سني
س - ن - ي
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ٨
معناه في القرآن: Parıltı
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: سنو
ملاحظاتي
المعاجم(٨)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٧٧٦المدخل: سنوباب السين والنون و و ا ي ء معهما
س ن و، ن س و، ن و س، و س ن، س ي ن، ن س ي، ن س أ، أ س ن، أ ن س مستعملات
سنو:
السّانيةُ: النّاقة يُسقَى عليها للأرضين. سَنَتِ السّانية تَسْنُو سُنُوّاً وسِناية، إذا اسْتَقَتْ. وسَنَوْتُ الماءَ سُنُوّاً وسِناوة. والسّانية: اسم الغرْب وأَداته، والجميعُ: السّواني.
والسّحابُ يسنو المطر، والقَوْمُ يستنون، إذا اسْتَنَوْا لأنفسهم، قال رؤبة:
بأيّ غربٍ إذ غَرَفْنا نستني
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٧٩٦(باب السين والنون وما يثلثهما)
(سنه) السين والنون والهاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على زمانٍ. فالسَّنَة معروفة، وقد سقطت منها هاء. ألا ترى أنّك تَقول سُنيْهَة. ويقال سَنَهَتِ النخلةُ، إذا أتت عليها الأعوام([1]). وقوله جل ذكره: ﴿فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ﴾ [البقرة 259]، أي لم يصر كالشيء الذي تأتي عليه السنُون فتغيِّره. والنَّخْلة السَّنْهاء([2]).
(سني) السين والنون والحرف
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٦١المدخل: سنوس ن و
أقمتُ عنده سنوات وسُنَيّات، ووقعوا في السنيات البيض وهي سنوات اشتددن على أهل المدينـة.
وأكريتـه مسانـاة ومسانهـة.
ولـم يتسـن: لـم تغيـره السنـون.
وسنـوت الماء سناية.
و " أذل من السانية " وهي البعير يسنى عليه وأعرني سانيتك: غربك مع أداتـه واستنـى القـوم: سنـوا لأنفسهم.
وسنيت العقدة والقفل: فتحتهما وتسنى القفل: انفتح.
قال: هما غزوتـان جميعـاً معـاً تسنـى
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٥٧* س ن ي * * السَّنَا * مقصور ضوء البرق والسنا أيضا نبت يتداوى به و * السَّنَاءُ * من الرفعة ممدود و * السَّنِيُّ * الرفيع و * أسْنَاهُ * رفعه و * سَنَّاهُ تَسْنِيَةً * فتحه وسهله الفراء * تَسَنَّى * تغير وقال أبو عمرو لم يتسن أي لم يتغير من قوله تعالى ﴿من حمإ مسنون﴾ أي متغير فأبدل من إحدى النونات ياء مثل تقضَّى من تقضَّضَ و * المُسَنَّاةُ * العرم و * السَّانِيةُ * الناضحة وهي الناقة التي يسقى
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٤٩٧المدخل: سنو: ( و ( *!السَّنَةُ : العامُ ) ؛ وقد تقدَّمَ ما فيه قرِيباً ، وإنَّما أَعادَه ثانِياً لكوْنِهِ واوِيّاً يائِيّاً ،
ولو جعلَ في الأوّل إشارَةَ الواوِ والياءِ وذَكَر ما في هذه التَّرْجمةِ في التي قَبْلها لكانَ أَحْسَن .
( ج *!سِنونَ ) ، بالكسْرِ .
وضَبَطَه ابنُ أُمِّ قاسم بالضمِّ أَيْضاً .
وفي المِصْباحِ : وتُجْمَعُ *!السَّنَة كجَمْع المُذَكَّر السالِم فيُقالُ سِنونَ *!وسِنِين ، وتُحْذَفُ
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٥٩٤المدخل: سني: ( ى ( *!السَّنَى ) ، مَقْصوراً : ( ضَوْءُ
البَرْقِ ) والنَّارِ ؛ كذا في المُحْكم .
وفي التَّهْذِيب : السَّنَى حَدُّ مُنْتَهى ضَوْءِ البَرْقِ .
قال شيْخُنا : ظاهِرُ المُصَنّف اخْتِصاصُ السَّنَى بضَوْءِ البَرْقِ ، وكأَنَّه أَخَذَه مِن الآيَةِ ، والصَّوابُ أَنَّه عامٌّ .
وفي المِصْباح : السَّنَى الضَّوْءُ ، ولو كانَ مُخْتصاً لكانتِ الإِضافَةُ في الآيةِ مُسْتَدْركةً ، واللَّهُ أَعْلَم انتَهَى .
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٦٬٥٩٩المدخل: سنوسنو and سنى
سَنَا
1 سَنَا ذ , [aor. يَسْنُو,] inf. n. سُنُوٌّ and سِنَايَةٌ and سِنَاوَةٌ, i. q. سَقَى [as meaning He watered, or irrigated, land]. (M.) [Hence,] one says أَرْضٌ ↓ مَسْنُوَّةٌ and ↓ مَسْنِيَّةٌ, (S, M, K,) meaning Watered, or irrigated, land: (M:) the و in مَسْنِيَّةٌ being changed into ى, (S, M,) in the opinion of Sb, (M,) like as it is in قِنْيَةٌ; (S;) for he knew not
سنو and سنى
سَنَا 1 سَنَا ذ , [aor. يَسْنُو,] inf. n. سُنُوٌّ and سِنَايَةٌ and سِنَاوَةٌ, i. q. سَقَى [as meaning He watered, or irrigated, land]. (M.) [Hence,] one says أَرْضٌ ↓ مَسْنُوَّةٌ and ↓ مَسْنِيَّةٌ, (S, M, K,) meaning Watered, or irrigated, land: (M:) the و in مَسْنِيَّةٌ being changed into ى, (S, M,) in the opinion of Sb, (M,) like as it is in قِنْيَةٌ; (S;) for he knew not سَنَيْتُهَا [as meaning I watered it], holding مَسْنِيَّةٌ to be from [سَنَاهَا having for its aor.] يَسْنُوهَا. (M.) One says [also], سَنَتِ النَّاقَةُ, aor. تَسْنُو, (S, K,) inf. n. [as above, or] سِنَاوَةٌ and سِنَايَةٌ, (TA,) The she-camel watered, or irrigated, land. (S, K, TA.) And السَّحَابَةُ تَسْنُو الأَرْضَ (S, Msb) The cloud waters the land. (Msb.) And سَنَاكَ الغَيْثُ (assumed tropical:) [The rain gave thee water for thy land, or may the rain give thee water], inf. n. سنو and سنى [app. سُنُوٌّ and سُنِىٌّ]. (TA.) And السَّحَابُ يَسْنُو المَطَرَ (assumed tropical:) [The clouds send down rain]. (TA.) And سَنَتِ السَّحَابَةُ بِالمَطَرِ (assumed tropical:) [The cloud watered, or irrigated, with rain], aor. تَسْنُو and تَسْنِى. (M, TA.) And سَنَتِ السَّمَآءُ, aor. تَسْنُو, inf. n. سُنُوٌّ, (tropical:) The sky rained. (TA.) ― -b2- سَنَتِ الدَّابَّةُ, aor. تَسْنِى; (M in art. سنى;) or سَنِيَت, (K, * TA,) aor. تَسْنَى, like تَرْضَى; (K, TA;) The beast [by which is app. meant, in the M, the horse, for it is there added وَغَيْرُهَا, meaning that the verb is said in like manner of other animals, which is the case, for it is generally said of a camel,] was used for the drawing of water upon it [to irrigate land: see سَانِيَةٌ, below]. (M, K.) And سَنَا, aor. يَسْنُو, said of a beast [turning a water-wheel], He turned round about the well. (R, TA.) And القَوْمُ يَسْنُونَ لِأَنْفُسِهِمْ, (S, K,) inf. n. سِنَايَةٌ, and sometimes سانِيَةٌ, (TA,) The people, or party, draw water for themselves; (S, K; [in some copies of the former of which, اـِذَا أَسْقَوْا is erroneously put for اـِذَا اسْتَقَوْا, the reading in both of my copies;]) and so ↓ اِسْتَنَوْأَ لانفسهم. (M, * TA.) And سَنَا عَلَى البَعِيرِ, inf. n. سَنَايَةٌ [app. a mistranscription for سِنَايَةٌ], He drew water upon the camel; which camel is termed سَانِيَةٌ. (MA.) And بَعِيرٌ يُسْنَى عَلَيْهِ A camel upon which water is drawn. (Mgh and Msb in explanation of سَانِيَةٌ.) And بِئْرٌ يُسْنَى مِنْهَا [A well from which water is drawn, app. by means of the camel called سَانِيَة]. (M.) And سَنَوْتُ الدَّلْوَ, inf. n. سِنَايَةٌ, I drew the bucket from the well. (TA.) -A2- سَنَتِ النَّارُ, (M, K,) aor. تَسْنُو, inf. n. سَنَآءٌ, (M,) The fire became high in its light. (M, K.) And سَنَا البَرْقُ, (M, K,) aor. يَسْنُو, inf. n. سَنَآءٌ, (TA,) The lightning shone, shone brightly, or gleamed: (M, K, TA:) [or gleamed upwards, or shot up: for, in the Kur xxiv. 43,] some read, يَكَادُ سَنَآءُ بَرْقِهِ يَدْهَبُ بِالْأَبْصَارِ, meaning The rising and gleaming upwards of his lightning [nearly taketh away the sight, lit. sights]; others reading سَنَا, of which سَنَآء is not a dial. var. (M.) And ↓ اسنى البَرْقُ signifies [in like manner] The lightning shone, or gleamed; or diffused itself, and rose. (M.) And سَنَا اـِلَى مَعَالِى الأُمُورِ (assumed tropical:) He rose [or aspired] to the means of attaining eminence. (M.) And سَنُوَ فِى حَسَبِهِ, inf. n. سَنَآءٌ, (assumed tropical:) He became high, or exalted, in his grounds of pretension to respect or honour. (M.) And سَنِىَ, like رَضِىَ, He (a man, TA) was, or became, high, or exalted, in rank. (K, * TA.) -A3- See also 2, in two places. -A4- And see 5.
سنّاهُ 2 سنّاهُ ذ , (M, TA,) inf. n. تَسْنِيَةٌ, (TA,) He ascended, rose, mounted, got, was, or became, upon it, namely, a thing; (M, TA;) as also ↓ تسنّاهُ. (M.) And البَعِيرُ النَّاقَةَ ↓ تسنّى The he-camel mounted the she-camel to compress her. (K.) -A2- And سنّاهُ, (S, K,) inf. n. as above, (K,) He opened it; (S, K, TA;) namely, a knot, and a lock: (TA:) and made it easy. (S, K, TA. [In the last of these, said to be tropical.]) A poet says, وَأَعْلَمُ عِلْمًا لَيْسَ بِالظَّنِّ أَنَّهُ اـِذَا اللّٰهُ سَنَّى عَقْدَ شَىْءٍ تَيَسَّرَا
[And I know with a knowledge that is not mere opinion, that, when God opens, and makes easy, the tying, or knotting, of a thing, it becomes easy]. (S.) And one says, سَنَّيْتُ الشَّىْءَ, and الأَمْرَ, (assumed tropical:) I opened the way of doing the thing, and the affair. (TA.) And البَابَ ↓ سَنَيْتُ, (K,) inf. n. سنى [app. سَنْىٌ], (TA,) I opened the door; as also ↓ سَنَوْتُهُ; (K, TA;) the verb in this sense having ى and و for its last radical. (TA.) -A3- See also 5.
سَانَيْتُ الرَّجُلَ 3 سَانَيْتُ الرَّجُلَ ذ , (S, M, * K, *) inf. n. مُسَانَاةٌ (TA) [and سِنَآءٌ (see what I have said respecting a verse cited voce سِنٌّ)], (tropical:) I vied with the man in being pleased, well pleased, or content; or I agreed, consented, accorded, or was of one mind or opinion, with him: (S, M, * K: *) and I treated him with gentleness, or blandishment; soothed, or coaxed, him: and behaved well to him in my social intercourse with him: (S, K:) or مُسَانَاةٌ signifies the treating one with gentleness, or blandishment, in suing for a thing: (Az, TA:) or the endeavouring to conciliate one. (TA.) -A2- And ساناهُ, inf. n. مُسَانَاْةٌ and سِنَآءٌ, He hired him for [or by] the year; (M, K;) or he made an engagement, or a contract, with him for work or the like, by the year; like سَانَهَهُ: (K in art. سنه:) and عَامَلَهُ مُسَانَاةً and اِسْتَأْجَرَهُ مَسَانَاةً signify the same as مُسَانَهَةً [q. v.]. (M, TA.)
اسناهُ 4 اسناهُ ذ He raised, exalted, or elevated, him, or it. (S, Msb, K.) ― -b2- اسنى النَّارَ He raised the light of the fire. (M.) ― -b3- اسنى لَهُ الجَائِزَةَ He raised [in value], to him, the جائزة [i. e. gift, or present]. (TA.) And أَسْنَيْنَا لَهُ الجَعَالَةَ We made much and high [in amount], to him, the pay. (Har p. 134.) ― -b4- And اسنى جِوَارَهُ i. q. أَحْسَنَهُ [app. meaning He made good his covenant of protection]. (TA.) -A2- اسنى البَرْقُ The lightning sent its light into the house, or tent, or chamber: or fell upon the ground: or flew along in the clouds; (K, TA;) or, sometimes, elsewhere, not in the clouds: but it is only in the night. (TA.) See also another explanation near the end of the first paragraph. -A3- اسنى القَوْمُ, (S, M, K,) inf. n. اـِسْنَآءٌ, (S) The people, or party, tarried a year (S, K) in a place: (S:) or it signifies أَتَى عَلَيْهِمُ العَامُ [the year passed over them; meaning they remained to the end of the year]. (M.) But أَسْنَتُوا signifies They were afflicted with drought, or barrenness: (S, M, * K: [Freytag has erroneously assigned this signification to اِسْتَنَوْا:]) the و, (S,) or the ى, which is originally و, (M,) being changed into ت, (S, M,) to distinguish between this verb and اسنى in the sense expl. above. (S. [See art. سنت.])
تسنّى 5 تسنّى ذ : see 2, in two places. ― -b2- Also i. q. رقى رقية [in the CK رَقٰى رُقْيَةً, and in my MS. copy of the K رَقَا رُقْيَةً, but correctly رَقِىَ, meaning He ascended: agreeably with this rendering, the inf. n. is expl. in the TK as meaning يوكسكه چقمق:] said of a man. (K, * TA.) -A2- Also It opened, or became opened or open: said of a lock [&c.]. (TA.) ― -b2- It was, or became, facilitated, or easy; and ready, or prepared. (Har pp. 159 and 508.) ― -b3- And i. q. تَسَهَّلَ فِى أُمُورِهِ, said of a man, (K,) i. e. He found, or experienced, ease, or facility, in his affairs. (TK.) -A3- Also i. q. تَرَضَّى: so in the phrase تسنّى فُلَانًا [He sought to please, content, or satisfy, such a one; or he pleased, contented, or satisfied, such a one, after striving, labouring, or toiling]: (K:) but it is said in the M, [app. a mistake, perhaps for the T, for in the M I do not find it,] that سنيت فلانا [by which may be meant either ↓ سَنَيْتُ or ↓ سَنَّيْتُ] means ترضّيته. (TA.) -A4- تَسَنَّيْتُ عِنْدَهُ I remained, stayed, dwelt, or abode, with him, or at his abode, a year; like تَسَنَّهْتُ عِنْدَهُ: (Msb in art. سنه:) or it means ↓ أَقَمْتُ عِنْدَهُ سُنَيَّاتِ [I remained &c., with him, or at his abode, some years; three or more, to ten, years]. (TA.) ― -b2- Hence, (TA,) تسنّى signifies also It became altered [for the worse], (S, K, TA,) accord. to Er-Rلghib, so that it lost its freshness, by the lapse of years: (TA: [see also تَسَنَّهَ:]) but accord. to AA, it is from the phrase in the Kur [xv. 26 and 28 and 33] مِنْ حَمَأٍ مَسْنُونٍ; one of the نs being changed into ى; and is similar to تَقَضَّى for تَقَضَّضَ. (S, TA.)
اِسْتَنَوْا لِأَنْفُسِهِمْ 8 اِسْتَنَوْا لِأَنْفُسِهِمْ ذ : see 1. -A2- استنى النَّارَ He looked at the light of the fire. (IAar, M.)
سَنًا سَنًا ذ Light: (Msb, MF:) or the light of lightning, (S, M, K,) and of fire: (M:) or the point, or extremity, of the light of lightning: (T, TA:) or light shining or gleaming, or diffusing itself and rising: (Er-Rلghib, TA:) or a high light: and applied also to the shining, or gleaming, of weapons: (Ham p. 271:) MF says that the apparent particularization in the K [&c.] seems to have been taken from the verse of the Kur [xxiv. 43], and that the word is correctly a general term, meaning as expl. in the Msb: (TA:) [it is originally سَنَوٌ, though mentioned in the K as belonging to art. سنى; for] the dual is سَنَوَانِ: As knew not a verb belonging to it. (TA.) -A2- Also [The cassia senna of Linn.; the common senna of medicine; so called in the present day; and also called سَنَامَكَّة, and سَنَا حِجَازِىّ;] a certain plant, (S, M, Msb, K,) used as a medicine; (S, TA;) and recommended in a trad.; (TA;) an attenuant of the yellow bile and the black bile and the phlegm, (K, TA,) howsoever used; (TA;) [and] used as a collyrium; (M;) AHn describes it as a shrub, or small tree, of the [class called] أَغْلَاث [pl. of غَلَثٌ], which is mixed with حِنَّآء, and improves and strengthens its colour, and blackens it; and which has a fruit of such kind that, when it dries up, and is put in motion by the wind, it causes to be heard a sound such as is termed زَجَل [q. v.]: (M in arts. سنو and سنى, and TA:) its name is as above and ↓ سَنَآءٌ: (M, K:) and the n. un. is سَنَاةٌ and سَنَآءَةٌ: (M in arts. سنو and سنى:) the dual of سَنًا is سَنَيَانِ, and some say سَنَوَانِ. (M in art. سنى.) [Accord. to a gloss. in a copy of the S, as stated by Golius, the dual سَنَوَانِ is applied to The leaves of cyprus (or حِنَّآء) and senna mixed together, with which the hair is dyed black.] In the phrase سَنَا المِسْكِ, in a verse of El-Jaadee, the plant [above mentioned] may be meant, as though it were mixed with musk: or it may be from سَنًا signifying “ light; ” because the diffusion of odour is like that of light. (M.) -A3- سَنَا, (JM,) or سَنَا سَنَا, (TA,) without teshdeed, and also with tesh-deed, to the ن, is an Abyssinian expression, meaning حَسُنَ [q. v.], (JM, TA,) occurring in a trad. of Umm-Khلlid; but it is differently related; some saying سَنَهْ سَنَهْ; and some, سَنَان; and pronouncing each with, as well as without, teshdeed: so in the Nh. (TA.)
طَعَامٌ سَنٍ طَعَامٌ سَنٍ ذ [Food, or wheat,] that has undergone the lapse of years; as also سَنِهٌ. (AZ, TA in art. سنه.)
سَنَةٌ سَنَةٌ ذ , applied to a portion of time, (M,) signifying A year, syn. حَوْلٌ, (Mgh,) or عَامٌ, (K,) but a distinction is made between عَامٌ and سَنَةٌ, [as has been stated in art. سنه,] (TA,) belongs to arts. سنو and سنه [in both of which it is mentioned in many of the lexicons: see what has been said respecting it in art. سنه in the present work]: (M:) accord. to Suh, in the R, it is from سَنَا, aor. يَسْنُو, said of a beast [turning a water-wheel], meaning “ he turned round about the well; ” so that it signifies a single revolution of the sun; and it is sometimes termed دَارٌ: he says also that it is longer than the عَام, which is applied to the [twelve] Arabian months [collectively]: but سَنَةٌ is also applied to twelve revolutions of the moon: the سَنَة شَمْسِيَّة [or solar year] is three hundred and sixty-five days and a quarter of a day: and the سَنَة قَمَرِيَّة [or lunar year] is three hundred and fifty-four days and a third of a day: it is also said, on the authority of Er-Rلghib, that سَنَةٌ is used as denoting a year in which is difficulty, and drought, or barrenness, or dearth; and عَامٌ, as denoting that in which is ampleness of the means, or circumstances, of life, and abundance of herbage or the like; and by this is explained the nice point in the words of the Kur [xxix. 13], أَلْفَ سَنَةٍ اـِلَّا خَمْسِينَ عَامًا [a thousand years save fifty years]; because the fifty years passed before the mission of the prophet [Noah], before which no harm happened to him from his people; but after his mission, the years were difficult to him. (TA.) [Respecting the dims., (which are سُنّيَّةٌ and سُنَيْهَةٌ, the former accord. to those who make the original of سَنَةٌ to be سَنْوَةٌ, and the latter accord. to those who make it to be سَنْهَةٌ,) and the pls., (which are سَنَوَاتٌ and سَنَهَاتٌ and سِنُونَ and سُنُونَ and سِنِينٌ and سِنِينَ, the last whereof is originally سِنِينٌ, and سُنِىٌّ also,) see سَنَةٌ in art. سنه ― -b2- Also respecting سَنَةٌ used alone as signifying (tropical:) Drought, or barrenness, or vehement or intense drought, see that word in art. سنه. -A2- Also respecting the same word used as an epithet, applied to land (أَرْضٌ), as meaning (tropical:) Affected with drought or barrenness, like سَنْوَآءُ and سَنْهَآءُ, see that same word in art. سنه.]
سَنَةٌ سَنْوَآءُ سَنَةٌ سَنْوَآءُ ذ (assumed tropical:) A hard, rigorous, or distressing, year. (M, K.) And أَرْضٌ سَنْوَآءٌ (assumed tropical:) A land affected with drought or barrenness [like أَرْضٌ سَنَةٌ]. (TA.) [See also سَنْهَآءُ, in art. سنه.]
سَنَآءٌ سَنَآءٌ ذ inf. n. of سَنَت said of fire, (M,) and of سَنَا said of lightning, (TA,) and of سَنُوَ. (M.) ― -b2- [Used as a simple subst.,] High, or exalted, rank or condition. (S, * Msb, K, TA.) -A2- See also سَنًا.
سَنِىٌّ سَنِىٌّ ذ High, or exalted, in rank or condition: (S, M:) as also ↓ سَنَايَا, applied to a man. (K, * TA.)
سُنَيَّةٌ سُنَيَّةٌ ذ dim. of سَنَةٌ, (S and Msb in art. سنه,) accord. to those who make the latter word to be originally سَنْوَةٌ: (Msb in that art.:) pl. سُنَيَّاتٌ. (K and TA in that art., and TA in the present art.) See 5, last sentence but one; and see also سَنَةٌ, in art. سنه, in four places.
أَخَذَهُ بِسِنَايَتِهِ أَخَذَهُ بِسِنَايَتِهِ ذ (S, K) and بِصِنَايَتِهِ (S) He took it wholly. (S, K.)
سَنَايَا سَنَايَا ذ : see سَنِىٌّ.
سَانٍ سَانٍ ذ Watering: [and drawing water:] applied [as an epithet] to a man and to a camel: pl. سُنَاةٌ; which is applied by Lebeed to men [as meaning] drawing water by means of سَوَانٍ [pl. of سَانِيَةٌ, q. v.]. (TA.)
سَانِيَةٌ سَانِيَةٌ ذ [a subst. from سَانٍ, made so by the affix ة,] A she-camel, (S, * M, K,) or a camel, (Mgh, Msb,) a he-camel as well as a she-camel, (TA,) upon which water is drawn (S, * M, Mgh, Msb, K, TA) from a [deep] well (Mgh, Msb) [by a man riding or leading it away from the well, it having the two extremities of a long rope tied to the saddle, and the upper end of the wellrope being tied to the middle of the former rope, as expl. voce ثِنَايَةٌ]; i. q. نَاضِحَةٌ: (S, TA:) [it seems also to signify, sometimes, a camel that carries water for irrigating seed-produce; a meaning likewise assigned to نَاضِحَةٌ and نَاضِحٌ:] and a beast (دابّة) that turns round about a well [raising water from it by means of the machine called دُولَاب]: (R, TA:) pl. سَوَانٍ. (S, Mgh, TA.) Hence the prov., سَيْرُ السَّوَانِى سَفَرٌ لَا يَنْقَطِعْ [The course of the beasts that draw water in either of the ways described above is a journey that does not end]. (S, Mgh, TA.) ― -b2- Also the غَرْب [or large bucket with which water is drawn] together with its gear, or apparatus. (M, Mgh, K.) ― -b3- And (assumed tropical:) A cloud watering the earth. (Msb.)
أَرْضٌ مَسْنُوَّةٌ أَرْضٌ مَسْنُوَّةٌ ذ and مَسْنِيَّةٌ: see 1, second sentence.
مُسَنَّاةٌ مُسَنَّاةٌ ذ i. q. عَرِمٌ [q. v.]: (S, K:) [or rather] A dam; i. e. a thing constructed [or raised] to keep back the water of a torrent; (Mgh;) a [kind of] wall built in the face of water: (Msb in art. سن:) so called because there are in it sluices, or openings for the water, according to what may be required; from سَنَّيْتُ الشَّىْءَ, and الأَمْرَ, expl. above: so in the T: (TA:) pl. مُسَنَّيَاتٌ. (MA.)
مَسْنَوِيَّةٌ مَسْنَوِيَّةٌ ذ , (M, TA,) or بِئْرٌ مَسْنَوِيَّةٌ, (Az, TA,) A well (Az, M, TA) of which the rope is long, (Az, TA,) from which one draws water only by means of the camel called سَانِيَة. (Az, M, * TA.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٩٨المدخل: سنوسَنَا
سَنَا U ( n. ac. سَنْو 1 , سِنَاوَة [ 23t ] .
سِنَايَة
سِنَايَة [ 28tI ] , سُنُوّ [ 27 ] ),
a. Watered, irrigated.
b. [ La ], Drew water for.
c. Shone, gleamed; flared, flamed, blazed.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٠٥المدخل: سنيسَنِيَ
سَنِيَ A ( n. ac. سَنَآء [ 22A ] ),
a. Was, became high, elevated, exalted; was eminent, illustrious, distinguished.
سَنَّيَ
سَنَّيَ II ,
a. Made easy, facilitated.
b. Opened.
سَاْنَيَ
سَاْنَيَ III ,
a. Made a contract with for a twelvemonth, engaged by the year.
b. Was gentle with.
أَسْنَيَ
أَسْنَيَ IV ,
a. Raised, exalted.
b. Stayed, tarried, remained for a year.
c. Shone,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٣٬١٥٣المدخل: سنوسنو
سَنَا - يَسْنُو - سَنَا
سَنَا - يَسْنُوْ + الكائن (الضوء أو النار): يسطع ضياؤه بقوة وشدة
سِيْناء: على وزن " فـِعلاء": اسم آلة من " سنا - يَسْنُوْ ": وهو كذلك اسم شبه جزيرة صحراوية بين فلسطين ومصر: ويبدو والله أعلم أنها سميت بذلك لشدة ضيائها
سِيْنِيْن: على وزن " فـِعلين": اسم فعل بمعنى مفعول من " سَنَا - يَسْنُوْ ": الذي توهج وأضاء بشدة:
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢ (الإجمالي: ٣٠)
- ودق
الآيات المشتركة: ١ · Sicim gibi yağmurdur
- ركم
الآيات المشتركة: ١ · “Rükbe” diz demektir
- زجو
الآيات المشتركة: ١ · İter
- برد
الآيات المشتركة: ١ · Gocuk demektir
- برق
الآيات المشتركة: ١ · Berg parlak taş demektir
- سحب
الآيات المشتركة: ١ · Fışkıran sudur
- خلل
الآيات المشتركة: ١ · Hilale (Hı) diş aralarındaki kalıntıları çıkarmak için…
- ألف
الآيات المشتركة: ١ · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir
- كود
الآيات المشتركة: ١ · Neredeyse o
- صرف
الآيات المشتركة: ١ · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…
- جبل
الآيات المشتركة: ١ · Dağ anlamındadır
- ذهب
الآيات المشتركة: ١ · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
الآيات التي ورد فيها(١)
… بِهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشَاءُ يَكَادُ سَنَا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بِالْأَبْصَارِ
Parıltı
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سني |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Nakıs (lâmı yâ/vâv olan kök) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ضوء, نور, لمع, برق |
| Zıt Kök | ظلم |
| Çekirdek Özet 1 | Kuyudan su çekerek toprağı sulama, yumuşatma ve yükselip parıldayan ışık şulesi |
| Çekirdek Özet 2 | Gözleri alacak derecede aniden yükselen, parıldayan şimşek ışığı ve parlaklık |
| Çekirdek Özet 3 | Fiziksel ve ahlaki planda yukarıya doğru yükselerek görünür ve aydınlatıcı hale gelme hali |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca statik bir ışık veya lamba aydınlığı sanılması; hareketli, yükselen ve anlık parlama dinamizminin ıskalanması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سن | Keskinleşme, öne çıkma, yol açma, akışkanlık ve yükselme temeli (örneğin سنن, سنم, سند) | ي | Lâm harfi olarak eklenen illet unsuru, bu keskinleşme ve akış hareketini yukarıya doğru yükselen bir ışıma, sulama ile canlandırma ve göze çarpan bir parlaklık düzeyine taşımıştır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, yukarıya doğru tırmanma ve keskin biçimde yükselme dinamiğini kurar |
| ن | Filiz, yılan, balık | Süreklilik, suyun akışı, canlılığın taşınması ve hareketin yayılması etkisini verir |
| ي | El ve kol | İcra etme, yönelme, uzanma ve açığa çıkarma hareketini tamamlar |
| سني | Tutunarak keskinleşen, sürekli akışla yükselen ve etrafa uzanan hareket | Suyun kuyudan yukarı çekilerek toprağa uzanması ve şimşek parıltısının keskin bir şule halinde göğe yükselerek ufku kaplaması hareketini resmeder |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kuyudan su çekip toprağı sulayan deveye ve sulama dolabına سانية denmesi; toprağı sulayarak kuraklığını giderme ve yukarılara doğru fışkıran/yükselen ışık parıltısı |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem bedevi kullanımında سنا kelimesi özellikle çöl gecelerinde ufukta çakan ve gözleri kamaştıran şimşek parıltısını nitelemek üzere kullanılmıştır |
| Erken Arapça kullanım | İbn Fâris'in aktardığı üzere kök, gönül alma ve yatıştırma manasında سانيت الرجل biçiminde sulayıp yumuşatma mecazıyla; şeref ve parlaklık manasında ise السناء olarak kullanılmıştır |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça سني kökü, Semitik dillerin ortak tabakasında parlama, aydınlatma ve su çekme eylemleriyle morfolojik paralellikler barındırır. İbrânîce ve Ârâmîce/Süryânîce hatlarında kök genellikle diş/keskinlik (سنن ekseni) ve yıl/değişim kavramlarıyla iç içe geçmiş olsa da, parıltı ve yücelik anlamı Arapçada nakıs harf türeviyle (سنا / سني) belirgin bir uzmanlaşma kazanmıştır. Süryanicede parlamak ve göz alıcı biçimde ışımak manalarıyla semantik temas noktaları tespit edilir. Çöl hayatında kuyudan su çekmenin meydana getirdiği döngüsel hareket ile gökyüzünde aniden patlayan şimşeğin yukarı doğru yükselen ışığı, kökün arkaik katmanında ortak bir yükselme ve aydınlığa kavuşma matrisinde birleşmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سني / سنو | Sulamak (istiskâ), kuyudan su çekmek, yukarı doğru parlamak ve şeref kazanmak anlamlarına ayrışmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ve Güney Sami dilleri | Parlaklık, göz alıcı ışık ve su çıkarma kavramlarıyla fonetik ve semantik paralellik gösterir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik katman | Işık, keskin ışıma ve su kaynağı ile irtibatlı köklerle olası arkaik bağlar | Muhtemel |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سني | Anlamlı | Sulama, parlama, yücelik | Su çıkarma eylemi ve şimşek parıltısı | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| سين | Anlamlı | Harf adı, Sina dağı | Belirli bir coğrafi mekân ve ses simgesi | Kur'an'da geçer (طور سينين) |
| نسي | Anlamlı | Unutmak, terk etmek | Zihnin veya ilginin bir nesneden kopması | Kur'an'da geçer; zıtlaşma yönü taşır |
| نيس | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bağımsız kök olarak işlenmez | Kur'an'da geçmez |
| يسن | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bağımsız kök olarak işlenmez | Kur'an'da geçmez |
| ينس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Fonetik dizilim Arapçada kullanılmamıştır | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سني | Merkez | Yükselen parlaklık, şimşek ışığı | Gözü alacak derecede aniden çakan ve yukarı doğru yükselen ışık | Şimşek parıltısının şiddeti ve göz alıcılığı |
| ضوء | Komşu | Işık, aydınlanma | Kendinden ışık veren, eşyayı görünür kılan temel aydınlık | Özsel ve devamlı ışık kaynağı |
| نور | Komşu | Ziyâ, aydınlık | Gözle algılanan, yayılan, yol gösteren yumuşak aydınlık | Türev veya yansıma aydınlığı |
| لمع | Komşu | Parlama | Anlık parıldayıp sönme, nesne yüzeyinde ışıma | Süreksiz ve noktasal ışıltı |
| ظلم | Zıt | Karanlık, örtme | Işığın ve adaletin bütünüyle yok olması hali | Aydınlığın zıddı olan karanlık |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سني | Parlamak, yücelmek, sulamak | Şimşek ışığı, göz kamaştıran aydınlık ve rütbece yükselme | Kesin |
| Latince | fulgor, coruscatio | Şimşek parıltısı, parlama | Anlık ve şiddetli şimşek ışığını karşılar, sulama anlamını taşımaz | Güçlü |
| İngilizce | flash, brilliance, radiance | Parlama, ışıma, göz kamaştırıcılık | Görsel şuleyi ve göz alıcı aydınlığı verir, kökün su çekme bağını içermez | Güçlü |
| Almanca | Blitzglanz, Aufleuchten | Şimşek parıltısı, aniden parlama | Ani ve yoğun ışık patlamasını karşılar, kavramın soyut yücelik boyutunu kapsamaz | Güçlü |
| Fransızca | éclat, fulgurance | Parlaklık, göz alıcı şimşek | Yoğun ve ani ışımayı ifade eder, kökün diğer semantik kollarını dışarıda bırakır | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi sıfatlar ve âyetlerin delaleti | Şimşeğin ışığının (سنا) ilahi kudretin ve nizamın bir delili olarak tabiat olaylarının tesadüfi olmadığını ispatlaması | Tabiat kuvvetlerinin arkasındaki mutlak kudret delili |
| Fıkıh | Ziraat ve sulama hukuku | Kökün سانية türevi üzerinden kuyu ve dolapla sulanan arazilerin zekât (öşür) oranının (%5) tespitinde terimleşmesi | Emekle çıkarılan su ve sulama masrafı boyutu |
| Tefsir | Nur suresi 43. ayetin izahı | سَنَا بَرْقِهِ ifadesinde zamirin nereye döndüğü (bulut, yağmur veya dolu) ve parıltının şiddetinin gözleri giderecek raddeye gelmesi | Göz kamaştırıcı ve iradeyi aşan fiziksel parlaklık |
| Hadis | Akraba ilişkileri ve rütbe | Akrabalık bağlarının sulanıp canlandırılması mecazı ile fazilet ve rütbe bakımından üstünlük bağlamları | Canlandırma, yumuşatma ve ahlaki yücelik |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Âyet ve kudret tecellisi | Basiret uyandırıcı işaret | Bilinci sarsma | İnsana kendi aczini ve tabiat kanunlarının sahibini hatırlatan ani hakikat parıltısı | Güçlü |
| İlmi | Meteoroloji ve optik | Işık patlaması ve görüş hadisesi | Görme sınırını test etme | Atmosferik elektrik deşarjının yaydığı yüksek foton enerjisinin görme duyusuna tesiri | Güçlü |
| Siyasi | Hiyerarşi ve meşruiyet | Yücelik ve itibar (سناء) | Mertebe tayini | Otoritenin toplum nezdinde görünür, saygın ve erişilmez bir şerefe kavuşması | Muhtemel |
| İktisadi | Üretim ve ziraat | Sulama sermayesi ve tekniği (سانية) | Değer ve maliyet belirleme | Emek harcanarak çıkarılan suyun maliyeti artırması ve vergi/zekât matrahını yarıya düşürmesi | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dirac delta fonksiyonu / Darbe sinyali | Sıfıra yakın bir zaman aralığında aniden sonsuz tepe noktasına ulaşan ve sisteme yüksek enerji yükleyen ani ışıma olgusu | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Karizmatik aydınlanma / Kriz anı uyanışı | Toplumsal veya bireysel bilinçte ani ve sarsıcı bir krizin göz kamaştırıcı bir netlik üreterek eski kabulleri devirmesi | Muhtemel |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | سنا kelimesini sıradan bir 'ışık' veya lambadan yayılan durağan bir aydınlık gibi algılamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, yağmur, bulut ve dolu fırtınasının ortasında aniden çakan, neredeyse basireti ve gözü alıp götürecek kadar şiddetli bir enerji deşarjını ifade eder |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | en-Nûr 24:43'teki kozmik ve tabiat tasvirinin azametinin yitirilmesi; ilahi tecellinin sarsıcı ve göz alıcı dinamizminin sıradanlaştırılması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Tabiat ayetlerindeki dinamizmi, su-yağmur-bulut döngüsünün elektriksel ve optik büyüleyiciliğini en yalın ve vurucu şekilde kavramayı sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kozmolojik ve meteorolojik tefekkür ayetlerinde, özellikle Nûr suresindeki ilahi nur ve karanlıklar karşıtlığının ele alındığı pasajda. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Işığın Kur'an'da sadece yumuşak ve rehberlik edici bir unsur (نور) sanılmasını düzeltir; ışığın aynı zamanda gözleri kör edebilecek kadar ezici bir kudret taşıdığını gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamDerinlikten su çıkarıp kurak toprağı sulama eylemi ile gökyüzünde aniden fışkıran ve gözleri kamaştıran şimşek ışıması.
- Soyut anlamGizil bir kaynaktan veya yoğun bir kütleden aniden yükselerek bilinci ve idraki sarsan yüksek mertebeli şeref, aydınlanma ve yücelik hali.
- Sistematik karşılıkİnsanın bilişsel ve algısal sınırlarını aşan, yoğun birikimin ani bir sıçramayla açığa çıktığı kırılma noktası.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde açığa çıkan ışık şiddetini, yoğunlaşmış bulut kütlesindeki toplam potansiyel enerjiyi, deşarj süresini temsil eder. ifadesi ise anında aniden zirveye ulaşan ve gözleri kamaştırarak geçici körlüğe yol açabilen darbe karakterli parıldama dinamizmini modeller.