رعي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ر-ع-يالصيغ: ٩ · الجذور المجاورة: ٦٦ · الآيات: ٩ · السور: ٩؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».وَرَاعِنَاموهرِعَايَتِهَارعيالْمَرْعَىذودرَعَوْهَاعهدوَمَرْعَاهَاأمنشيخرَاعُونَنظر

الجذرالصيغ ٩الآيات ٩السور ٩المجاورة ٦٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

رعي

ر - ع - ي

جذر
  • الورود: ١٠
  • الآيات: ٩
  • الصيغ: ٩
  • المعاجم: ١٣

Otlak yerdir. “Ra’iy” etmek, hayvanları otlatmak demektir. Merkezi yönetim “ra’iy”, yerinden yönetim “nezaret”tir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: رعى

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Otlak yerdir. “Ra’iy” etmek, hayvanları otlatmak demektir. Merkezi yönetim “ra’iy”, yerinden yönetim “nezaret”tir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٠٬٠٥٧
باب العين والرّاء والواو معهما ع ر و، ع ر ي، ع و ر، ع ي ر، ر ع و، ر ع ي، و ر ع، ر و ع، ر ي ع، و ر ع، ي ع ر عرو: عري: عراه أمرٌ يَعْرُوه عَرْواً إذا غشيه وأصابه، يقال: عراه البرد، وعَرَتْهُ الحُمَّى، وهي تَعْروه إذا جاءته بنافض، وأخذته الحُمَّى بعُرَوائها. وعُرِيَ الرّجلُ فهو مَعْروّ، واعتراه الهمّ. عامّ في كلّ شيء، حتى يقال: الدّلف يعتري الملاحة. ويقال: ما مِنْ مؤمنٍ إلا وله ذَنْبٌ يعتريه قال
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٤١٧
الرَعاوي الرُعاوي، بفتح الراء وضمها: الإبل التي تَرْعى حوالي القوم وديارِهم؛ لأنّها الإبل التي يُعتَمَل عليها. ورَعا يَرْعُو، أي كفَّ عن الأمور. يقال: فلانٌ حسن الرَعْوَةِ والرِعْوَةِ والرُعْوى والارْعِواءِ. وقد ارْعَوى عن القبيح. والاسم الرُعيا بالضم والرَعْوى بالفتح. الرِعْيُ بالكسر: الكلا. وبالفتح المصدر والمَرْعَى: الرِعْيُ، والموضع، والمصدر. والراعي جمعه رُعاةٌ، ورُعْيانٌ، ورِعاءٍ. وفلان
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٣٨٬٢٢٣
باب العين والراء عرى ، عرا ، عير ، عور ، رعي ، روع ، ريع ، ورع ، وعر ، يعر ، يرع . عرا : قال الله جلّ وعزّ : ( إِن نَّقُولُ إِلاَّ اعْتَرَاكَ بَعْضُ ءَالِهَتِنَا بِسُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 ءٍ ) ( هُود : 54 ) قال الفراء : كانوا كذّبوه يعني هوداً ثم جعلوه مختلِطاً ، وادَّعَوا أن آلهتهم هي التي خَبَّلته لعيبه إيّاها . فهنالك قال : ( إِنِّى ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 أُشْهِدُ اللَّهِ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٩٣٢
(باب الراء والعين وما يثلثهما) (رعف) الراء والعين والفاء أصلٌ واحد يدلُّ على سَبْق وتقدُّم. يقال فَرَسٌ راعفٌ: سابقٌ متقدِّم. ورَعَف فلانٌ بفرسِهِ الخيلَ، إِذا تقدَّمها. قال الأعشى: به تَرْعُفُ الألْفَ إِذْ أُرْسِلَتْ *** غَداةَ الصّباح إذا النَّقْعُ ثارا([1]) ومن الباب رَعَفْت ورَعُفت([2]). والرُّعاف فيما يقال: الدّمُ بعينه. والأصل أنّ الرُّعاف ما يُصيب الإنسانَ من ذلك، على فُعال، كما يقال
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬١٤٠
المدخل: رعى- الرعي في الأصل: حفظ الحيوان، إما بغذائه الحافظ لحياته؛ وإما بذب العدو عنه. يقال: رعيته، أي: حفظته، وأرعيته: جعلت له ما يرعى. والرعي: ما يرعاه، والمرعى: موضع الرعي، قال تعالى: ﴿كلوا وارعوا أنعامكم﴾ [طه/54]، ﴿أخرج منها ماءها ومرعاها﴾ [النازعات/31]، ﴿والذي أخرج المرعى﴾ [الأعلى/4]، وجعل الرعي والرعاء للحفظ والسياسة. قال تعالى: ﴿فما رعوها حق رعايتها﴾ [الحديد/27]، أي: ما حافظوا عليها حق المحافظة.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٢١
ر ع ي رعاك الله وأحسن رعايتك‏.‏ وهو راعيهم وهم رعيته ورعاياه‏.‏ وليـس المرعـيّ كالراعـي‏.‏ ويقولون للمرأة‏:‏ راعية البيت‏.‏ واسترعى الله خليفته خليقته‏.‏ ورعيت له عهده وحرمته‏.‏ وما أرعـاك للعهـود‏.‏ وأرعـى عليه‏:‏ أبقى‏.‏ وهو حسن الرعوى والرعيا كالبقوي والبقيا‏.‏ وارعوى عن القبيح‏.‏ ورعت الماشية الكلأ وارتعت ورعاها صاحبها‏.‏ وهـو راعـي الإبـل وهـم رعاتهـا ورعاؤها ورعاؤها ورعيانها‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٦١١
الرَّعْيُ: مصدر رَعَى الكَلأَ ونحوَه يَرْعى رَعْياً. والراعِي يَرْعى الماشيةَ أَي يَحوطُها ويحفظُها. والماشيةُ تَرْعى أَي ترتفع وتأْكل. وراعي الماشيةِ: حافظُها، صفةٌ غالبة غلَبةَ الاسم، والجمع رُعاةٌ مثل قاضٍ وقُضاةٍ، ورِعاءٌ مثل جائعٍ وجِياعٍ، ورُعْيانٌ مثل شابٍّ وشُبَّانٍ، كسَّروه تكسير الأَسماء كَحاجِرٍ وحُجْرانٍ لأَنها صفة غالبة، وليس في الكلام اسم على فاعل يَعْتَوِرُ عليه فُعَلَة وفِعالٌ إلا
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٠٣١
* ر ع ي * * الرِّعْيُ * بالكسر الكلأ وبالفتح المصدر و * المَرْعَى * الرعي والموضع والمصدر وفي المثل مرعى ولا كالسعدان وجمع * الرَّاعي * رعاة كقاض وقضاة و * رُعْيَانٌ * كشاب وشبان و * رِعَاءٌ * كجائع وجياع و * رَاعَى * الأمر نظر الأمر إلى أين يصير و * رَاعَاهُ * لاحظه وراعاه من * مُرَاعَاةِ * الحقوق و * اسْتَرْعَاهُ * الشيء * فَرَعاهُ * وفي المثل من * اسْتَرْعَى * الذئب فقد ظلم و * الرَّاعي *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٢٤٨
: ( ى *!الرِّعْيُ ، بالكسْرِ : الكَلأُ ، ج *!أرْعاءٌ ) ، كحِمْلٍ وأَحْمالٍ . ( و ) الرَّعْيُ ، ( بالفتْحِ : المَصْدَرُ ) . يقالُ : *!رَعَى *!رَعْياً . ( *!والمَرْعَى ) و ( *!الرِّعْيُ ) بمعْنىً واحِدٍ وهو ما *!تَرْعاهُ *!الرَّاعِيَةُ ؛ قالَ الله تعالى : ﴿والذي أَخْرَجَ *!المَرْعَى﴾ ، وأَيْضاً : ﴿أَخْرَجَ منها ماءَها *!ومَرْعَاها﴾ . ( و ) المَرْعَى أَيْضاً : ( المَصْدَرُ ) المِيمِي من رَعَى
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ١٩٬٥٦٧
المدخل: رعىرَعَتِ المَاشِيَةُ 1 رَعَتِ المَاشِيَةُ ذ , aor. تَرْعَى, (Msb, K,) inf. n. رَعْىٌ (S, * Msb, K) and رِعَايَةٌ (K) and مَرْعًى; (S, * K, * JM;) and ↓ ارتعت, and ↓ ترعّت; (K;) The cattle [pastured, or] pastured by themselves. (Msb.) And رَعَتِ المَاشِيَةُ الكَلَأَ, inf. n. رَعْىٌ (Mgh, TA) and رِعَايَةٌ [and مَرْعًى]; and ↓ ارتعت, and ↓ ترعّت; [The cattle pastured upon, or depastured, the
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٦٤
رَعَى رَعَى A ( n. ac. رَعْي 1 ), a. Browsed, grazed; cropped, pastured upon. b. Pastured, tended, kept, guarded, watched. c. Ruled, governed. d. [ 'Ala ], Kept the flocks of. e. ( n. ac. رُعْيًا , رُعْوَى رُعْوَى ), a. Kept, guarded, took care of. f. Watched, observed ( stars ). g. Itched. رَاْعَيَ رَاْعَيَ III , a. Grazed together. b. Abounded in pasture. c. Shewed regard,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٧٬٣٦٧
رعي رَعَى - يَرْعَى - رِعَايَة - رَاعِي - رَاعُوْن - رِِعَاء - مَرْعى - رَاعَى - يُرًاعِي رَعَى - يَرْعَى + كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً: يتعهده بالحفظ والصون من الهلاك والضياع رَعَى - يَرْعَى + كائن + كائناً: (بشر أو بهائم) يهتم به ويتعهده بالحفظ والعناية، بما في ذلك الطعام والمأوى وما شابه ليبقي عليه من الهلاك رَعَى - يَرْعَى + كائن +
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٩)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٦ (الإجمالي: ٨٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ذود

    الآيات المشتركة: ١ · Zevd: Küçük deve sürüsü (3-10 arasında) demektir

  2. عهد

    الآيات المشتركة: ٢ · Söz

  3. طعن

    الآيات المشتركة: ١ · Ve dil uzatmak

  4. أمن

    الآيات المشتركة: ٥ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  5. موه

    الآيات المشتركة: ٢ · Su

  6. بدع

    الآيات المشتركة: ١ · Bedee deki hemze ayn’a dönüşmüş

  7. شيخ

    الآيات المشتركة: ١ · Kurumaya başlayan bitkidir

  8. قفو

    الآيات المشتركة: ١ · Kafa tası demektir

  9. لوي

    الآيات المشتركة: ١ · Ucu kıvrık demir veya ağaç demektir

  10. حرف

    الآيات المشتركة: ١ · Haraf dağın sivri ucu, bıçağın ağzı demektir

  11. ورد

    الآيات المشتركة: ١ · Gül demektir

  12. نظر

    الآيات المشتركة: ٢ · Korkuluk demektir

الآيات التي ورد فيها(٩)

  1. وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ

    Gözetenler

  2. وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ

    Gözetenler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökرعي
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerحفظ, كفل, ولى
Zıt Kökضيع
Çekirdek Özet 1Canlının beslenmesini, güvenliğini ve gelişimini gözeterek otlatmak, dikkatle kollamak ve denetlemek
Çekirdek Özet 2Emanet ve sorumluluk altındakileri zayi etmeden gözetmek, ahde ve ilahi sınırlara riayet etmek
Çekirdek Özet 3Yönetim ve denetimin tahakküm değil, himaye, besleme, geliştirme ve koruma eksenli bir emanet oluşu
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca edilgen bir «sürü gütme» veya keyfi otorite olarak anlayıp ayetlerdeki karşılıklı dikkat, himaye ve hukuki sorumluluk boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رعTitreme, sarsılma, uyanıklık ve teyakkuz haliyle harekete geçme; nitekim رعب kökünde korku ve dehşetle sarsılma, رعد kökünde ise gök gürültüsünün şiddetli titreşimi ve hareketi yer alırيTitreşim ve uyanıklık hareketini zihinsel dikkate, canlı bir varlığın durumunu sürekli gözetlemeye, onu tehlikelerden sakınarak otlatmaya ve himaye etmeye yöneltmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başıBaşta olma, öncülük etme, yönlendirici akıl ve yüksekten gözetleme
عGözGörme, sürekli takip, dikkat kesilme, teyakkuz ve kaynağı kollama
يEl ve kolİcra, fiili müdahale, yönlendirme, bakım ve koruyucu güç
رعيBaşın öncülüğünde gözün kesintisiz dikkati ve elin müdahalesiyle korunan varlığı besleme ve yönlendirmeÖncü zihnin (ر) uyanık bir nazarla (ع) tehlikeleri izlemesi ve pratik müdahaleyle (ي) sorumluluk alanındaki varlığı doyurup tehlikelerden muhafaza etmesi hareketidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamOtlağı ve suyu aramak, davarları yayılmaları için otlakta serbest bırakıp yırtıcılardan koruyarak gütmek, beslenmelerine ve korunmalarına nezaret etmek
Cahiliye şiiri kullanımıEbu Kays beytinde topluluk içindeki gözetilen kişi ile gözeten yöneticinin bir olmadığını belirtir: ليس قطاً مِثْلَ قُطّيٍّ ولا الـ / مَرْعِيُّ في الأقوام كالرّاعِي. El-Hansâ ise hüznün getirdiği uykusuzluğu yıldızları gece boyu gözlemeye benzetir: أرعَى النُّجومَ وما كُلِّفْتُ رِعْيَتَها / وتارةَ أتغَشَّى فَضْلَ أَطْمَارِي
Erken Arapça kullanımZu’l-İsba‘ el-Advânî kabile içi çekişmede tarafların birbirini gözetip kollamadığını şu beyitle anlatır: عَذِيرَ الحَيِّ مِنْ عَدْوانَ كانوا حَيَّةَ الأرض / بغَى بعضٌ على بعضٍ فلَمْ يُرْعُوا على بَعْضِ

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Dîvânu’l-Hamsâ.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça رعي kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde otlatma, gütme, himaye etme ve arkadaşlık/yoldaşlık etme semantik alanıyla derin bir ortak mirasa dayanır. İbranicede aynı köke denk gelen רעה (ra'ah) fiili hayvanları otlatmak, beslemek, rehberlik etmek ve mecazen halkı yönetmek anlamlarını taşır; buradan türeyen ro'eh kelimesi doğrudan çoban ve önder karşılığıdır. Süryanicede ܪܥܐ (r'o / r'ā) kökü otlatmak, beslemek ve ruhi gözetim altında tutmak işlevine sahiptir. Kökün en eski Akatça katmanında rē'û(m) kelimesi hükümdarların tanrılar adına halkı gütmesini ve koruyucu çobanlığını ifade eden kurumsal bir unvandır. Sami dillerindeki bu ortak semantik eksen, kökün yalnızca ziraî bir faaliyeti değil, en erken dönemlerden itibaren yönetsel himaye, besin sağlama ve koruma işlevini aynı potada taşıdığını belgeler.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament, Payne Smith Syriac Dictionary, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرعي kökünün gözetleme, muhafaza etme ve vazgeçip dönme (ir‘ivâ) eksenleriFiziksel planda hayvanı otlatıp tehlikeden sakındırma hareketi, ahlaki ve hukuki planda sınırlara dikkat etme ve kötülükten el çekme anlamlarına evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice רעה (ra'ah), Süryanice ܪܥܐ (r'ā), Akatça rē'ûOrtak Sami mirasında çobanlık, otlatma, halkı besleme ve yönetsel koruma ortak çekirdeği tam bir fonetik ve semantik denklikle mevcutturKesin
Daha geniş dilsel ilişkiGüney Arapçası ve Ge'ez dillerinde r‘y köküÇobanlık ve gözetim kavramı Güney Sami kolunda da aynı ses ve anlam düzeniyle korunmuştur; Afroasyatik dışı doğrudan ödünçleme bağı bulunmamaktadırGüçlü

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Gesenius Hebrew Grammar, Cohen Semitic Roots.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رعيAnlamlıOtlatmak, gözetmek, korumakCanlıyı beslemek, tehlikelerden muhafaza etmek ve emanete riayet etmekHedef kök; Kur'an'da geçer
ريعAnlamlıYükselmek, çoğalmak, artmakYüksek tepe, yapının yükseltisi, mahsulün bereketi ve aslına dönüşرعي kökündeki beslenme ve gelişmenin zemin veya sonuç bağıyla örtüşür; Kur'an'da geçer
عريAnlamlıÇıplak olmak, soyulmak, arınmakÜzerindeki elbise, örtü veya yaprağın kalkması, açıkta kalmaKoruma ve örtünmenin zıddı bir durum; Kur'an'da geçer
عيرAnlamlıYük taşımak, hareket etmek, kervanYük taşıyan kervan, kervandaki binekler veya yabani eşekHayvanların yönetimi ve sevk edilmesiyle tematik yakınlık taşır; Kur'an'da geçer
يرعAnlamlıKorkak olmak, zayıf düşmek, sazlıkİçi boş kamış, sazlık; metanetsiz, çabuk irkilen kimseرع ikili çekirdeğindeki titreme ve ürperme haliyle irtibatlıdır; Kur'an'da geçmez
يعرAnlamlıMelemek, bağırmakKoyun veya keçinin yüksek sesle bağırmasıÇobanlık ve sürü bağlamında hayvanın çıkardığı sesle ilişkili ses yansımalı köktür; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رعيMerkezGözetmek, beslemek, himaye etmekBakım, besleme, gelişim ve sürekli teyakkuzu içeren korumaNesnenin sadece varlığını değil, gelişimini ve gıdasını da üstlenen dinamik gözetim
حفظKomşuKorumak, muhafaza etmekZayi olmaktan, bozulmaktan ve unutulmaktan korumaStatik muhafaza ve emanetin aslını eksiksiz tutma vurgusu öndedir
كفلKomşuBakımını üstlenmek, kefil olmakMaddi ihtiyaçları ve maişeti garanti altına almaKişinin nafakası ve himayesini hukuki veya fiili taahhüt altına almasıdır
ولىKomşuYetki sahibi olmak, yönetmekYakınlık ve otorite bağıyla tasarrufta bulunmaİktidar, tasarruf ve velayet hakkını haiz olma yönü ağır basar
ضيعZıtZayi etmek, telef etmek, ihmal etmekGözetimsiz bırakarak bozulmaya ve yok olmaya terk etmeHimayenin çekilmesiyle varlığın heder olması ve dağılması

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرعيOtlatmak, gözetmek, riayet etmekCanlıyı doyurma, tehlikelerden koruma ve emanet edilen hukuka sadakat göstermeKesin
LatincePascere, custodireOtlatmak, beslemek, korumakPascere besleme ve gütme boyutunu karşılarken, custodire muhafaza ve bekçilik boyutunu verirGüçlü
İngilizceTo pasture, to shepherd, to observeOtlatmak, çobanlık etmek, riayet etmekShepherd himaye ve rehberliği, observe ise kurala ve ahde uymayı karşılarKesin
AlmancaWeiden, hüten, beachtenOtlatmak, gütmek, korumak, riayet etmekHüten himaye ve esirgemeyi, beachten ise dikkat kesilmeyi ve riayeti karşılarGüçlü
FransızcaPaitre, pâtre, observerOtlatmak, gütmek, riayet etmekPaitre hayvanın beslenmesini, observer ise kurallara uymayı ve gözetmeyi ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert Dictionnaire Historique.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رَاعُونَAhitleri, emanetleri ve şahitlikleri titizlikle koruyanlar, riayet edenlerMüminlerin ve kurtuluşa erenlerin ahlaki ve hukuki vasıfları bağlamında; Mü'minûn 23:8, Meâric 70:32
الرِّعَاءُ / وَارْعَوْاHayvanları otlatan çobanlar ve sürüleri yayma emriMusa kıssasında Medyen suyu başında bekleyen çobanlar ile yeryüzündeki rızıkların sunumu bağlamında; Kasas 28:23, Tâhâ 20:54
الْمَرْعَى / وَمَرْعَاهَاOtlak, mera, bitki örtüsüAllah'ın yeryüzünden çıkardığı yeşillikler, otlar ve canlıların besin kaynağı bağlamında; Nâziât 79:31, A'lâ 87:4
رِعَايَتِهَا / رَعَوْهَاHakkını vermek, gereğince gözetmek ve korumakHristiyanların ihdas ettiği ruhbanlığın sınırlarına ve ilahi rızaya gereğince uymamaları bağlamında; Hadîd 57:27
رَاعِنَا / وَرَاعِنَاBizi gözet, bize dikkat et (çift anlamlı istihza kalıbı)Muhataba «bizi dinle/bizi gözet» derken kelimeyi bükerek İbranice/Aramice hakaret veya ahmaklık manasına kaydırma bağlamında; Bakara 2:104, Nisâ 4:46

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi inayet, rızık ve teklif-i mâ lâ yutâkAllah'ın kullarını gözetmesi (riâyetü'l-aslah), kulların ilahi sınırları koruma mükellefiyetiAllah'ın yaratıklarını başıboş bırakmayıp rızıklandırması ve gözetmesi; insanın ise teklife riayet etmesi
FıkıhRaiyye hukuku, emanet, velayet ve vekâletYöneticinin halk üzerindeki tasarrufunun maslahata bağlılığı (tasarrufu'l-imâm 'ale'r-ra'iyye menûtün bi'l-maslaha)Yetkinin keyfi bir mülkiyet değil, koruma, adalet ve kamu yararını gözetme emaneti olması
Tefsir«Râinâ» lafzının nehyi ve ruhbanlığın riayetiSözlerin suistimale açık anlamlarından arındırılması edebi ile ibadet ve ahitlerin hakkını vermeNezaket dili inşası ve sorumlulukların sınırlarına titizlikle uyulması
HadisÇobanlık ve yöneticilik mesuliyeti«Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüklerinizden sorumlusunuz» hadisindeki mesuliyet ilkesiYönetimin bir tahakküm değil, her bireyin altındakileri koruma ve hesap verme bilinci

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi ahitler, sınırlar ve ibadet sorumluluğuRiayet ve takvaİlahi hududu çiğnemeden muhafaza etmekDini emirlerin ve kulluk sözleşmesinin zayi edilmeden özenle korunmasıKesin
İlmiHakikatin, metodun ve delilin takibiİlmi teyakkuz ve emanetBilgiyi tahriften koruyup yerli yerince gözetmekAraştırmacının ulaştığı veriye ve ilmi ahlaka riayet ederek hakikati korumasıGüçlü
SiyasiKamu yönetimi, tebaa ve yönetici ilişkisiRaiyye ve emanetçi yönetimToplumu himaye etmek, asayiş ve maslahatı temin etmekMerkezi ve yerel otoritenin halkı mülk değil, gözetilmesi ve bakılması gereken emanet saymasıKesin
İktisadiKaynakların yönetimi, mera ve üretim faktörleriSürdürülebilir kaynak yönetimiMera ve rızık alanlarını tüketmeden üretimi canlı tutmakDoğal varlıkların ve üretim araçlarının tahrip edilmeksizin ortak faydaya tahsisiKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGeri beslemeli dinamik denetim ve stabilizasyon (Feedback control)Bir sistemin kararlı durumunu koruması için parametrelerin kesintisiz izlenmesi, sapma anında müdahale edilerek dengenin muhafaza edilmesiGüçlü
Beşeri bilimlerMütevellilik / Vesayet teorisi (Trusteeship & Stewardship)Otorite sahibinin yönettiği topluluk üzerinde mülkiyet değil, onların refahı, gelişimi ve haklarının korunması için hesap verebilir vekil kılınmasıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca «koyun gütmek» gibi ilkel bir bedevi faaliyeti veya siyasi dilde tebaayı «güdülecek iradesiz sürü» olarak niteleyen hiyerarşik bir tahakküm kalıbına indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamCanlı bir varlığın gıdasından güvenliğine kadar tüm gelişim evrelerini dikkatle kollamak, ahitleri zayi etmemek ve emanet edilen hukukun sınırlarına uyanık bir şuurla riayet etmek
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÇoban-sürü metaforunun İslami yönetim modelinde halkı iradesiz nesneler kıldığı zannına kapılmak veya ayetlerdeki ahde riayet ve edep ilkelerini kuru bir formalizme indirgemek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın emanet, ahit, yönetim ve hitap ahlakına dair temel paradigmalarını birbirine bağlar; iktidarın sahiplik değil hizmet ve gözetim olduğunu gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminlerin vasıflarını bildiren ayetlerde (23:8, 70:32), peygamber kıssalarındaki çobanlık ve rızık tasvirlerinde (20:54, 28:23) ve dil istismarına set çeken nehiy ayetlerinde (2:104, 4:46)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yöneticinin halka dilediğini yapabileceği zorba iktidar telakkisini yıkar; ahde bağlılığı sadece sözde bırakmayıp fiili bir koruma ve dikkat süreci kıldığını ortaya koyar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamCanlının beslenmesi, güvenliği ve gelişimi için otlakta yayılmasına nezaret etmek ve onu yırtıcılardan korumak.
  • Soyut anlamBir emanetin, ahdin veya sorumluluk alanının bilincinde olarak onu zayi olmaktan koruyup hakkını eksiksiz yerine getirmek.
  • Sistematik karşılıkİktidarı ve sorumluluğu, tahakküm aracı olmaktan çıkarıp zayıf olanı himaye, besleme ve denetleme eksenli bir emanet mekanizmasına dönüştürme.
  • LaTeX modeliR=∫t0t1(Φ(x,t)⋅Ψ(x,t)−Ω(x,t))dt
  • LaTeX açıklamasıFormüldeki R, gözetim ve riayet sürecinin net koruma ve bakım çıktısını temsil eder. Zamana bağlı integral (t0→t1), gözetimin anlık değil kesintisiz bir süreç olduğunu gösterir. Φ(x,t) gözetilen varlığa sunulan rızık, besin ve gelişim imkanlarını; Ψ(x,t) gözeten failin uyanık dikkat ve teyakkuz derecesini; Ω(x,t) ise varlığa yönelebilecek dış tehlike, ihmal ve telef edici tehdit fonksiyonunu simgeler. Süreç, besleme ve dikkatin tehlikeyi sıfırlayarak varlığı koruması esasına dayanır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ر