رعد
ر - ع - د
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٣
Gürleyen bulut demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Gürleyen bulut demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٥٩٥باب العين والدّال و الرّاء معهما
ع د ر، ع ر د، د ع ر، ر ع د، د ر ع، ر د ع
عدر:
العَدْرُ: المَطَرُ الكَثيرُ. وأرضٌ معدورةٌ: ممطورة. وعَدِرَ المكان عَدَراً واعتدر: كثر ماؤه.
عرد:
العَرْد: الشّديد الصّلب من كل شيء، المنتصب. يقال: أنّه لَعَرْدُ العُنُقِ، ويقال: عارِدُ مَغرِزِ العُنُقِ. قال رؤبة يصف حمار وحش:
عَرْدَ التّراقي حَشْوَراً مُعَقْرَبا
وعَرَدَ النّابُ يَعْرُدُ عُروداً إذا خرج كلّه
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٥٥الرَعْد: الصوت الذي يُسْمَع من السَحاب يقال: صَلَفٌ تحت الراعِدَةِ، للرجل يُكثِر الكلام، لا خير عنده. ورَعَدَتِ السماء وبَرَقت. ورعدتِ المرأة وبَرَقَتْ: تحسّنت وتزينت. ورَعَدَ الرجلُ وبَرَقَ: تَهَدَّدَ وأوْعد. قال ابن أحمر:
يا جَلَّ ما بَعُدَتْ عليك بِـلادُنـا وطِلابُنا فابْرُقْ بأَرْضِكَ وارْعُدِ
وأَرْعَدَ القَوْمُ وأَبْرَقوا: أصابهم رَعْدٌ بَرْقٌ. وحكى أبو عبيدة وأبو عمرو: أَرْعَدَتِ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٦٠٧باب العين والدال مع الراء
عدر ، عرد ، ردع ، رعد ، درع ، دعر : مستعملات .
عدر : ثعلب عن ابن الأعرابي : العَدَّار : المَلاَّح . قال : والعَدَر : القِيلَة الكبيرة . قلت : أراد بالقِيلة الأدَر ، وكأنّ الهمزة قُلبت عيناً فقيل : عَدِرَ عَدَراً ، والأصل : أدِرَ أدَراً . وقال ابن دريد : العُدْرَة الجُرْأة والإقدام وقد سَمّت العرب عُدَاراً . وقال الليث : العَدْرُ : المَطَر الكثير . وأرضٌ معدورة ممطورة
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٩٣١(باب الراء والعين وما يثلثهما)
(رعف) الراء والعين والفاء أصلٌ واحد يدلُّ على سَبْق وتقدُّم. يقال فَرَسٌ راعفٌ: سابقٌ متقدِّم. ورَعَف فلانٌ بفرسِهِ الخيلَ، إِذا تقدَّمها. قال الأعشى:
به تَرْعُفُ الألْفَ إِذْ أُرْسِلَتْ *** غَداةَ الصّباح إذا النَّقْعُ ثارا([1]) ومن الباب رَعَفْت ورَعُفت([2]). والرُّعاف فيما يقال: الدّمُ بعينه. والأصل أنّ الرُّعاف ما يُصيب الإنسانَ من ذلك، على فُعال، كما يقال
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٧٨- الرعد صوت السحاب، وروي (أنه ملك يسوق السحاب) (أخرجه أحمد، والترمذي وصححه، والنسائي وغيرهم عن ابن عباس قال: أقبلت يهود إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقالوا: يا أبا القاسم، إنا نسألك عن خمسة أشياء...
ثم قالوا: أخبرنا ما هذا الرعد؟ قال: ملك من ملائكة الله موكل بالسحاب، بيده مخراق من نار، يزجر به السحاب، يسوقه حيث أمره الله... إلخ. انظر: الدر المنثور 4/621؛ وعارضة الأحوذي 11/284 وقال الترمذي حسن
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٥٥ر ع د
أصابته رعدة من البرد والخوف.
وارتعد وأرعد وأرعده الخوف.
ورجل رعديد ورعديدة: جبان تصيبه رعدة من خوفه.
ورعدت السماء وبرقت.
وسحابة راعدة وسحاب رواعد.
ومن المجاز: رعد لي فلان وبرق: أوعد.
قال: فإذا جعلت بلاد فارس دونكم فارعد هنالك ما بدا لك وابرق وفـي كتابـه رعـود وبـروق: كلمـات وعيـد.
ورعدت لي فلانة وبرقت: تحسنت وتعرّضت.
ويقال للفـزع: أرعـدت فرائصـه.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٥٩١الرِّعْدَة: النافض يكون من الفزع وغيره، وقد أُرْعِدَ فارتَعَدَ. وتَرَعْدَد: أَخَذته الرعدة. والارتعاد: الاضطراب، تقول: أَرعده فارتعد. وأُرْعِدَت فرائصه عند الفزع. وفي حديث زيد بن الأَسود: فجيء بهما تُرْعَد فرائصهما أَي ترجف وتضطرب من الخوف.
ورجل تِرْعِيد ورِعْديد ورِعْديدَة: جبان يُرْعَدُ عند القتال جبناً؛ قال أَبو العيال:
ولا زُمَّيْلَةٌ رِعْديـ
دَةٌ رَعِشٌ، إِذا ركبوا
ورجل رِعْشيش: مثل رَعْديد،
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥١١* ر ع د * * الرَّعْدُ * الصوت الذي يسمع من السحاب و * رَعَدَتِ * السماء وبرقت وبابه نصر و * أَرْعَدَتِ * السماء وأبرقت أيضا وأنكر الأصمعي الرباعي فيهما و * الارْتِعَادُ * الاضطراب تقول * أرْعَدَهُ فارْتَعَدَ * والاسم * الرِّعْدَةُ * بالكسر و * أُرْعِدَ * الرجل على ما لم يسم فاعله أخذته الرعدة وأرعدت أيضا فرائصه عند الفزع و * الرَّعَّادُ * بالفتح والتشديد ضرب من سمك البحر إذا مسه الإنسان خدرت يده
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٤٥٩الرعد: صوت يسمع من السحاب، كما زعمه أهل البادية، هكذا قاله الأخفش. قلت: وهو يميل إلى قول الحكماء. أو الرعد: اسم ملك يسوقه كما يسوق الحادي الإبل بحدائه، قاله ابن عباس. ومثله قال الزجاج، قال: وجائز أن يكون صوت الرعد تسبيحه، لأن صوت الرعد من عظيم الأشياء. وسئل وهب بن منبه عن الرعد فقال: الله أعلم. قالوا: وذكر الملائكة بعد الرعد في قوله عز وجل. ويسبح الرعد بحمده والملائكة يدل على أن الرعد ليس بملك
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٬٠٢٨رَعَدَتِ السَّمَآءُ
1 رَعَدَتِ السَّمَآءُ ذ , (As, Fr, S, L, Msb,) aor. رَعُدَ (L, Msb) and رَعَدَ , (L,) inf. n. رَعْدٌ and رُعُودٌ; (Fr, L, Msb;) and ↓ أَرْعَدَت, (AO, AA, S, L,) but the latter is disallowed by As; (S, TA;) The shy thundered: (S, Msb:) or made a sound [to be heard from the clouds] previously to rain: (L:) and [in like manner] رَعَدَ, aor. رَعَدَ and رَعُدَ , is said of the
رَعَدَتِ السَّمَآءُ 1 رَعَدَتِ السَّمَآءُ ذ , (As, Fr, S, L, Msb,) aor. رَعُدَ (L, Msb) and رَعَدَ , (L,) inf. n. رَعْدٌ and رُعُودٌ; (Fr, L, Msb;) and ↓ أَرْعَدَت, (AO, AA, S, L,) but the latter is disallowed by As; (S, TA;) The shy thundered: (S, Msb:) or made a sound [to be heard from the clouds] previously to rain: (L:) and [in like manner] رَعَدَ, aor. رَعَدَ and رَعُدَ , is said of the clouds (السَّحَاب), or of the angel that drives the clouds. (K.) You say, رَعَدَتِ السَّمَآءُ وَبَرَقَتْ, and, accord. to AO and AA, وَأَبْرَقَت ↓ أَرْعَدَت, (S, TA,) which latter As disallows in this case as well as in another mentioned below, (S, * TA,) meaning The sky [thundered and lightened: or] thundered and lightened much before rain. (TA.) ― -b2- [Hence,] رَعَدَ, inf. n. رَعْدٌ, (tropical:) He threatened, or menaced, with evil; as also ↓ ارعد, inf. n. اـِرْعَادٌ: (Msb:) or the latter signifies he threatened, or menaced; or he frightened, or terrified: (K:) and رَعَدَ وَبَرَقَ he frightened, or terrified, (S, K,) and threatened, or menaced; (S;) as also ↓ أَرعَدَ وَأَبْرَقَ: (AO, AA, S:) and رَعَدَلَهُ and بَرَقَ لَهُ he threatened him, or menaced him: (As, TA:) and رَعَدَ لِى بِالقَوْلِ, aor. رَعُدَ , inf. n. رَعْدٌ; and ↓ ارعد; he threatened me, or he frightened me with speech: (TA:) or, accord. to As, ↓ ارعد and ابرق are not allowable: when one cited against him the verse of El-Kumeyt, أَرْعِدْ وَأَبْرِقْ يَا يَزِيدُ فَمَا وَعِيدُكَ لِى بِضَائِرْ (tropical:) [Threaten and menace, O Yezeed, but thy threatening is not harming to me], he denied ElKumeyt to be an authority. (S, TA.) [See also an ex. in a verse cited voce جَلَّ.] حِينَ رَعَدَ الاـِسْلَامُ وَبَرَقَ, occurring in a trad., means When El-Islلm came with its threatening and its terrifying. (TA.) ― -b3- [Hence also,] رَعَدَتْ وَبَرَقَتْ (tropical:) She (a woman) beautified and adorned herself, (S, A, * K,) and showed, or presented, herself, لِى to me: (A:) or she exhibited her beauty intentionally: (TA in art. برق:) and [some hold that] ↓ أَرْعَدَتْ [or أَرْعَدَتْ وَأَبْرَقَتْ] signifies the same. (TA.) ― -b4- See also 8, in two places. ― -b5- And see 4.
ارعد 4 ارعد ذ He, or it, (a company of men, S, Msb,) was assailed, or affected, by thunder; (Lh, S, Msb, K;) as also ↓ رُعِدَ: and the former, he heard thunder. (TA.) ― -b2- See also 1, in seven places. -A2- ارعدهُ He, or it, (fear, [or cold, see رِعْدَةٌ,] &c., L,) caused him to tremble, quiver, quake, shiver, or be in a state of commotion. (S, * L.) ― -b2- See also 8, in two places. ― -b3- Also أُرْعِدَ (tropical:) It (a hill, or heap, of sand) poured down; or became [shaken, and consequently] poured down. (IAar, K, TA.)
5 تَرَعَّدَ see the next paragraph, in two places.
ارتعد 8 ارتعد ذ He trembled, quivered, quaked, shivered, or became in a state of commotion, (S, A, L, Msb, K,) by reason of fear, (A, L,) or cold, (A,) &c.; (L;) as also رعد, aor. يرعد: (Msb: [written in my copy without any syll. signs; but it seems to be indicated that it is ↓ رَعَدَ aor. يَرْعُدُ: I believe, however, that ↓ رُعِدَ is also used in this sense, and in the sense here following:]) he was affected with a tremour, quivering, quaking, shivering, or commotion; (A, L;) as also ↓ أُرْعِدَ, (S, A, L, K,) and ↓ تَرَعْدَدَ, (L,) and ↓ ترعّد; (TA;) by fear, (A, L,) or cold, (A,) &c. (L.) You say, فَرَائِصُهُ عِنْدَ ↓ أُرْعِدَتْ الفَزَعِ (tropical:) [His muscles called the فرائصَ (pl. of فَرِيصَةٌ q. v.) quivered on the occasion of fright]. (S, A, * L.) And الأَلْيَةُ ↓ تَرَعَّدَتِ, (K,) or, as in some of the Lexicons, ↓ تَرَعْدَدَت, (TA,) (tropical:) The الية [or buttock, or buttocks, &c.,] quivered, or moved to and fro: (K, TA:) and in like manner one says of anything subject to such motion; as [the kinds of food called] قَرِيس and فَالُوذ, and a hill or heap of sand, and the like. (TA.)
رَعْدَدَ R. Q. 1 رَعْدَدَ ذ He was importunate in asking, or begging. (S.)
تَرَعْدَدَ R. Q. 2 تَرَعْدَدَ ذ : see 8, in two places.
رَعْدٌ رَعْدٌ ذ Thunder; i. e. the sound that is heard from the clouds, (S, K, *) or from the sky: (A:) so say the people of the desert: (Akh, TA:) [thus termed as being supposed to be a trembling, or state of agitation, of the clouds, as is implied in the Ksh and the Expos. of Bd in ii. 18, where it is said to be from الاِرْتِعَاد, or as being a cause of trembling:] originally an inf. n., and therefore [it is said that] it has no pl.: (Bd ubi suprà:) [but see what follows, in which رُعُودٌ occurs, perhaps as its pl.:] or الرَّعْدُ is the name of an angel who drives the clouds [with his voice] like as a man drives camels with singing. (I'Ab, Z, K.) ― -b2- [Hence,] جَآءَ بِذَاتِ الرَّعْدِ وَالصَّلِيلِ i. e. (assumed tropical:) [He brought, or brought to pass, that which had thunder and noise; meaning,] (tropical:) war: (S, K, TA:) or calamity: (A, TA:) and بِذَوَاتِ ↓ الرَّوَاعِدِ (tropical:) calamities: (A:) [for] ↓ ذَاتُ الرَّوَاعِدِ [in the CK ذَواتُ] signifies calamity. (S, K, TA.) And فِى كِتَابِهِ رُعُودٌ وَبُرُوقٌ [which may be rendered In his letter are thunders and lightnings;] meaning, (tropical:) words of threatening. (A.)
رَعْدَةٌ رَعْدَةٌ ذ : see what next follows.
رِعْدَةٌ رِعْدَةٌ ذ A tremour, quivering, quaking, shivering, or commotion, (S, A, L, Msb, K,) occasioned by fear, (A, L,) or cold, (A,) &c; (L;) and ↓ رَعْدَةٌ signifies the same. (K.)
رِعْدِيدٌ رِعْدِيدٌ ذ Cowardly; (S, A, L, K;) that trembles, or quakes, (A, L,) from fear, (A,) or at fighting, by reason of cowardice; (L;) and in like manner رِعْدِيدَةٌ applied to a woman: (A:) or this has the former signification, [but in an intensive sense,] as also ↓ تِرْعِيدٌ: pl. [of the first or second] رَعَادِيدُ. (L.) ― -b2- Also the first, (S, K,) or second, (A, L,) applied to a woman, (S, L, K,) or a girl, (A,) (tropical:) Soft, or tender; (S, A, L, K;) whose flesh quivers by reason of its softness: (L:) pl. as above. (A.) ― -b3- And the first, (assumed tropical:) A soft, or tender, plant. (IAar, TA.) ― -b4- And [(tropical:) Anything quivering or quaking: hence, as a subst., particularly applied to The kind of sweet food called] فَالُوذَج, (A,) or فَالُوذ. (K.) It was said to an Arab of the desert, “ Dost thou know what is called فالوذ ? ” and he answered, نَعَمْ أَصْفَرُ رِعْدِيدٌ [Yes: it is yellow, quivering]. (S.) ― -b5- Also, (A,) and ↓ مُرْعَدٌ, (IAar, A, K,) (tropical:) A hill, or heap, of sand [shaking, or shaken, and consequently] pouring down. (IAar, A, K.)
رُعَيْدَآءُ رُعَيْدَآءُ ذ What is thrown away from wheat when it is picked, or cleansed, (L, K,) as the زُوَان [or زُؤَان, q. v.,] and the like: by some written رغيدآء; but the former is more correct. (L.)
رَعَّادٌ رَعَّادٌ ذ [That thunders much]. سَحَابَةٌ رَعَّادَةٌ signifies A cloud that thunders much: (TA:) but Ks says, “ We have not heard them say thus. ” (Lh, TA.) ― -b2- [Hence,] applied to a man, (S,) (assumed tropical:) Loquacious; (S, K;) and so رَعَّادَةٌ [but in an intensive sense]. (TA.) ― -b3- Also, [as a coll. gen. n., n. un. with ة, The torpedo: and the silurus electricus, found in the Nile: generally meaning the latter:] a certain fish; when a man touches it, a numbness affects his hand and arm to the shoulders, and a tremour, as long as the fish remains alive: (S, K: *) so called because he who lays hold upon it, when it is alive, trembles with a kind of trembling wherewith he cannot restrain himself; it is a kind of trembling with a coldness, or chilness, and intense numbness, and formication in the limbs, and heaviness, so that he possesses no power over himself, and cannot lay hold of anything at all with his hand; the numbness rising by degrees to his upper arm and his shoulderblade and the whole of his side, when he touches the fish with the slightest touch in the shortest time. (So says 'Abd-El-Lateef. [See “ Abdollatiphi Hist. Aeg. Comp. ” p. 82; and De Sacy's Translation and Notes.])
سَحَابٌ رَاعِدٌ سَحَابٌ رَاعِدٌ ذ [Thundering clouds]: and سَحَابَةٌ رَاعِدَةٌ [a thundering cloud]: (A:) pl. of the fem. رَوَاعِدُ. (Ham p. 440.) [See an ex. in a verse cited voce اـِمَّا.] صَلَفٌ تَحْتَ الرَّاعِدَةِ [A lack, or paucity, of rain beneath the thundering cloud], (S, K,) or رُبَّ صَلِفٍ تَحْتَ الرَّاعِدَةِ, (S and K &c. in art. صلف,) or رُبَّ صَلَفٍ (A, and S and K &c. in art. صلف,) [i. e., accord. as we read صَلِفٍ or صَلَفٍ, Many a cloud lacking, or having little, rain, or oftentimes a lack, or paucity, of rain, is there beneath the thundering cloud,] is a prov., (A,) applied to a loquacious man destitute of good: (S, A, K:) or to a loquacious man who speaks much of that which he has not done: (Nh, TA:) or to one who threatens and does not perform: (S and O and K in art. صلف:) or to the wealthy niggard: (A'Obeyd, K in that art.:) or to him who praises himself much and is destitute of good. (IDrd, K in that art.) ― -b2- See also رَعْدٌ, in two places.
تِرْعِيدٌ تِرْعِيدٌ ذ : see رِعْدِيدٌ.
مُرْعَدٌ مُرْعَدٌ ذ : see رِعْدِيدٌ.
مُرَعْدِدٌ مُرَعْدِدٌ ذ Importunate in asking, or begging. (K.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٦٤رَعَدَ
رَعَدَ A , U ( n. ac. رَعْد 1 ),
a. Thundered.
b. [ Ala ], Thundered against; frightened, terrified; menaced, threatened.
أَرْعَدَ
أَرْعَدَ IV ,
a. see I (b) .
b. Was struck by a thunder-bolt.
c. [ pass. ], Was thunderstruck; was frightened, terrified.
اِرْتَعَدَ
اِرْتَعَدَ VIII ,
a. Trembled, shook; was frightened, agitated.
رَعْد
رَعْد 1 , ( pl. رُعُوْد 27 ),
a. Thunder;
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٢٬٥٨٠رعد
رَعَدَ - يَرْعُدُ (رَعَدَ - يَرْعَدُ) - رَعْد
رَعَدَ - يَرْعُدُ (رَعَدَ - يَرْعَدُ) + الكائن: ينتفض ويرتجف ويتردد ويضطرب، وخاصة من شدة الخوف والرعب
رَعْد: اسم فعل " رَعَدَ - يَرْعُدُ ": الانتفاض والرجفة والتردد خوفاً: وهو كذلك اسم آلة: الشيء أو الظاهرة التي تسبب الانتفاض والرجفة والاضطراب: وهو اصطلاحاً: اسم الظاهرة المعروفة والتي يخرج بها
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢ (الإجمالي: ٢٩)
- صعق
الآيات المشتركة: ٢ · Yıldırım demektir
- صوب
الآيات المشتركة: ٢ · Sağanak yağmur demektir
- محل
الآيات المشتركة: ١ · Komplo
- صبع
الآيات المشتركة: ١ · Onların parmakları
- برق
الآيات المشتركة: ١ · Berg parlak taş demektir
- حذر
الآيات المشتركة: ١ · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi
- جدل
الآيات المشتركة: ١ · Cedle havan tokmağı demektir
- حوط
الآيات المشتركة: ١ · Çeper, çit demektir
- حمد
الآيات المشتركة: ١ · Hamd: Cümle kapısı demektir
- سبح
الآيات المشتركة: ١ · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…
- أذن
الآيات المشتركة: ١ · Kulak demektir
- شدد
الآيات المشتركة: ١ · Sicim bağıdır
الآيات التي ورد فيها(٢)
وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالْمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ وَيُرْسِلُ الصَّوَاعِقَ فَيُصِيبُ بِهَا مَنْ يَشَاءُ وَهُمْ يُجَادِلُونَ فِي اللَّهِ وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحَالِ
Gök gürültüsü
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رعد |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | برق, صعق, رجف |
| Zıt Kök | سكن |
| Çekirdek Özet 1 | Sarsılma, titreme, sarsıntılı hareket ve bu sarsıntının çıkardığı gürültülü ses |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi azamet, korku ve umut yüklü kozmik sarsıntı ve gök gürültüsüyle gerçekleşen tesbih |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın ontolojik titreyişi; iradeyi sarsarak itaate veya uyanışa sevk eden uyarıcı dinamizm |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca mekanik bir atmosfer gürültüsüne indirgenip barındırdığı ontolojik sarsıntı, haşyet ve tesbih boyutunun göz ardı edilmesi |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رع | Şiddet, sarsıntı, ansızın gelen tedirginlik ve hareketlilik hali. Nitekim رعب kökünde içsel korku sarsıntısı, رعي kökünde ise otlakta sürekli hareket ve gözetim hali görülür. | د | Kapı, itme, çarpma ve sınırda vuruş etkisi eklenerek sarsıntının işitilebilir bir kütlesel gürültüye, fiziki titremeye ve çarpıcı bir yankıya dönüşmesini sağlamıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Göğün yukarısından, kütlelerin zirvesinden başlayan dikey etki ve yöneliş |
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Algıyı açan, uyanıklık ve farkındalık doğuran açık tezahür ve kaynak |
| د | Kapı; giriş, geçiş, hareket | Bir eşikten çarparak geçme, kütleyi sarsıcı biçimde itme ve vuruş |
| رعد | Yüksekten gelen kaynağın kütleyi sarsarak eşikleri titretmesi | Semavi zirveden kopup duyuları sarsan, varlığı titreterek sınırları ve algıyı zorlayan güçlü patlama ve ses |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kütlenin sarsılması, pelte veya kum tepesi gibi gevşek nesnelerin titreyip dalgalanması, soğuk veya şiddetli korku sebebiyle bedenin titremesi (r‘ide) ve buluttan çıkan sarsıcı kütlesel ses |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Hüzeylî şiirinde savaş ortamındaki sarsıcı korku ve titreme hali şu beyitle aktarılır: ثأرت بأبناء الكرام ولم أكن / لدى الروع رعديداً جباناً ولا غمرا |
| Erken Arapça kullanım | Ru‘be veya Accâc tarafından kum tepesinin titreyip akışını tasvirde kullanılan beyit: فهي كرعديد الكثيب الأهْيَمِ |
المصدر Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-Arab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dillerinde رعد kökü, temel olarak titreme, sarsılma, gürültülü çarpma ve gök gürültüsü alanında ortak bir fonetik ve semantik matris sunar. İbranicede r-ʿ-d (רָעַד) kökü şiddetle titremek, sarsılmak, dehşetle ürpermek anlamına gelirken; r-ʿ-m (רָעַם) kökü ise gök gürlemesi ve kükreme fiilini karşılar. Süryanicede r-ʿ-d (ܪܥܕ) yine titreme ve sarsılma fiilini sürdürür; Ge'ez (Etiyopya) dilinde ise r-ʿ-d doğrudan gök gürültüsü ve sarsıntı anlamıyla yer alır. Arapçada kök, hem bedensel ve nesnel düzeydeki sarsıntı ve titremeyi (r‘ide, irtiad) hem de atmosferik sarsıntının doğurduğu güçlü kütlesel sesi (ra‘d) tam bir semantik bütünlük içinde muhafaza etmiştir. Gelişim çizgisi, fiziksel kütle sarsıntısının göksel kütle hareketine ve oradan çıkan işitsel şiddete aktarılması biçimindedir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | رعد | Sarsıntı ve dalgalanma (irtiad) kök anlamından gök gürültüsüne ve ardından tehditkâr hitaba (vaîd) semantik genişleme | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice r-ʿ-d, Süryanice r-ʿ-d, Ge'ez r-ʿ-d | Sarsılma, ürperme ve gök gürültüsü anlamlarında fonetik ve semantik ortak miras | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ses yansımalı (onomatopoetik) yapılar | Kütlesel çarpışma ve gürleme sesini taklit eden kök çekirdeği | Muhtemel |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, HALOT, David Cohen.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رعد | Anlamlı | Sarsılmak, gök gürlemek | Şiddetli ses ve kütlesel titreme | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ردع | Anlamlı | Geri çevirmek, engellemek | Bir şeyi vurarak veya sarsarak durdurup geri püskürtmek | Kur'an'da geçmez; sarsıcı direnç ortaklığı |
| عرد | Anlamlı | Sertleşmek, dikelmek | Bir nesnenin kaskatı kesilip sabit kalması | Kur'an'da geçmez; sarsılmanın zıddı katılık |
| عدر | Anlamlı | Şiddet, sertlik ve cüret | Zorlu ve sert davranış biçimi | Kur'an'da geçmez |
| درع | Anlamlı | Zırh giymek, örtünmek | Bedeni darbe ve sarsıntılardan koruyan koruyucu katman | Kur'an'da geçmez |
| دعر | Anlamlı | Bozulmak, duman tütmek | İçi çürümek, ahlaken sapmak veya yanarken çok duman çıkarmak | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رعد | Merkez | Gök gürültüsü ve sarsıntı | İşitsel şiddet ve kütlesel titremeyi birlikte barındırır | Bulutların çarpışmasıyla doğan sarsıcı ses |
| برق | Komşu | Işık çakması | İşitsel değil görsel şimşek parlamasıdır | Aniden parlayıp sönen göz alıcı ışık |
| صعق | Komşu | Yıldırım çarpması, bayılma | Sarsıntının veya sesin yıkıcı, öldürücü fiziksel darbesidir | Şiddetli sesin öldürücü veya bayıltıcı şoku |
| رجف | Komşu | Yer sarsıntısı, çalkantı | Yere veya iç organlara ait mekanik ve sürekli sarsıntıdır | Kütlenin düzenli biçimde alttan sarsılması |
| سكن | Zıt | Hareketsizlik ve sükûnet | Her türlü titreşim, ses ve sarsıntının durulması hali | Sarsıntının ve sesin tamamen kesilmesi |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رعد | Gök gürültüsü, sarsıntı | Hem kütlesel sarsıntıyı hem çıkan sesi ifade eder | Kesin |
| Latince | Tonitrus, Tremor | Gök gürültüsü, titreme | Tonitrus sesi, tremor ise kökteki irtiad (titreme) yönünü verir | Güçlü |
| İngilizce | Thunder, Quiver | Gök gürültüsü, sarsılma | Thunder atmosferik sesi, quiver ise içsel/fiziksel titremeyi karşılar | Kesin |
| Almanca | Donner, Beben | Gök gürültüsü, titreme | Donner akustik patlamayı, beben ise yapısal sarsıntıyı vurgular | Güçlü |
| Fransızca | Tonnerre, Frémissement | Gök gürültüsü, ürperti | Tonnerre gök gürültüsünü, frémissement dalgalı sarsıntıyı belirtir | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رعد (el-Münker / nekire) | Tehdit, korku ve dehşet unsuru | Münafıkların karanlıklar, tehlikeler ve sarsıntılar içindeki psikolojik savruluş bağlamı (Bakara 2:19) |
| الرعد (el-Marife / marife) | Kozmik tesbih ve ilahi kudret tezahürü | Varlığın azamet karşısında boyun eğişi, meleklerin korkuyla tesbihi ve rahmet müjdesi bağlamı (Ra‘d 13:13) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Âyetullah ve kozmolojik deliller | Ra‘dın tesbih etmesinin mecaz (hâl diliyle delalet) mi yoksa hakiki bir şuur ve tesbih mi olduğu | Kozmik varlıkların ontolojik itaati ve faal kudretin tecellisi |
| Fıkıh | Secde ve dua hükümleri | Gök gürültüsü işitildiğinde yapılacak zikir, dua ve korku anındaki namaz hükümleri | Doğal afet ve korku anında Allah’a sığınma ritüeli |
| Tefsir | Temsil ve kozmik tasvir | Bakara suresindeki rüzgâr/yağmur meselinde ra‘dın vahyin sarsıcı ve tehdit edici uyarılarına tekabül etmesi | Vahyin uyarıcı ve sarsıcı boyutu |
| Hadis | Melekler ve tabiat idaresi | Gök gürültüsünün bulutları sevk eden meleğin sesi veya kamçısının hareketi olduğuna dair rivayetler | Tabiattaki kuvvetlerin melekûtî boyutla irtibatı |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kozmik tesbih ve haşyet | Ontolojik boyun eğiş | Gaflet perdesini yırtma | İnsana ilahi kudret karşısındaki acziyetini hissettirerek tevhide yöneltir | Kesin |
| İlmi | Meteorolojik ve akustik dinamik | Elektrik deşarjının ses dalgası | Enerji dengelenmesi | Isınan havanın aniden genleşip titreşmesiyle tabiat dengesini açığa vurur | Güçlü |
| Siyasi | Otorite ve caydırıcılık | Sarsıcı ikaz ve uyarı mekanizması | Hukuki sınırları koruma | Yaptırım gücünün toplumu sarsarak anarşiyi önleyici caydırıcı sesi | Muhtemel |
| İktisadi | Beklenti ve kriz döngüsü | Risk ve piyasa çalkantısı | Spekülasyonu arındırma | Sarsıntı ile gelen belirsizlik ortamında sağlam olanla çürük olanı ayrıştırma | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Şok dalgası ve akustik genleşme (akustik empedans) | Yüksek enerjili elektriksel boşalmanın ortamdaki gaz kütlesini aniden genleştirip şiddetli basınç dalgası üretmesi | Kesin |
| Beşeri bilimler | Kolektif kriz şoku ve uyanış (travmatik eşik) | Toplumsal yapıyı aniden sarsan krizlerin rehaveti dağıtıp kitleleri temel değerlere ve hukuka yöneltmesi | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir hava olayına indirgeyerek onun sarsıcı uyanış, tesbih ve tehdit boyutunu tamamen hissizleştirmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Gök gürültüsünün hamd ile tesbih eden, korku ve ümit dinamiklerini aynı anda harekete geçiren şuurlu kozmik nizamın bir parçası olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Tabiat hadiselerini ilahi hitap ve ahlaki sorumluluktan kopuk, kör tesadüflerin mekanik gürültüsü olarak algılama yanılgısı |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Tabiatın dilsiz bir makine değil, Allah’ı hamd ile tesbih eden canlı bir âyetler bütünü olduğunu gösterdiği için esastır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Münafıkların psikolojik çelişkilerini anlatan mesellerde ve kâinatın ilahi azamete boyun eğişini bildiren tevhid ayetlerinde. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tabiat olaylarının anlamsız bir korku kaynağından ibaret olduğu veya insanın uyarılardan bağımsız güvende yaşadığı zannını düzeltir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBulut kütlelerinin çarpışması ve havanın aniden genleşmesiyle meydana gelen sarsıcı titreşim ve gök gürültüsü sesi.
- Soyut anlamVarlığı rehavetten uyandıran, içsel bir ürperti ve korkuyla birlikte rahmet umudunu doğuran ilahi sarsıntı ve tesbih.
- Sistematik karşılıkDengeyi bozulmaktan koruyan sarsıcı ikaz, caydırıcı kudret eşiği ve ontolojik teslimiyet bildirimi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Burada atmosferik potansiyel enerjiyi, ani basınç dalgası ve kütlesel sarsıntıyı, açığa çıkan ses ve titreşim şokunu (ra‘d) simgeler. bu sarsıntı karşısında insanın hissettiği korku ve haşyet durumunu, eşik zamanındaki uyanışı, ise varlığın ulaştığı hamd ve ontolojik tesbih halini temsil eder.