فحش

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ف-ح-شالصيغ: ١٠ · الجذور المجاورة: ٥٢ · الآيات: ٢٣ · السور: ١٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».نكحوَالْفَحْشَاءِالْفَوَاحِشَفحشنسوفَاحِشَةًوَالْفَوَاحِشَعلمالْفَاحِشَةَبطننكرسوأ

الجذرالصيغ ١٠الآيات ٢٣السور ١٥المجاورة ٥٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

فحش

ف - ح - ش

جذر
  • الورود: ٢٤
  • الآيات: ٢٣
  • الصيغ: ١٠
  • المعاجم: ١١

Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise yayın av tarafı demektir. Baştaki “ve” harfinin “fe”ye dönüşmesi ile “fahş” topluluk içinde yapılan vahşet demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١١)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise yayın av tarafı demektir. Baştaki “ve” harfinin “fe”ye dönüşmesi ile “fahş” topluluk içinde yapılan vahşet demektir.

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٢٣
الفَحْشاءُ: الفاحِشَةُ. وكلُّ شيءٍ جاوز حدَّه فهو فاحِشٌ. وقد فَحُشَ الأمر بالضم فُحْشاً، وتفاحَشَ. ويسمَّى الزِنى فاحِشَةً. وقول طرفة: أرى الموتَ يعتامُ الكِرامَ ويَصْطَفيعَقيلةَ مالِ الفاحِشِ المُـتَـشَـدِدِّ يعني الذي جاوزَ الحدَّ في البخل. وأفْحَشَ عليه في المنطق، أي قال الفُحْشَ، فهو فحَّاشٌ. وتَفَحَّشَ في كلامه.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٥٥٢
ح ش ف حشف ، حفش ، فشح ، فحش : مستعملة . حشف : قال الليث : الحَشَفُ من التَمْر : ما لم يُنْوِ ، فإذا يَبِس صَلُب وفَسَد لا طعم له ولا لحاء ، ولا حلاوة . ويقال : قد أحشف ضَرْعُ النّاقة إذا انقبض يَسْتَشنّ أي يصير كالشَّنِّ . قال : والحَشَفَةُ : ما فوق الخِتَان . ابن السكيت : الحَشِيفُ : الثوب الخَلَق وأنشد : أُتِيحَ لها أُقَيْدِرُ ذو حَشِيفٍ إذا سامَت على المَلَقَاتِ سامَا ويقال لأُذُن الإنسان إذا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬١٢٠
(باب الفاء والحاء وما يثلثهما) (فحص) الفاء والحاء والصاد أصلٌ صحيح، وهو كالبحثِ عن الشيء. يقال: فحصت عن الأمر فحصاً. وأُفحوص القَطا: موضِعُها في الأرض، لأنَّها تفحصه. وفي الحديث: "فَحَصُوا عن رؤوسهم"، كأنَّهم تركوها مثلَ أفاحِيص القَطا فلم يَحلِقُوا *عنها([1]) . وفحَصَ المطرُ التُّرَاب، إذا قلَبَه. (فحس) الفاء والحاء والسين. يقولون: الفَحْس: لَحْسُك([2]) الشيء بلسانك عن يَدِك. (فحش) الفاء والحاء
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦١٢
- الفحش والفحشاء والفاحشة: ما عظم قبحه من الأفعال والأقوال، وقال: ﴿إن الله لا يأمر بالفحشاء﴾ [الأعراف/28]، ﴿وينهى عن الفحشاء والمنكر والبغي يعظكم لعلكم تذكرون﴾ [النحل/90]، ﴿من يأت منكن بفاحشة مبينة﴾ [الأحزاب/30]، ﴿إن الذين يحبون أن تشيع الفاحشة﴾ [النور/19]، ﴿إنما حرم ربي الفواحش﴾ [الأعراف/33]، ﴿إلا أن يأتين بفاحشة مبينة﴾ [النساء/ 19]، كناية عن الزنا، وكذلك قوله: ﴿واللاتي يأتين الفاحشة من نسائكم﴾
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٩٥
ف ح ش أفحش فلان في كلامه وفحش وتفحش وهو فحّاش‏.‏ وتفاحش الأمر‏:‏ تزايد في القبح‏.‏ قال أبو ذؤيب‏:‏ ضرائر حرميٍّ تفاحش غارها أي غيرتها‏.‏ وفلان فاحش أي بخيل ومنه‏:‏ ‏"‏ ويأمركم بالفحشاء ‏"‏‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٦٤٨
الفُحْش: معروف. ابن سيده: الفُحْش والفَحْشاءُ والفاحِشةُ القبيحُ من القول والفعل، وجمعها الفَواحِشُ. وأَفْحَشَ عليه في المَنْطِق أَي قال الفُحْش. والفَحْشاءُ: اسم الفاحشة، وقد فَحَشَ وفَحُشَ وأَفْحَشَ وفَحُشَ علينا وأَفْحَشَ إِفْحاشاً وفُحْشاً؛ عن كراع واللحياني، والصحيح أَن الإِفْحاشَ والفُحْش الاسم. ورجل فاحِشٌ: ذو فُحْش، وفي الحديث: إِن اللَّه يُبْغِضُ الفاحِشَ الـمُتَفَحِّشَ، فالفاحِشُ ذو
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٨٧
* ف ح ش * كل شيء جاوز حده فهو * فَاحِشٌ * وقد * فَحُشَ * الأمر بالضم * فُحْشاً * و * تَفَاحَشَ * و * أفْحَشَ * عليه في المنطق أي قال * الفُحْشَ * فهو * فَحَّاشٌ * و * تَفَحَّشَ * في كلامه
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٠٤١
فَحُشَ 1 فَحُشَ ذ , aor. فَحُشَ , inf. n. فُحْشٌ (S, O, Msb, K) and فَحَاشَةٌ, (TA,) It (a thing, or an affair, or anything, TA, or any evil thing, S) was, or became, excessive, immoderate, enormous, exorbitant, beyond measure, (S, O, TA,) or overmuch; (O, K, TA;) as also ↓ تفاحش: (S, TA:) it (a thing) was or became, foul, evil, bad, abominable, or unseemly; [gross, immodest, lewd, or obscene;]
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٥٦
فَحَشَ فَحَشَ U ( n. ac. فَحْش 1 ), a. see ( فَحُشَ ) & IV ( a ). _ast; فَحُشَ فَحُشَ U ( n. ac. فُحْش 3 ), a. Was immoderate, excessive. b. Was abominable, foul; was gross, obscene. فَحَّشَ فَحَّشَ II a. [ Fī ], see IV (a) . أَفْحَشَ أَفْحَشَ IV a. [ Bi or Fī ], Was unseemly, lewd, obscene ( in language ). b. Committed obscene actions. c. Was niggardly. تَفَحَّشَ تَفَحَّشَ V a. [
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٩٬٦٧٤
فحش فَحُشَ - يَفْحُشُ - فَاحِش - فاحِشَة - فَواحِش - فَحْشاء فَحُشَ - يَفْحُشُ + الكائن أو الفعلُ: يتجاوز في أفعاله الحد المسموح به وفق الشرع أو العرف والمعروف، وخاصة المتعلقة بالنكاح فَاحِش: اسم فاعل صفة مشبهة من " فَحُشَ - يَفْحُشُ ": شيء أو فعل " فاحش " فَاحِشَة: مؤنث " فاحش "، وهي كذلك فاعل مرة : نوع وفعل مراد وخاص من الفحش: فعل فاحش أو
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٠)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٢ (الإجمالي: ١٦٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. نسو

    الآيات المشتركة: ٥ · Kadınlar

  2. علم

    الآيات المشتركة: ١٢ · Dağın sivri noktası demektir

  3. أتي

    الآيات المشتركة: ٩ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  4. بطن

    الآيات المشتركة: ٣ · Batın karın demektir

  5. لوط

    الآيات المشتركة: ٣ · “Liyat” sıva harcı demektir

  6. أمر

    الآيات المشتركة: ٦ · Murar acı bir ağacın adıdır

  7. نكر

    الآيات المشتركة: ٣ · Tanınmayan

  8. أثم

    الآيات المشتركة: ٣ · İsm hurmadan yapılan içkidir

  9. أله

    الآيات المشتركة: ١٥ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  10. غفر

    الآيات المشتركة: ٥ · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır

  11. نكح

    الآيات المشتركة: ٢ · Nikah

  12. سوأ

    الآيات المشتركة: ٤ · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

الآيات التي ورد فيها(٢٣)

  1. وَاللَّاتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا …

    Hayasızlık

  2. وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعَالَمِينَ

    Hayasızlık

  3. وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ وَأَنْتُمْ تُبْصِرُونَ

    Hayasızlık

  4. وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعَالَمِينَ

    Hayasızlık

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökفحش
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنكر, بغي, سوء
Zıt Kökعفف
Çekirdek Özet 1Bir şeyin meşru, tabii ve makul sınırlarını çirkin biçimde aşması, hadsizlik
Çekirdek Özet 2Fıtratı ve ilahi hudutları pervasızca çiğneyen ağır hayasızlık, zina ve kaba taşkınlık
Çekirdek Özet 3Bireysel ve kamusal haya barajlarının yıkılmasıyla ahlaki ve iktisadi nizamın fesada uğraması
Kritik Hata RiskiKökü sadece bedensel-cinsel fuhşa daraltıp dildeki kabalık ve infaktaki aşırı cimrilik boyutunu ıskalamak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فحNefes verme, fışkırma, kabarma ve baskın bir güçle dışa taşma; nitekim فحل kökünde damızlık erkeğin kabarması ve üstünlüğü, فحم kökünde siyahlığın taşarak yoğunlaşması, فحص kökünde ise toprağın deşilip içinin dışarı çıkarılması anlamı esastır.شŞin harfinin taşıdığı yayılma, saçılma ve keskin parçalama karakteri, kabaran taşkınlığın ahlaki sınırları yırtarak etrafa saçılan çirkin bir taşkınlığa ve ölçüsüzlüğe dönüşmesini sağlamıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğız; söz, açıklık, kenarİfadenin, eylemin veya nefsin dış dünyayla buluştuğu açıklık, sınır hattı
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaFıtri ve ahlaki koruma barajı, meşruiyet dairesini belirleyen hudut
شDiş; ısırma, parçalama, keskinlikSınırı yırtıp parçalayan, dağıtan ve etrafa yayılan keskin müdahale
فحشAğzın ve sınırın (ف) koruyucu çit ve meşruiyet duvarını (ح) keskin bir cüretle yırtıp parçalayarak (ش) dışarı taşmasıTabii ve ahlaki sınırların çiğnenip etrafa çirkinlik saçacak şekilde aşılması hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin, yaranın, boyun veya herhangi bir durumun kabul edilebilir ölçüyü aşırı derecede aşması, kaba ve göze batacak biçimde irileşip taşması
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd muallakasında kökü aşırı cimrilik ve katılık anlamında kullanmıştır: أرَى الموتَ يَعتامُ الكِرامَ ويصطفي / عقيلةَ مالِ الفاحشِ المتشدِّدِ
Erken Arapça kullanımEbu Züeyb el-Hüzelî'nin bir beytinde kıskançlığın aşırı derecede kabarıp çirkinleşmesini anlatmak üzere تفاحش غارها ifadesinde geçmesi ve erken dönemde kaba, edepsiz konuşan kimseye fâhiş denmesi

المصدر Lisânü'l-Arab, Mekâyîsü'l-Luğa, Esâsü'l-Belâga, Dîvânu Tarafe.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde فحش kökü, üç harfli bütünleşik yapısıyla doğrudan dar bir alanda temsil edilmekle birlikte, Proto-Sami kök katmanındaki fışkırma, kabarma ve haddi aşma bildiren *p-ḥ ve yayılma bildiren *p-š fonetik kümeleriyle yakından ilişkilidir. İbranicede isyan etmek, sınırı çiğnemek, haddi aşarak suç işlemek anlamına gelen p-š-ʿ (פשע) kökü ve Süryanicede yayılma, kabarma anlamları taşıyan p-š-ḥ köküyle semantik bir örtüşme sezilmektedir. Arapçada bu kök, fiziksel boyuttaki "ölçüsüz büyüme ve kaba taşkınlık" matrisinden hareketle, insanın hem sözünde hem de eyleminde ahlaki, fıtri ve toplumsal sınırları pervasızca çiğnemesi anlamına tahsis edilmiştir. Erken Sami katmanındaki sınır ihlali ve denge bozulması mefhumu, Arap dilinde tahammülfersa bir çirkinlik ve açık edepsizlik vasfı kazanmıştır.

درجة الثقة Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisânü'l-Arab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÖlçüyü ve haddi kaba biçimde aşmaSomut nesnelerdeki ölçüsüz kabarma ve irileşme, dilde sövgüye, ahlakta zinaya, iktisatta ise aşırı cimriliğe aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice p-š-ʿ (פשع) ve Süryanice p-š-ḥ kökleriHaddi aşma, buyruğu çiğneme ve meşru sınırın dışına taşma zemininde anlamsal akrabalık mevcuttur.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami kolu ötesinde güvenilir ve düzenli bir Afro-Asyatik eşasıllılık tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Mekâyîsü'l-Luğa.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فحشAnlamlıHaddi aşan çirkinlik, edepsizlikSözde kabalık, fiilde zina ve ahlaksızlık, malda aşırı cimrilikHedef köktür, Kur'an'da geçer
فشحAnlamlıAdımlarını aşırı açmakYürürken bacakları fazlaca ayırmak, fiziksel olarak genişletip haddinden fazla açmakOrtak fiziksel aşırılık ve açılma nüansı taşır, Kur'an'da geçmez
حفشAnlamlıKüçük, basık çadır veya evBir şeyi toplayıp dar ve basık bir yere tıkmak, darlıkHedef kökün dışa taşma hareketine zıt bir içe tıkılma anlamı taşır, Kur'an'da geçmez
حشفAnlamlıBüzüşmüş, kalitesiz hurmaSuyunu çekip kurumuş, cılız ve özü bozulmuş meyveNitelik kaybı ve kuruluk bildirir, Kur'an'da geçmez
شفحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
شحفAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kayıtlı müstakil bir kullanım alanı tespit edilmemiştir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فحشMerkezHaddi aşan çirkinlikFıtratı ve ilahi hudutları pervasızca yırtan ağır ve aşırı çirkinlikÇirkinliği katlanılamaz boyuta ulaşmış, açık ve fütursuz her fiil ve söz
نكرKomşuMünker, yadırganan kötülükSelim aklın ve şeriatın tanıyamadığı, fıtrata yabancı kötülükفحش köküne göre daha geneldir; tanınmayan ve onaylanmayan her fenalığı kapsar
بغيKomşuHaddi aşarak tecavüz etmeBaşkasının hakkına zorbalıkla saldırma ve tahakküm kurmaفحش fıtri ve ahlaki hayasızlığı hedeflerken bağy hak gaspı ve zulmü öne çıkarır
سوءKomşuİnsanı kederlendiren fenalıkİnsana veya topluma zarar veren, hoşa gitmeyen her türlü fenalıkفحش kökündeki kaba, açık ve ifrat derecesindeki çirkinlik vurgusu sû' lafzında bu yoğunlukta aranmaz
عففZıtİffet, nefsi tutmaŞehevi ve bayağı arzulara sınır koyarak meşru ve temiz kalmaHaddi çiğneyip saçılmanın tam aksine kendini frenleme, namus ve vakar dairesinde kalma

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفحشÇirkinlikte haddi aşmakSöz, eylem ve cimrilikte kabul edilebilir sınırları çiğneyen aşırılıkKesin
LatinceObscaenitas, turpitudoAğır edepsizlik, ahlaki çirkinlikObscaenitas toplumsal edep sınırlarını yıkan müstehcenliği, turpitudo ise fıtri alçaklığı karşılar; ekonomik cimrilik boyutunu içermezGüçlü
İngilizceObscenity, abomination, gross indecencyHayasızlık, iğrençlik, ağır edepsizlikCinsel ve ahlaki sınır ihlallerini tam karşılar; ancak kökün fahiş fiyat veya aşırı cimrilik nüansını tek başına kapsamazGüçlü
AlmancaSchandtat, Schamlosigkeit, UnzuchtUtanç verici suç, utanmazlık, cinsel hadsizlikToplumsal haya perdesinin yırtılmasını ve cinsel hadsizliği ifade eder; genel ölçüsüzlük anlamını kısmen dışarıda bırakırGüçlü
FransızcaObscénité, turpitude, infamieEdepsizlik, ahlaki düşüklük, yüz kızartıcı fiilKamusal edep sınırlarının çiğnenmesini ve alçakça eylemleri karşılar; soyut ölçü aşımı alanını eksik bırakırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Zina ve meşru nikâh dışı cinsel had aşımıZina suçuAile düzenini ve nesil emniyetini yıkan eylemler (Nisâ 4:15, Nisâ 4:22, İsrâ 17:32)
Lût kavminin eşcinsel sapkınlığıFıtratı tersyüz eden cinsel hadsizlikFıtrata aykırı cinsel fiillerin alenileşmesi ve helak gerekçesi olması (A'râf 7:80, Neml 27:54, Ankebût 29:28)
Şeytanın telkiniyle oluşan aşırı cimrilikMalı kısmak ve infaktan kaçınmakİnfak ayetlerinde şeytanın insanı fakirlikle korkutup cimriliğe sevk etmesi (Bakara 2:268)
Açık edepsizlik, iftira ve aile içi kaba geçimsizlikDille sergilenen ağır hayasızlıkBoşanma sürecinde kadının evden çıkarılmasını gerektiren kaba tutum veya iftira (Nûr 24:19, Talâk 65:1)
Cahiliye devrinin şirke dayalı çıplaklık ve batıl adetleriİbadeti ve tevhidi bozan çirkin adetlerMüşriklerin atalarından devraldıkları çirkin adetleri Allah'a isnat etmeleri (A'râf 7:28)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHüsün ve kubuh meselesiFahşânın aklın doğrudan iğrenç bulduğu zati bir çirkinlik mi yoksa sadece şeriatın bildirmesiyle mi çirkin olduğuFıtratı ve selim aklı doğrudan tiksindiren, şeriat gelmese dahi çirkinliği aşikâr olan zati fenalıklar
FıkıhHad cezaları ve aile hukukuZina haddini gerektiren fiiller ile boşanmada kadının evden çıkarılmasını meşru kılan fahişe-i mübeyyinenin mahiyetiİspatlanmış cinsel suçlar ile aile mahremiyetini ve saygısını yıkan katlanılamaz kaba söz ve itaatsizlik
TefsirAhlaki emirler ve şeytanın desiseleriNahl 16:90 ayetindeki fahşâ-münker-bağy sıralaması ile Bakara 2:268'deki şeytanın fahşâ emrinin izahıGizli ve açık en ağır şehvet taşkınlıkları ile infakı engelleyen aşırı dünya hırsı ve cimrilik
HadisAhlak ve dil terbiyesiHz. Peygamber'in fâhiş ve mütefahhiş kimseleri yermesi, lanetleşme ve sövgü yasağıAğzı bozukluk, kaba ve galiz sözlerle insanları incitme, hayasızlığı tabiat haline getirme

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve ibadet nizamıManevi ve ahlaki necasetFıtri temizliği ve kalbi arılığı imha etmeFahşâ namaz ve vahiy nizamıyla arındırılan temel kirliliktir; din fıtri sınırları tahkim eder (Ankebût 29:45)Kesin
İlmiEpistemoloji ve usulMetodolojik hadsizlik ve taşkınlıkHakikatin sınırlarını keyfi hevalarla çiğnemeZanna ve nefsi arzulara dayanarak ilmi haddi aşmak zihinsel bir ölçüsüzlüktürMuhtemel
SiyasiKamusal hukuk ve asayişKamusal haya perdesinin yırtılmasıToplumsal güven ve aile yapısını çökertmeAçık hayasızlığın yayılması (Nûr 24:19) kamu düzenini, nesli ve devletin ahlaki meşruiyetini dinamitlerGüçlü
İktisadiMülkiyet ve infak ahlakıAşırı cimrilik ve fahiş sömürüKaynak dolaşımını tıkayarak toplumu fakirleştirmeŞeytan fakirlikle korkutup fahşâyı emreder (Bakara 2:268); aşırı kâr hırsı ve malı hapsetme iktisadi fahşâdırKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAsimptotik taşma ve eşik kırılması (Threshold divergence)Dinamik bir sistemin denge limitlerini aşırı bir genlikle aşarak düzenli salınımdan kaotik ve tahrip edici bir patlamaya geçmesiGüçlü
Beşeri bilimlerRadikal anomi ve normatif hadsizlik (Gross deviance)Sosyolojide toplumsal bir arada yaşamayı temin eden ahlaki barajların ve temel tabuların fütursuzca ihlal edilmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca cinsel alandaki ticarileşmiş fuhşa indirgeyerek dildeki kabalığı, sövgüyü, iftirayı ve aşırı mal hırsını kökün dışına çıkarmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; zinanın yanında Lût kavminin sapkınlığını, şeytanın emrettiği cimriliği, cahiliye şirk adetlerini ve dildeki incitici taşkınlıkları kapsayan genel bir sınır ihlalidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBir kimsenin bedensel zinadan uzak durduğu halde diliyle insanlara galiz küfürler savururken veya aşırı cimrilikle infaktan kaçarken kendini hayasızlıktan beri ve tertemiz zannetmesi

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an ahlakının çiğnenemez kırmızı çizgilerini gösterir; kötülüğün sıradan bir zaaf değil, fıtratı ve ilahi hudutları hiçe sayan fahiş bir başkaldırıya dönüştüğü noktayı işaretler.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Aile ve kamu ahlakını koruyan hüküm ayetlerinde (Nisâ, Nûr, Talâk), helak edilen kavimlerin kıssalarında (A'râf, Neml) ve infak ile şeytanın saptırma stratejisini anlatan ayetlerde (Bakara, Nahl).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ahlakı sadece bireysel vicdana hapseden ve fuhşu yalnızca bedensel birleşmeyle sınırlayan anlayışı yıkar; sözel nezaketsizliğin ve iktisadi bencilliğin de aynı ahlaki kökten beslenen birer sınır aşımı olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir varlığın, yaranın veya nesnenin tabii, makul ve estetik sınırlarını aşırı derecede aşarak kaba ve biçimsiz şekilde dışarı taşması.
  • Soyut anlamİlahi şeriatın, aklın ve selim fıtratın tayin ettiği ahlaki hudutların fütursuzca, açıkça ve katlanılamaz bir çirkinlikle çiğnenmesi hali.
  • Sistematik karşılıkHem bireysel terbiyeyi hem de toplumsal ve iktisadi nizamı koruyan barajların yıkılması neticesinde kaotik ifrata (cinsel sapma, sözel şiddet, aşırı cimrilik) savrulma hali.
  • LaTeX modeliΔx>θc  ⟹  Φ(x)=1
  • LaTeX açıklamasıFormülde x insani eylem değişkenini (şehvet, söz, harcama), θc ilahi hudutlar ve fıtrat tarafından belirlenen kritik meşruiyet eşiğini temsil eder. Eylemin meşru sınırdan sapma derecesi Δx, belirlenmiş kritik eşiği (θc) aştığında fonksiyon Φ(x)=1 değerini alarak durumun fahşâ/ölçüsüz taşkınlık haline dönüştüğünü ve ahlaki dengenin bozulduğunu sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ف