سفه
س - ف - ه
جذر- الورود: ١١
- الآيات: ١٠
- الصيغ: ٨
- المعاجم: ١٣
Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir. “Sefeha” yuvarlandı, döküldü anlamlarında kullanılmıştır. “He” “ha”ya dönüşmüş ve saçıp savuran, ilerisini hesap etmeyen kimseye sefih denmiştir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir. “Sefeha” yuvarlandı, döküldü anlamlarında kullanılmıştır. “He” “ha”ya dönüşmüş ve saçıp savuran, ilerisini hesap etmeyen kimseye sefih denmiştir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٩٤باب الهاء والسين والفاء معهما
س ه ف، س ف ه مستعملان سهف: السَّهْفُ: تَشَحُّطُ القتيل، يَسْهَفُ في نَزْعه واضطرابه، قال:
ماذا هنالِك من أسوانَ مُكتئبٍ وساهفٍ ثَمِلٍ في صَعْدَةٍ قِصَمِ
والسَّهْفُ: حَرْشفُ السَّمَك خاصّة سفه: السَّفَهُ والسَّفاهُ والسّفاهةُ: نقيضُ الحِلْم وسَفِهُتَ ْأحلامُهم. وسَفُهَ الرَّجلُ: صار سفيهاُ. وسَفِهَ حِلْمَهُ، ورأيَهُ وتَفْسَه، إذا حملها على أمرٍ خطأ. وقولُ اللهِ عزّ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٩٩السَفَهُ: ضدُّ الحِلمِ، وأصله الخِفَّةُ والحركةُ. يقال: تَسَفَّهَتِ الريحُ الشجرَ، أي مالتْ به. قال ذو الرمة:
جَرَيْنَ كما اهْتَزَّتْ رياحٌ تَسَفَّهَتْأَعالِيَها مَرُّ الرياحِ النَـواسـمِ
وتَسَفَّهَتُ فلاناً عن ماله، إذا خدعتَه عنه. وتَسَفَّهْتُ عليه، إذا أَسْمَعْتَهُ. وسَفَّهَهُ تَسْفيهاً: نَسَبَهُ إلى السَّفَهِ. وسافَهَهُ مُسَافَهَةً. يقال: سَفيهٌ لم يجد مُسافِهاً. وسَفُهَ فلان بالضم
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٠٣٥ه س ف
سفه ، سهف
استعمل من وجوهه : سفه ، سهف .
سهف : قال الليث : السَّهْفُ : تَشحُّطُ القتيلِ يَسْهَفُ في ( نَزْعِهِ واضطرابه ) . قال الهذليّ :
ماذا هُنَالِكَ مِنْ أَسوانَ مُكتئبٍ
وساهفٍ ثَمل في صَعْدَةٍ فَصِمِ
قال : والسَّهْفُ : حَرْشَفُ السَّمَك خاصّة .
وأخبرني الإياديّ ، عن شمر أنه سمع ابنَ الأعرابيّ يقول : طعامٌ مَسْهفَةٌ ، ومَسْفَهة : إذا كان يَسْقي الماءَ كثيراً ، ورجل ساهِفٌ ، وسافِهٌ :
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٧٨٨(باب السين والفاء وما يثلثهما)
(سفق) السين والفاء والقاف أصَيلٌ يدلُّ على خلاف السخافة. فالسَّفيق لغة في الصفيق، وهو خلاف السخيف. ومنه سَفَقْتُ الباب فانْسَفَقَ، إذا أغلقته. وهو يرجع إلى ذاك القياس. ومنه رجل سَفيق الوجه، إذا كان قليل الحياء. ومن الباب: سفَقْت وجهَه، لطمتَه.
(سفك) السين والفاء والكاف كلمة واحدة. يقال سَفَكَ دمَه يسفِكه سفْكاً ، إذا أساله، وكذلك الدّمع.
(سفل) السين والفاء واللام
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٦٣- السفة: خفة في البدن، ومنه قيل: زمام سفيه: كثير الاضطراب، وثوب سفيه: رديء النسج، واستعمل في خفة النفس لنقصان العقل، وفي الأمور الدنيوية، والأخروية، فقيل: ﴿سفه نفسه﴾ [البقرة/130]، وأصله سفهت نفسه، فصرف عنه الفعل (قال السمين الحلبي: قوله: (نفسه) في نصبه سبعة أوجه، أحدها - وهو المختار - أن يكون مفعولا به؛ لأن ثعلبا والمبرد حكيا أن (سفه) بكسر الفاء يتعدى بنفسه.
ثم ذكر، الثالث: أنه منصوب على إسقاط
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٥٧س ف ه
فيه سفه وسفاه وسفاهة وقد سفه الرجل فهو سفيه وهم سفهاء وسفه عليّ وتسافه.
قال شتيم بن خويلد: وما خير عيش يرتجى إن تسافهت عديّ ولم يعطف من الحلم عازب وسفهه.
نسبـه إلـى السفـه وسافهـه مسافهـة.
وفـي مثـل " سفيـه لـم يجـد مسافهـاً " ويقـال: سفـه حلمـه ورأيه ونفسه.
ومـن المجـاز: ثـوب سفيـه.
رديء النسج كما يقال: سخيف.
وزمام سفيه: مضطرب وذلك لمرح الناقة ومنازعتها
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٩٠٠السَّفَهُ والسَّفاهُ والسَّفاهة: خِفَّةُ الحِلْم، وقيل: نقيض الحِلْم، وأَصله الخفة والحركة، وقيل: الجهل وهو قريب بعضه من بعض. وقد سَفِهَ حِلْمَه ورأْيَه ونَفْسَه سَفَهاً وسَفاهاً وسَفاهة: حمله على السَّفَهِ.
قال اللحياني: هذا هو الكلام العالي، قال: وبعضهم يقول سَفُه، وهي قليلة. وقولهم: سَفِهَ نَفْسَهُ وغَبِنَ رَأْيَه وبَطِرَ عَيْشَه وأَلِمَ بَطْنَه ووَفِقَ أَمْرَه ورَشِدَ أَمْرَه، كان الأَصلُ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٥٩* س ف ه * * السَّفَهُ * ضد الحلم وأصله الخفة والحركة و * تَسَفَّهَ * عليه إذا أسمعه و * سَفَّهَهُ تَسْفِيها * نسبه إلى السفه و * سافَهَهُ مُسافَهةً * يقال * سَفِيهٌ * لا يجد * مُسافِها * وقولهم * سَفِهَ * نفسه وغبن رأيه وبطر عيشه وألم بطنه ووفق أمره ورشد أمره كان الأصل سفهت نفس زيد ورشد أمره فلما حول الفعل إلى الرجل انتصب ما بعده بوقوع الفعل عليه لأنه صار في معنى * سَفَّهَ * نفسه بالتشديد هذا قول
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٠٠٧: ( السَّفَهُ ، محرّكةً وكسَحابٍ وسَحابَةٍ : خِفَّةُ الحِلْمِ أَو نَقِيضُه ) ، وأَصْلُه الخِفَّة والحرَكَةُ ، ( أَو الجَهْلُ ) ، وهو قَرِيبٌ بعضُه من بعضٍ .
( و ) قد ( سَفِهَ نَفْسَه ورَأْيَهُ ) وجِلْمَهُ ، ( مُثَلَّثَةً ) ، الكَسْرُ ، اقْتَصَرَ
عليه الجوْهرِيُّ وجماعَةٌ ، وقالوا : سَفُهَ ككَرُمَ ، وسَفِهَ بالكسْرِ ، لُغتانِ أَي صارَ سَفِيهاً ، فإذا قالوا : سَفِهَ نَفْسَه وسَفِهَ رأْيَهُ لم
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥٬٤٤٧سَفِهَ
1 سَفِهَ ذ , (S, MA, Msb,) aor. سَفَهَ ; (Msb;) and سَفُهَ, [aor. سَفُهَ ;] (S, Msb;) inf. n. سَفَهٌ and سَفَاهَةٌ (S, MA, Msb, K *) and سَفَاهٌ, (S, MA, K, *) [all mentioned in the MA as of the former verb, and so in the TA when that verb is trans., but properly] the first is of the former verb, and the second is of the latter verb, (S, Msb,) and so is the third; (S;) He (a man, S) was,
سَفِهَ 1 سَفِهَ ذ , (S, MA, Msb,) aor. سَفَهَ ; (Msb;) and سَفُهَ, [aor. سَفُهَ ;] (S, Msb;) inf. n. سَفَهٌ and سَفَاهَةٌ (S, MA, Msb, K *) and سَفَاهٌ, (S, MA, K, *) [all mentioned in the MA as of the former verb, and so in the TA when that verb is trans., but properly] the first is of the former verb, and the second is of the latter verb, (S, Msb,) and so is the third; (S;) He (a man, S) was, or became, such as is termed سَفِيه; (S, TA;) [i. e.] he was, or became, unwise, witless, or destitute of wisdom or understanding, or [rather] lightwitted. (MA.) ― -b2- The phrase سَفِهَ نَفْسَةُ, [of which an instance occurs in the Kur ii. 124, and] to which غَبِنَ رَأْيَهُ and بَطِرَ عَيْضْلَرَهُ and أَلِمَ بَطْنَهُ and وَفِقَ أَمْرَهُ and رَضْلَرِدَ أَمْرَهُ are similar, was originally سَفِهَتْ نَفْسُ زَيْدٍ [or rather سَفِهَتْ نَفْسُهُ i. e. Himself, or his mind, was, or became, lightwitted, &c.]; but when [the dependence of] the verb became transferred [from the نفس] to the man, what followed the verb was put in the accus. case by being its objective complement, for the phrase became identical in meaning with نَفْسَهُ ↓ سَفَّهَ [he made himself, or his mind, lightwitted, &c.]: so say the Basrees and Ks; and it is allowable with them to make this accus. to precede [the verb]; like as it is allowable to say, غُلَامَهُ ضَرَب زَيْدٌ: (S, TA:) accord. to the K, the verb thus used has three forms; (TA;) you say سَفِهَ نَفْسَهُ and رَأْيَهُ, (K, TA,) and حِلْمَهُ, (TA,) and سَفُهَ, and سَفَهَ, meaning حَمَلَهُ عَلَىالسَّفَهِ [which is virtually the same as سَفَّهَهُ i. e. he made himself, or his mind, lightwitted, or unwise, &c., and in like manner his judgment, or opinion, and he made his gravity, or forbearance, or the like, to become levity, or hastiness, &c.]: or he attributed سَفَه [i. e. lightwittedness, &c., to himself, or his mind, and to his judgment, or opinion]: or he destroyed it; (K, TA;) agreeably with the meaning assigned to سَفِهَ نَفْسَهُ by AO: (TA:) or this means he held himself in mean, or light, estimation; (MA, and Ksh and Bd in ii. 124;) and rendered himself low, base, or contemptible: (Bd ibid.:) but Lh says that سَفِهَ نَفْسَهُ, with kesr [to the ف], inf. n. سَفَهٌ and سَفَاهَةٌ and سَفَاهٌ, means حَمَلَهُ عَلَى السَّفَهِ [or حَمَلَهَا], and is the approved form, and that some say سَفُهَ, which is rare: and accord. to J and others, (TA,) when they say سفه نَفْسَهُ, and رَأْيَهُ, they do not say it otherwise than with kesr [to the ف], because فَعُلَ is not trans.: (S, TA:) so that the three forms of the verb mentioned in the K require consideration: (TA:) accord. to Fr, when [the dependence of] the verb in the phrase سَفِهَ نَفْسَهُ became transferred from the نفس to the possessor thereof, what followed the verb became an explicative, to indicate that the سَفَه [or lightwittedness, &c.,] was therein; and by rule it should be سَفِهَ زَيْدٌ نَفْسًا, for the explicative should not be otherwise than indeterminate; but it was left in its state of a prefixed noun, and put in the accus. case in the manner of an indeterminate noun as being likened thereto; [the meaning, therefore, accord. to him, is he was, or became, lightwitted, &c., as to his mind;] it is not allowable, however, in his opinion, to make this accus. to precede [the verb], because the explicative may not precede; and similar to this is the phrase ضِقْتُ بِهِ ذَرْعًا, and طِبْتُ بِهِ نَفْسًا, meaning ضَاقَ ذَرْعِىبِهِ and طَابَتْ نَفْسِى بِهِ: (S, TA:) but this saying [of Fr] is disallowed by the grammarians; for they say that explicatives are indeterminate, and that determinate nouns may not be used as indeterminate: some of the grammarians say that اـِلَّامَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ in the Kur [ii. 124] means الّا من سَفِهَ فِىنَفْسِهِ [but he who is lightwitted, &c., in his mind], i. e., who becomes سَفِيه; [the prep.] فى being suppressed [and the noun therefore put in the accus. case agreeably with a general rule]: Zj holds that the approvable saying is, that it means اـِلَّا مَنْ جَهِلَ نَفْسَهُ, i. e., but he who is [ignorant or silly or foolish or] unreflecting in his mind: and in like manner, سَفِهَ رَأْيَهُ means جَهِلَهُ [i. e. he was ignorant, &c., in his judgment, or opinion]; and his judgment, or opinion, was unsound, without rectitude: and سَفِهَ نَفْسَهُ signifies also he lost himself, or his own soul. (TA.) سَفِهَ الحَقَّ is likewise expl. as meaning الحَقَّ ↓ سَفَّهَ [He made the truth, or right, to be foolishness, or the like]; and Yoo held the one to be a dial. var. of the other, and the measure of the former verb to denote intensiveness; and accord. to this explanation one may say, سَفِهْتُ زَيْدًا meaning زَيْدًا ↓ سَفَّهْتُ [I pronounced Zeyd lightwitted, &c.]: or the meaning is جَهِلَ الحَقَّ [he ignored the truth, or right], and he did not see it to be the truth, or right: (TA:) or he regarded the truth, or right, as foolishness, or ignorance. (S and TA in art. غمط.) See also 2. ― -b3- سَفِهَ عَلَيْهِ signifies جَهِلَ [i. e., when thus trans. by means of عَلَى, He feigned ignorance to him]; as also سَفُهَ, (K, TA,) and ↓ تسافه. (K.) ― -b4- And سَفِهْتُ نَصِيبِى [and it is implied in the K that one says سَفَهْتُ نصيبى also, but only the former is authorized by the TA,] I forgot my share, or portion. (Th, K, TA.) ― -b5- And سَفَهَ صَاحِبَهُ, aor. سَفُهَ , He overcame his companion in what is termed مُسَافَهَة [inf. n. of 3, q. v.]. (K.) You say, ↓ سَافَهَهُ فَسَفَهَهُ. (TA.) ― -b6- سَفِهَتِ الطَّعْنَةُ, (JK, K, TA,) inf. n. سَفَهٌ, (TA,) (tropical:) The spear-wound, or the like, emitted blood which came from it quickly (JK, K, TA) and dried up (وَجَفَّ [in the TK وِخف]): (K, TA:) so in the A. (TA.) ― -b7- سَفِهَ الضْلَرَّرَابَ, (S, K,) inf. n. سَفَهٌ, (TA,) He drank much of the beverage, or wine, without having his thirst satisfied thereby. (S, K, TA.) See also 3. And سَفِهَ المَآءَ (tropical:) He drank the water immoderately. (TA.) ― -b8- And سَفِهْتُ and سَفَهْتُ signify ضْلَرُغِلْتُ, (so in the CK,) in [some of] the copies of the K ضْلَرَغَلْتُ, but the right reading is ضْلَرُغِلْتُ [i. e. I was occupied, or busied, or diverted from a thing]: or, accord. to the copies of the K, تَضْلَرَغَّلْتُ; but correctly, or ضْلَرَغَلْتُ [i. e. I occupied, or busied, or diverted from a thing]. (TA.)
2 سَفَّهَ see 5. ― -b2- [Hence,] سِفِهِهُ, inf. n. تَسْفِيهٌ, (S, Msb, K,) signifies جَعَلَهُ سَفِيهًا [i. e. He, or it, made him to be, or he pronounced him to be, lightwitted, &c.]; as also ↓ سَفِهَهُ; (K, TA;) on the authority of Akh and Yoo: (TA:) or he attributed to him what is termed سَفَه [i. e. lightwittedness, &c.]: (S, Msb:) or he said to him that he was such as is termed سَفِيه. Msb.) And سفّه الجَهْلُ حِلْمَهُ Ignorance made him light, inconstant, unsteady, irresolute, or fickle; syn. أَطَاضْلَرَهُ and أَخَفَّهُ. (TA.) See also 1, in three places.
سافههُ 3 سافههُ ذ , (S, MA, K,) inf. n. مُسَافَهَةٌ, (S, KL,) He acted [in a lightwitted manner,] foolishly, or ignorantly, with him; (MA, KL;) showed lightness, levity, weakness of mind, and lack of حِلْم [or gravity, &c.], with him. (KL.) You say, سَافَهَهُ فَسَفَهَهُ: see 1, near the end of the paragraph. [سافهه in this instance may mean as above, or may have the meaning here next following.] ― -b2- He reviled him; or he reviled him, being reviled by him; syn. ضْلَرَاتَمَهُ: whence the prov., سَفِيهٌ لَمْ ↓ يَجِدْ مُسَافِهًا [A lightwitted person found not a reviler, or mutual reviler]; (K, TA;) mentioned in the S. (TA.) [See also 5.] ― -b3- سافه الدَّنَّ, (S, K,) or الوَطْبَ, (S,) (assumed tropical:) He sat with (قَاعَدَ) the دنّ [or wine-jar], (S, K,) or the وطب [or milk-skin], (S,) and drank from it while after while. (S, K.) And سافه الضْلَرَّرَابَ (tropical:) He exceeded the due bounds in respect of the beverage, or wine, drinking it without measure; (K, TA;) as also ↓ سَفِهَهُ. (K.) And سَافَهْتُ المَآءَ (tropical:) I drank the water immoderately, (Lh, TA,) or without measure. (A, TA.) [See also 1, near the end of the paragraph.] ― -b4- And سَافَهَتِ النَّاقَةُ الطَّرِيقَ (tropical:) The she-camel kept to the road, or way, (A, K, TA,) or took to it, (A, TA,) with a vehement pace: (A, K, TA:) or was light, or agile, in her pace, or going. (TA.)
أَسْفَهْتُهُ 4 أَسْفَهْتُهُ ذ I found him to be سَفِيه [i. e. lightwitted, &c.]. (TA. [There said to be tropical; but I see not why.]) ― -b2- أَسْفَهَكَ اللّٰه الضْلَرَّرَابَ (assumed tropical:) May God make thee to drink of the beverage, or wine, without having thy thirst satisfied thereby: or أَسْفَهَهُ اللّٰهُ God made him, or may God make him, to drink without having his thirst satisfied: (S, accord. to different copies:) or اسفه اللّٰهُ فُلَانَّا المَآءَ God made, or may God make, such a one to drink much water. (TA.)
تسفّهت الرِّيَاحُ 5 تسفّهت الرِّيَاحُ ذ The winds became in a state of commotion. (TA.) ― -b2- تسفّهت الرِّيحُ الضْلَرَّجَرَ, (S,) or الغُصُونَ, (K, TA,) and الرِّيحُ ↓ سَفَّهَتِ الغُصُونَ, (Ham p. 359,) The wind made the trees, (S,) or the branches, (K,) to bend, or incline: (S, K:) and put the branches in motion: (K, and Ham ubi suprà:) or ruffled, and put in motion, the branches. (TA. [There said to be tropical: but see what is said of the primary signification of سَفَهٌ, below.]) ― -b3- [Hence,] it is said in a prov., فُرَارَةٌ تَسَفَّهَتْ قَرَارَةً A lamb, or kid, made a sheep, or goat, to incline [to silly behaviour]: applied to the old whom the young incites to lightwittedness (السَّفَه) and levity. (Meyd. [See also a similar prov. in Freytag's Arab. Prov., ii. 253.]) ― -b4- تسفّههُ عَنْ مَالِهِ He deluded him, or beguiled him, of his property. (S, K.) ― -b5- تسفّه عَلَيْهِ He acted with سَفَاهَة [i. e. lightwittedness, &c.], or foolishly, towards him. (MA.) ― -b6- And تَسَفَّهْتُ عَلَيْهِ signifies أَسْمَعْتُهُ [as meaning I reviled him]. (S.) [See also 3.]
تسافه عَلَيْهِ 6 تسافه عَلَيْهِ ذ : see 1, in the last quarter of the paragraph. ― -b2- [And تسافهوا They behaved in a lightwitted, foolish, or ignorant, manner, one with another. See also 3, which has a similar meaning. ― -b3- And They reviled one another: as seems to be indicated in the TA. See also Har p. 522: and see, again, 3.] ― -b4- تَسَافَهُ أَضْلَرْدَاقُهَا, in a verse of Khalaf Ibn-Is-hلk El-Bahrلnee, [describing swift camels,] means Their sides of the mouth casting forth their foam, one at another: like the saying of El-Jarmee, تَسَافَهُ أَضْلَرْدَاقُهَا بِاللُّغَامِ [Their sides of the mouth casting forth the foam, one at another]. (TA. [تسافه, there written without any syll. signs, is app. thus, (for تَتَسَافَهُ,) not تُسَافِهُ.])
سَفَهٌ سَفَهٌ ذ , (S, TA,) as also ↓ سَفَاهَةٌ and ↓ سَفَاهٌ, (TA,) [all mentioned as inf. ns. in the first paragraph of this art.,] primarily signifies خِفَّةٌ [in its proper sense of Lightness], and motion, commotion, or agitation. (S, TA.) ― -b2- And hence (S, TA) the first, (S, K, TA,) like each of the others, (K, TA,) signifies [generally Lightwittedness, or the like;] the contr. of حِلْمٌ; (S, K, TA;) [i. e.] خِفَّةٌ [as meaning lightness or levity, inconstancy, unsteadiness, irresoluteness; or lightness or levity, &c., and hastiness; for, as is said in the TA in art. رجح, the contr. of حِلْمٌ is described by the terms خِفَّةٌ and عَجَلٌ, like as حِلْمٌ is described by the term ثِقَلٌ]; and slenderness, shallowness, or weakness, of judgment; qualities which deficiency of intellect, or understanding, necessarily involves: (Bd in ii. 12, in explanation of سَفَهٌ:) or خِفَّةُ حِلْمٍ [i. e. slightness of gravity or staidness or sedateness or calmness &c.]: or جَهْلٌ [i. e. ignorance, or silliness or foolishness]: (K, TA:) all of which explanations are nearly alike: (TA:) or سَفَهٌ is a deficiency in intellect or understanding: (Msb:) or a lightness, or levity, accidental to a man, arising from joy or anger, inducing him to act unreasonably and unlawfully. (KT.)
سَفَاهٌ سَفَاهٌ ذ : see the next preceding paragraph.
سَفيِهٌ سَفيِهٌ ذ [Having the quality termed سَفَهٌ; i. e., accord. to the explanation of the primary signification of the latter, above, Light; and in a state of motion, commotion, or agitation:] applied to a camel's nose-rein, (S, K,) light: (S:) or quivering; (K, TA;) because of the she-camel's shaking it, and contending in pulling it. (TA: but there said to be, when thus applied, tropical.) Dhu-rRummeh says, عَلَى ظَهْرِ مِقْلَاتٍ سَفِيهٍ جَدِيلُهَا i. e. [Upon the back of a she-camel that had brought forth but once and not conceived after,] whose nose-rein was light. (S. In the TA, زِمَامُهَا is here put in the place of جَدِيلُهَا.) And one says also نَاقَةٌ سَفِيهَةُ الزِمَامِ, (K, TA,) meaning [A she-camel whose nose-rein is light, or quivering: or] light, or agile, in pace or going. (TA: in which this, also, is said to be tropical.) ― -b2- Also Lightwitted; light of intellect or understanding; (TA;) deficient in intellect or understanding; (Msb;) ignorant; (Mujلhid, K, TA;) weak; foolish, stupid, unsound in intellect or understanding, dull therein, or having little, or no, intellect, or understanding; (Mujلhid, TA;) and ↓ سَافِهٌ, also, [which is syn. with سَفِيهٌ in all the senses mentioned above,] is expl. by IAar as having this last meaning of foolish, stupid, &c.: (TA:) the fem. is سَفِيهَةٌ: (Msb, K:) and the pl. of the masc., (K,) or of the masc. and fem., (Msb, TA,) is سُفَهَآءُ, (Msb, K, TA,) and of both, سِفَاهٌ, and of the fem., سَفِيهَاتٌ also and سَفَائِهُ and سُفَّهٌ. (K, TA.) In the Kur ii. 282, سَفِيهًا means, accord. to Ibn-'Arafeh, Ignorant of the ordinances, or statutes; one who does not dictate well, and knows not what dictation is; for he who is ignorant in all his circumstances may not deal with another upon credit: accord. to ISd, ignorant or صَغِير [meaning under the age of puberty]; not ignorant of dictating, as Lh asserts it to mean, because it is added, “ or not able to dictate, himself: ” this, says Er-Rلghib, denotes سَفَه in respect of worldly matters: in the Kur lxxii. 4, سَفِيهُنَا denotes سَفَه in religion. (TA.) In the Kur iv. 4, the pl. السُّفَهَآء is said to mean Women, and young children; because they are ignorant of the proper object of expense: and I'Ab is related to have said that women are termed السُّفَّهُ and السُّفَهَآءُ: (Lh, TA:) Az, also, says that a woman is termed سَفِيهَةٌ because of the weakness of her intellect, and because she does not manage well her property; and in like manner are termed children as long as they are not known to be characterized by maturity of intellect, and rectitude of actions, and good management of affairs. (TA.) ― -b3- ثَوْبٌ سَفِيهٌ (tropical:) A garment, or piece of cloth, badly woven; thin, flimsy, unsubstantial, or scanty in the yarn. (K, * TA.)
سَفَاهَةٌ سَفَاهَةٌ ذ : see سَفَهٌ.
سَافِهٌ سَافِهٌ ذ : see سَفيهٌ. ― -b2- Also, applied to a man, (assumed tropical:) Vehemently thirsty: and so سَاهِفٌ. (Az, TA.)
وَادٍ مُسْفَهٌ وَادٍ مُسْفَهٌ ذ (tropical:) A valley filled [with water]: (K, TA:) as though it exceeded the due bounds, and became such as is termed سَفِيه: imagined to be from أسْفَهْتُهُ signifying “ I found him to be سَفِيه. ” (TA.)
طَعَامٌ مَسْفَهَةٌ طَعَامٌ مَسْفَهَةٌ ذ , (K, TA, in the CK [erroneously] مُسْفِهٌ,) as also مَسْهَفَةٌ, (TA,) (assumed tropical:) Food that incites [in the CK يُتْعِبُ is erroneously put for يَبْعَتُ] to the drinking of much water. (IAar, * K, TA.)
مُسَافِهٌ مُسَافِهٌ ذ act. part. n. of 3, q. v.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٨٥سَفَهَ
سَفَهَ U ( n. ac. سَفْه 1 ),
a. Overwhelmed with insults; outdid in insolence.
b. see infra (b) .
سَفِهَ
سَفِهَ A ( n. ac. سَفَه 4 ),
a. Was foolish, stupid.
b. Made a stupid of ( himself ).
c. Was impertinent, impudent.
سَفُهَ
سَفُهَ U ( n. ac. سَفَاْه 22 , سَفَاْهَة 22t ),
a. Was ignorant, empty-minded.
سَفَّهَ
سَفَّهَ II ,
a. Called a stupid &c.
b. Made a stupid of,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢١٬٤٣٠سفه
سَفِهَ - يَسْفَهُ - سَفَه - سَفَهَاً - سَفَاهَة - سَفِيْه - سُفَهَاء
سَفِهَ - يَسْفَهُ +الكائن: يكون أجدباً أو أحمقاً: يكون ذا عقل خفيف: يعتبر الأمور والمشاكل خفيفة لا وزن ولا أهمية لها ولا أثر، فلا يكترث لإعطائها حقها من الحكم الصواب
سَفِهَ - يَسْفَهُ + الكائن + أمراً أو أموراً، أو عن أمر: يستخفها ولا يأخذ لها أهمية واعتبار: يعامل
الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٨ (الإجمالي: ١١٥)
- قوم
الآيات المشتركة: ٦ · Hayvanların ön ayaklarına denir
- ملل
الآيات المشتركة: ٢ · İnanç
- قول
الآيات المشتركة: ٧ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
- ضلل
الآيات المشتركة: ٣ · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
- سأم
الآيات المشتركة: ١ · Körleşmiş bıçaktır
- شطط
الآيات المشتركة: ١ · Saf, dizilmek demektir
- ولي
الآيات المشتركة: ٣ · Veli arka demektir
- رجل
الآيات المشتركة: ٢ · Rical ayak demektir
- كسو
الآيات المشتركة: ١ · Sıvının zıddı katı demektir
- ليس
الآيات المشتركة: ٢ · Bu kelime “late”den dönüşmüştür
- هدي
الآيات المشتركة: ٣ · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
- بخس
الآيات المشتركة: ١ · Çalgın ekin, cılız ekin demektir
الآيات التي ورد فيها(١٠)
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ
Akılsızlar
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ
Akılsızlar
سَيَقُولُ السُّفَهَاءُ مِنَ النَّاسِ مَا وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كَانُوا عَلَيْهَا قُلْ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ
Akılsızlar
… شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ …
Akılsızlar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سفه |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جهل, حمق, طيش, خفف |
| Zıt Kök | حلم |
| Çekirdek Özet 1 | Fiziksel hafiflik, gevşek dokuma, kontrolsüz dalgalanma ve kararsız çırpınış |
| Çekirdek Özet 2 | Aklın ve iradenin ağırlığını yitirerek nefsin anlık heveslerine kapılması, basiretsizlik |
| Çekirdek Özet 3 | Değerleri koruyamama, varlığı ve hukuki-mali dengeyi saçıp savurarak heba etme |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca zihinsel engellilik veya delilik sanarak ahlaki ve mali sorumluluk boyutunu yok saymak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سف | Aşağıya yönelme, alçalma, dökülme, incelme ve tabana doğru dağılma; nitekim سفل tabana inmeyi, سفح suyun veya kanın dökülmesini, سفك akıtmayı, سفر örtünün sıyrılıp açılmasını, سفع çekip yere çalmayı ifade eder | ه | Alçalma ve dökülme hareketine gevşeklik, hafiflik ve içsel bir boşluk ekleyerek tutarsız bir dalgalanma ve akli-ahlaki hafiflik boyutu kazandırmıştır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, dayanma ve direnç noktası oluşturma işlevi |
| ف | Ağız | Açıklık, dışa vurum, nefes ve sınırın aralanması |
| ه | Kollarını kaldırmış insan | Ortaya çıkma, açığa vurma, hafifleme ve nefes verme |
| سفه | Diken, ağız ve kollarını kaldırmış insan | Destek ve dayanağın ağızdan veya sınırdan çözülerek dışa savrulması, yapının ciddiyetini yitirip hafifleyerek dağılması |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Dokumanın gevşek ve delikli olması, devenin yularının kontrolsüzce sağa sola savrulup çırpınması veya rüzgârın yön değiştirerek sertçe dalgalanması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Zü’r-Rumme bir beytinde deve yularının gevşek ve savruk hareketini ifade etmek için kökü şu şekilde kullanmıştır: سَفيهٍ جَديلُها / Ayrıca rüzgârın dalları hafifçe ve kararsızca sarsmasını تَسَفَّهَت الريحُ olarak nitelemiştir |
| Erken Arapça kullanım | Şuteym b. Huveylid bir beytinde kabilenin akılsızca ve fevri hareket etmesini تسافهت عدي ifadesiyle hilm zıddı olarak zikretmiştir; ayrıca testiden sürekli ve ölçüsüzce su içip doymama haline de bu kökten türeyen fiillerle yer verilmiştir |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça سفه kökü, Sami dil ailesinde ağırlıklı olarak Güney Sami ve Arap yarımadası havzasında özelleşmiş semantik bir gelişime işaret eder. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) bu kök, doğrudan aynı kök harfleriyle birincil bir kelime olarak yaygın biçimde temsil edilmez; ancak ikili سف kök ailesi İbranicede s-p-h / s-p-k ekseninde dökülme, saçılma, katılarak eklenme veya boşalma anlamlarıyla mevcuttur. Arapçada kökün sonundaki ه sesi, birincil kök katmanındaki akışkan ve aşağı doğru inen hareketi (سف), öznenin zihinsel ve ahlaki tabiatındaki hafifliğe, gevşekliğe ve ciddiyetsizliğe kaydırmıştır. Çöl yaşamının somut gerçekliğinde gevşek dokunmuş bir kumaşın sağlamlık taşımaması veya devenin başındaki dizginin gevşek kalarak kontrolsüzce savrulması, zamanla insan iradesinin ve hilminin eksikliği durumuna metaforik olarak aktarılmıştır. Bu doğrultuda kök, Arap dilinin kendi iç gelişimi içinde akıl ve ciddiyet zıddı bir sefahate dönüşmüştür.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سف ikili kökünden türeme | Dağ eteği, aşağı inme ve dökülme anlamındaki birincil kökün gevşeklik ve hafiflik bildiren harfle birleşerek zihinsel ve ahlaki hafifliğe dönüşmesi | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Kuzeybatı Sami karşılaştırması | Kuzeybatı dillerinde doğrudan üçlü kök kaydı sınırlıdır; ikili kök paralelleri süprüntü, döküntü ve saçılma ile akrabadır | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik çatı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lane’s Lexicon.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سفه | Anlamlı | Hafiflik ve ciddiyetsizlik | Aklın ve iradenin gevşemesi, ölçüsüzlük ve savurganlık | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| سهف | Anlamlı | Çırpınma ve şiddetli susuzluk | Can çekişen kimsenin çırpınması veya balık pulu | Kitābü’l-ʿAyn müsta‘mel kaydıdır; Kur'an'da geçmez |
| فسه | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| فهس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| هسف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| هفس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سفه | Merkez | Düşüncesizlik ve hafiflik | Akli ve ahlaki ağırlığı kaybetme, ölçüsüzce savurma ve ciddiyetsizlik | Maddi ve manevi değerleri zapt edememe durumu |
| جهل | Komşu | Bilgisizlik ve hamlık | Bilgi veya tecrübe eksikliğine ya da hakkı tanımamaya odaklanır | سفه kökünde bilgi eksikliğinden ziyade irade hafifliği ve kontrolsüzlük esastır |
| حمق | Komşu | Zihinsel kıtlık ve ahmaklık | Bozuk kavrayış ve yanlış hedefe yönelme durumudur | سفه dinamik bir savrulma ve hafiflik iken حمق tabiatta yerleşik akli kusurdur |
| طيش | Komşu | Fevrilik ve havailik | Hedefinden sapma ve ani bir telaşla oraya buraya yönelme halidir | سفه sürekli bir zihni ve ameli gevşekliği de içine alır |
| خفف | Komşu | Hafiflik | Ağırlığın zıddı olan fiziksel veya soyut noksanlıktır | سفه hafifliğin ahlaki ve hukuki açıdan kusur oluşturan formudur |
| حلم | Zıt | Ağırbaşlılık ve sağduyu | Öfkeyi ve nefsi zapt etme, vakar ve zihinsel olgunluk | سفه kavramının Kur'an ve sözlüklerdeki tam antitezidir |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سفه | Hafiflik, akılsızlık, dengesizlik | İradenin ve aklın zayıflayarak kontrolsüzce dağılması | Kesin |
| Latince | Levitas, stultitia, temeritas | Hafiflik, ahmaklık, düşüncesizlik | Levitas fiziksel ve ahlaki hafifliği karşılarken stultitia akli noksanlığı verir | Güçlü |
| İngilizce | Folly, foolishness, imprudence, recklessness | Düşüncesizlik, savurganlık, hafifmeşreplik | Folly ve imprudence hikmetsizlik ve ölçüsüzlüğü kapsar fakat kökün mali boyutunu tam vermez | Güçlü |
| Almanca | Torheit, Unbesonnenheit, Leichtfertigkeit | Akılsızlık, düşüncesizlik, hafiflik | Leichtfertigkeit kavramı sorumluluktan uzak hafifliği çok iyi karşılar | Güçlü |
| Fransızca | Sottise, légèreté, imprudence | Budalalık, ciddiyetsizlik, tedbirsizlik | Légèreté kelimesi kökün asıl somut çekirdeği olan hafiflik yönünü doğrudan yansıtır | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| السُّفَهَاءُ | İman ilkelerini kavrayamayan basiretsizler | Münafıkların müminleri küçümsemesi ve kıble değişimini sorgulayanların nitelemesi (Bakara 2:13, Bakara 2:142) |
| السُّفَهَاءُ | Mali ehliyeti ve tasarruf bilinci olmayanlar | Yetimlerin ve zayıfların mallarının korunması bağlamında hukuki ehliyetsizlik (Nisâ 4:5) |
| سَفِهَ نَفْسَهُ | Öz benliğini ve varoluş gayesini heba etme | İbrahim'in tevhid milletinden yüz çeviren kimsenin durumunu açıklama (Bakara 2:130) |
| سَفَاهَةٌ | Tebliğ edilen hakikati kavrayamama suçlaması | Kavminin peygambere yönelttiği akılsızlık ithamı ve peygamberin reddi (A‘râf 7:66, A‘râf 7:67) |
| سَفِيهًا | Hukuki işlem yapma kabiliyeti eksik kişi | Borç ilişkisinde yazdırmaya güç yetiremeyen borçlunun durumu (Bakara 2:282) |
| سَفِيهُنَا | İlahi hakikat hakkında aşırı yalan uyduran elebaşı | Cinlerin kendi içlerindeki azgın ve hadsiz öndere yönelik tespiti (Cin 72:4) |
| سَفَهًا | Bilgisizlik ve ölçüsüzlükle cana kıyma | Müşriklerin çocuklarını anlamsız gerekçelerle katletmesi (En‘âm 6:140) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İman, hidayet ve şirk tercihi | Tevhid inancından yüz çevirmenin ve şirk koşmanın en büyük akılsızlık ve varoluşsal hafiflik sayılması | Aklın yaratılış gayesini göremeyecek derecede işlevsizleşmesi |
| Fıkıh | Hukuki ehliyet ve hacir teorisi | Malını saçıp savuran, kâr ve zararını ayırt edemeyen sefihin tasarruf yetkisinin kısıtlanması | İktisadi ehliyetsizlik ve mali tasarruf yetersizliği |
| Tefsir | Peygamber kıssaları ve münafık tiplemesi | Peygamberlere atılan iftiralar ile hakikate karşı direnen zihniyetin tutarsızlığı | İnatçı inkârın ve ahlaki hafifliğin tahlili |
| Hadis | Ahir zaman fitneleri ve yönetim krizi | Genç ve tecrübesiz, ahlaki olgunluktan yoksun kimselerin yönetime geçmesi tehlikesi | Liyakatsizlik, toyluk ve hilm yoksunluğu |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve kulluk bilinci | Gayesizlik ve nefse aldanış | İnsanın kendi yaratılış hakikatini unutması | Kişinin kendini değersizleştirerek fıtrattan kopması (Bakara 2:130) | Kesin |
| İlmi | Bilgi felsefesi ve muhakeme | Yüzeysellik ve zihni savrukluk | Delilsiz ve ölçüsüz hüküm verme | Derinlikten yoksun, anlık algılarla hakikate karşı çıkma durumu | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal idare ve kamu düzeni | Liyakatsizlik ve popülizm | Kamusal kararların ciddiyetten uzaklaşması | Toplumu felakete sürükleyecek hafif ve sorumsuz davranışlar | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve tasarruf düzeni | İsraf ve kaynak savurganlığı | Sermayenin ve servetin heba edilmesi | Üretimden kopuk, hesapsız harcamayla iktisadi yapıyı zayıflatma | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yüksek entropi ve sönümlenmemiş salınım | Sistemin düzenli enerjisini koruyamayarak dağılması ve kontrolsüz titreşimlerle kararsız duruma geçmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | İrrasyonel mali davranış ve anomi | Bireyin uzun vadeli çıkarlarını gözetmeksizin anlık dürtülerle kaynak tüketmesi ve normatif denetimden çıkması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece doğuştan gelen klinik zekâ geriliği veya basit bir delilik hali olarak algılamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün ahlaki savurganlığı, tevhidi ilkelerden sapmayı, dini ciddiyetsizliği ve iktisadi ölçüsüzlüğü kuşatan çok katmanlı yapısı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki ahlaki, hukuki ve teolojik sorumluluk çağrılarının tıbbi bir arıza zannedilerek muhataptan düşürülmesi |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın akıl ve iman anlayışının salt teorik zekâdan ibaret olmadığını, ahlaki vakar, iktisadi basiret ve ruhi olgunluk (hilm) ile bütünleştiğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Münafıkların psikolojisini anlatan pasajlarda, peygamberlerin tebliğ mücadelelerinde ve medeni hukuka dair mülkiyet ve borçlanma hükümlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnkâr ve israfın bir zekâ parıltısı veya özgürlük değil, iradi bir hafiflik ve varoluşsal bir tükeniş olduğu gerçeğini ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamDokumanın gevşek ve cılız olması, devenin dizgininin kontrolsüz biçimde sağa sola savrulması ve dengenin kaybolmasıdır.
- Soyut anlamİnsanın akli ve manevi ağırlığını yitirerek nefsin anlık heveslerine kapılması, hakkı hafife alması ve değerlerini koruyamamasıdır.
- Sistematik karşılıkHukuki, iktisadi ve ahlaki sorumluluk bilincini kaybederek varlığı ve sermayeyi ölçüsüzce heba eden dengesizlik durumudur.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde sefahat ve iradi hafiflik durumunu temsil eder. manevi ve akli ağırlığı (hilm ve vakar) gösterir; bu ağırlık sıfıra yaklaştıkça sistem dengesini kaybeder. birim zamandaki heves ve fevrilik değişimini, dışsal etkilere ve dürtülere açıklığı, ise ahlaki ve hukuki rüşd (olgunluk ve denetim) katsayısını simgeler. Rüşd azaldıkça ve içsel ağırlık kayboldukça hafiflik ve savrulma en üst dereceye ulaşır.