ذمم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ذ-م-مالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٢٧ · الآيات: ٥ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».جعلدركظهرذممقعدرقبخذلمَذْمُومٌذِمَّةًصليعريرضينبذعجل

الجذرالصيغ ٣الآيات ٥السور ٣المجاورة ٢٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ذمم

ذ - م - م

جذر
  • الورود: ٥
  • الآيات: ٥
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ٩

Semm (Sin) ısırgan otuna benzeyen zehirli bitki demektir. Sonra zehir anlaına gelmiş, iğne deliğinin adı olmuştur. Sin zel’e dönüşmüş, manevi zehir anlamında ayıplamak, yermek manasına gelmiştir. Zimmet kişinin sorumluluğu demektir. Yapmadığı takdirde ayıplanılan işler demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(٩)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Semm (Sin) ısırgan otuna benzeyen zehirli bitki demektir. Sonra zehir anlaına gelmiş, iğne deliğinin adı olmuştur. Sin zel’e dönüşmüş, manevi zehir anlamında ayıplamak, yermek manasına gelmiştir. Zimmet kişinin sorumluluğu demektir. Yapmadığı takdirde ayıplanılan işler demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٧٦٠
باب الذّال والميم ذ م يستعمل فقط ذم: الذَمُّ: اللَّوْمُ في الإِساءة، ومنه التَذَمُّم، فيقال من التَّذَمُّم: قد قَضَيْتُ مَذَمَّةَ صاحبي، أي أَحْسَنْتُ أن لا أُذَمَّ. ويقال: افعَلْ كذا وكذا وخَلاكَ ذَمٌّ، أي خَلاك لَوْمٌ. والذِّمامُ: كُلُّ حُرْمة تَلزَمُك، إذا ضيَّعْتَها، المَذَمَّةُ، ومنه سُمِّيَ أهلُ العَهْد أهْلَ الذِّمةِ الذين يَرُدّون الجِزْية على رُءوسِهم من المشركين كلِّهم. والذَّمُّ:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٥٠٢
الذَمُّ: نقيض المدح. يقال: ذَمَمْتُهُ فهو ذَميمٌ. قال ابن السكيت: يقال: افعلْ كذا وكذا وخلاك ذَمٌّ. قال: ولا تقل وخلاكَ ذنبٌ. والمعنى خلا منك ذَمٌّ، أي لا تَذُمُّ. وبئرٌ ذَمّةٌ: قليلة الماء؛ وجمعها ذِمامٌ. وقال: على حِمْيَرِيّاتٍ كأنّ عيونهـاذِمامُ الرَكايا أَنْكَزَتْها المَوائحُ وماءٌ ذَميمٌ، أي مكروهٌ. وانشد ابن الأعرابي للمرّار: مُواشِكَةٌ تسَتعجِل الركضَ تبتغينَضائِضَ طَرْقٍ ماؤُهُنَّ
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٣٦٣
ذ م م ذم صاحبه ذمّاً ومذمة وذممه‏.‏ ورجل ذامّ وذمام لأصحابه وذميم وذم كحـب ومذمـم‏.‏ وإيـاك والمذام والملاوم‏.‏ وأذم فلان وألام‏:‏ أتى بما يذم عليـه ويلـام‏.‏ وهـو مـذم‏:‏ مليـم‏.‏ وبلـوت فلانـاً فأذممته‏:‏ خلاف أحمدته‏.‏ وأردت ضربه ثـم تذممـت مـن أجـل حـق أو حرمـة أي ذممـت نفسـي وانتهيـت‏.‏ ويقـال‏:‏ تذمـم منـه‏:‏ استنكـف واستحيا وإني أتذمم من القوم أن أتحول من عندهم إلى غيرهم ولم أر
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٠٦٤
الذَّمُّ: نقيض المدح. ذَمَّهُ يَذُمُّهُ ذَمّاً ومَذَمَّةً، فهو مَذْمُومٌ وذَمٌّ. وأَذَمَّهُ: وجده ذَمِيماً مَذْمُوماً. وأَذَمَّ بهم: تركهم مَذْمُومينَ في الناس؛ عن ابن الأعرابي. وأَذَمَّ به: تهاون. والعرب تقول ذَمَّ يَذُمُّ ذَمّاً، وهو اللوم في الإساءة، والذَّمُّ والمَذموم واحد. والمَذَمَّة: الملامة، قال: ومنه التَّذَمُّمُ. ويقال: أتيت موضع كذا فأَذْمَمْتُهُ أي وجدته مذموماً. وأَذَمَّ الرجلُ: أتى
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٥٥
* ذ م م * * الذَّمُّ * ضد المدح وقد * ذَمَّهُ * من باب رد فهو * ذَمِيمٌ * و * الذِّمامُ * الحرمة وأهل * الذِّمَةِ * أهل العقد قال أبو عبيد الذمة الأمان في قوله ]ص[ ﴿ويسعى بذمتهم أدناهم﴾ و * أَذَمَّهُ * أجاره وأذمه وجده * مَذْمُوماً * و * أذَمَّ * الرجل أتى بما يذم عليه وفي الحديث ﴿ما يذهب عني * مَذِمَّةَ * الرضاع فقال غرة عبد أو أمة﴾ يعني بمذمة الرضاع بفتح الذال وكسرها ذمام المرضعة وقال
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٣١٤
| | ( *!ذَمَّه ) يَذُمَّه ( *!ذَمًّا ) *!ومَذَمَّةً ، فهو | *!مَذْمُومٌ *!وذَمِيمٌ *!وذَمٌّ ويُكْسَر : ضِدّ | مَدَحَه ) ، ومعناه اللَّوْم في الإساءَةِ . | ( و ) بَلاهُ فَ ( *!أَذَّمَه : وَجَده *!ذَمِيمًا ) ، | ضِدّ أَحْمَدَه . | | | ( *!وأَذَمَّ بهم : تَهاوَنَ أو تَرَكَهم | *!مَذْمُومِين في النَّاسِ ) ، عن ابنِ | الأَعرابِيّ . | | ( *!وتَذَامُّوا : *!ذَمَّ بَعضُهم بَعْضًا ) . | | وقَضَى
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٨١
ذَمَّ ذَمَّ U ( n. ac. ذَمّ 1 , مَذْمَمَة 17t ), a. Blamed, censured; rebuked, reproved. b. Dripped ( nose ). ذَمَّمَ ذَمَّمَ II , a. Blamed; criticised. أَذْمَمَ أَذْمَمَ IV , a. Committed a blameworthy action. b. Blamed, found fault with. ذَمّ ذَمّ 1 , ( pl. ذُمُوْم 27 ), a. Blame, censure, rebuke. b. see 17t . ذِمَّة ذِمَّة 2t , ( pl. ذِمَم 7 ), a. Pact, league, covenant,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٤٬٥٨٦
ذمم ذَمَّ - يَذُمُّ - مَذْمُوْم ذَمَّ - يَذُمُّ + كائن + كائناً: حقره وذله وأهانه لتقصير أو عيب فيه: لامه بتحقير وإذلال وإهانة على التقصير مَذْمُوْم: اسم مفعول من " ذَمَّ - يَذُمُّ " ومن " ذَمَّ - يَذِمُّ " : الملام على تقصيره بوفاء التزامه: وكذلك المحروم والمحصور والممنوع من الحركة: من يكون ملزماً بمقدار من المال أو المتاع أو الالتزام
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٧ (الإجمالي: ٤٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. رقب

    الآيات المشتركة: ٢ · Rekabe Boyun demektir

  2. خذل

    الآيات المشتركة: ١ · Tek başına dolaşan geyik demektir

  3. دحر

    الآيات المشتركة: ١ · Dhl hayvanı avlamak için kazıyarak yapılmış tuzak demektir

  4. عري

    الآيات المشتركة: ١ · Alanda

  5. درك

    الآيات المشتركة: ١ · Ona yetişir

  6. أبي

    الآيات المشتركة: ١ · İbiye sütten kesilen kadın manasındadır

  7. نبذ

    الآيات المشتركة: ١ · Nebiz köpük demektir

  8. فوه

    الآيات المشتركة: ١ · Onların ağızları ile

  9. صلي

    الآيات المشتركة: ١ · Ona yaslanırlar

  10. قعد

    الآيات المشتركة: ١ · Temel demektir

  11. جعل

    الآيات المشتركة: ٢ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  12. عجل

    الآيات المشتركة: ١ · Buzağı demektir

الآيات التي ورد فيها(٥)

  1. كَيْفَ وَإِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلًّا وَلَا ذِمَّةً يُرْضُونَكُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبَى قُلُوبُهُمْ وَأَكْثَرُهُمْ فَاسِقُونَ

    Zimmet

  2. لَا يَرْقُبُونَ فِي مُؤْمِنٍ إِلًّا وَلَا ذِمَّةً وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُعْتَدُونَ

    Zimmet

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökذمم
YapıÜçlü (mükerrer)
Özel DurumMükerrer (muza‘af) kök
Bağlamsal Yakın Köklerلوم, عتب, قدح, عير
Zıt Kökحمد
Çekirdek Özet 1Bir kusur, noksanlık veya ayıp sebebiyle yermek, kınamak; burun üzerinde çıkan kabarcık veya az sulu kuyu gibi yetersizlik göstergesi
Çekirdek Özet 2İhlal edildiğinde kınanma ve yerilme doğuran dokunulmaz hak, hukuki himaye, ahit ve taahhüt
Çekirdek Özet 3Kişinin hukuki ve ahlaki sorumluluk alanı; terk edildiğinde mezellet ve kınanma getiren ontolojik veya akdî bağ
Kritik Hata RiskiKökün «zimmet» türevini yalnızca gayrimüslim tebaa statüsüne veya mali borçluluğa indirgeyip, yerilme ve kınanmayı gerektiren ahlaki-hukuki emanet boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ذمKusur, yetersizlik, akışın kesilmesi veya leke sebebiyle ortaya çıkan eksikliği açığa vurmaمİkinci م harfinin katlanmasıyla kusurun süreklilik kazanması, kişinin ahlaki veya hukuki olarak bağlandığı ve çiğnediğinde yerilmeyi kaçınılmaz kılan kalıcı bir taahhüt ve kınanma haline dönüşmesi sağlanmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ذKapı piktogramının ikizi (türetme imge); eşik, geçiş, sızma ve ince ayrımBir sınırın veya eşiğin ihlaliyle açığa çıkan ince ahlaki zafiyeti ve içeriye sızan ayıbı temsil eder
مSu; akış, toplanma, dalgalanma ve kuşatmaKusurun veya yükümlülüğün özneyi bütünüyle çevrelemesini, dışarıdan gelen kınama dalgasını simgeler
مSu; süreklilik, birikme ve nihai derinlikKuşatmanın pekişmesini, yükümlülüğün çiğnenmesi durumunda kınanmanın kalıcı ve yapışkan bir nitelemeye dönüşmesini ifade eder
ذممEşiğin aşılmasıyla birlikte kişinin kınama ve ayıplama dalgasıyla kuşatılmasıBelirlenen ahlaki veya hukuki sınırı çiğneyen kimsenin, ihlal ettiği emanet sebebiyle yerilip değersizleştirilmesi hareketidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSıcaklık ve hararet sebebiyle burun üzerinde çıkan karınca yumurtası büyüklüğündeki küçük kabarcıklar, sivilceler; suyu tükenmeye yüz tutmuş, çekilmiş kuyu
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde burundaki kabarcıklar ve savaşın getirdiği fiziki-manevi kınanma tasvir edilmiştir: وتَرَى الذَّميمَ على مَراسِنهم / يومَ الهِياج كمازن الجَثْلِ (Savaş günü onların burunları üzerinde karınca yumurtaları gibi pıhtılaşmış kabarcıkları/terleri görürsün)
Erken Arapça kullanımBir kimsenin kınanmaktan sakınarak komşusuna veya misafirine ikramda bulunması durumu ifade edilmiştir: وقضى مَذَمَّةَ صاحبه أي أَحْسَن إليه لئلا يُذَمَّ (Kınanmayı savmak ve yerilmemek için arkadaşına iyilikte bulundu)

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Maqāyīs al-Lugha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde ذمم kökü doğrudan kınamak, yermek, alçaltmak ve bir yükümlülüğün çiğnenmesiyle ortaya çıkan leke semantiği etrafında şekillenir. Arapçadaki peltek z sesi (ذ), Proto-Sami *ḏ sesinin düzenli devamıdır. Aremice ve Süryanicede kök /d-m-m/ veya benzer fonetik varyantlarla sessizleşme, suskunluk, kederlenme ve değersizleşme çağrışımları taşırken; İbranicede /d-m-h/ ve /d-m-m/ kökleri susma, hareketsiz kalma, yıkıma uğrama ve mahvolma tabakasına işaret eder. Arapçada kök, fiziksel olarak bedendeki kusurdan (burundaki kabarcık ve az sulu kuyu) ahlaki ve hukuki alana geçerek «terk edildiğinde kınama gerektiren dokunulmazlık ve ahit» anlamında ذِمَام ve ذِمَّة biçiminde özgün bir kurumsal semantik inşa etmiştir. Ortak Sami zeminindeki eksilme ve mezellet nüansı, Arapçada açık kınama ve bu kınamayı engelleyen hukuki kalkan biçiminde kristalleşmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKusur ve noksanlıktan ahlaki yerilmeye ve hukuki bağa geçişBedendeki çirkinlik ve leke (ذَمِيم) anlamından, övgünün zıddı olan ayıplamaya (الذم ضد المدح) ve ihlali kınama doğuran himaye bağına (ذِمَّة) evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice /dāmam/ (sessizleşmek, yok olmak), Süryanice /demem/ (alçalmak)Arapçadaki kınanma neticesinde kişinin mezellete uğraması, başını öne eğmesi ve hakir düşmesi ile semantik akrabalık taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda susturma ve sınırlandırma biçimleriBazı Doğu Çad dillerinde utanç ve kınama belirten köklerle biçimsel benzerlikler önerilmişse de doğrudan ödünçleme kanıtı yokturMuhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ذممAnlamlıYermek, ayıplamak, dokunulmazlık ahdiBir kusur sebebiyle kınamak, çiğnenmesi yerilme doğuran hak ve himaye bağı kurmakHedef kök; Kur'an'da geçer
مذمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArapça fonotaktik kurallar gereği mühmel bırakılmıştırKur'an'da geçmez
ممذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkip (mühmel)Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ذممMerkezYermek, ayıplamak, taahhütBir hak veya emanetin zayi edilmesi sebebiyle açığa çıkan ahlaki ve hukuki kınanmaKusur veya ihlalin açıkça yüzlenmesi ve dokunulmazlık kalkanının çiğnenmesi
لومKomşuKınamak, başa kakmakKişinin bir fiilinden ötürü pişmanlık veya serzenişle uyarılmasıذمم kadar derin bir hak düşürücülük ve mezellet içermez, içsel vicdani sitemi de kapsar
عتبKomşuSitem etmek, darılmakBir ilişkideki beklentinin boşa çıkması üzerine duyulan kırgınlığı bildirmeDostlar arası sitemi ifade eder; ذمم gibi kesin bir ahlaki düşüklük isnadı taşımaz
قدحKomşuKusur bulmak, çürütmekBir şeyin güvenilirliğini, sağlamlığını zedelemek ve delik açmakDoğrudan bir akdin veya şahsiyetin itibarını zedeleme amacıyla yapılan cerh hareketidir
عيرKomşuAyıbını yüzüne vurmakBir kusuru teşhir ederek utandırmaذمم hukuki-ahlaki yükümlülük zeminine otururken عير toplumsal lekeleme ağırlıklıdır
حمدZıtÖvmek, hakkını teslim etmekBir varlığın iyilik ve yetkinliğini isteyerek ve hürmetle ilan etmekذمم kökünün tam zıddı olup eksikliği değil kemali açığa çıkarır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaذممYermek; himaye ve ahit bağıHem ahlaki kınanmayı hem de çiğnendiğinde kınanma doğuran hukuki dokunulmazlığı kapsarKesin
LatinceReprehendere, fides / clientelaKınamak; emanet ve himaye bağıReprehendere kınama ve ayıplamayı; fides ve clientela ise ihlali lanet getiren ahit bağını karşılarGüçlü
İngilizceBlame, censure; covenant, pledgeKınamak, yermek; ahit, taahhütBlame ahlaki yerilmeyi verirken, zimmet karşılığı olan koruyucu pakt ve hukuki güvenceyi dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaTadeln, verurteilen; SchutzbündnisAyıplamak, kınamak; koruma antlaşmasıTadeln yerilme fiilini karşılarken hukuki sorumluluk ve dokunulmazlık boyutu Schutzbündnis ile verilebilirGüçlü
FransızcaBlâmer; pacte de protectionKınamak, ayıplamak; koruma paktıBlâme ahlaki yönü karşılarken, ihlali utanç doğuran hak ve dokunulmazlık boyutu pacte ile ifade edilirGüçlü

المصدر Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Dictionnaire de l'Académie française.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ذِمَّةAhit, antlaşma, dokunulmazlık ve himaye hukukuMüşriklerin müminler aleyhine hiçbir akrabalık bağına ve hukuki taahhüde riayet etmediklerini belirten bağlam (Tevbe 9:8, 9:10)
مَذْمُومYerilmiş, kınanmış, mezellete ve mahrumiyete uğramış kimseAhireti bırakıp sırf peşin dünyayı isteyenlerin veya Allah'a ortak koşanların uğrayacağı ahlaki ve manevi düşüklük (İsrâ 17:18, 17:22)
مَذْمُومKusurlu bulunup kınanmış ve tardedilmiş halHz. Yûnus kıssasında ilahi rahmet yetişmeseydi balığın karnından yerilmiş ve terk edilmiş halde atılacağını bildiren bağlam (Kalem 68:49)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHusun ve kubuh, adalet-i ilahiyeKınamanın akli mi yoksa şer‘i mi olduğu; ilahi azabın yerilmeyi hak eden fiillere karşılık gelmesiBir fiilin bizatihi yerilmeyi gerektiren kötülük (zemm) taşıyıp taşımadığı
FıkıhZimmet ehli, zimmet akdi, mali zimmetİslam toplumunda gayrimüslim tebaanın can, mal ve inanç dokunulmazlığı; borç ve alacak ehliyetiİhlali haram olan şahsi ve toplumsal dokunulmazlık alanı ile hukuki borçlanma kabiliyeti
TefsirAhde vefa ve müşriklerin güvenilmezliğiTevbe suresindeki «ill» (akrabalık/yemin) ve «zimmet» kavramlarının müşriklerce hiçe sayılmasıAntlaşma ve ahlaki sözleşmelerin çiğnenmesinin getirdiği ahlaki çürüme ve düşmanlık hali
HadisMüslümanların kanı ve himayesi«Müslümanların zimmeti birdir, en zayıfları dahi birine eman verse bu zimmet bağlayıcıdır» ilkesiBireysel verilen himaye sözünün tüm toplumu bağlayan dokunulmaz bir emanet sayılması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve şirkin ahlaki karşılığıKınanmışlık haliAhlaki arınma ve rızaŞirk koşan ve dünyevileşen insan varoluşsal olarak yerilmeye mahkum olur (İsrâ 17:22)Kesin
İlmiBilgi ahlakı ve delil güvenilirliğiKusurluluk tespitiMetodolojik eleştiriTutarsız, temelsiz ve çürük iddiaların cerh edilerek değersizleştirilmesiGüçlü
SiyasiDevletlerarası antlaşma ve vatandaşlık bağıAhit ve himaye hukukuKamusal barış ve güvenlikBireyin ve azınlıkların dokunulmazlıklarının devlet güvencesiyle teminat altına alınmasıKesin
İktisadiBorçlar hukuku ve mali yükümlülükMali zimmetHakların korunmasıBireyin mal varlığı ve borçlanma ehliyetinin ihlale karşı hukuki koruma altında tutulmasıGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHata payı (error margin) ve sınır şartları (boundary conditions)Sistemin dengesini bozan bir sapma veya kusur oluştuğunda denklemin geçerliliğini yitirmesi gibi, zimmet sınırının aşılması da yapıyı bozarMuhtemel
Beşeri bilimlerToplumsal sözleşme (social contract) ve kusur isnadı (moral culpability)Bireyin toplumsal nizama riayet etme taahhüdü ve bu taahhüdün çiğnenmesiyle ortaya çıkan hukuki ve ahlaki kınanabilirlikGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiذِمَّة kavramını yalnızca ortaçağ İslam devletinde vergi veren gayrimüslimler (zimmîler) statüsüne veya bankacılıkta bir mali hesaba indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem tevhid ve ahiret ekseninde varoluşsal kınanmışlıktan (مَذْمُوم) kurtulmayı hem de toplumlararası ilişkilerde çiğnenemez insani, ahlaki ve hukuki dokunulmazlığı (ذِمَّة) ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZimmet kavramı daraltıldığında, Kur'an'ın müşriklere yönelik eleştirisindeki evrensel ahlaki ilke kaybolur; antlaşmaların çiğnenmesinin salt siyasi bir hamle değil, fıtri bir emaneti ayaklar altına alan alçaltıcı bir suç olduğu gerçeği gözden kaçar

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık nizamında övgüye değer olan ile yerilmeye müstahak olan arasındaki ontolojik ayrımı kurar; bireyin Allah'a ve insanlara karşı taşıdığı emanet ve taahhüt sınırlarını belirler.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müşriklerin antlaşma ahlakını ve ahde vefasızlıklarını teşhir eden Tevbe suresi ayetlerinde ve insanın tercihleri neticesinde varacağı manevi düşüklüğü bildiren İsrâ suresi ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Barış ve antlaşma hukukunun sadece güç dengesine bağlı pragmatik bir araç olduğu zannını yıkar; dokunulmazlık ve ahdin (zimmet), ihlal edildiğinde ilahi kınanmayı celbeden mutlak bir emanet olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBurunda sıcaklık ve terle beliren kabarcık, leke veya yetersizliği sebebiyle çekilmiş az sulu kuyu; bir şeydeki görünür noksanlık.
  • Soyut anlamBir hak, kural veya ahdin ihlali neticesinde ortaya çıkan ahlaki ve manevi kusur, kınanma, yerilme ve mezellet hali.
  • Sistematik karşılıkİhlali halinde yerilmeyi kaçınılmaz kılan dokunulmazlık kalkanı, ahlaki-hukuki sorumluluk alanı ve akdî güvence.
  • LaTeX modeliZ={x∈S∣δ(x,Ω)→0}  ⟹  Λ(x)→M
  • LaTeX açıklamasıModelde S sorumluluk ve taahhüt uzayını, Ω ise ilahi ve ahlaki ahit sınırını temsil eder. Bir öznenin (x) ahit sınırına olan bağlılık ve riayet mesafesi δ(x,Ω) sıfıra yaklaşıp sınır ihlal edildiğinde, özne üzerindeki kınama ve yerilme fonksiyonu Λ(x), kınanmışlık ve mezellet durumuna (M) dönüşür. Ahdin çiğnenmesi varoluşsal ve hukuki koruma kalkanını kaldırıp kişiyi doğrudan kınanma alanına iter.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ذ