سطو
س - ط - و
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ٧
معناه في القرآن: Saldırırlar
ملاحظاتي
المعاجم(٧)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬١٣٢باب السين والطاء و و ا ي ء معهما
س ط و، س و ط، ط و س، و س ط، ط س ي، ط ي س، ط س أ مستعملات
سطو:
السَّطو: البَسْط على النّاس بقَهرِهم من فوق، يقال: سَطَوْتُ عليه وبه، قال الله عزّ وجلّ: "يكادون يسطون بالذّين يَتْلُون عليهم آياتِنا".
والسُّطو: شدّة البطش، وإنما سُمِّي الفَرَسُ ساطياً، لأنّه يَسْطُو على سائر الخَيْل، فيقومُ على رِجليه، ويَسْطُو بيديه.
والفَحْلُ يَسْطُو على طَروقته.
والسَّطْو: أن
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣١٩س ط و
له سطوة منكرة وهو ذو سطوات ونقمات وسطا بقرنه وعلى قرنه: وثب عليه وبطش به.
والفحل يسطو على طروقته.
وفرس ساط: رافع ذنبه في حضره.
ومن المجاز: سطا الماء: كثر وزخر وما سطوت في طعام أحد: ما تناولته.
ولهم أيد سواد عواط.
قال المتنخل يصف خمرا: ركود في الإناء لها حميا تلذ بأخذها الأيدي السواطـي
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١١٠* س ط و * * السَّطْوُ * القهر بالبطش وقد * سَطَا * به من باب عدا و * السَّطْوةُ * المرة الواحدة والجمع سَطَوات
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٣٠٧: ( و ( *!سَطَا عليه وبه ) ؛ واقْتَصَر الجَوهرِيُّ على الثانيةِ ؛ ( *!سَطْواً *!وسَطْوَةً ) ؛ واقْتَصَر الجوهرِيُّ على الأُولى ، ( صالَ ) ؛ كما في المُحْكم .
وفي التَّهذيبِ : سَطَا على فلانٍ تَطَاولَ .
( أَو قَهَرَ بالبَطْشِ ) ؛ نقلَهُ الجوهريُّ وهو قَوْل اللَّيْث .
وفي المُفْردات : *!السَّطْوُ البَطْشُ برَفْع اليَدِ . يقال سَطَاية ؛ ومنه قوله تعالى : { يكادُونَ *!يَسْطونَ بالذين يَتْلُون
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٬٣١٦سَطَا بِهِ
1 سَطَا بِهِ ذ (S, M, Msb, K, &c.) and عَلَيْهِ (M, Msb, K,) aor. يَسْطُو, (Msb,) inf. n. سَطْوٌ (S, M, Msb, K) and سَطْوَةٌ, (M, Msb, K,) or the latter is an inf. n. un., (S,) He sprang, or rushed, upon him; made an assault, or attack, upon him; syn. صَالَ: (M, K:) he sprang upon him and seized him violently or laid violent hands upon him: (Bd in xxii. 71:) he seized him violently
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤١٢سَطَا
سَطَا U ( n. ac. سَطْو 1 )
a. [ 'Ala ], Sprang, leapt, rushed upon.
b. Stepped out; pawed the ground.
c. Was plentiful, abundant ( water ).
سَاْطَوَ
سَاْطَوَ III ,
a. Treated harshly, severely.
b. Treated leniently.
سَطْوَة
سَطْوَة [ 1t ],
a. Spring, rush; onslaught, attack.
b. [ coll. ], Power, influence.
سَاطٍ
سَاطٍ [ 21 ],
a. Springing, rushing.
b. Tall, long.
c.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٬٩٣٩سطو
سَطَا - يَسْطُو
سَطَا - يَسْطُوْ + كائن + بـِ كائن: يبطش به: يقهر آخر فيسيطر عيه ويخضعه بالبطش: وخاصة أمير أو جبار يبطش بالناس بالضرب والأذى، فتكون له سطوة
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " حركات الضرب والبطش واللكم على أجزاء الجسم لإحداث أذى نفسي وجسدي "، وهي:
بَطَشَ- يَبْطِشُ، سَطا - يَسْطُوْ، وَكَزَ - يَكِزً، جَلَدَ - يَجْلِدُ، سَفَعَ
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٦ (الإجمالي: ٢٢)
- كود
الآيات المشتركة: ١ · Neredeyse o
- صير
الآيات المشتركة: ١ · Dönüşüm yeri
- شرر
الآيات المشتركة: ١ · Şerareden gelen bir kelimedir
- نكر
الآيات المشتركة: ١ · Tanınmayan
- تلو
الآيات المشتركة: ١ · Tilvi toklu demektir
- عرف
الآيات المشتركة: ١ · Tanınan ile
- بأس
الآيات المشتركة: ١ · Bes besese dağınık taşlar demektir
- وجه
الآيات المشتركة: ١ · Yüz demektir
- وعد
الآيات المشتركة: ١ · “Va’id” yağmur bulutu demektir
- نبأ
الآيات المشتركة: ١ · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
- نور
الآيات المشتركة: ١ · Ateş demektir
- بين
الآيات المشتركة: ١ · Beyn topraktaki yarık demektir
الآيات التي ورد فيها(١)
… بَيِّنَاتٍ تَعْرِفُ فِي وُجُوهِ الَّذِينَ كَفَرُوا الْمُنْكَرَ يَكَادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا قُلْ أَفَأُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ …
Saldırırlar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سطو |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بطش, وثب, قهر |
| Zıt Kök | كفف |
| Çekirdek Özet 1 | Üstten gelip baskın çıkma, el uzatarak zorla kavrama ve ezici bir güçle atılma |
| Çekirdek Özet 2 | Hakikatin tebliği karşısında öfkeyle dolup fiziki saldırı ve tahakküme yönelme |
| Çekirdek Özet 3 | Meşru delil üretemeyen bâtılın güce, şiddete ve fiili baskıya başvurma refleksinin kavramsallaşması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir hırsızlık veya basit bir kavga olarak daraltıp, hakikate karşı geliştirilen tahammülsüz saldırganlık boyutunu gözden kaçırma riski |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سط | Yayılma, açılma, yüzeyde hâkimiyet kurma ve uzanma (karşılaştır: سطح yaymak, düzlemek; سطر sıraya dizmek, çizgi çekmek) | و | Yayılma ve uzanma hareketine dikey yönelim, güç gösterisi, baskın çıkma ve boyun eğdirici bir taşkınlıkla el uzatma boyutu kazandırmıştır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Harekete direnç, sertlik, batıcılık ve karşı tarafı sarsan bir kuvvet yükler |
| ط | Sepet, sarma, kuşatma | Hedefi bütünüyle çevreleme, üzerine kapanma ve alanını daraltma hareketini temsil eder |
| و | Çengel, bağlama, ekleme | Hamleyi hedefe doğrudan rapteden, temas kurup kavrayan fiili bağı sağlar |
| سطو | Sertçe uzanıp hedefin üzerine kapanarak onu güçle zapt etme | Dikenin batıcılığı ile sepetin kuşatıcılığının birleşerek hedefin üzerine yukarıdan abanması ve onu fiziki kuvvetle boyun eğmeye zorlaması hareketidir |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Atın şahlanıp ön ayaklarıyla diğer atlara baskın gelmesi, aygırın dişisine üstten abanması veya devenin rahmine el sokularak müdahale edilmesi gibi üstten kurulan baskı ve el uzatmadır |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi el-Mütenahhil el-Hüzelî şarabı ve kadehe uzanan elleri överken bu kökü eli uzatıp kavrama anlamında kullanmıştır: ركود في الإناء لها حميا / تلذ بأخذها الأيدي السواطي |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi dilinde suyun coşup yükselmesi, çobanın zor durumdaki hayvanın içine elini sokup müdahalede bulunması ve akıncının hasmının üzerine atılması durumlarında kullanılmıştır |
المصدر Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha ve Kitābü’l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça سطو kökü, genişleme, uzanma ve baskı kurma dinamiklerini içeren Batı Sami ve genel Afro-Asyatik mirasın bir parçasıdır. Kökün morfolojik çekirdeği olan uzanma ve atılma eylemi, İbranicede שטה (sapmak, sınırı aşmak, taşkınlık yapmak) ve Süryanicede s-t-y eksenindeki çizgiyi aşma ve tecavüz etme semantiğiyle fonetik ve anlamsal paralellik arz eder. Arapçada kök, yalnızca yön değiştirmeyi veya aşmayı değil, fiziksel bir irtifa kazanarak yukarıdan aşağıya doğru güç kullanmayı ve hasmı baskı altına almayı ifade eden özgün bir daralma ve yoğunlaşma yaşamıştır. Akadca šatû (yayılmak, gerilmek) formuyla olan dolaylı anlamsal temas, kökün kökensel olarak yayılma ve uzanma nosyonundan doğup Arap yarımadasının çöl ve akıncı kültüründe fiziki tahakküme evrildiğini düşündürmektedir.
درجة الثقة Muhtemel
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سط ikilisinden türeyen fiili tahakküm | Uzanmak, yayılmak ve yüzeye hâkim olmak anlamından zorla el uzatıp üstünlük kurma yönüne evrilmiştir | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice שטה ve Süryanice s-t-y ekseni | Sınırı aşma, taşkınlık yapma ve meşru alanın dışına taşarak tecavüz etme ortak paydasında buluşur | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan güvenilir bir denklik tespit edilememiştir | Veri bulunamadı |
المصدر Payne Smith, Brown-Driver-Briggs ve Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سطو | Anlamlı | Üstünlük kurup saldırmak | Birinin üzerine zorla yürümek, baskın çıkıp ezici güç kullanmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| سوط | Anlamlı | Karıştırmak, kamçılamak | Maddeleri birbirine katmak; kamçı ile vurarak terbiye etmek veya azap vermek | Ortak çekirdek; Kur'an'da geçer |
| طسو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş kullanılmamıştır |
| طوس | Anlamlı | Parlamak, süslenmek | Ayın veya yüzün parlaması, süslenme, tavus kuşu benzeri gösteriş | Kur'an'da geçmez |
| وسط | Anlamlı | Merkezde olmak, itidalli olmak | İki ucun tam ortasında yer almak, en hayırlı ve adil konumda bulunmak | Anlamsal karşıtlık nüansı taşır; Kur'an'da geçer |
| وطس | Anlamlı | Ezmek, çiğnemek, şiddetlenmek | Ayak altında çiğnemek, tandırın/savaşın alevlenip kızışması | Ezici güç bakımından hedef kökle paraleldir; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سطو | Merkez | Tahakküm ve saldırı | Üstten gelerek, cüretkârca ve el uzatarak baskın çıkma | Fiziki bir şiddetle hasmı susturmaya çalışma eylemidir |
| بطش | Komşu | Şiddetle yakalama | Güç ve hiddetle tutup kavrama, ansızın sertçe cezalandırma | سطو kökündeki yukarıdan atılma ve uzanma şartı olmaksızın doğrudan yakalamayı öne çıkarır |
| وثب | Komşu | Üzerine sıçrama | Hızla yerinden fırlayıp hedefin üzerine atılma | Hareketin sürati ve sıçrama dinamiği esastır; tahakküm amacı her zaman bulunmayabilir |
| قهر | Komşu | Boyun eğdirme | Hasmı çaresiz bırakıp iradesini kırma | Maddi veya manevi galebe çalmadır; fiziki temas ve el uzatma zorunluluğu yoktur |
| كفف | Zıt | El çekme ve durma | Saldırıdan, müdahaleden ve temastan kendini geri çekme | Gücü yettiği halde saldırıyı durdurma ve pasif konuma geçmedir |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سطو | Üstten gelip saldırmak | Güç kullanarak hasmın üzerine abanma ve zorbalıkla el uzatma | Kesin |
| Latince | Insultare, invadere | Üzerine atılmak, istila etmek | Yukarıdan sıçrayarak taarruz etme boyutuyla benzerdir ancak içsel öfke halini bütünüyle kapsamaz | Güçlü |
| İngilizce | To assault, to pounce upon | Saldırmak, üzerine çullanmak | Ani ve fiziki taarruzu karşılar; hakikat tebliği karşısındaki psikolojik tahammülsüzlük nüansı eksik kalır | Güçlü |
| Almanca | Herfallen über, anspringen | Üzerine çullanmak, saldırmak | Bir hedefin üzerine bedenen veya topluca atılmayı ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Se jeter sur, assaillir | Üzerine atılmak, hücum etmek | Fiziki baskın ve saldırganlık yönünü doğru verir; kökün etimolojik el sokma/uzatma nüansını dışarıda bırakır | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch ve Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَسْطُونَ | Hakikati tebliğ edenlere karşı öfkeyle fiili şiddete ve linçe yeltenme | İnkârcıların apaçık ayetler karşısında meşru delil getiremeyip tebliğcilere saldırmaya ramak kalması bağlamı (Hac 22:72) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Delil-güç karşıtlığı | Bâtıl ehlinin burhan karşısında acze düşerek maddi güce sığınması | Hakikate karşı argüman üretememenin doğurduğu psikolojik ve fiili zorbalık |
| Fıkıh | Müdafaa-i meşrua | Haksız fiille cana, mala veya ırza kasteden saldırgana (sâti) karşı direnme hakkı | Defedilmesi meşru olan gayrimeşru ve zorba taarruz |
| Tefsir | İnkârcı psikolojisi | Ayetler tilavet edildiğinde kâfirlerin yüzlerinde beliren inkârın fiili linç girişimine evrilmesi | Sözün gücünü şiddetle bastırma girişimi |
| Hadis | Aşırı saldırganlık | Hayvanların azgınlaşması veya düşmanın dizginsiz taarruzu | Dizginlenemeyen, ölçüsüz fiziki hücum |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tebliğ ve inkâr karşılaşması | Bâtılın şiddete başvurması | Delili yok etme girişimi | Hakikatin ifşası karşısında tahammülsüzleşen inkârcı zihniyetin fiili saldırıya meyletmesidir | Kesin |
| İlmi | Münazara ve mantık düzlemi | Mantıksal acziyetin fiziki zorbalığa dönüşmesi | Burhanı bastırma | Fikri ve ilmi düzeyde yenilen tarafın kaba kuvvete sarılarak tartışmayı bitirme çabasıdır | Güçlü |
| Siyasi | Otorite ve muhalefet ilişkisi | Hukuk dışı devlet/güç şiddeti | Muhalefeti zorbalıkla susturma | Meşruiyetini yitiren iktidarın hak ve adalet talebinde bulunan kitlelere yönelik ölçüsüz taarruzudur | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve piyasa güvenliği | Gasp ve haksız el koyma | Mülkiyet hakkını ihlal | Sözleşme ve rıza hilafına, zor kullanarak başkasının emeğine veya malına el uzatmadır | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Denge bozucu ani potansiyel boşalması ve doğrusal olmayan gerilim patlaması | Sistemin maruz kaldığı bilgi veya enerji girdisini absorbe edemeyip eşik değeri aşması sonucu çevreye ani ve yıkıcı bir kinetik kuvvet yöneltmesi durumudur | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Anomik şiddet ve bilişsel uyumsuzluğun saldırganlığa dönüşmesi | Birey veya grubun inanç sistemini sarsan bir gerçeklikle karşılaştığında yaşadığı aşırı bilişsel çelişkiyi rasyonel olarak çözemeyip fiziki linç refleksiyle dışa vurmasıdır | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü modern hukuk terimi olan hırsızlık veya konut dokunulmazlığını ihlal (haneye tecavüz) gibi dar adli kalıplara hapsederek okumak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, epistemolojik bir yenilginin ardından gelen varoluşsal öfkeyi ve hakkı haykıranlara karşı geliştirilen dizginsiz linç girişimini anlatır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetteki psikolojik ve teolojik çatışmayı sıradan bir asayiş vakasına indirgemek ve bâtılın vahiy karşısındaki aczinin şiddet doğurma yasasını kavrayamamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin tebliği karşısında inkârcı kibrin fikri iflasını ve bu iflasın kaçınılmaz olarak kaba kuvvete dönüşme mekanizmasını tek bir fiille apaçık ortaya koyduğu için hayatidir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin ve hak davetçilerinin tebliğ süreçlerini, inkârcıların mukabele yöntemlerini ve hakkın açık burhanı karşısında bâtılın sergilediği taassubu tasvir eden ayetlerde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnkârın sadece masum bir fikir ayrılığı veya teorik bir tercih olduğu yanılgısını düzeltir; inkârın köklerinde hakikati susturmaya dönük potansiyel bir zorbalık ve linç arzusu taşıdığını gösterir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamÜstten gelerek, şahlanarak veya el uzatarak hasmı ezici bir kuvvetle baskı altına alma ve fiziki taarruzda bulunma eylemidir.
- Soyut anlamHakikatin açık delili ve ifşası karşısında zihnen mağlup olan bâtıl bilincin, yaşadığı bilişsel hezimet neticesinde hak ehline karşı dizginsiz bir şiddete yönelmesidir.
- Sistematik karşılıkMantıki ve hukuki meşruiyet zeminini kaybeden her türlü bâtıl sistemin, varlığını sürdürebilmek için son sığınak olarak doğrudan kaba kuvvete ve fiili susturmaya başvurması mekanizmasıdır.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde hakkın apaçık tebliğini ve tilavetini, muhatapta oluşan inkâr ve bilişsel uyumsuzluk gerilimini, bu gerilimin dışa vurumu olan fiziki şiddet ve saldırganlık potansiyelini (سطو), ise hakkı tebliğ eden özneyi temsil eder; ifadesi ise bu saldırının nihai hedefinin tebliğciyi ve hakikati tamamen ortadan kaldırıp susturmak olduğunu sembolize eder.