ظلم
ظ - ل - م
جذر- الورود: ٣١٥
- الآيات: ٢٩٠
- الصيغ: ٦٤
- المعاجم: ١١
معناه في القرآن: Zalimler
ملاحظاتي
المعاجم(١١)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨١٥باب الظّاء والّلام والميم معهما
ظ ل م، ل م ظ يستعملان فقط
ظلم:
تقول: لَقِيتُه أوَّلَ ذي ظَلَمٍ، وهو إذا كان أوَّلَّ شيءٍ سَدَّ بَصَرَكَ في الرُؤية، ولا يُشْتَقُّ منه فعلٌ، ويقالُ: لقِتيُه أَدْنَى ظَلَمٍ.
والظَّلْمُ: الثَّلْجُ، ويقال الماءُ الجاري على الأسنان من صَفاء اللَّوْنِ لا من الرِّيقِ، قال كعْب:
تَجْلُو عوارِضَ ذي ظَلْمٍ إذا ابتَسَمَتْ
ويقال: الظَّلْمُ ماءُ البَرَد، ويقال: الظَّلْم
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٠٥٠ظَلَمَهُ يَظْلِمُهُ ظُلْماً ومَظْلِمَةً. وأصله وضعُ الشيء في غير موضعه. ويقال: "من أشبهَ أباه فما ظَلَمَ". وفي المثل: من استَرعى الذئبَ فقد ظَلَمَ. والظُلامَةُ والظَليمَةُ والمَظْلِمَةُ: ما تطلبه عند الظالم، وهو اسمُ ما أُخِذَ منك. وتَظَلَّمَني فلان، أي ظَلَمَني مالي. وتَظَلَّمَ منه، أي اشتكى ظُلْمَهُ. وتَظالَمَ القوم. وظَلَّمْتُ فلاناً تَظْليماً، إذا نسبتَه إلى الظُلْمِ، فانْظَلَمَ، أي احتمل
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٠٬٠١٦ظ ل م
ظلم ، لمظ : ( مستعملة ) .
( ظلم ) : سلمة عن الفراء في قول الله جلَّ وعزَّ : ( وَإِذَآ أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُواْ ) ( البقرة : 20 ) فيه لغتان : أَظْلَمَ . وظَلِم . بغير ألف .
وقال أبو عبيد : في ليالي الشهر بعد الثلاثِ البيضِ ثَلاثٌ دُرَعٌ وثَلاثُ ظُلَمٌ ، قال : والواحدةُ من الدُّرَع ، والظُّلَمِ دَرْعاء وظَلْماء .
وأخبرني المنذريّ عن أبي الهيثم وعن أبي العباس المبرّد أنهما قالا : واحدةُ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٣٣٣(باب الظاء واللام وما يثلثهما)
(ظلع) الظاء واللام والعين أُصَيْلٌ يدلُّ على مَيْل في مَشي([1]). يقال: دابَّةٌ بِهِ ظَلْعٌ، إذا كانَ يَغمِز فيميل([2]). ويقولون: هو ظالع، أي مائلٌ عن الطَّريقِ القويم. قال النابغة:
أتُوعِدُ عبداً لم يخُنْكَ أمانةً *** وتَتْرُكَ عبداً ظالماً وهو ظالعُ ([3])
(ظلف) الظاء واللام والفاء أصل صحيحٌ يدلُّ على أدنى قوّةٍ وشِدّة. من ذلك ظِلْف البَقرة وغيرِها. ورُبَّما
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٥٢٧ظ ل م
فلان يُظْلَم فَيَظّلِم: يحتمل الظلم.
قال زهير: ويظلم أحياناً فيظلم وعند فلان ظلامتي ومظلمتي: حقي الذي ظلمته وتظلمني حقي وتظلمت منه إلى الوالي والظلم ظلمة كما أن العدل نور " الظلم ظلمات يوم القيامة " " وأشرقت الأرض بنور ربها " وهو يخبط الظلام.
والظلمة والظلماء وأظلم الليل وأظلموا: دخلوا في الظلام " فإذا هم مظلمون ".
وقال: طيّان طاوي الكشح لا يرخي لمظلمة إزاره
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٧٬١٢٦الظُّلْمُ: وَضْع الشيء في غير موضِعه. ومن أمثال العرب في الشَّبه: مَنْ أَشْبَهَ أَباه فما ظَلَم؛ قال الأصمعي: ما ظَلَم أي ما وضع الشَّبَه في غير مَوْضعه وفي المثل: من اسْترْعَى الذِّئْبَ فقد ظلمَ. وفي حديث ابن زِمْلٍ: لَزِموا الطَّرِيق فلم يَظْلِمُوه أي لم يَعْدِلوا عنه؛ يقال: أَخَذَ في طريقٍ فما ظَلَم يَمِيناً ولا شِمالاً؛ ومنه حديث أُمِّ سَلمَة: أن أبا بكرٍ وعُمَرَ ثَكَما الأَمْر فما ظَلَماه أي
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٠٥٩* ظ ل م * * ظَلَمَهُ * يظلمه بالكسر * ظُلْماً * و * مَظْلِمَةً * أيضا بكسر اللام وأصل * الظُّلْمِ * وضع الشيء في غير موضعه ويقال من أشبه أباه فما ظلم وفي المثل من استرعى الذئب فقد ظلم و * الظُّلاَمةُ * و * الظَّليمَةُ * و * المَظْلَمَةُ * بفتح اللام ما تطلبه عند * الظالِم * وهو اسم ما أخذه منك و * تَظَلَّمَهُ * أي ظلمه ماله و * تَظَلَّمَ * منه أي اشتكى ظلمه و * تَظَالَم * القوم و * ظَلَّمَهُ
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٦٬٢٨٦| | ( الظُّلْمُ ، بالضَّمِّ ) : التَّصَرُّفُ في مِلْكِ | الغَيْرِ ومُجَاوَزَةُ الحَدِّ . قاله المُنَاوِيُّ . قال
| شيخُنا : ولِذَا كان مُحالاً في حقِّهِ تَعَالَى ؛ | إذ العالَمُ كُلُّهُ مِلكُه تَعَالَى لا شَرِيكَ له . | | وقالَ الرَّاغِبُ : هو عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ | اللُّغَةِ : ( وَضْعُ الشّيْءِ في غَيْرِ مَوْضِعِه ) . | قُلتُ : ومِثلُه في كِتاب الفَاخِرِ للمُفَضَّلِ بنِ | سَلَمَة الضَّبِيِّ .
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٨٬٩٥١ظَلَمَ
1 ظَلَمَ ذ , aor. ظَلِمَ , has for its inf. n. ظَلْمٌ, (M, Msb, K, and so in some copies of the S,) or ↓ ظُلْمٌ, (so in other copies of the S,) or both, (T,) or the latter is a simple subst., (T, M, Msb, TA,) which is put in the place of the inf. n., (TA, [and the same is indicated in the T and K by the saying that the proper inf. n. is with fet-h,]) and ↓ مَظْلِمَةٌ, (S, TA,) or this is
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬١٢٢ظَلَمَ
ظَلَمَ I ( n. ac. ظَلْم 1 , ظُلْم 3 , مَظْلِمَة 18t , ظِلَاْم 23 ),
a. Did wrong; was unjust.
b. Wronged, oppressed, defrauded.
c. Encroached upon, violated ( the rights of ).
d. Acted foolishly; did out of season.
e. Overflowed ( river ).
ظَلِمَ
ظَلِمَ A ( n. ac. ظَلَم 4 ),
a. see IV (a) .
ظَلَّمَ
ظَلَّمَ II ,
a. Accused of wrong, injustice.
b. Exacted justice from.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١١٣٬٦٣٩ظلم
ظَلَمَ - يَظْلِمُ، ظُلِمَ - يُظْلَمُ - ظُلْم - ظَالِم - ظَالِمُوْن - ظَالِمَة - أظْلَمُ - ظَلُوْم - ظَلاّم - مَظْلُوْم
ظَلَمَ - يَظْلِمُ + كائن + كائناً أو أمراً: يتخذ حكما خطأ بحقه: يتخذ حكماً أو قراراً خاطئاً لتجاهله وإهماله وعدم اعتماده بشكل دقيق على المقدمات أو الحيثيات المتوفرة لقضية أو أمر ما، وذلك لتقدير المنزلة والموقع والمكان
الصيغ(٦٤)
- الظَّالِمِينَZalimler(الْفَاعِلِينَ)×٦٤
- ظَلَمُواZulmettiler(فَعَلُوا)×٣٩
- الظَّالِمُونَZalimler(الْفَاعِلُونَ)×٢٤
- أَظْلَمُDaha zalim(أَفْعَلُ)×١٥
- يُظْلَمُونَZulmedilirler(يُفْعَلُونَ)×١٥
- يَظْلِمُونَZulmederler(يَفْعِلُونَ)×١٣
- الظُّلُمَاتِKaranlıklar(الْفُعُلَاتِ)×١٢
- لِلظَّالِمِينَZalimler içinمعانٍ أخرى: ١(لِلْفَاعِلِينَ)×١١
- ظَالِمِينَZalimler(فَاعِلِينَ)×٩
- ظَالِمُونَZalimler(فَاعِلُونَ)×٧
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٦٥ (الإجمالي: ٦٢٨)
- نفس
الآيات المشتركة: ٥٥ · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
- نور
الآيات المشتركة: ٢٨ · Ateş demektir
- أله
الآيات المشتركة: ١٣١ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- قوم
الآيات المشتركة: ٥٧ · Hayvanların ön ayaklarına denir
- بعد
الآيات المشتركة: ٢٧ · Baid uzak demektir
- أخذ
الآيات المشتركة: ٢٨ · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
- فتل
الآيات المشتركة: ٣ · Lif
- فري
الآيات المشتركة: ١١ · Ferv “Ferre”ye bak
- خرج
الآيات المشتركة: ٢٠ · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
- جزي
الآيات المشتركة: ١٦ · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…
- مثل
الآيات المشتركة: ١٩ · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
- كون
الآيات المشتركة: ٨٠ · Kevn, tepe demektir
الآيات التي ورد فيها(٢٩٠)
وَقُلْنَا يَاآدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ
Zalimler
وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ
Zalimler
… بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ
Zalimler
وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ
Zalimler
… الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِي كَفَرَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
Zalimler
وَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ
Zalimler
كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
Zalimler
… الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ
Zalimler
سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ
Zalimler
إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَإِثْمِكَ فَتَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ وَذَلِكَ جَزَاءُ الظَّالِمِينَ
Zalimler
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ظلم |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جور, بغي, عدو, هضم |
| Zıt Kök | عدل |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi kendisine ait olan yerin, sınırın ve dengenin dışına koymak; ışığın kesilmesiyle oluşan karanlık |
| Çekirdek Özet 2 | Haddi aşarak varoluşsal, ahlaki ve hukuki dengeyi bozma, ilahi hakkı veya kul hakkını gasbetme |
| Çekirdek Özet 3 | Adaletin ve varoluşsal düzenin karşıtı olarak ontolojik karanlık ve haksız sapma |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca bireyler arası kaba fiziki şiddet veya zorbalık sanıp, şirki ve haddi aşmayı kapsayan yapısal adaletsizlik boyutunu dışarıda bırakmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| ظل | Işığın doğrudan temasını kesme, gölgeleme, örtme ve altını karanlıkta bırakma; bu çekirdek ظلل kökünde nesnenin ışığı keserek oluşturduğu örtü ve serinlik anlamında belirgindir | م | Çekirdekteki örtme ve ışığı kesme hareketine mutlak kapalılık, sınırın tamamen çiğnenmesi ve bir şeyin hakkı olan mevkiden bütünüyle çıkarılması yönünde süreklilik ve derinlik katmıştır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ظ | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma (ikiz harf olan ط imgesinden türetme olup, peltek ve sert ses yapısıyla kuşatmanın baskılayıcı ve örtücü bir ağırlığa dönüştüğünü gösterir) | Bir alanı bütünüyle çevreleme, dışarıdan gelen aydınlığı veya hak sınırını baskı altında tutarak kuşatma hareketini kurar |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Kuşatılan nesneyi veya durumu bir hedefe sevk etme, zorla bağlama veya belirli bir istikamete eğme hareketini temsil eder |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Harekete toplanma, bütünüyle kaplama, belirsizlik ve derin bir örtülüş karakteri kazandırır |
| ظلم | Bir yapıyı baskıyla kuşatarak (ظ) meşru yönünden ve merkezinden saptırmak (ل) ve onu derin bir karanlık veya belirsizlik içine batırmak (م) | Nesneyi kendi doğal ve meşru yerinden zorla koparıp zıddına yerleştirme ve aydınlığı boğma fiilini oluşturur |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyi kendi özel ve doğal yerinden başka bir yere koymak; aydınlığın örtülüp kararması; ayrıca dişlerin üzerindeki su berraklığı ve parlaklığı |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Züheyr b. Ebî Sülmâ, zulme karşı direnç göstermeyen kişinin haksızlığa uğrayacağını tasvir eder: وَمَنْ لاَ يَذُدْ عَنْ حَوْضِهِ بِسِلاَحِهِ / يُهَدَّمْ وَمَنْ لاَ يَظْلِمِ النَّاسَ يُظْلَمِ |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimsenin benzerlik hususunda hakkı tam teslim ettiğini belirtmek için söylenen مَنْ أَشْبَهَ أَبَاهُ فَمَا ظَلَمَ darbımeseli ile yolu şaşırmadan gitmeyi anlatan لَزِمُوا الطَّرِيقَ فَلَمْ يَظْلِمُوهُ ifadesi |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânu Züheyr b. Ebî Sülmâ.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça ظلم kökü, Sami dillerinde ışığın çekilmesi, gölgenin koyulaşması ve karanlık semantiğiyle derin bir tarihsel bağa sahiptir. Güneybatı ve Doğu Sami dillerinde kök, ışığın yokluğu ve kararma ekseninde fonetik ve anlamsal süreklilik gösterir. İbranicede צַלְמָוֶת (tzalmavet / derin karanlık, ölüm gölgesi) biçiminde korunan yapı ve Akadcada ṣalāmu (kararmak, siyah olmak), ṣalmu (karanlık, siyah) kelimeleri bu semantik matrisin en açık tanıklarıdır. Süryanicede ṭlam kökü aynı zamanda haksızlık etmek, zorbalıkla ezmek ve aldatmak anlamlarını üstlenerek Arapçadaki çift kutuplu anlam tabakasının (fiziki karanlık ile ahlaki/hukuki haksızlık) Sami zemininde köklü bir geçmişe dayandığını gösterir. Arapçada kök, bir yandan geceyi ve ışıksızlığı (zulumât), diğer yandan «bir şeyi kendisine ait olmayan yere koyma» tanımı üzerinden her türlü haddi aşmayı, haksızlığı ve fıtrata müdahaleyi ifade eden kapsamlı bir ahlak ve hukuk terimine evrilmiştir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD), Payne Smith.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ظلم ve ظلل ilişkisi | Gölge ve örtüden karanlığa, oradan da hakikati ve hakkı yerinden etme soyutlamasına geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Akadca ṣalāmu, İbranice צַלְמָוֶת, Süryanice ṭlam | Kararmak, koyu gölge ve haksızlıkla bir şeyi gasp etmek ortak kökeni | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Güney Arapça ve Ge'ez tabakaları | Ge'ez dilinde ṣalm (karanlık, kararma) biçiminde korunan Afro-Asyatik çekirdek | Güçlü |
المصدر Brown-Driver-Briggs, CAD, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ظلم | Anlamlı | Bir şeyi yerine koymamak, karanlık | Haksızlık etmek, haddi aşmak, ışıksız kalmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ظمل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| لظم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| لمظ | Anlamlı | Dudak yalamak, tatmak | Ağızda kalan yemeği dil veya dudakla tatmak, lezzet aramak | Tehzîb'de müsta'mel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez |
| مظل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| ملظ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ظلم | Merkez | Haddi aşma, hakikati yerinden etme | Bir şeyi bilerek veya saparak meşru yerinin dışına koymak ve aydınlığı yok etmek | Temel adalet ilkesinin ontolojik ve ahlaki bozulması |
| جور | Komşu | Yoldan sapma, meyil | ظلم eşyayı yerinden etmeyi öne çıkarırken, جور düz yoldan kasıtlı biçimde eğrilmeyi ve sapmayı hedefler | Doğru hattan ve itidalden ayrılma yönü belirgindir |
| بغي | Komşu | Haddi aşma, taşkınlık | ظلم hakkın gasbına odaklanırken, بغي üstünlük kurma arzusuyla sınırları çiğnemeyi ve kibri gösterir | Güç ve talep yoluyla nizamı ihlal etme |
| عدو | Komşu | Sınırı çiğneme, düşmanlık | ظلم yerinden etmeyi anlatırken, عدو belirlenmiş bir çizgiyi çiğneyip öteye geçme hareketini belirtir | Sınır aşımı ve aktif taarruz boyutu |
| هضم | Komşu | Hakkı eksiltme, sindirme | ظلم hakkı tamamen inkâr veya yerinden etme iken, هضم hakkın bir kısmını zorla kesip küçültmektir | Eksik bırakma ve baskılama nüansı |
| عدل | Zıt | Denge, yerine koyma | Her şeyi kendi meşru ve layık olduğu hizaya koyma, eşit ve dengeli tutma hali | ظلم kökünün doğrudan zıddıdır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ظلم | Haksızlık, karanlık | Eşyayı yerinden etme, hakikati örtme ve haddi aşma | Kesin |
| Latince | iniustitia, obscuritas | Adaletsizlik, karanlık | Hukuki hak ihlalini ve ışıksızlığı karşılar; ancak ikisi arasındaki ontolojik bağı tek kelimede vermez | Güçlü |
| İngilizce | injustice, oppression, darkness | Adaletsizlik, baskı, karanlık | Hukuki ve ahlaki haksızlığı ile fiziksel karanlığı ayrı kelimelerle karşılar; eşyayı yerinden çıkarma kök imgesini tek başına taşımaz | Güçlü |
| Almanca | Ungerechtigkeit, Finsternis | Haksızlık, koyu karanlık | Ahlaki ve hukuki nizam bozuluşunu ifade eder, somut yerinden etme nüansını dışarıda bırakır | Güçlü |
| Fransızca | injustice, ténèbres | Adaletsizlik, zifiri karanlık | Hukuk düzeninin çiğnenmesini ve mutlak aydınlık yoksunluğunu verir | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Şirk ve inançta sapma | Allah'a ortak koşma | Tevhit inancından saparak uluhiyeti hak etmeyene nispet etme bağlamı (Lokmân 31:13, En'âm 6:82) |
| Hukuki ve ahlaki haksızlık | Kul hakkını çiğneme, zulüm | İnsanların canına, malına veya onuruna tecavüz etme, haddi aşma bağlamı (Şûrâ 42:42, Nisâ 4:10) |
| Kendi aleyhine sınır aşma | Nefse zulmetme | Günah işleyerek veya ilahi emri terk ederek kişinin kendi fıtratına zarar vermesi (Bakara 2:231, A'râf 7:23) |
| Fiziki ve mecazi karanlık | Aydınlığın yokluğu | Işığın kesilmesi, cehalet, batıl ve hidayetsizlik halleri (Bakara 2:17, En'âm 6:1, Nûr 24:40) |
| Eksiltme ve hakkını vermeme | Verimi kısmama | Bir emeğin veya ürünün karşılığını eksiksiz verme bağlamı (Kehf 18:33) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi fiiller ve adalet | Allah hakkında zulmün muhal oluşu; Mutezile'nin adl prensibi ile Ehl-i Sünnet'in mülk sahibinin mülkünde dilediği gibi tasarruf etmesi tezi | Başkasına ait mülkte izinsiz tasarruf veya hikmetsiz fiil |
| Fıkıh | Gasb, had aşımı ve tazminat | Başkasının hakkına el uzatma, meşru sınırları ihlal etme, haksız kazanç ve yargıda tarafgirlik | Hukuka aykırı fiil, meşru mevkiden saptırma ve tecavüz |
| Tefsir | Şirk, ceza ve helak sünneti | Şirkin en büyük zulüm oluşu ve toplumların zulüm sebebiyle helak edilmesi ilkesi | Eşyayı ve ubudiyeti layık olduğu yerden çıkarma, fıtratı bozma |
| Hadis | Kul hakkı ve uhrevi iflas | Kıyamet gününde haksızlıkların karanlığa dönüşmesi ve mazlumun bedduası | Zulumât (karanlıklar) ile dünyevi haksızlık arasındaki doğrudan ceza paralelliği |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhit ve şirk ayrımı | Ontolojik sapma | Kulluğu yaratılana yönelterek varoluş düzenini bozma | İbadeti ve mutlak boyun eğişi ait olduğu makamdan alıp başkasına vermek en büyük zulümdür | Kesin |
| İlmi | Hakikat ve yöntem | Cehalet ve tahrif | Bilgiyi nesnesinden ve meşru bağlamından koparma | Hakikati gizlemek, delili çarpıtmak ve zannı kesin bilgi yerine koymak ilmi zulümdür | Güçlü |
| Siyasi | Yönetim ve meşruiyet | İstibdat ve zorbalık | Hukukun üstünlüğünü ve emaneti çiğneme | Otoriteyi meşru sınırların dışına taşırarak tebaa üzerinde keyfi tahakküm kurma halidir | Kesin |
| İktisadi | Mülkiyet ve bölüşüm | Gasb ve sömürü | Malı haksız yollarla edinme ve dolaşımını engelleme | Faiz, hırsızlık ve tekelcilik gibi yollarla serveti hak sahiplerinden meşru olmayan tarafa aktarma | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dengesizlik, entropi artışı, vektörel sapma | Bir sistemin dengede duran parametrelerinin dış bir müdahaleyle doğal yatağından çıkarılması ve sistemik kaosun (karanlığın) büyümesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Yapısal anomi, meşruiyet krizi, hak ihlali | Kurumsal ve toplumsal rollerin keyfiyetle yer değiştirmesi sonucu düzenin çözülmesi ve sosyal adaletin çöküşü | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamını yalnızca güçlü bir tiranın zayıf bir insana uyguladığı kaba kuvvete veya siyasi baskıya indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnanç düzeyinde şirkten, fıtri düzeyde günah işlemeye, hukuki tecavüzden fiziksel ve manevi karanlıklara kadar eşyanın yerinden oynatıldığı her durumu kapsayan nizam bozumu |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Şirkin ve ahlaki yozlaşmanın niçin zulüm sayıldığını kavrayamamak; kişinin günah işlediğinde doğrudan kendine haksızlık ettiğini (nefsine zulmettiğini) gözden kaçırmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın temel davası olan adaletin, tevhidi dengenin ve ilahi nizamın karşıt kutbunu kurar; ontolojik düzen ile ahlaki davranış arasındaki doğrudan bağı açıklar |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Şirkin mahiyetini anlatan ayetlerde, geçmiş kavimlerin helak gerekçelerinde, kul hakkı ve kısas hükümlerinde, nûr-zulumât karşıtlığının geçtiği varoluşsal beyanlarda |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Zulmün sadece dışarıdan birine yapılan kötülük olduğu zannını yıkar; insanın haddi aşarak kendi fıtratına verdiği tahribatı ve kâinattaki hiyerarşiyi bozmanın da zulüm olduğunu ortaya koyar |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir nesneyi kendi doğal konumundan başka bir konuma koymak ve ışığı keserek ortamı karanlığa boğmak.
- Soyut anlamVarlık, ahlak ve hukuk alanında ilahi ve fıtri sınırları çiğneyerek hakkı yerinden etmek, hakikati örtmek ve dengesizlik üretmek.
- Sistematik karşılıkAdalet ve hidayet ekseninin () tam karşıtı olarak, sistemin meşru koordinatlarından () gayrimeşru alana () sapması neticesinde doğan kaos ve karanlık durumu ().
- LaTeX modeli
Daha sade operatör temsiliyle:
- LaTeX açıklamasıModelde veya nesnenin, hakkın veya inancın olması gereken meşru ve fıtri konumunu temsil eder. ise failin fiiliyle ortaya çıkan fiili konumu gösterir. Konumlar arasındaki fark sıfırdan farklı olduğunda zulüm () vuku bulur; bu yer değiştirme neticesinde aydınlık ve nizam potansiyeli () sıfırlanarak karanlığa ve kaosa dönüşür.