبو ذؤيب يصف مَتْلَفاً، وهو المفازة: مُسْتَوْقَدٌ في حصاهُ الشمس تَصْهَرُهُكأنّه عَجَمٌ بالـبـيدِ مَـرْضـوخُ الواحدة عَجَمَةٌ. يقال: ليس لهذا الرمّان عَجَمٌ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٧٬٣٢٣
باب العين والجيم مع الميم عمج ، عجم ، جمع ، جعم ، مجع ، معج : مستعملات عجم : قال الله جلّ وعزّ : ( لَّقَالُواْ لَوْلاَ فُصِّلَتْ ءَايَاتُهُ ءَاعْجَمِىٌّ ) ( فُصّلَت : 44 ) . قال الفراء : قرىء ( أاعجَميٌّ وعربيٌّ ) بالاستفهام ، وجاء في التفسير : أيكونُ هذا الرسول عربيّاً والكتابُ أعجَميٌّ . قلت : ومعناه أن الله قال : ولو جعلناه قرآناً أعجمياً لقالوا هلاّ فصّلت آياته عربيَّةَ مفصَّلَةَ الآي . كأنّ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٧٬٢٢٢
(باب العين والجيم وما يثلثهما) (عجد) العين والجيم والدال ليس بشيء، على أنهم يقولون: العُجْد: الزبيب. ويقال هو العُنْجُد. (عجر) العين والجيم والراء أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على تعقد في الشيء ونُتوٍّ مع التواء. من ذلك العَجَر: مصدر قولك عَجِرَ يَعْجَرُ عَجَراً. والأعجر النّعت. والعُجْرة: موضع العَجَر. ويقال: حافر عَجُِرٌ: صلب شديد. قال مَرَّار بن مُنْقِذ: سائلٍ شمراخُه ذي جُبَبٍ *** سَلِط السُّنبُك
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٦٩٠
- العجمة: خلاف الإبانة، والإعجام: الإبهام، واستعجمت الدار: إذا بان أهلها ولم يبق فيها عريب، أي: من يبين جوابا، ولذلك قال بعض العرب: خرجت عن بلاد تنطق، كناية عن عمارتها وكون السكان فيها. والعجم: خلاف العرب، والعجمي منسوب إليهم، والأعجم: من في لسانه عجمة، عربيا كان، أو غير عربي، اعتبارا بقلة فهمهم عن العجم. ومنه قيل للبهيمة: عجماء والأعجمي منسوب إليه. قال: ﴿ولو نزلناه على بعض الأعجمين﴾
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٥٠
ع ج م سألته فاستعجم عن الجواب‏.‏ قال امرؤ القيس‏:‏ وفي الحديث ‏"‏ من استعجمت عليه قراءته فلينم ‏"‏ وكتاب فلان أعجم إذا لم يُفهم ما كتب‏.‏ وباب الأمير معجم أي مبهم مقفل‏.‏ والفحل الأعجم حريّ أن يكون مئناثاً وهو الأخرس الذي يهدر في شقشقة لا ثقب لها فلا يخرج الصوت منها‏.‏ ‏"‏ وجرح العجماء جبار ‏"‏‏.‏ ‏"‏ وصلاة النهار عجماء ‏"‏‏.‏ وقد عجمته التجارب والدهور‏.‏ وفلان صلب المعجم‏:‏ لمن إذا عجمته
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٧٬٠٦٧
العُجْمُ والعَجَمُ: خِلافُ العُرْبِ والعَرَبِ، يَعْتَقِبُ هذانِ المِثالانِ كثيراً، يقال عَجَمِيٌّ وجمعه عَجَمٌ، وخلافه عَرَبيّ وجمعه عَرَبٌ، ورجل أَعْجَم وقوم أعْجَمُ؛ قال: سَلُّومُ، لو أَصْبَحْتِ وَسْطَ الأعْجَمِ في الرُّومِ أَو فارِسَ، أَو في الدَّيْلَمِ، إذاً لَزُرناكِ ولو بسُلَّمِ وقول أَبي النَّجْم: وطَالَما وطَالَما وطالَما غَلَبْتُ عاداً، وغَلَبْتُ الأَعْجَما إنما أَراد العَجَم فأَفرده
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٣٦٤
* ع ج م * * العَجَمُ * بفتحتين النوى وكل ما كان في جوف مأكول كالزبيب ونحوه الواحد * عَجَمَةٌ * مثل قصبة وقصب يقال ليس لهذا الزمان * عَجَمٌ * والعامة تقول عَجْمٌ بالتسكين و * العَجَمُ * أيضا ضد العرب الواحد * عَجَمِيٌّ * و * العُجْمُ * بالضم ضد العرب وفي لسانه * عُجْمَةٌ * و * العَجْمَاءُ * البهيمة وفي الحديث ﴿جُرْح العجماء جبار﴾ وإنما سميت عجماء لأنها لا تتكلم وكل من لا يقدر على الكلام أصلا فهو
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٨٬٩٥٠
| | ( العَجْمُ ، بالضَّمِّ ، وبالتَّحْرِيكِ : | خِلافُ ) العَرَبِ : و ( العَرَب ) يَعْتَقِبُ | هذَانِ المِثَالان كَثِيرًا ، يقال : ( رَجُلٌ ) أعجَمُ ، | و ( قَوْمٌ أعْجَمُ ) قال : | % ( * سَلُّومُ لَوْ أصْبَحْتِ وَسْطَ الأعْجَمِ * % ) % | % ( * في الرُّومِ أو فارِسَ أو في الدَّيْلَمِ * % ) % | % ( * إذاً لَزُرْنَاكِ ولو بِسُلَّمِ * % ) % | | وقَولُ أبِي النَّجْمِ : | % ( * وطَالَما وطَالما
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٦٬٨٩٢
عَجَمَهُ 1 عَجَمَهُ ذ , (S, Msb, K,) aor. عَجُمَ , (S, Msb,) inf. n. عَجْمٌ (S, Msb, K) and عُجُومٌ, (K,) He bit it: (Msb, K:) and he chewed it: (Msb:) or he chewed it for the purpose of eating or of trial: (K:) or he bit it with the lateral teeth, not with the central incisors: (TA:) or he bit it, namely, a piece of wood, or a stick, or rod, or the like, in order to know whether it were hard or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٢٧
عَجَمَ عَجَمَ U ( n. ac. عَجْم 1 , عُجُوْم 27 ), a. Bit, gnawed. b. Tried, tested, proved. عَجَّمَ عَجَّمَ II , a. Put the vowel-points to, pointed, dotted ( writing ). عَاْجَمَ عَاْجَمَ III , a. see I (b) . أَعْجَمَ أَعْجَمَ IV , a. see II . b. Spoke barbarously, unintelligibly. c. Locked ( door ). اِنْعَجَمَ اِنْعَجَمَ VII a. [ 'Ala ], Was obscure, unintelligible to.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٩٬٠٨٤
عجم عَجَمَ - يَعْجُمُ - أَعْجَم - أَعْجَمِيْن - أَعْجَمِيّ عَجَمَ - يَعْجُمُ + الكائن + كلاماً أو بـ ِكلام: يبهم كلامه فلا يفصح ولا يبين: وخاصة إذا كان غير عربي فلا يفهم العربُ كلامه أَعْجَم: على وزن " أفعل" : اسم فاعل بمعنى مفعول من " عَجَمَ - يَعْجُمُ ": غير عربي فلا يفهم العرب كلامه أَعْجَمِيْن: جمع " أَعْجَم" أَعْجَميّ: اسم نسبة من " أعجم
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢ (الإجمالي: ٣٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عرب

    الآيات المشتركة: ٢ · “A’rafe” üstü düz dağ demektir

  2. شفي

    الآيات المشتركة: ١ · Çukur, kuyu gibi yerlerin kenar kısmıdır

  3. لحد

    الآيات المشتركة: ١ · Siper, uzunca kazılmış çukur, sığınak demektir

  4. وقر

    الآيات المشتركة: ١ · Kayadaki çukur demektir

  5. لسن

    الآيات المشتركة: ١ · Dil demektir

  6. عمي

    الآيات المشتركة: ١ · Kör demektir

  7. فصل

    الآيات المشتركة: ١ · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır

  8. مكن

    الآيات المشتركة: ١ · Kevn tepe demektir

  9. ندو

    الآيات المشتركة: ١ · Nedve halkın toplandığı yerdir

  10. قرأ

    الآيات المشتركة: ١ · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  11. بعض

    الآيات المشتركة: ١ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  12. أذن

    الآيات المشتركة: ١ · Kulak demektir

الآيات التي ورد فيها(٣)

  1. وَلَوْ جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا أَعْجَمِيًّا لَقَالُوا لَوْلَا فُصِّلَتْ آيَاتُهُ أَأَعْجَمِيٌّ وَعَرَبِيٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدًى وَشِفَاءٌ وَالَّذِينَ …

    Yabancı mı?

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعجم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبكم, خرس, غرب
Zıt Kökعرب
Çekirdek Özet 1Sertlik, kapalılık, ısırıldığında dişe direnç gösterme ve sesin dışa açılamaması
Çekirdek Özet 2Beyan ve vuzuh yoksunluğu, dilde kapalılık veya Arapça dışı olma durumu
Çekirdek Özet 3Mesajın anlaşılabilirliğinin önündeki fonetik ve anlamsal engellerin tespiti
Kritik Hata RiskiKökü salt ırki veya etnik bir yabancılıkla sınırlayıp beyan ve anlamsal kavranabilirlik boyutunu ıskalamak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عجDirençle karşılaşma, sıkışma, zorlanma veya gürültülü ses çıkarma; nitekim aynı çekirdeği paylaşan عجب (olağan dışılıkla karşılaşma), عجز (güçsüz kalıp engellenme), عجف (zayıflık ve sert kemik yapısı) ve عجل (sıkışıklık içinde öne atılma) köklerinde de zorlanma, sınır veya aşma hareketi mevcuttur.مم harfinin getirdiği içe kapanma, toplanma ve örtülme etkisiyle çekirdekteki direnç ve ses teması; sesin, sözün veya nesnenin dışa açılamayıp kendi içine kilitlenmesi, kapalılık ve anlaşılmazlık kazanması yönünde daralmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عgöz; görme, bilme, kaynakAlgının, dikkatin ve anlama çabasının yöneldiği bilinç kaynağını temsil eder.
جdeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir yükün taşınmasını, birikmeyi ve toplanıp yoğunlaşmayı ifade eder.
مsu; akış, çokluk, derinlikSınırların belirsizleşmesini, içe çekilmeyi, kuşatmayı ve örtülü kalmayı anlatır.
عجمAlgının ve ifadenin bir noktada yoğunlaşarak dışarıya açık bir yol bulamaması, sesin veya nesnenin kendi içine kapanıp idraki engellemesi hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma çekirdeği gibi çiğnenmesi güç sert nesne; ses çıkaramayan veya sesi anlaşılmayan hayvan (el-acmâ).
Cahiliye şiiri kullanımıEbü’n-Necm el-İclî yaban eşeğinin sesini tasvir ettiği beytinde kökü şu şekilde kullanır: صوتا مخوفا عندها مليحا / أعجمَ في آذانها فصيحا
Erken Arapça kullanımHadis-i şerifte dilsiz hayvanın verdiği zararın tazminsizliğini belirten "جُرْحُ العَجْمَاءِ جُبَارٌ" ifadesinde ve gündüz namazlarında kıraatin gizli tutulmasını anlatan "صَلَاةُ النَّهَارِ عَجْمَاءُ" nitelemesinde yer alır.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça عجم kökü, Sami dil ailesinde temelde sertlik, kabuk bağlama, sesin kısıtlanması veya anlaşılmaz şekilde içine kapanma matrisiyle paralellik gösterir. İbranicede `ʿ-g-m` biçiminde kederlenme, içine kapanma ve sessizleşme nüanslarıyla varlık gösteren kök; bazı Güney Sami dillerinde ve Habeşçe (Ge'ez) uzantılarında boğuk ses çıkarma ya da sert maddeleri çiğneme anlam katmanlarıyla uyuşur. Kökün Arapçadaki gelişimi, hem nesnel sertliği (çekirdek) hem de ses organının veya lisanın açık beyan üretemeyişini ifade eden çift yönlü fakat birbiriyle tutarlı bir semantik genişleme sergilemiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSertlik, dişe direnç ve kapalılıkHurma çekirdeğine acem denmesi ile anlaşılamayan söze veya dilsiz hayvana acmâ denmesi arasında dışa geçit vermeme ortaklığı bulunur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Güney Sami paralelleriİçe çekilme, dilsizlik, anlaşılmaz mırıltı veya sessizleşme kökleriyle semantik akrabalık taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde kanıtlanmış güvenilir bir dış bağ tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, HALOT, David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عجمAnlamlıKapalılık, anlaşılmazlık, yabancılıkSesin veya lafzın açık olmaması, yabancı lisanHedef köktür.
عمجAnlamlıYönsüz ve hızlı hareket etmeSağa sola saparak yürüme, yılankavi akışKur'an'da geçmez; hareketin belirsizliği hedef kökün kapalılığıyla uzak ilgi taşır.
جعمAnlamlıAçgözlülük, oburlukBir şeyi hırsla kapıp yutmaKur'an'da geçmez; ağzın kapanması üzerinden uzak ses ilgisi taşır.
جمعAnlamlıBir araya getirme, toplamaDağınık unsurları bir bünyede birleştirmeKur'an'da geçer; unsurları içine alıp kapatma yönüyle çekirdek akrabalığı vardır.
معجAnlamlıSavrularak hızla esme veya akmaRüzgarın veya binitin salınarak hızlanmasıKur'an'da geçmez; dalgalı ve belirsiz hareket bildirir.
مجعAnlamlıHurmayı sütle karıştırıp yemeBirbirine karışmış gıda veya lakayt konuşmaKur'an'da geçmez; sözde veya nesnede ayrımın yitirilmesini ifade eder.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عجمMerkezAnlaşılmazlık, kapalılıkBeyanın bulunmaması, ifadenin muhataba kapalı kalmasıSözün veya sesin idrak edilmesini önleyen her türlü lisan kapalılığı.
بكمKomşuDilsizlik, konuşma yetersizliğiOrganik veya zihinsel yetersizlik sebebiyle söz üretememeعجم kökünde konuşma veya ses varken anlaşılamama esastır; بكم kökünde ise konuşma yetisinin fiilen bulunmaması öne çıkar.
خرسKomşuSessizlik, dilsizlikSes çıkarma aletinin işlevsizleşmesiخرس fiziki sesin bütünüyle kesilmesini veya kilitlenmesini anlatırken, عجم çıkan sesin muhatapça çözümlenememesini vurgular.
غربKomşuYabancılık, uzaklaşmaMekânsal veya menşe bakımından tanıdık olmamaغرب kökünde yer ve köken yönüyle uzaklık belirleyicidir; عجم kökünde ise doğrudan dilsel ve anlamsal kapalılık merkezdedir.
عربZıtBeyan, açıklık, fasihlikMananın bütünüyle açık, berrak ve net kılınmasıعرب her türlü kapalılığı giderip açık beyan ortaya koyarken, عجم sözün kapalılığını ve anlaşılamamasını anlatır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعجمKapalılık, yabancılık, anlaşılamamaSözün açık olmaması, yabancı lisan, sert çekirdekKesin
Latincebarbarus, inarticulatusYabancı, eklemlenmemiş sesMuhatapça anlaşılamayan dili ve boğuk sesleri karşılar; nesnel sertlik nüansını içermez.Güçlü
İngilizceinarticulate, foreign, obscureEklemlenmemiş, yabancı, kapalıİfadenin net olmayışını ve yabancı dili karşılar; kökteki fiziksel direnç boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
Almancaunverständlich, fremdsprachigAnlaşılmaz, yabancı dilde olanAnlamın kavranamaması ve yabancı dil yönünü aktarır; fiziksel suskunluk nüansını tam yansıtmaz.Güçlü
Fransızcainintelligible, barbare, étrangerAnlaşılmaz, yabancıDildeki kapalılığı ve yabancı oluşu karşılar; noktalama yoluyla kapalılığı giderme (i'câm) işlevini kapsamaz.Güçlü

المصدر Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Grimm Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَعْجَمِيٌّ / أَعْجَمِيًّاArapça olmayan lisan, açık beyandan yoksun sözKur'an'ın bir beşer tarafından öğretildiği iddiasına karşı dilsel imkânsızlığı ve vahyin açık yapısını vurgulayan bağlam (Nahl 16:103, Fussilet 41:44).
الْأَعْجَمِينَArapça konuşmayan topluluklar, lisanı yabancı kimselerİnkârcıların inadının dille sınırlı olmadığını, vahiy yabancı birine indirilse dahi inanmayacaklarını belirten bağlam (Şuarâ 26:198).
أَأَعْجَمِيٌّAnlaşılmaz veya yabancı dilde bir kitap sorusuVahyin anlaşılır bir dille gelmesindeki hikmeti sorgulayan müşrik tavrını eleştiren soru bağlamı (Fussilet 41:44).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVahyin dili ve Kur'an'ın i'cazıKur'an'ın Arapça oluşunun gerekliliği ve yabancı dille hitabın imkânıİlahî mesajın muhatap tarafından bütünüyle kavranabilir (mübîn) olması ve kapalılıktan (ucme) arınmışlığı.
FıkıhHukuki sorumluluk ve namaz hükümleriHayvanların sebep olduğu zararların tazmini ve gündüz namazlarında kıraatin gizliliğiAçık ifade ve irade beyanından yoksun varlıkların ve fiillerin hukuki niteliği.
TefsirKur'an'ın beyan niteliğiVahyin yabancı bir dille değil, muhatapların fasih lisanıyla indirilmesinin hikmetiHitabın kapalılıktan arındırılmış, açık ve anlaşılır kılınması ilkesi.
HadisTilavet ve dikkat usulüGece namazında zihnin yorulup dilin dolaşması haliYorgunluk sebebiyle sözün fasihlikten çıkıp anlaşılmaz ve karışık bir hal alması.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin anlaşılabilirliği ve hidayetBeyanın zıddıMesajın kavranmasını zorlaştıran kapalılık haliDinin teklif üretebilmesi için ilahî hitabın kapalılıktan (ucme) uzak olması şarttır.Kesin
İlmiEpistemoloji ve kavram inşasıTerminolojik kapalılıkBilginin aktarımını engelleyen muğlaklıkBilimsel önermelerin kapalı sözlerden arındırılıp (i'câm ile netleştirilip) vuzuha kavuşturulması gerekir.Güçlü
SiyasiToplumsal iletişim ve hitap alanıYabancı tebaaYönetim dilinin anlaşılırlık sınırlarını çizmeSiyasal hitabın tebaa tarafından net biçimde kavranması adaletin uygulanabilirlik zeminidir.Güçlü
İktisadiAkitler ve piyasa açıklığıBelirsizlik riskiİrade beyanındaki kapalılığın giderilmesiSözleşmelerdeki kapalılık (ucme) aldanma ve nizaya yol açacağından şeffaflık zorunludur.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGürültü ve sinyal kaybı (İletişim kuramı / Kriptoloji)Bir veri iletim kanalında bilginin kodlanamaması veya araya giren parazit sebebiyle alıcı tarafından çözümlenememesi (dekode edilememesi) durumudur.Güçlü
Beşeri bilimlerSembolik yabancılaşma (Sosyoloji / Dilbilim)Bireyin veya grubun içinde bulunduğu toplumun dilsel ve kültürel kodlarını çözememesi neticesinde kamusal iletişim alanının dışına düşmesidir.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü salt Fars ırkına veya belirli bir etnisiteye indirgeyerek tarihsel bir kabile nitelemesi saymak.
Kur'an içi daha geniş anlamSözün, sesin veya ifadenin muhatap zihninde açıklık oluşturmaması; beyanın ve kavrayışın önündeki her türlü dilsel engel.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'ın açık beyan vurgusunun Arap milliyetçiliği gibi kavranması; vahyin temel gayesi olan mesajın berraklığı ilkesinin gözden kaçması.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kurucu niteliği olan açık beyan (mübîn) vasfının karşıtını kurarak, vahyin neden açık ve kavranabilir bir dille indirildiğini anlamayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin mahiyetini, peygambere yöneltilen beşeri kaynak iddialarını ve inkârcıların anlama konusundaki bahanelerini ele alan ayetlerde (Nahl 16:103, Şuarâ 26:198, Fussilet 41:44) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vahyin etnik veya ırki bir ayrıcalık güttüğü tezini çürütür; meselenin soy değil, muhatabın delille yüzleşmesini sağlayan dilsel vuzuh olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSertlik, çiğnenemeyen tohum veya çekirdek; ses çıkarma yetisi bulunmayan veya sesi dışa açılamayan canlının hali.
  • Soyut anlamMuhatap tarafından manası kavranamayan, fonetik ve semantik açıdan kapalılık taşıyan ifade veya lisan durumu.
  • Sistematik karşılıkİletişim kanalında anlam aktarımını kesintiye uğratan direnç ve anlaşılamama parametresi.
  • LaTeX modeliI(x)=B(x)⋅(1−A(x))
  • LaTeX açıklaması

Modelde x aktarılan ifadeyi, I(x) muhatap zihninde gerçekleşen net idrak düzeyini, B(x) ifadenin taşıdığı yalın beyan potansiyelini simgeler. A(x)∈[0,1] değeri ise عجم kökünün temsil ettiği kapalılık ve anlaşılmazlık katsayısıdır. A(x) değeri bire yaklaştıkça ifade kapalılık kazanır ve idrak sıfıra iner; A(x) sıfıra yaklaştığında kapalılık kalkar ve beyan tam berraklığıyla gerçekleşir.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع