ذبذب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ذ-ب-ذالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٥ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».ألهذبذبمُذَبْذَبِينَوجدسبلبين

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ذبذب

ذ - ب - ذ

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ٢

معناه في القرآن: Sıçratılanlar

ملاحظاتي

المعاجم(٢)

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٦٥
التذبذبُ: التحرُّكُ. والذبذبة: نَوْسُ الشيءِ المعلَّقِ في الهواء. والذَبْذَبُ: الذَكَرُ. وفي الحديث: "مَنْ وُقيَ شَرَّ ذَبْذَبِهِ". والذَباذبُ أيضاً: أشياء تُعَلَّقُ في الهودج. والمُذَبْذَبُ: المتردِّد بين أمرين. قال الله تبارك وتعالى: "مُذَبْذَبينَ بَيْنَ ذَلِكَ".
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٦
ذَبْذَب ذَبْذَب a. Dangled; fluctuated, wavered, (??) Oscillated.
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥ (الإجمالي: ١٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. وجد

    الآيات المشتركة: ١ · Su birikintisidir

  2. سبل

    الآيات المشتركة: ١ · Biribirini kesen yoldur

  3. ضلل

    الآيات المشتركة: ١ · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir

  4. بين

    الآيات المشتركة: ١ · Beyn topraktaki yarık demektir

  5. أله

    الآيات المشتركة: ١ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. مُذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذَلِكَ لَا إِلَى هَؤُلَاءِ وَلَا إِلَى هَؤُلَاءِ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا

    Sıçratılanlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökذبذب
YapıDörtlü (mükerrer ikili kök)
Özel DurumMükerrer kök (ذب çekirdeğinin yinelenmesi)
Bağlamsal Yakın Köklerتردد, حير, قلق
Zıt Kökثبت
Çekirdek Özet 1İki taraf arasında asılı kalarak sürekli gidip gelme, sallanma, çalkalanma
Çekirdek Özet 2İman ile inkâr arasında kesin bir saf tutamayıp yalpalayan münafık psikolojisi
Çekirdek Özet 3Kararsızlık ve ilkesizlik sebebiyle bir dayanak bulamama, savrulma hali
Kritik Hata RiskiKökün anlamını basit bir anlık tereddüt zannedip süreğen ve ilkesel çift taraflı savrulma karakterini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ذبSürekli hareketle kovma, defetme, itme ve hafifçe dalgalanarak kıpırdama; nitekim ذبب kökünde sinek gibi şeyleri sürekli savuşturma veya devenin kuyruğunu sallayarak sinekleri kovması anlamı esastır; ذبح kökünde ise boyun damarını kesip kanı püskürterek akıtma ve hayatı söküp atma yönü öne çıkarذبİkili çekirdeğin aynen yinelenmesi, kovma ve itilme hareketinin tek seferlik değil, iki zıt kutup arasında süreğen, döngüsel ve ritmik bir salınıma, çalkantıya dönüşmesini sağlamıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ذKapı pimi veya kapı (ikiz harfi د üzerinden türetme); eşik, geçiş ve hareketİki alan veya sınır arasında bir geçiş noktasında bulunmayı, eşikten bir tarafa tam geçememeyi imler
بEv, çadır; iç, barınma, dahil olmaBir yere veya tarafa yerleşme, aidiyet kurma ve içeri girme yönelimini temsil eder
ذKapı pimi veya kapı (ikiz harfi د üzerinden türetme); eşik, geçiş ve hareketİlk eşikten sonra tekrar bir geçiş ve hareket noktasına geri itilmeyi ifade eder
بEv, çadır; iç, barınma, dahil olmaİkinci bir tarafa yönelme, başka bir sığınak arama çabasını gösterir
ذبذبİki eşik ve iki barınak arasında sürekli gidip gelme hareketiBir içeri girip bir dışarıda kalarak, iki sığınak arasında ritmik biçimde salınan, hiçbirinde tam yerleşiklik kazanamayan kararsız hareketi tasvir eder

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHavada asılı duran veya bir yere bağlı olan hafif bir nesnenin (örneğin devenin eğerine veya devesine asılan süs püsküllerinin ya da asılı bir cismin) rüzgâr veya hareketle iki yana sürekli sallanması, salınması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi dilinde ve Cahiliye kullanımında devenin eğerindeki süslerin veya hörgüç bağlarının iki yana savrulup çırpınması hali مذبذب ifadesiyle karşılanır; devenin yürüyüşü esnasında sarkıtların bir o yana bir bu yana ritmik salınımı bu kökle tasvir edilir
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber’in münafığı iki sürü arasında gidip gelen, bir o sürüye bir bu sürüye yanaşan şaşkın koyuna benzettiği hadiste bu durum kökün semantiğiyle örtüşen bir salınım tasviri olarak yer alır

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Tehzîbü’l-Luğa.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça ذبذب kökü, ikili ذب ses ve hareket yansımasının (onomatopeik/fonosemantik) yinelenmesiyle türetilmiş dörtlü bir köktür. Kökün temelinde yer alan savurma, kovma, hızla hareket ettirerek uzaklaştırma anlamı Sami dillerinin genelinde sinek, böcek kovma veya hafif şeylerin titreşimi biçiminde kendini gösterir. İbranicede zəvūv (זְבוּב) ve Akkadçada zumbu/zubbu kelimeleri uçuşan ve sürekli savrulan sinek türü canlıları ifade eder; bu canlıların düzensiz, titreşimli ve havada asılı kalarak yön değiştiren hareket tarzı ile kökün Arapçadaki salınım anlamı doğrudan irtibatlıdır. Arapçada kökün yinelenmesi (reduplication), eylemin kesintili bir itme olmaktan çıkıp iki yönlü bir bocalama ve sarkacın salınımı gibi ritmik bir çalkantıya dönüşmesini sağlamıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönذب kökünün ikilenmesiذبب kökündeki defetme, kovma ve kıpırdama hareketinin çift yönlü ve yinelenen bir salınıma dönüştürülmesidirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice zəvūv, Akkadça zumbuUçuşan, sürekli hareket eden, kovulan haşerat ve bunların oluşturduğu vızıltılı/titreşimli hareketle semantik bağ mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ses yansımalı hareket kökleriRitmik titreşim, sallantı ve savrulma bildiren ikilemeli fonosemantik yapılarla paralellik gösterirMuhtemel

المصدر Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, HALOT, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ذبذبAnlamlıİki taraf arasında salınma, bocalamakHedef köktür; askıda kalıp iki zıt kutup arasında gidip gelmeyi ifade ederKur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ذبذبMerkezSalınım ve bocalamaİki zıt taraf arasında asılı kalarak ritmik ve ilkesizce gidip gelmeAskıda kalarak bir o tarafa bir bu tarafa savrulma hali
ترددKomşuGeri dönme ve kararsızlıkBir karara varamayıp başladığı noktaya tekrar tekrar dönmeZihinsel git-geller ve eylemi başlatıp geri çekilme
حيرKomşuŞaşkınlık ve yönsüzlükNe tarafa gideceğini bilemeyip olduğu yerde donup kalma veya yönünü yitirmeSalınım şart değildir; yön algısının tamamen kaybolmasıdır
قلقKomşuTedirginlik ve yerinde duramamaİçsel bir huzursuzluk ve sükûnet bulamama haliHareketin yönünden ziyade içsel sarsıntı ve tedirginliği öne çıkarır
ثبتZıtSabitlik ve kararlılıkBir yerde muhkem şekilde durma, kök salma ve sarsılmamaHangi şartta olursa olsun yönünü ve mevzisini değiştirmeme

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaذبذبİki taraf arasında salınmaAskıda kalıp hiçbir tarafa bağlanamadan çalkalanmaKesin
Latinceoscillare, vacillareSalınmak, bocalamakoscillare sarkacın fiziksel salınımını, vacillare ise denge kaybını ve tereddüdü karşılarGüçlü
İngilizceoscillate, waver, fluctuateSalınım yapmak, bocalamakoscillate iki uç arasındaki hareketi tam verir; waver iradi zayıflığı ve kararsızlığı karşılarGüçlü
Almancaoszillieren, schwankenSalınmak, dalgalanmakschwanken hem fiziksel sallanmayı hem de inanç ve kararda tereddüdü eksiksiz ifade ederGüçlü
Fransızcaosciller, vacillerSalınım yapmak, sendelemekİki kutup veya tercih arasında kararsızca gidip gelme hareketini tanımlarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins English Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُذَبْذَبِينَİman ile küfür arasında ilkesizce bocalayanlarMünafıkların psikolojik, ahlaki ve siyasi savrulmalarını; ne müminlere tam bağlanabilmelerini ne de kâfirlerin safına açıktan geçebilmelerini anlatan bağlam (Nisâ 4:143)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNifak ve imanın mahiyetiKalpte kesin tasdik ve teslimiyet olmaksızın sergilenen inançsal salınımın imandan sayılıp sayılmayacağıKesin inancın ve yakînin zıddı olan süreğen şüphe ve samimiyetsizlik hali
FıkıhHükümde nifak ve velayetİman ile küfür arasında gidip gelen kimsenin hukuki statüsü, miras ve evlilik hukukundaki konumuDış görünüşte İslam fıkhına tabi kılınırken içsel bağlılığın yokluğunun doğurduğu güvensizlik
TefsirKarakter tahliliNisâ 4:143 tefsirinde münafıkların rüzgârın yönüne göre tavır alan, çıkar odaklı psikolojisinin çözümlenmesiNe müminlere ne kâfirlere yarayan, iki tarafa da aidiyet kuramayan asılılık
HadisTemsil ve ahlakİki sürü arasında bocalayan şaşkın koyun benzetmesiyle kararsız ve ikiyüzlü tavrın yerilmesiAhlaki tutarsızlık, ilkesizlik ve istikametsizlik

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİnanç ve itikatNifak ve aidiyetsizlikİman ekseninde merkezsizlik doğurmaHak ile batıl arasında kesin bir tavır koyamayarak itikadi olarak havada kalmaKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiEklektisizm ve görecelikHakikat ölçütünü yitirmeBelirli bir aksiyom ve delile dayanmaksızın her teorinin rüzgârıyla savrulmaGüçlü
Siyasiİttifak ve stratejiOportünizm ve kaypaklıkGüç dengesine göre saf değiştirmeÇıkara göre bir o bloğa bir bu bloğa yanaşarak güvenilirlik vasfını tamamen kaybetmeGüçlü
İktisadiPiyasa ve yatırımSpekülatif dalgalanmaSermayede güvensizlik ve istikrarsızlıkÜretime ve sabit yatırıma bağlanmayıp anlık kâr peşinde riskler arasında savrulmaMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHarmonik osilasyon (sarkaç salınımı)İki zıt denge noktası arasında sürekli kinetik ve potansiyel enerji değişimiyle gidip gelen, harici bir sönümleme veya sabitleme olmadıkça duramayan sistem hareketiGüçlü
Beşeri bilimlerAnomi ve kimliksizleşmeToplumsal veya siyasal alanda bireyin hiçbir kurumsal ya da ahlaki norm kümesine tam entegre olamaması neticesinde gelişen ilkesiz oportünizmGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca bir kişinin karar vermekte zorlandığı psikolojik bir anlık kararsızlık veya masum bir şüphe düzeyine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamİnanç, ahlak ve siyaset düzleminde iki cepheli oynayan, çıkarına göre renk değiştiren, hakikate değil konjonktüre bağlı süreğen bir ilkesizlik ve samimiyetsizlik hali
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMünafıklığın yapısal ve yıkıcı karakterini masum bir tereddüt sanarak, ayetin işaret ettiği stratejik ikiyüzlülüğü ve toplumsal tehlikeyi gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın en tehlikeli insan tipi olarak nitelediği münafık karakterinin iç dünyasını ve davranış örüntüsünü tek bir somut hareket imgesiyle (iki taraf arasında asılı salınım) mucizane biçimde resmettiği için hayati önem taşır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların niteliklerini, Medine dönemindeki siyasi ve askeri dengeler karşısındaki kaypak tutumlarını ve kalbi hastalıkları ele alan ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Münafıklığın sadece gizli bir kâfirlik değil, aynı zamanda hiçbir tarafa tam ait olamayan, kendi içinde de dengesini yitirmiş trajik bir savrulma ve kimliksizlik hali olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamİki nokta arasında asılı kalıp bir o yana bir bu yana ritmik ve kesintisiz biçimde sallanma, çalkalanma.
  • Soyut anlamHak ile batıl, iman ile inkâr arasında net bir irade koyamayarak her iki kutba da menfaat icabı yönelme, ilkesizlik ve aidiyetsizlik.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin hiçbir kararlı denge noktasına yerleşemeyip iki karşıt sınır arasında sürekli salınım yapması hali.
  • LaTeX modelix(t)∉{A,B}∧dxdt∝(A−x)+(B−x)
  • LaTeX açıklamasıModelde A ve B iki zıt ve ayrık kutbu (iman ve küfür) temsil eder. Sistemin konumu olan x(t), hiçbir zaman bu iki kümenin elemanı olamaz; her iki tarafa da tam aidiyet kuramaz (x(t)∉{A,B}). Konumun zamana göre türevi (dxdt), her iki kutbun çekim kuvvetlerinin bileşkesiyle belirlenerek sistemin durmaksızın iki sınır arasında salınmasını ve asla sükûnet bulamamasını sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ذ