شعل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ش-ع-لالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٩ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».كونعظمدعوشعلشيبوَاشْتَعَلَوهنقولرأسربب

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

شعل

ش - ع - ل

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Ve tutuştu

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٧٣١
باب العين و الشين واللام معهما )ع ل ش، ش ع ل يستعملان فقط( علش: العِلَّوْش: الذئب بلغة حمير، وهي مخالفة لكلام العرب، لأن الشينات كلّها قبل اللاّم. قال زائدة: لا أشك إلاّ أنّه الذئب، لأنّ العِلَّوش الخفيف الحريص. وأنشد عرَّام: أيا جَحْمَتي بكّي على أمّ واهبٍ أكيلة عِلَّوشٍ بإحدى الذّنـائب شعل: اشَّعَل: بياض في الناصية وفي الذَّنَب. والفعل: شَعِل يشعَل شعَلا. والنعت: أشعلُ وشعلاء للمؤنث.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢٩٤
الشُعْلَةُ من النار: واحدة الشُعَلِ. والشَعيلَةُ: الفتيلة فيها نارٌ، والجمع شُعُلٌ والمَشْعَلَةُ: واحدة المشاعل. والمِشْعَلُ بكسر الميم: شيء يتَّخذه أهل البادية من أَدَمٍ، يُخرَزُ بعضه إلى بعض كالنِطْع، ثم يُشَدُّ إلى أربع قوائم من خشب، فيصير كالحوض، يُنْبَذُ فيه، لأنَّه ليس لهم حِبابٌ. قال ذو الرمة: أَضَعْنَ مَواقِتَ الصلواتِ عَمْداً وحالَقْنَ المشاعلَ والجِـرارا ورجلٌ شاعِلٌ، أي ذو إشْعالٍ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٥٦٠
باب العين والشين واللام عشل ، علش ، شعل ، شلع : مستعملة عشل : أهملَ ابن المظفر عشل ، وشلع ، وهما مستعملان . فأمّا عشل فإن أبا العباس روى عن ابن الأعرابيّ أنه قال : العاشل والعاشن والعاكل : المخمِّن الذي يظنُّ فيصيب وأما : علش : فإنَّ ابن الأعرابيّ زعم أن العِلّوْشَ هو ابن آوَى . وقال الليث : علش لغة حميرية ، منه العلّوش ، وهو الذئب . قال : وقال الخليل : ليس في كلام العرب شين بعد لام ، ولكن كلُّها
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٨٨٧
(باب الشين والعين وما يثلثهما) (شعف) الشين والعين والفاء يدلُّ على أعالي الشيء ورأسه. فالشَّعَفة: رأس الجبل، والجمع شَعَفات وشَعَفٌ. وضُرب فلانٌ على شَعفات رأسه، أي أعالي رأسِه. وشَعَفةُ القلب: رأسُه عند مُعَلَّق النِّياط. ولذلك يقال شَعَفه الحُبَّ، كأنَّه غَشّى قلبَه من فَوقه. وقرأها ناس([1]): ﴿قد شَعَفَهَا حُبَّاً﴾ [يوسف 30]، وهو من هذا. وجاء في الحديث: "خيرُ النّاسِ رجُلٌ في شَعَفَةٍ في
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٣٨
- الشعل: التهاب النار، يقال: شعلة من النار، وقد أشعلتها، وأجاز أبو زيد: شعلتها (انظر: النوادر لأبي زيد ص 161)، والشعيلة: الفتيلة إذا كانت مشتعلة، وقيل: بياض يشتعل، قال تعالى: ﴿واشتعل الرأس شيبا﴾ [مريم/4]، تشبيها بالاشتعال من حيث اللون، واشتعل فلان غضبا تشبيها به من حيث الحركة، ومنه: أشعلت الخيل في الغارة، نحو: أوقدتها، وهيجتها، أضرمتها.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٧١
ش ع ل أشعلت النار في الحطب فاشتعلت‏.‏ وكأنه شعلة قبس‏.‏ وجاءوا بين أيديهم المشاعل جمع أصـاح تـرى بريقـاً هـبّ وهناً كمصبـاح الشعيلـة في الذبال ومن المجاز‏:‏ ‏"‏ واشتعل الرأس شيباً ‏"‏ وقال لبيد‏:‏ إن ترى رأسي أمسى واضحاً سلـط الشيـب عليـه فاشتعل وأشعلت الخيل في الغارة‏:‏ بثثتها‏.‏ وجراد مشتعل بالفتح والكسر‏.‏ وأشعل إبلـه بالقطـران‏.‏ وأشعلت فلاناً فاشتعل غضباً‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٤٣٨
الشَّعَلُ والشُّعْلَة: البياضُ في ذَنَب الفَرَس أَو ناصيتِه في ناحية منها، وخَصَّ بعضهُم به عَرْضها. يقال: غُرَّةٌ شَعْلاءُ تأْخذ إِحدى العينين حتى تدخل فيها، وقد يكون في القَذَال، وهو في الذَّنَب أَكثر، شَعِلَ شَعَلاً وشُعْلَةً؛ الأَخيرة شاذة، وكذلك اشْعالَّ اشْعِيلالاً إِذا صار ذا شَعَلٍ؛ قال: وبَعدَ انتِهاضِ الشَّيْب في كلِّ جانبٍ، على لِمَّتِي، حتى اشْعَأَلَّ بَهِيمُها أَراد اشْعَالَّ فحرَّك
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٧٩
* ش ع ل * * الشُّعْلةُ * من النار واحدة * الشُّعَل * و * المَشْعَلةُ * واحدة * المشَاعِلِ * و * أشْعَل * النار في الحطب أضرمها * فاشْتَعلَت * هي أي أضطرمت و * اشْتَعَل * رأسه شيبا
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٧٦٠
الشعل، محركة، والشعلة، بالضم: البياض في ذنب الفرس، أ والناصية في ناحية منها، وخص بعضهم به عرضها، يقال: غرة شعلاء، تأخذ إحدى العينين حتى تدخل فيها، و قد يكون في القذال، وهو في الذنب أكثر. شعل، كفرح، شعلا، وشعلة، الأخيرة شاذة، و كذلك اشعال، اشعيلالا، إذا صار ذا شعل، قال: وبعد انتهاض الشيب في كل جانبعلى لمتي حتى اشعأل بهيمها أراد إشعال، فحرك الألف لالتقاء الساكنين، فانقلبت همزة، لأن
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٥٢٦
شَعَلَتِ النَّارُ 1 شَعَلَتِ النَّارُ ذ : see 8. ― -b2- [Hence,] شَعَلَتِ الخَيْلُ فِى الغَارَةِ (assumed tropical:) [The horsemen became spread or dispersed, or spread or dispersed themselves, in the hostile, or predatory, incursion]; quasi-pass. of أَشْعَلْتُهَا. (Ham p. 715.) ― -b3- And شَعَلَ فِيهِ, aor. شَعَلَ , (K,) inf. n. شَعْلٌ, (TA,) (assumed tropical:) He went far in it; (K;) namely,
رابط المدخل

شَعَلَتِ النَّارُ 1 شَعَلَتِ النَّارُ ذ : see 8. ― -b2- [Hence,] شَعَلَتِ الخَيْلُ فِى الغَارَةِ (assumed tropical:) [The horsemen became spread or dispersed, or spread or dispersed themselves, in the hostile, or predatory, incursion]; quasi-pass. of أَشْعَلْتُهَا. (Ham p. 715.) ― -b3- And شَعَلَ فِيهِ, aor. شَعَلَ , (K,) inf. n. شَعْلٌ, (TA,) (assumed tropical:) He went far in it; (K;) namely, an affair. (TK.) -A2- شَعَلَ النَّارَ: ― -b2- and الحَرْبَ: see 4. -A3- شَعِلَ, aor. شَعَلَ , (K,) inf. n. شَعَلٌ, (TA,) He (a horse) had the whiteness termed شَعَلٌ and شُعْلَةٌ [expl. below]; (K;) as also ↓ اشعالّ, (Mgh, K, TA,) which occurs in poetry with the ا made movent, i. e. ↓ اِشْعَأَلَّ, inf. n. اِشْعِيلَالٌ; (TA; [in my copy of the Mgh written اِشْعِلَال;]) or ↓ اشعلّ, (S,) or this last also, (TA,) inf. n. اِشعِلَالٌ. (S, TA.) Among the faults in the “ Khizلnet el-Fik-h ” is ↓ الاـِشْعَالُ, [expl. as meaning The having] a whiteness of the أَشْفَار [or edges of the eyelids]. (Mgh.)

شعّل النَّارَ 2 شعّل النَّارَ ذ : see what next follows.

اشعل النَّارَ 4 اشعل النَّارَ ذ ; (AZ, S, O, Msb, K;) and ↓ شَعَلَهَا, (AZ, O, Msb, K,) aor. شَعَلَ , inf. n. شَعْلٌ; (TA;) and [in an intensive sense] ↓ شعّلها, (K,) inf. n. تَشْعِيلٌ; (TA;) He kindled the fire; or made it to burn up, burn brightly or fiercely, blaze, or flame; syn. أَضْرَمَهَا, (S, O, TA,) or أَوْقَدَهَا, (Msb, by implication,) or أَلْهَيَهَا; (K, TA;) فِى الحَطَبِ [in the firewood]. (S, O, TA.) ― -b2- [Hence,] one says also, أَشْعَلْتُ الحَرْبَ (assumed tropical:) [I kindled war, or the war; or made it to burn fiercely, or to rage]; and ↓ شَعَلْتُهَا; mentioned by Abu-l-'Alà. (Ham p. 715.) 'Amr Ibn-El-Itnلbeh says, لَيْسُوا بِأَنْكَاسٍ وَلَا مِيلٍ اـِذَا ↓ مَا الحَرْبُ شُبَّتْ أَشْعَلُوا بِالشَّاعِلِ (S, O, and Ham ubi suprà,) (assumed tropical:) They are not persons in whom is no good, nor such as are not firm on their horses: [when war is kindled,] they make to burn fiercely, and excite, that which is slightly burning: such may be the meaning; for it may be that the ب in بالشاعل is pleonastically inserted, and الشاعل may mean as above: or بالشاعل may mean by him who makes it to burn fiercely, [as is implied in the S and O,] or by that which does so. (Ham.) ― -b3- And أَشْعَلْتُهُ غَضَبًا (O, TA, and Ham p. 194) (tropical:) I excited him, or inflamed him, with anger. (TA.) ― -b4- And اشعل اـِبِلَهُ بِالقَطِرَانِ (assumed tropical:) He smeared his camels much with tar; (S, O, K, TA;) [which has a burning effect;] smearing them generally, and not merely the scattered scabs exclusively of the other parts of the body. (TA.) ― -b5- And اشعل الخَيْلَ فِى الغَارَةِ (tropical:) He spread, or dispersed, the horsemen in the hostile, or predatory, incursion: (O, K, TA:) and [in like manner] one says اشعلوا الغَارَةَ (assumed tropical:) [They spread, or dispersed, themselves, or their horsemen, in the hostile, or predatory, incursion]. (S and K in art. شعو.) And أَشْعَلْتُ جَمْعَهُمْ (assumed tropical:) I dispersed or scattered, their congregation. (O, TA.) And اشعل الاـِبِلَ (assumed tropical:) He dispersed the camels. (Lh, K, (TA.) ― -b6- And اشعل السَّقْىَ (assumed tropical:) He made [the water-ing or] the water [of the irrigation] abundant. (IAar, K, TA.) -A2- أَشْعَلَتِ الغَارَةُ (assumed tropical:) The horsemen making a hostile, or predatory, incursion became dispersed, or dispersed themselves. (S, K.) ― -b2- اشعلت الطَّعْنَةُ (assumed tropical:) The spear-wound, or the like, emitted its blood in a scattered state. (Ibn-'Abbلd, O, K.) And اشعلت القِرْبَةُ, and المَزَادَةُ, (assumed tropical:) The water-skin, and the leathern water-bag, shed its water in a scattered state. (S, K.) And اشعلت العَيْنُ (assumed tropical:) The eye shed its tears copiously. (O, K.) ― -b3- See also 1, last sentence.

5 تَشَعَّلَ see what next follows.

اشتعلت النَّارُ 8 اشتعلت النَّارُ ذ ; (Lh, S, O, Msb, K, TA;) and ↓ شَعَلَت, aor. شَعَلَ ; (Msb;) and [in an intensive sense] ↓ تشعّلت; (K, TA;) The fire became kindled; or it burned up, burned brightly or fiercely, blazed, or flamed; syn. تَأَجَّجَت, (Lh, TA,) or اِضْطَرَمَت, (S, O, TA,) or تَوَقَّدَت, (Msb,) and اِلْتَهَبَت; (K, * TA;) فِى الحَطَبِ [in the firewood]. (Lh, TA.) ― -b2- Hence, اِشْتَعَلَ غَضَبًا (tropical:) He became excited, or inflamed, with anger: (TA:) or he became filled with wrath. (Msb.) ― -b3- Hence also, اشتعل الشَّيْبُ فِى الرَّأْسِ (tropical:) Whiteness of the hair became glistening in the head; including the hair of the beard. (TA.) And اشتعل الرَّأْسَ شَيْبًا [in the Kur xix. 3, expl. in art. شيب]. (S, Msb.)

9 اـِشْعَلَّ see 1.

11 اـِشْعَاْلَّ see 1. ― -b2- اشعالّ رَأْسُهُ, (O, K,) inf. n. اِشْعِيلَالٌ, (TA,) His hair became separated, or loosened, and ruffled, or bristling up. (O, K.)

اِشْعَأَلَّ Q. Q. 4 اِشْعَأَلَّ ذ : see 1.

شَعْلٌ شَعْلٌ ذ (assumed tropical:) A man light, agile, or active, and clever, ingenious, acute, or sharp: (O, K:) and so مَعْلٌ. (O, TA.)

شَعَلٌ شَعَلٌ ذ [inf. n. of شَعِلَ (q. v.)] and ↓ شُعْلَةٌ [properly a subst. as distinguished from an inf. n.] (assumed tropical:) A whiteness in the tail of a horse, and the forelock, and the قَذَال [or place where the عِذَار, i. e. each of the two cheek-straps of the headstall, is tied, behind the forelock]: (K:) or in some part of the forelock; or, as some say, in a side thereof: and sometimes in the قذال: but mostly in the tail: (TA:) or the former signifies a whiteness in the extremity of the tail of a horse: or, accord. to Lth, a whiteness in the forelock and the tail: or, as some say, in the head and the forelock: [or the quality of having such whiteness: for it is added that] the subst. [app. signifying such whiteness itself] is ↓ شُعْلَةٌ: (Mgh:) or the former, a whiteness in the side of the tail: [or,] accord. to As, ↓ شُعْلَةٌ is a term applied to a whiteness of the tail when it intermixes with any other colour; and the horse is said to be بَيِّنُ الشَّعَلِ [i. e. one that exhibits the quality of having such whiteness]. (S.)

شُعْلَةٌ شُعْلَةٌ ذ A firebrand; a piece of wood in which fire is kindled; (Az, K, * TA;) like جِذْوَةٌ and قَيَسٌ and شِهَابٌ: (Az, TA:) [this is what is meant by its being said that] what is termed شُعْلَةٌ مِنْ نَارٍ [the only indication of the meaning in the S and O] is well known: (Msb:) pl. شُعَلٌ; (S, O, TA;) erroneously said in the K to be like كُتُبٌ. (TA.) [Hence,] one says, فُلَانٌ شُعْلَةُ نَارٍ (assumed tropical:) [Such a one is a firebrand]. (Er-Rلghib, TA voce ذَكَآءٌ, q. v.) ― -b2- And [A lighted wick: so in the present day: (see also شَعِيلَةٌ:) or] the burnt [or lighted] extremity of a wick. (S voce قِرَاطٌ. [And the same meaning is intended there in the K; and also in the TA voce جِذْوَةٌ.]) ― -b3- And The flame of fire; as also ↓ شُعْلُولٌ. (K, * TA. [In the CK شُعُول; as though it were a second pl. of شُعْلَةٌ.]) ― -b4- And شُعْلَةُ, (O, K, TA,) without ال, (K, TA,) is the name of A mare of Keys Ibn-Sebلa; (O, K, TA;) likened to the kindling of fire, because of her swiftness. (TA.) ― -b5- See also شَعَلٌ, in three places.

شُعْلُولٌ شُعْلُولٌ ذ : see the next preceding paragraph. -A2- Also A party, division, sect, or distinct body or class, of men &c. (TA.) [See شَعَالِيلُ, below.]

شَعِيلٌ شَعِيلٌ ذ The like of stars, at the bottom of a cooking-pot; and in tinder, or burnt rag into which fire has fallen. (Ibn-'Abbلd, O, TA.) ― -b2- See the next paragraph. ― -b3- And see also أَشْعَلُ.

شَعِيلَةٌ شَعِيلَةٌ ذ [A lighted wick; i. e.] a wick in which is fire; (S, O, K;) a wick soaked with oil or grease, in which is fire, used for giving light, and not thus called unless kindled with fire: (TA: [see also شُعْلَةٌ:]) or the fire that is kindled in a wick: (K:) pl. شُعُلٌ, like as صُحُفٌ is pl. of صَحِيفَةٌ; (T, S, O, TA;) in the K erroneously said to be ↓ شَعِيلٌ [which, however, may be correct as a coll. gen. n.]. (TA.)

شَعَالِيلُ شَعَالِيلُ ذ [a pl., of which the sing. is app. شُعْلُولٌ, q. v.; Things, and persons, scattered, or dispersed]. Aboo-Wejzeh says, حَتَّى اـِذَا مَا دَنَتْ مِنْهُ سَوَابِقُهَا وَلِلُّغَامِ بِعِطْفَيْهِ شَعَالِيلُ [Until, or until when, those of them that outstripped approached him, and there were scattered portions of foam upon his two sides]. (TA.) And one says, ذَهَبُوا شَعَالِيلَ, (S, O, K,) like شَعَارِيرَ, i. e., (S, O,) [They went away] in a state of dispersion; (K;) [or] they dispersed themselves, or became dispersed. (S, O.)

شَاعِلٌ شَاعِلٌ ذ as used in a verse cited above (see 4) [may be the part. n. of the intrans. verb in the phrase شَعَلَتِ النَّارُ, and thus] may mean [Burning &c.; or] slightly burning: (Ham p. 715:) [or] it signifies ذُو اـِشْعَالٍ [having the quality of kindling, &c.; being said to be a possessive epithet], (S, O, K,) like تَامِرٌ and لَابِنٌ, having no verb: (S, O: [but see 4, first sentence:]) or it may be for ذُو شَعْلٍ, meaning مُشْعِلٌ. (Ham ubi suprà. [See, again, 4.]) ― -b2- See also the next paragraph.

أَشْعَلُ أَشْعَلُ ذ A horse having the whiteness termed شُعْلَةٌ (As, S, Mgh, O, K) or شَعَلٌ [q. v.]; (Mgh, K;) as also ↓ شَعِيلٌ and ↓ شَاعِلٌ: (O, K:) fem. of the first شَعْلَآءُ. (S, K.) ― -b2- And غُرَّةٌ شَعْلَآءُ [A blaze on a horse's forehead or face] taking in, i. e. including, one of the eyes. (Mgh, TA.)

مَشْعَلٌ مَشْعَلٌ ذ A [lamp of the kind called] قِنْدِيلِ [q. v.]. (K.) ― -b2- See also مَشْعَلَةٌ.

مُشْعَلٌ مُشْعَلٌ ذ [pass. part. n. of 4, q. v.]. One says نَارٌ مُشْعَلَةٌ [A fire kindled, &c.; or] burning up, burning brightly or fiercely, blazing, or flaming. (Lh, TA.) And جَآءَ فُلاَنٌ كَالحَرِيقِ المُشْعَلِ i. e. [Such a one came like the fire that is] kindled, &c. (S, O.) See also the next paragraph.

جَرَادٌ مُشعِلٌ جَرَادٌ مُشعِلٌ ذ (tropical:) Locusts that are numerous, (K, TA,) spreading, (S, O,) in a state of dispersion, (K,) running in every direction. (S, O.) One says, (S, O, TA,) of an army, (TA,) جَاؤُوا كَالجَرَادِ المُشْعِلِ (S, O, TA) (tropical:) They came [like locusts numerous and spreading, &c.,] coming forth from every direction: thus the last word is written accord. to Az [and J] and Sgh; and thus, and also ↓ المُشْعَلِ, accord. to Z. (TA.) And كَتِيبَةٌ مُشْعِلَةٌ (assumed tropical:) [A military force] spreading, or in a state of dispersion. (S, O.)

مِشْعَلٌ مِشْعَلٌ ذ A certain thing, (S, O, K,) used by the Arabs of the desert, (S, O,) made of skins (S, O, K) sewed together, like the نِطَع [q. v.], (S, O,) having four legs (S, O, K) of wood, to which it is bound, so that it becomes like the wateringtrough; (S, O;) [the beverage called] نَبِيذ is prepared in it, (S, O, K,) because [generally] they have not jars: (S, O:) also called ↓ مِشْعَالٌ: (O, K:) pl. مَشَاعِلُ. (S, O.) شَرِبَ مِشْعَلًا occurs in a trad. [as meaning He drank the quantity that filled a مِشْعَل of نَبِيذ]. (O.) ― -b2- Also i. q. مِصْفَاةٌ [A clarifier, or strainer, for wine &c.]: (O, K:) pl. as above. (TA.)

مَشعَلَةٌ مَشعَلَةٌ ذ A particular sort of large support for a light: (KL:) [i. e. a sort of cresset, consisting of a staff with a cylindrical frame of iron at the top which is filled with flaming pine-wood or the like or tarred rags, or, as is sometimes the case, having two, three, four, or five, of these receptacles for fire: it is borne before travellers and others at night; and is thus called in the present day, and also, more commonly, ↓ مَشْعَل: (two cressets of the sort thus called are figured in my “ Modern Egyptians, ” ch. vi.: see also مَشَاعِلِىٌّ, below:)] the place in which fire is kindled: (TA: [a loose explanation, meaning a cresset:]) what is thus called is the thing of which the pl. is مَشَاعِلُ: (S, O:) [accord. to El-Wلhidee, it is ↓ مِشْعَلَةٌ; for he says that] المشعلة with kesr to the م means the instrument in which fire is carried: and مَشْعلة [thus, with a fet-hah over the نار,] means fire kindled; or made to burn up, burn brightly or fiercely, blaze, or flame; syn. موقدة موقدة. (W p. 51.)

مِشْعَلَةٌ مِشْعَلَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

مِشْعَالٌ مِشْعَالٌ ذ : see مِشْعَلٌ.

مَشَاعِلِىٌّ [ مَشَاعِلِىٌّ ذ , a rel. n. formed from مَشَاعِلُ pl. of مَشْعَلَةٌ, is a n. un. of which the coll. gen. n. is مَشَاعِلِيَّةٌ, and signifies A bearer of the cresset called مَشْعَلَة: hence applied also to a nightman: and hence, to a cleanser of wells: a scavenger; or remover of offal and the like: and to an executioner. (See De Sacy's Chrest. Arabe, sec. ed., i. 201 - 203; and Quatremère's “ Hist. des Sultans Mamlouks, ” sec. part, 4 and 5.)]

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٣٤٤
شَعَلَ شَعَلَ A ( n. ac. شَعْل 1 ), a. Lit, kindled. b. [ Bi ], Burned with love for, was infatuated by. c. see IV (b) . شَعِلَ شَعِلَ A ( n. ac. شَعَل 4 ), a. see IX . شَعَّلَ شَعَّلَ II , a. Lit, kindled; excited. أَشْعَلَ أَشْعَلَ IV , a. see II . b. [ Fī ], Spread themselves about in ( horsemen ). c. [ acc. & Fī ], Sent, dispatched into. d. Dispersed, scattered. e. Ran
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٧٬٠٦٣
شعل شَعَلَ - يَشْعَلُ - اشْتَعَل - يَشْتَعِلُ شَعَلَ - يَشْعَلُ + كائن + في كائن أو شيء: تفَرَّق وتوزع وانتشر فيه على شكل مجموعات شعلت النار في الحطب: توزعت وانتشرت وتفرقت النار في الحطب اشْتَعَلَ - يَشْتَعِلُ: على وزن " افتعل" من " شَعَلَ - يَشْعَلُ ": جهد وسعى أن " يَشْعَلَ " بشكل ذاتي: جهد أن يتفرق وينتشر ويتوزع بشكل ذاتي ونشط في كائن
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٩ (الإجمالي: ١٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. شيب

    الآيات المشتركة: ١ · Ak saçlı yaşlılar

  2. وهن

    الآيات المشتركة: ١ · Gevşemeyin

  3. شقي

    الآيات المشتركة: ١ · Mutsuz

  4. رأس

    الآيات المشتركة: ١ · Baş demektir

  5. عظم

    الآيات المشتركة: ١ · Büyük

  6. دعو

    الآيات المشتركة: ١ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  7. ربب

    الآيات المشتركة: ١ · Ribve, tümsek demektir

  8. كون

    الآيات المشتركة: ١ · Kevn, tepe demektir

  9. قول

    الآيات المشتركة: ١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا

    Ve tutuştu

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökشعل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerشعب, وقد, ضرم, فشو
Zıt Kökخمد
Çekirdek Özet 1Ateşin, alevin veya parlak bir beyazlığın tek bir gövde içinde etrafa yayılarak tutuşması ve dağılması
Çekirdek Özet 2Yaşlılık, zayıflık ve ak saçların başı çepeçevre sarıp kaplamasını ifade eden istiare
Çekirdek Özet 3Kontrolsüz yayılma, bir merkezin hızla bütünü istila etmesi ve geri döndürülemez dönüşüm süreci
Kritik Hata RiskiAyetteki tutuşma ifadesini yalnızca fiziksel yanma sanarak yaşlılığın getirdiği topyekûn kapsayıcı zaafı gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شعSaçılma, dağılma, ışın ve kollar halinde yayılma; شعب kökünde kollar halinde ayrılma, شعر kökünde ince uzantılarla sarma hareketinde görülür.لTemel saçılma ve yayılma hareketine akış, süreklilik ve bir gövdeyi baştan başa kaplama dinamiği katarak yayılmanın alev gibi tutuşarak ilerlemesini sağlar.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDiş; keskinlik, parçalama, birden fazla kola ayrılmaDağılmanın ve alev dilimlerinin sivri uçlar halinde yayılmasını temsil eder.
عGöz; kaynak, açığa çıkma, görünür olmaTutuşma ve parlamanın görünür hale gelmesi, kaynaktan dışarı fışkırması payını taşır.
لÇoban değneği; yöneltme, uzanma, bağlamaYayılmanın belirli bir gövde boyunca boydan boya ilerlemesini ve sarmasını ifade eder.
شعلSivri kollar halinde kaynaktan çıkıp gövdeyi baştan başa saran parlamaBir kaynaktan çıkan parlaklığın ve hareketin kollar halinde hızla ilerleyerek hedef nesneyi bütünüyle istila etmesi hareketini kurar.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAteşin çırayı ve odunu sararak tutuşması; atın kuyruğunda veya alnında diğer kıllar arasına dağılan beyazlık.
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa divanında kandil fitilinin tutuşması benzetmesinde geçer: كمصباح الشعيلة في الذبالِ / Gece vakti parlayan fitilin ışığı gibi.
Erken Arapça kullanımBaskın birliklerinin düşman üzerine dağılması anlamında أشعلت الخيل في الغارة ifadesiyle süvarilerin aniden her yana yayılması anlatılır.

المصدر Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânü Lebîd.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde شعل kökü, ateşin yayılması, tutuşma, meşale ve parıltı semantik alanı ile doğrudan bağlantılıdır. İbranicede שועל / šoʻāl kelimesi tilki anlamına gelse de kimi Sami filologlar bunun kızıl rengi ve kuyruğundaki ateş benzeri görünümle ilişkisini tartışmıştır; asıl kök denkliği ise Ge'ez (Eski Etiyopya) dilinde sa‘ala veya Aramicedeki alevlenme ve parıldama varyantlarıyla örtüşür. Kökün Afro-Asyatik katmandaki çekirdeği شع (ışık yayma, kollar halinde dağılma) ses birimidir. Arapçada kök, hem ateşin maddeten tutuşup alev almasını (şule) hem de atın kuyruğundaki beyazlığın veya saçtaki aklığın bir yangın gibi her yana yayılmasını içine alacak şekilde görsel ve kinetik bir genişleme kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane's Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönشعل ve türevleri (şule, işti‘âl, şa‘al)Ateşin tutuşması ve atın tüyündeki beyazlığın yayılması; tek merkezden hızla dağılan parıltı.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve Aramice alev ve saçılma kökleriAlev, ışık saçılması ve yayılma semantik matrisinde ortak Sami izleri taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ışık ve yayılma morfemleriIşığın kollar halinde dağılması bağlamında eski dil katmanlarıyla tipolojik benzerlik.Muhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شعلAnlamlıTutuşmak, parlamak, yayılmakAteşin veya beyazlığın bir gövdede dağılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
شلعAnlamlıSöküp çıkarmak, çekip almakBir şeyi kökünden veya yerinden koparıp ayırmakKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta‘mel
عشلAnlamlıEğrilmek, zayıflamak, yalpalamakBedende veya yürüyüşte görülen zayıflık ve aksamaKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta‘mel
علشAnlamlıÇekişmek, yapışmak, kurtBir nesneye musallat olma veya ısrarla sarılmaKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta‘mel
لشعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıTahdhīb al-Lugha mühmel kabul eder
لعشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıTahdhīb al-Lugha mühmel kabul eder

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شعلMerkezTutuşarak hızla yayılmaYangının bir bütün üzerinde kontrolsüzce dağılarak her tarafı sarmasıBaşlangıç noktasından itibaren tüm gövdeye yayılan alevlenme hali
شعبKomşuDallara ve kollara ayrılmaMekânsal ve yapısal olarak kollara bölünme olup ateş veya parlama şartı aramazBir kökten çıkan yollar veya kabile kollarının dağılması
وقدKomşuAteşin yakılması ve parlamasıAteşin yanış gücü ve tutuşturulması öne çıkar; yayılma zorunlu değildirYakıtın ateş alması ve alevin kendisini muhafaza etmesi
ضرمKomşuŞiddetle alevlenmeYangının son derece şiddetli ve gürültülü bir şekilde büyümesiAteşin hararet ve yakıcılığının en üst dereceye çıkması
فشوKomşuDağılma ve yayılmaBir haberin veya durumun her yana yayılması; ışık veya alev niteliği taşımazBilgi veya etkinin topluluk içine yayılması
خمدZıtSönme ve alevin yatışmasıAlevin tamamen kaybolması ve yangının dinmesiTutuşmanın ve hareketin durup etkisiz hale gelmesi

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشعلTutuşmak, parlamak, yayılmakAteş veya beyazlığın bir bütünü çepeçevre sarmasıKesin
Latinceinflammare, deflagrareAlev almak, tutuşmakMaddi tutuşmayı karşılar; ak saçların başı sarmasındaki estetik istiareyi tam içermezGüçlü
İngilizceto catch fire, to ignite, to flare upAlev almak, parlamakYanma hareketini ve ani patlamayı verir; saçtaki yayılmayı mecazen karşılarGüçlü
Almancaentflammen, auflodernAlevlenmek, tutuşmakAlevin yükselmesini ve yayılmasını anlatır; organik dönüşüm nüansı zayıftırGüçlü
Fransızcas'enflammer, s'embraserTutuşmak, alevler içinde kalmakBir yapının yangınla sarılmasını iyi ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
شعل / اشتعلYaşlılığın ve saç beyazlığının başı bir alev gibi sarmasıZekeriya aleyhisselamın yaşlılık ve zaafını rabbine arz ettiği dua bağlamı; Meryem 19:4

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVeri bulunamadıBelirgin fark tespit edilmediIstılahlaşmamıştır
FıkıhVeri bulunamadıBelirgin fark tespit edilmediIstılahlaşmamıştır
Tefsirİstiâre-i mekniyye ve temsîlî anlatımSaç beyazlamasının başı sarmasının yangına benzetilmesindeki belagat inceliğiİhtiyarlığın geri dönülmez biçimde bedene hâkim olması ve insanın aczini ortaya koyması
HadisSaç boyama ve yaşlılık alametleriSaçtaki beyazlığın yayılması ve fıtrat hallerine dair rivayetlerde lafzen ve manen kullanımYaşlılığın bir uyarıcı ve vakar alameti olarak belirmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniDua ve acziyet haliTopyekûn zaafın itirafıKibri kırma ve rahmete sığınmaİnsanın gücünün tükenişini yangının yayılışı gibi hissedip ilahi kudrete yönelmesiKesin
İlmiDoğal süreçler ve entropiGeri döndürülemez yayılma süreciDeğişimin tüm sisteme hâkim olmasıBir etkenin başladığı noktadan çıkarak tüm dokuyu dönüştürmesi haliGüçlü
SiyasiToplumsal hareketlerİsyan veya infialin hızla yayılmasıOlayların kontrolden çıkışıBir kıvılcımın kitleleri çepeçevre sarıp harekete geçirmesiMuhtemel
İktisadiKriz dalgalarıEnflasyonist veya panik yayılmasıPiyasanın bütününe sirayet etmeLokal bir sarsıntının tüm finansal sistemi alev gibi sarmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik yayılma ve zincirleme reaksiyonBir noktada başlayan reaksiyonun ortama ısı ve enerji yayarak tüm sistemi kuşatması mantığıGüçlü
Beşeri bilimlerKolektif panik veya sosyal bulaşmaBir duygunun veya davranışın bireyden topluma tıpkı bir yangın gibi yayılmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel kibrit çakma, alev alma veya sıradan bir yanma olayına indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamBir değişimin başladığı andan itibaren tüm gövdeyi istila eden, durdurulamaz ve parlak şekilde görünür kılan kapsamlı kuşatılış hali.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZekeriya aleyhisselamın halini sıradan bir saç ağarması sayıp, ayetteki varoluşsal çaresizlik ve kemiklerin erimesine eşlik eden derin teslimiyet tablosunu gözden kaçırmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an belagatinde istiârenin (metafor) ulaştığı zirveyi gösterir; soyut bir çöküş halini son derece somut ve çarpıcı bir yangın resmiyle zihne nakşeder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin dua ve yakarışlarını, insani zayıflıklarını ve Allah'a karşı acziyetlerini dile getirdikleri ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Duanın yalnızca lafzi bir talep değil, insanın kendi tükenişini ve aczini en çıplak metaforlarla rabbe açması olduğu gerçeğini hatırlatır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAteşin kuru dalları hızla sararak parlaması ve atın alnındaki veya kuyruğundaki beyaz kılların yayılması.
  • Soyut anlamBir merkezin, etkinin veya dönüşümün tüm bir bünyeyi durdurulamaz şekilde kaplayıp dönüştürmesi.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki entropik artışın veya dönüşüm dalgasının bütünü istila ederek sistemi yeni bir evreye taşıması.
  • LaTeX modelidΨdt=κ ∇2Ψ+λΨ(1−Ψ)
  • LaTeX açıklamasıModelde Ψ sistemdeki dönüşümün veya yayılmanın kapsama oranını (başın beyazlıkla kaplanmasını veya alevin yayılışını) temsil eder. κ∇2Ψ yayılmanın mekânsal veya hacimsel difüzyonunu, λΨ(1−Ψ) ise yayılmanın hızlanarak tüm gövdeyi doygunluk sınırına doğru istila eden dinamik artışını simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ش