زني

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ز-ن-يالصيغ: ٩ · الجذور المجاورة: ٤٦ · الآيات: ٥ · السور: ٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سرقنكحشركوَالزَّانِيزنيحرميَزْنِينَالزَّانِيقتلالزِّنَىمأهأخر

الجذرالصيغ ٩الآيات ٥السور ٤المجاورة ٤٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

زني

ز - ن - ي

جذر
  • الورود: ٩
  • الآيات: ٥
  • الصيغ: ٩
  • المعاجم: ١٠

“Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür. “Yakın” anlamına gelir. Mekanda ve zamanda kullanılmaktadır. Alçalarak, gayrımeşru yaklaşmaktan zina kelimesi oluşmuştur.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: زنى

ملاحظاتي

المعاجم(١٠)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür. “Yakın” anlamına gelir. Mekanda ve zamanda kullanılmaktadır. Alçalarak, gayrımeşru yaklaşmaktan zina kelimesi oluşmuştur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨١٤
باب الزاي والنون و و ا ي ء معهما ز و ن، و ز ن، ن ز و، ز ن ي، ز ي ن، ي ز ن، ز ن أ، أ ز ن مستعملات زون: الزُّونُ: مَوْضِعٌ تُجْمع فيه الأصنام وتُنصب وتُزَيَّن. والزُّوانُ: حَبِّ يكونُ في البُرّ يُسمّيه أهلُ السَّواد: الشَّيْلَم، الواحدةُ: زُوانة. والزِّوَنَّةُ: المرأةُ القصيرةُ، الرَّجل: زِوَنٌّ. وزن: الوَزْنُ: معروفٌ. والوَزْنُ: ثقل شَيءٍ بشَيْءٍ مِثْلِه، كأَوْزانِ الدَّراهم، ويُقالُ: وَزَنَ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٤٦
المدخل: زنىالزِنَى يمدُّ ويقصر، فالقصر لأهل الحجاز. قال تعالى: "ولا تَقْرَبوا الزِنى". والمَدُّ لأهل نجد. قال الفرزدق: أَبا حاضرٍ مَنْ يَزْنِ يُعْـرَفْ زِنـاؤُهُ ومَنْ يَشرب الخُرْطومَ يُصْبِحُ مُسَكَّرا وقد زنى يَزْني. والنسبة إلى المقصور زِنَوِيٌّ، وإلى الممدود زِنائِيٌّ. وزَنَّاهُ تَزْنِيَةً، أي قال له يا زاني. وتسمّى القردة زَنَّاءَةً. وقولهم: هو لِزِنْيَةٍ وزَنْيةُ: نقيض قولك هو لِرِشْدَةٍ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٬٧٥٥
ز ن ( و ا ي ء ) زين ، زون ، زني ، زنأ ، وزن ، نزا ، نزأ ، نوز : مستعملة . زين : الزَّيْن : نقيضُ الشَّين ، وسمعتُ صبيّاً من بني عُقَيل يقول لصبيّ آخَر : وجهِي زَيْن ووجهُك شَيْن ، أراد أنه صَبيح الوجه ، وأن الآخر قبيحُه ، والتقدير : وجهِي ذو زَيْن ، ووجهُك ذو شَيْن ، فنعتهما بالمَصْدَر ، كما يقال : رجلٌ صَوْم وعَدْل ، أي : ذو عَدْل . وقال اللّيث : زانَه الحُسُن يَزِينه زيناً . وازدانت الأرضُ
رابط المدخل

ز ن ( و ا ي ء ) زين ، زون ، زني ، زنأ ، وزن ، نزا ، نزأ ، نوز : مستعملة . زين : الزَّيْن : نقيضُ الشَّين ، وسمعتُ صبيّاً من بني عُقَيل يقول لصبيّ آخَر : وجهِي زَيْن ووجهُك شَيْن ، أراد أنه صَبيح الوجه ، وأن الآخر قبيحُه ، والتقدير : وجهِي ذو زَيْن ، ووجهُك ذو شَيْن ، فنعتهما بالمَصْدَر ، كما يقال : رجلٌ صَوْم وعَدْل ، أي : ذو عَدْل . وقال اللّيث : زانَه الحُسُن يَزِينه زيناً . وازدانت الأرضُ بنباتها ازدِياناً ، وازَّيّنَتْ وتَزَيّنَتْ ، أي : حَسُنت وبَهُجَتْ . قال : والزِّينة اسمٌ جامعٌ لكلّ شيء يُتَزيَّن به . ( زون ) : قال : والزُّون موضعٌ تُجمَع فيه الأصنام وتُنصَب ، وقال رؤبة : وَهْنانة كالزُّون يُجْلى صَنَمُهْ وقال غيره : كلُّ ما عُبِد من دون الله فهو زُون وزُور . نقلت عن محمد بن حبيب قالت أعرابية لابن الأعرابي : إنك تَزونُنا إذا طلعت كأنك هلال في قثمان . قال : تَزوننا وتَزينُنا واحد . وقال الليث : رجلٌ زَوَن وامرأة زِونّةٌ إذا كانا قَصِيرين وقد قاله غيره . وأخبَرَني المنذريُّ عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الزَّوَنْزسي : الرجلُ ذو الأبّهة والكِبْر ؛ والزَّوَنَّكُ : المُخْتالُ في مِشْيَته ، النّاظرُ في عِطْفَيه ، يُرى أن عندَه خيراً وليس عنده ذاك . قلتُ : وقد شدّده بعضُهم فقال : رجلٌ زَوَنّكٌ ، والأصْل فيه الزَّوَنُّ فزيدت الكاف وترك التشديد . ورَوَى أبو العبّاس عن ابن الأعرابي أنه قال : الزُّوَنَةُ : المرأةُ العاقلة ، والزِّوَنّة : المرأة القصيرة . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : في الطعام زُوَان وزُؤان وزِوان : وهو الزريُّ منه الّذي يُرمَى به . وقال اللّيث : الزُّوَان : حَبٌّ يكون في الحِنْطَة يسمِّيه أهلُ الشام الشَّيْلَم ، الواحدة زُوَانةٌ . ورَوَى سلمةُ عن الفرّاء أنه قال : الأزناء : الشَّيْلَم . قلت : ولا أدري لم جمعه أزناء . وزن : قال الله جلّ وعزّ : ( فَلاَ نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَزْناً ) ( الكهف : 105 ) . قال أبو العبّاس : قال ابن الأعرابيّ : العَرَب تقول : ما لِفلان عندنا وَزْن ، أي : قَدْرٌ لخِسّته . وقال غيرُه : معناه : خِفّة موازِينهم من الحَسنات . ويقال : وَزَن فلانٌ الدراهمَ وَزْناً بالمِيزان ، وإذا كالَ فقد وَزَنه أيضاً . ويقال : وزنَ الشيءَ إذا قَدَّره ، ووَزَن ثمرَ النّخل إذا خَرَصه . وأخبَرَني ابن منيع عن عليّ بن الجعد عن شُعبَة عن عمرو بن مرّة عن أبي البَخْتَريّ قال : سألت ابنَ عبّاس عن السلَف في النَّخْل فقال : نَهَى رسولُ الله ( صلى الله عليه وسلم ) عن بيع النَّخل حتى يُؤكل منه وحتّى يُوزَن . قلتُ : وما يُوزَن ؟ فقال رجلٌ عندَه : حتّى يَحْزَر . قلتُ : جَعَل الحَزْرَ وَزْناً ، لأنّه خَرْصٌ وتقدير . وقال الليث : الوَزْن ثَقْلُ شيءٍ بشيء مِثله ، كأوزان الدّراهم ، ومِثلُه الرَّزْن . قلتُ : ورأيتُ العَرَب يسمُّون الأوزانَ الّتي يُوزَن بها التّمر وغيره الّتي سُوّيتْ من الحجارة كالأمْناء وما أشبَهَها : الموازين ، واحدها ميزان ، وهو المَثاقيل واحدها مِثْقال ، ويقال للآلهة الّتي يُوزَن بها الأشياء : مِيزان أيضاً ، وجمعُه الموازين . وجائزٌ أن يقال للميزان الواحد بأوزانِه وجميعِ آلَتِهِ : المَوازين ؛ قال الله جلّ وعزّ : ( وَنَضَعُ الْمَوَازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ ) ( الأنبياء : 47 ) ، يريد : نَضَع الميزانَ ذا القِسْطِ . وقال جلّ وعزّ : ( وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ فَأُوْلَائِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ) ( الأعراف : 8 ) . أراد ، والله أعلم : فمن ثَقلتْ أعمالُه الَّتي هي حَسناتُه . وقال الزجّاج : اختَلفت الناسُ في ذكر الميزان يومَ القيامة ، فجاء في بعض التّفسير أنّه ميزان له كِفّتان ، وأنّ الميزان أُنزِل في الدّنيا ليتَعامَل الناس بالعَدْل وتُوْزَنَ به الأعمال . وقال بعضُهم : المِيزان : العدلُ ، وذهب إلى قولهم ، هذا في وزن هذا ، وإن لم يكن مما يوزن ، وتأويله أنه قد قام في النفس مساوياً لغيره ؛ كما يقوم الوزن في مرآة العين . قال بعضهم : الميزان : الكتابُ الّذي فيه أعمالُ الخَلْق . هذا كلُّه في باب اللغة ، والاحتجاجُ سائغٌ ، إلاّ أَن الأوْلى من هذا أن يُتَّبعَ ما جاء بالأسانيد الصِّحاح ، فإن جاء في الخَبَر أنّه مِيزانٌ له كِفَّتان من حيث يَنقُل أهلُ الثّقة ، فينبغي أن يُقبَل ذلك . وقد رُوِي عن جُوَيْبِر عن الضَّحاك أنّ الميزان العَدْلُ ، والله أعلم ، بحقيقةِ ذلك . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : امرأةٌ مَوْزُونة : قصيرةٌ عاقلةٌ . قال : والوَزْنة : المرأةُ القصيرة . وقال الليث : جارية مَوْزونة : فيها قِصَر . قال : والوَزِين : الحَنظَل المطحون ، وكانت العَرَب تتَّخذ طعاماً من هِبِيد الحَنظَل يَبلُونه ، باللبن فيأكلونه ، يسمُّونه الوَزِين ؛ وأَنشَد : إذا قَلَّ العُثَانُ وصارَ يوماً خَبيئةَ بيتِ ذي الشرفِ الوَزِين أي : صار الوزين يوماً خبيئة ببيت ذي الشرف . ورجلٌ وَزِينُ الرأيِ ، وقد وَزُنَ وَزانةً : إذا كان متثبِّتاً . وقال أبو سَعيد : أَوْزَنَ فلانٌ نفسَه على الأمر وأَوْزَمَها : إِذا وطّن نفسَه عليه . وقال أبو زيد : أكلَ فلانٌ وَزْمة ووَزْنَةً ، أي : وَجْبةً ؛ وقاله أبو عمرو . ويقال : وَزَنْتُ فلاناً شيئاً ، وَوَزَنْتُ له شيئاً بمعنًى واحد ، قال الله : ( يَسْتَوْفُونَ وَإِذَا كَالُوهُمْ أَوْ وَّزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ ) ( المطففين : 3 ) ، المعنى : إذا كالُوا لهم أو وَزَنوا لهم . نزا : قال الليث : النَّزْوُ : الوَثَبان ، ومنه نَزْوَ التّيْس ولا يقال إلاّ للشّاة والدّواب والبقر في معنى السِّفاد . وقال الفرّاء : الإنزاء : حَرَكات التّيُوس عند السِّغاد ، رواه سلمة عنه . أبو بكر : يقال للفحل : إنه لكبير النزاء ، أي : النزو . وقال : وحكى الكسائي : النزاء بالكسر قال : والهُذَاء من الهذيان بضم الهاء . وقال الليث : النَّازِيةُ : حِدَّةُ الرجل المتَنَزِّي إلى الشرّ ، وهي النَّوازِي . ويقال : إن قلبَه ليَنْزُو إلى كذا ، أي : ينزع إليه . قال : وقَصْعةٌ نازِية القَعْرِ ، أي : قَعيرة ، وإذا لم تُسَمِّ قعرَها قلتَ : هي نَزِيةٌ أي قَعيرة . والنزَاءُ : هو النزَوان في الوَثْب . أبو عُبَيد عن الأصمعيّ : وقَع في الغَنَم نُزاء ونُقازٌ وهما معاً داءٌ يأخذها فتَنْزُو منه وتَنقُزُ حتّى تموت . ويقال : نزا الطعامُ يَنْزُو : إذا غَلاَ سِعْرُه . وفي حديث أبي عامر الأشعريّ أنه كان في وقعة هَوَازنَ رُمِيَ بَهْمٌ في رُكبتيه فنُزيَ منه فمات ، معناهُ : أنَّه نزِف منه بِكثرةِ ما سالَ من دَمِه . ويقال : نزِيَ ونزِف ، وأصابتهُ جراحةٌ فنُزِيَ منها ومات . نزأ : أبو عبيد عن أبي عمرو : ونَزأْت عليه ، عَمَلت عليه . وقال أبو زيد : نَزَأْتُ بين القوم أنْزَأ نَزْأً : إذا أفسَدْتَ بينهم ، وكذلك نَزَغتُ بينهم . ابن بُزُرج قال : الواحد من النزآت نَزأة ، فعلة مفتوحة الفاء خفيفة ، وهي الحاجة تنزأ ؛ أي : تطرأ على صاحبها وهو عاقل ، وهو مهموز . زني ( زنأ ) : يقال : زَنيَ الزّاني يَزنِي زِناً ، مقصورٌ ، وزِناءً ممدود . وقال الفرّاء في ( كتاب المصادر ) : هو لغَيّةٍ ولِزَنْيَةٍ ، وهو لغَيْرِ رَشْدة ، كلُّه بالفتح . قال : وقال الكسائيّ : ويجوزُ رَشْدة ورِشْدة بالكسر والفتح ، فأما غَيَّة فهو بالفتح لا غير . ومن أمثالهم : ( لا حِصْنُها حِصْنٌ ولا الزِّنا زِنا ) . قال أبو زيد : يضرب مثلاً للذي يَكُفّ عن الخير ثم يُفرِّط فيه ، أو الّذي يَكُفّ عن الشر ثم يفرّط فيه ولا يَدوم على طريقةٍ واحدة . وقال زيد بن كُثوة : الزِّنْءُ : الزُّنُوّ في الجَبَل . وقال ابن السكّيت : يقال زَنَأ عليه : إذا ضَيّق عليه ؛ مثقّلة مهموزة . والزّناءُ : الضيِّق . وأنشَدَني ابن الأعرابي : لا هُمَّ إنَّ الحارِثَ بنَ جَبَلَةَ زَنَّى على أَبِيه ثم قَتَلَهْ ورَكِبَ الشادِخةَ المُحَجَّلةَ قال : وكان أصلُه زَنَّا على أبيه بالهمز ، للضَّرورة . وقد زَنّاه من التزنِية ، أي : قَذَفه . قال : ويقال : زَنَأَ في الجَبَل يَزْنَأُ زَنْأً : إذا صَعِد فيه . وقالت امرأةٌ من العرب : أشْبِه أبا أمِّكَ أو أشبهْ حَمَلْ وارقَ إلى الخيرات زَنْأً في الجَبَلْ أبو عُبيد عن أبي عمرو : الزَّناء ، ممدود : القَصِير ، وقال ابن مقبل : وتولِجُ في الظِّل الزَّناء رُؤُوسَها وتحسبها هِيماً وهُنّ صَحائحُ ورُوِي عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه نَهَى أن يصلِّيَ الرجُل وهو زَنَاء . قال أبو عُبيد : قال الكسائيّ : الزّناءُ هو الحاقِن بَوْلَه ، يقال منه قد زَنأَ بَوْلَه يَزْنَأُ زُنُوءاً إذا احتَقَن . وأَزْنَأ الرجُل بَوْلَه إزْناءً : إذا حَقَنَه . قال أبو عُبيد : هو الزَّناء ممدود ، وأصلُه الضيّق ، وكلُّ شيء ضَيِّق فهو زَناء ، وقال الأخطلُ يذكر القَبر : وإذا قذِفْتُ إلى زنَاءٍ قَعْرُها غَبراءَ مُظْلِمةٍ مِن الأَحْفارِ وقال : وكأنّ الحاقِنَ سمِّي زَنَاءً لأنّ البولَ يَحتقِن فيُضيِّق عليه . قال : وقال أبو عمرو : زَنأْتُ إلى الشيء : دَنَوْت . وقال الفرّاء : زَنَأَ فلانٌ للخمسين إذا دَنَا لها . وقال أبو زيد : زَنَأَ إليه يَزْنَأ : إذا لَجَأَ إليه ، وأَزْنَأْتُه : ألجأتُه . أبو عبيد عن الأصمعيّ : زنأتُ إلى الشَّيء : دَنَوْت منه . وقال ابن الأعرابيّ : يقال للسِّقَاء : الّذي ليس بضخمٍ آدِيٌ ، فإذا كان صغيراً فهو نزىء مهموز . وقال : النَّزِيّةُ بغير همز : ما فاجَأَك من مَطَر أو سوقٍ أو أَمْرٍ ، وأنشد : وفي العارِضِين المُصْعِدين نَزِيّةٌ من الشَّوْقِ مَجْتُوبٌ به القَلبُ أَجْمَعُ سلمة : قالت الدُّبَيْرِيّة : الزَّانُ : التُّخمة ، وأنشدت : مُصَحَّحٌ ليس يَشْكو الزانَ خَشْلَتُه ولا يُخافُ على أمعائه العَرَبُ ويقال : رمح يَزَنّي وأَزني ، مَنسوبٌ إلى ذي يَزَن ، أحد ملوك الأَزواءِ من اليمن . وبعضهم يَهمِزُ فيقول : رُمْح يَزْدَنِيّ وأَزْأَنِيّ ، ذكره ابن السكّيت . نوز : شَمر عن القَعْنَبيّ عن حِزام بن هشام عن أبيه قال : رأيتُ عمرَ أتاه رجلٌ بالمصلَّى عامَ الرَّمادة من مُزينة فشكا إليه سوءَ الحال ، وإشراف عيالِه على الهلاك ، فأعطاه ثلاثة أنْبَابٍ جزائر ، وجعل عليهن غَرائر فيهنّ رِزَمٌ من دقيق ، ثم قال له : سِرْ ، فإذا قدمْتَ فانحرْ نَاقةً فأطعمهم بوَدكِها ودقيقها ، ولا تُكثر إِطعامهم في أوَّل ما تُطعمهم ونَوِّزْ ثم لَبِثَ حيناً ، فإذا هو بالشيخ المُزَنَّى فسأَله ، فقال : فعلتُ ما أَمرتني به ، وأتَى اللَّهُ بالحيَا ، فبعْتُ الناقتين ، واشتريتُ للعيال صُبّةً من الغنم ، فهي تروح عليهم . قال شمر : قال القَعْنَبِيُّ : قوله : نَوِّزْ ، أي : قَللْ . قال شمر : ولم أسمعْ هذه الكلمة إلاَّ له .

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٢٥٥
(باب الزاءِ والنون والحرف المعتل) (زني) الزاء والنون والحرف المعتل لا تتضايف، ولا قياس فيها لواحدةٍ على أخرى. فالأوَّل الزِّنَى، معروف. ويقال إنّه يمدّ ويقصر. وينشد للفرزدق: أبا حاضِرٍ مَنْ يَزْنِ يُعرَف زنَاؤُهُ *** ومن يَشْرَبِ الخمر لا بدّ يَسْكرُ([1])ويقال في النسبة إلى زِنَىً زِنَويّ، وهو لزِنْيَةٍ وزَنْيَةٍ، والفتح أفصح. والكلمة الأخرى مهموز. يقال زَنَأت في الجبل أزنأ زُنُوءَاً وزَنْأً.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٧٥
ز ن ي هو زان بين الزنا والزناء بالمد والقصر‏.‏ قال الفرزدق‏:‏ أبا خالـد مـن يـزن يعلـم زنـاؤه ومن يشرب الخرطوم يصبح مسكراً قال الفراء‏:‏ المقصور من زنى والممدود من زاني‏.‏ يقال‏:‏ زاناها مزاناة وزناء‏.‏ وخرجت فلانة تزاني وتباغي وقد زنى بها وجمع بين الزناة والزواني‏.‏ وزناه تزنية‏:‏ نسبه إلى الزنا‏.‏ وهو ولد زنية وإنه لزنية بالفتح والكسر‏.‏ وتقول‏:‏ ما كل ناز بزان‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٠٢٧
: ( ى ( *!زَنَى ) الرَّجُلُ ( *!يَزْنِي *!زِناً *!وزِناءً ، بكسْرِهما ) ، قالَ اللَّحيانيُّ القَصْرُ لُغَةُ أَهْلِ الحِجازَ ، والمَدُّلُغَةُ بَني تمِيمٍ ؛ ( فَجَرَ ) ؛ وكَذلِكَ المرْأَةُ . قالَ المَناوِيُّ : *!الزِّنا لُغَةُ الرُّقِيِّ على الشيءِ ، وشَرْعاً : إيلاجُ الحَشَفَةِ بفَرْجٍ محرمٍ بعَيْنِه خالٍ عن شبْهَةٍ مُشْتَهىً . وقالَ الراغبُ : هو وَطْءُ المرْأَةِ من غيرِ عَقْدٍ شَرْعِيَ ، وقد
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٢٠٨
المدخل: زنىزَنَى 1 زَنَى ذ , aor. يَزْنِى, inf. n. زِنًى [often written زِنًا] and زِنَآءٌ, (S, Mgh, * Msb, K,) the latter an inf. n. of 3 (S, Mgh, Msb, K) also, (S, Mgh, K,) but said by some to be a dial. var. of the former, (Msb,) the former being of the dial. of the people of El-Hijلz, (Lh, S, Msb, TA,) and the latter of the dial. of Benoo-Temeem, (Lh, TA,) or of the people of Nejd, (S, Msb, TA,) He
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٢٨
زَنَى زَنَى I ( n. ac. زِنًى [ 7 ] , زِنَآء [ 23A ] ), a. Committed adultery, fornication. زَنَّيَ زَنَّيَ II , a. Accused of adultery. زِنًى زِنًى [ 7 ], a. Adultery, fornication. زَانٍ زَانٍ [ 21 ] , ( pl. زُنَاة [ 9tA ] ), a. Adulterer زَانِيَة [ 21t ] , ( pl. زَوَانٍ [ زَوَاْنِيُ 41 ]), Adulteress. زِنَآء زِنَآء [ 23A ], a. see 7 . زِنَوِيّ زِنَوِيّ , زِنَآئِيّ a. Adulterous.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٬٧٩٥
زني زَنَى - يَزْنِي - زِنَى - زَانِيْ - زَانِيَة زَنَى - يَزْنِي + الكائن: ينكح المرأة من غير عقد شرعي، أو تقبل الأنثى أن ينكحها ذكر من غير عقد شرعي زِنَى: على وزن "فـِعـْل": اسم فعل من " زَنَى - يَزْنِي ": وهو كذلك ما يكون بفعل " زَنَى - يَزْنِي ": النكاح من غير عقد شرعي زَانِيْ: اسم فاعل صفة مشبهة من " زَنَى - يَزْنِي " زانِيَة: مؤنث "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٩)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٦ (الإجمالي: ٥٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حرم

    الآيات المشتركة: ٢ · Hiram keçe demektir

  2. قتل

    الآيات المشتركة: ٢ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  3. سرق

    الآيات المشتركة: ١ · Çaldı

  4. مأه

    الآيات المشتركة: ١ · Yüz

  5. شرك

    الآيات المشتركة: ٢ · Tasma kayış demektir

  6. بهت

    الآيات المشتركة: ١ · Mehd beşik demektir

  7. جلد

    الآيات المشتركة: ١ · Culud deri demektir

  8. بيع

    الآيات المشتركة: ١ · Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır

  9. رأف

    الآيات المشتركة: ١ · Riyf : Sulak, suya yakın, bol verimli, bitkili yer demektir

  10. أمن

    الآيات المشتركة: ٣ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  11. نكح

    الآيات المشتركة: ١ · Nikah

  12. أخر

    الآيات المشتركة: ٢ · Uhur ense demektir

الآيات التي ورد فيها(٥)

  1. الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ

    Zina eden

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökزني
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (yâî)
Bağlamsal Yakın Köklerسفح, بغا, فحش
Zıt Kökحصن
Çekirdek Özet 1Hukuki ve meşru bir akit bulunmaksızın, sınırları çiğneyerek gizli veya gayrimeşru cinsel temasta bulunma
Çekirdek Özet 2Meşru nikâh ve kamusal sözleşme dışı cinsel ilişkinin mutlak haramlığı ile neslin ve iffetin korunması
Çekirdek Özet 3Aile yapısının, nesep güvenliğinin ve toplumsal ahlak düzeninin korunması amacıyla sınır ihlallerine karşı konulan kesin şer'i yasak
Kritik Hata RiskiZina fiilini yalnızca modern ceza hukukundaki rıza dışılık veya eşi aldatma ölçütüne indirgeyerek rızaya dayalı evlilik dışı birliktelikleri bu yasak alanının dışına çıkarma yanılgısı

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زنSıkışma, daralma, tazyik, sınırın zorlanması ve alçalma hareketi; nitekim aynı ikili çekirdeği paylaşan köklerden زنأ daralma ve kısıtlanmayı, زنم ise bir bütüne dışarıdan asalakça iliştirilmiş olmayı ve nesebi şüpheli kimseyi ifade eder.يİkili çekirdeğin taşıdığı tazyik ve sınır ihlali potansiyelini eylemsel bir yöne, süreklilik arz eden beşeri bir ilişki biçimine ve meşru nikâh sınırlarının dışına taşan gayrimeşru temasa aktarmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زkesici alet; kesme, ayırma, biçmeMeşru bağları ve akdi kesip atma, hukuki ve ahlaki sınırları yararak aşma
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkNeslin devamı, üreme potansiyeli ve soyun intikali
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaİradeye dayalı fiili eylem, bedensel icra ve temas
زنيMeşru akdi ve koruyucu sınırları kesip parçalayarak (ز), üreme ve nesil potansiyelini (ن) fiili ve gayrimeşru bir bedensel temasla (ي) ifsat etme eylemi.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKökün bedensel ve mekânsal düzlemdeki en erken kullanımı, meşru nikâh bağı ve mülkiyet şüphesi bulunmaksızın gizlice veya açıkça cinsel birleşmede bulunmaktır; nitekim kökün hemzeli formu olan زنأ dar sarp yere tırmanma ve idrarın hapsolarak tazyik yapması anlamlarını taşır.
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Ferazdak, zinanın ve şarabın doğuracağı sonucun gizlenemeyeceğini ifade ettiği beytinde kökü hem fiil hem de masdar kalıbıyla kullanmıştır: أبا حاضِرٍ مَنْ يَزْنِ يُعرَف زنَاؤُهُ / ومن يَشْرَبِ الخمر لا بدّ يَسْكرُ. Ayrıca erken dönem rivayetinde idrarını tutarak sıkışmış kimse için kökün hemzeli formu kullanılmıştır: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ وَهُوَ زَنَاءٌ.

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça زني kökü, Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan cinsel sadakatsizlik ve akdi çiğneme alanını karşılayan köklü bir geçmişe sahiptir. İbranicede זָנָה (zanah) biçimi evlilik bağı dışına çıkmayı, fahişelik yapmayı ve teolojik olarak Tanrı ile yapılan ahdi bozarak putperestliğe yönelmeyi ifade eder; Süryanicede ܙܢܳܐ (znā) fiili de aynı şekilde zina etmek ve ahlaki yoldan sapmak anlamını taşır. Kökün Proto-Samice z-n-y biçiminden miras kaldığı, ortak Sami zemininde cinsel sadakatsizlik ile meşru akdin ihlali anlamını muhafaza ettiği anlaşılmaktadır. Arapçada kök, teolojik bir sapma nitelemesinden ziyade doğrudan fıkhî ve ahlaki bir sınır ihlali cürmü olarak özelleşmiş; aynı zamanda daralma ve tazyik bildiren زنأ köküyle anlamsal bir etkileşim içinde kalmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, HALOT, Lane's Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönزنأ ve زن çekirdeği ile anlamsal temasSıkışma, meşru sınırın daraltılması veya zorlanması kökünden türeyerek nikâhsız cinsel teması adlandırmıştır.Güçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice zanah ve Süryanice znaHer iki dilde de evlilik dışı cinsel temas ve meşru sözleşmenin ihlali anlamında ortak miras olarak kayıtlıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir ses denkliği tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زنيAnlamlıNikâhsız cinsel ilişkiMeşru nikâh bağı bulunmaksızın karşı cinsle cinsel birleşmede bulunmakHedef kök; Kur'an'da geçer
زينAnlamlıBezemek, süslemekBir nesneyi kusurlarını örterek veya estetik değer katarak göze hoş göstermekKur'an'da geçer; zıt yönde cazibe oluşturma bağı
نزيAnlamlıSıçramak, şahlanmakHayvanın çiftleşmek üzere sıçraması veya suyun kaynamasıKur'an'da geçmez; Arapçada نزو biçiminde aktiftir
نيزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
يزنAnlamlıYemen'de kabile ve hükümdar adıMeşhur Yemen krallarından Zû Yezen'e ve kaliteli mızraklara ad olmuşturKur'an'da geçmez; özel ad ve nisbet olarak kullanılır
ينزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زنيMerkezMeşru nikâh dışı cinsel birleşmeHukuki sözleşme ve mülkiyet şüphesi olmaksızın gerçekleşen haram cinsel temasKur'an'da had cezası gerektiren kesin suç
سفحKomşuBoşa dökme, akıtmaNesil ve aile hedefi gütmeksizin sırf şehvet gidermek amacıyla meniyi akıtmayı vurgularKur'an'da zinanın şehvete dayalı gayrimeşru boyutunu niteler
بغاKomşuHaddi aşma, fuhuş yapmaCinsel eylemi menfaat ve kazanç vasıtası kılarak meslek haline getirmeyi nitelerKur'an'da fahişelik ve haksız aşırılık bağlamında yer alır
فحشKomşuÇirkinlik, aşırı kötülükZinanın ahlaki, fıtri ve toplumsal açıdan aşırı iğrenç ve yüz kızartıcı yönünü nitelerZina Kur'an'da fâhişe olarak tanımlanır
حصنZıtKorunaklı kılma, iffetKişinin meşru nikâh bağı ve ahlaki korumayla cinsel sınırlarını muhafaza etmesiZinanın zıddı olan meşru evlilik ve iffet konumu

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaزنيNikâhsız cinsel birleşmeMeşru nikâh akdi veya şüphesi bulunmaksızın fercin ferce girmesiKesin
LatinceFornicatio, adulteriumEvlilik dışı ilişki, eşi aldatmaAdulterium evli kimsenin eşini aldatmasını, fornicatio ise genel evlilik dışı cinsel ilişkiyi karşılar; kökün fıkhi şümulünü birlikte verirlerGüçlü
İngilizceFornication, adulteryEvlilik dışı ilişki, zinaAdultery evli kişinin sadakatsizliğini, fornication ise bekârların evlilik dışı ilişkisini karşılar; Arapçadaki tekil fıkhi had suçunu ikiye ayırırKesin
AlmancaEhebruch, UnzuchtZina, gayrimeşru cinsel ilişkiEhebruch evlilik sadakatsizliğini, Unzucht ise ahlaka aykırı genel cinsel cürmü ifade ederGüçlü
FransızcaAdultère, fornicationEşi aldatma, gayrimeşru temasAdultère nikâhlı eşin başkasıyla ilişkisini, fornication ise dinen yasaklanmış genel gayrimeşru ilişkiyi karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الزنىÇirkin bir yol ve aşırı hayasızlıkMeşruiyet dışı cinsel ilişkiye yaklaşmanın dahi kesin yasaklanması ve ahlaki ilke bağlamı (İsrâ 17:32)
الزانية / الزانيCezai sorumluluk taşıyan suç failiZina cürmünü işleyen kadın ve erkeğe kamusal alanda tatbik edilecek had cezası bağlamı (Nûr 24:2)
زان / زانيةSosyal statü ve nikâh denkliği engeliZina fiilini alışkanlık ve kimlik haline getirmiş kimselerin iffetli müminlerle evlenmesinin yasaklanması bağlamı (Nûr 24:3)
يزنونİbadurrahman'ın sakındığı büyük günahAllah'a ortak koşma ve haksız cana kıyma ile birlikte zikredilen imanın temel ahlaki sınırları bağlamı (Furkân 25:68)
يزنينToplumsal sadakat ve biat şartıToplum düzenine katılacak kadınların iffetlerini koruyacaklarına ve cinsel cürümden uzak duracaklarına dair verdikleri biat bağlamı (Mümtehine 60:12)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBüyük günah (kebîre) ve mürtekib-i kebîre meselesiZina eden müminin imandan çıkıp çıkmadığı, amelin imandan cüz olup olmadığı ve tövbesiz ölen zânînin ahiretteki durumuZinanın fâili küfre sokmayan ancak kâmil imanı ve ameli zedeleyen büyük bir günah olarak tanımlanması
FıkıhHad cezası gerektiren cinsel suç (haddü'z-zinâ)Zinanın fıkhi rüknü, ihsan (bekâr-evli) ayrımı, ispat için dört adil şahit şartı veya ikrar ile cezanın neviCinsel organların meşru akit veya mülkiyet şüphesi olmaksızın birleşmesiyle oluşan şer'i ceza alanı
TefsirNesebin korunması ve iffet ahlakıAyetlerdeki "zinaya yaklaşmayın" emrinin sedd-i zerâi' boyutu ile zânîlerin evlilik statüsüne dair nesih veya tahsis tartışmalarıZinanın sadece fiil değil, ona götüren bakış, yalnız kalma ve teşhircilik yollarını da kapsayan bir ifsat ağı olarak yorumlanması
Hadisİmanın zaafa uğraması ve kaza/ceza rivayetleriZina eden kimsenin o esnada kâmil mümin olamayacağını bildiren hadis ile recm ve celde uygulamalarına dair rivayetlerZinanın kalpteki haya ve iman nurunu gideren, nesli ve bereketi kurutan bir cürüm olarak tespiti

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhit, iffet ve ilahi sınırBüyük günah ve had cezasıBireyin fıtratını ve ilahi ahde bağlılığını korumakYaratıcı ile yapılan kulluk sözleşmesinin bedensel ve ahlaki düzeyde muhafazasını sağlar.Kesin
İlmiNesep hukuku ve genetik süreklilikNeslin karışmasını ve belirsizleşmesini önlemeBiyolojik ve hukuki soy kütüğünün netliğini temin etmekKimin kimden doğduğunun kesin bilinmesini sağlayarak miras ve akrabalık ilmini korur.Güçlü
SiyasiKamusal düzen ve ceza adaletiToplum ahlakının ve kamu güvenliğinin korunmasıŞahsi arzuların toplumsal sözleşmeyi tahrip etmesine engel olmakKamusal iffetin zedelenmesini ve nesebi belirsiz nesillerin doğuracağı hukuki anarşiyi engeller.Güçlü
İktisadiAile mülkiyeti ve miras intikaliHaksız hak sahipliğini ve mülkiyet ifsadını önlemeMülkiyetin meşru varislere intikalini güvenceye almakGayrimeşru çocukların miras hukukunda oluşturacağı mülkiyet uyuşmazlıklarının önüne geçer.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoğrulama protokolünün atlanması ve yetkisiz erişimBilişim ve şifreleme sistemlerinde yetki anahtarı ve el sıkışma protokolü olmaksızın iki veri bloğunun eşleşmesi sistem bütünlüğünü çökertir; meşru sözleşme olmadan birleşme de toplumsal yapının anahtar-kilit uyumunu bozar.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal sözleşme dışı serbest işlemSosyoloji ve kurumlar hukukunda, tarafların sorumluluk almadan kurumsal ve yasal güvenceleri baypas ederek fiili ortaklık kurması, kurumsal güven sermayesini ve hukuki güvenliği aşındırır.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiZina fiilini yalnızca modern ceza hukukunun rıza dışılık kriterine indirgeyerek iki yetişkinin karşılıklı rızasıyla gerçekleşen evlilik dışı ilişkileri suç ve günah kapsamından çıkarma eğilimi
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da zina, rızaya bakılmaksızın meşru nikâh akdi bulunmayan her türlü cinsel birleşmeyi kapsayan; dahası kişiyi bu fiile yaklaştıran tüm teşvik edici, baştan çıkarıcı ve örtüsüz kanalları yasaklayan fahişe ve sefil bir yoldur
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAile kurumunun, nesep bağının, miras düzeninin ve fıtri iffetin tahrip edilmesi; zinanın sadece eşi aldatma veya tecavüzle sınırlandırılması sonucunda evlilik öncesi serbest cinsel hayatın meşrulaştırılması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın fert, aile ve toplum düzenini üzerine kurduğu temel sütunlardan biri olan neslin ve ırzın korunması ilkesinin sınır taşını teşkil eder; ayetlerdeki had cezalarının ve iffet yasalarının merkezindedir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İsrâ suresinde temel ahlak kurallarının sıralandığı ayetlerde, Nûr suresindeki aile, ceza ve şahitlik hükümlerinde, Furkân suresinde ideal mümin vasıflarında ve Mümtehine suresinde toplumsal sadakat ve biat esaslarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Özgürlük adı altında cinsel arzuların meşru hukuki sözleşmelerden koparılabileceği zannını ve cinsel ahlakın sadece bireysel bir vicdan tercihi olup kamusal ve hukuki bir sorumluluk doğurmadığı yanılgısını düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamMeşru nikâh akdi ve mülkiyet bağı olmaksızın, sınırları çiğneyerek gizli veya gayrimeşru cinsel temasta bulunma.
  • Soyut anlamToplumsal, ahlaki ve hukuki sözleşme bağlamını devre dışı bırakıp iki unsur arasında yetkisiz ve tanımsız bir temas gerçekleştirmek suretiyle yapısal düzeni ve nesep intikalini ifsat etme hareketi.
  • Sistematik karşılıkHukuki ve akdi meşruiyet doğrulaması bulunmayan birleşmelerin yasaklanarak nesep, mülkiyet ve kamusal güvenliğin garanti altına alınması.
  • LaTeX modeliZ={(x,y)∈X×Y∣C(x,y)=0∧U(x,y)=1}  ⟹  ΔO<0
  • LaTeX açıklaması

Modelde X ve Y toplumu oluşturan birey kümelerini; (x,y) aralarındaki cinsel teması; C(x,y) meşru akit, nikâh ve toplumsal sözleşme doğrulama fonksiyonunu (0 sözleşmesiz durumu); U(x,y) fiili birleşme eylemini (1 birleşmenin gerçekleşmesini); Z meşru akit yokken gerçekleşen zina durumunu; ΔO ise sistemik düzenin, nesep berraklığının ve ahlaki dengenin uğradığı bozulmayı ve negatif değişimi simgeler.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ز