شعل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ش-ع-لالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٩ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».كونعظمدعوشعلشيبوَاشْتَعَلَوهنقولرأسربب

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

شعل

ش - ع - ل

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Ve tutuştu

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٧٣١
باب العين و الشين واللام معهما )ع ل ش، ش ع ل يستعملان فقط( علش: العِلَّوْش: الذئب بلغة حمير، وهي مخالفة لكلام العرب، لأن الشينات كلّها قبل اللاّم. قال زائدة: لا أشك إلاّ أنّه الذئب، لأنّ العِلَّوش الخفيف الحريص. وأنشد عرَّام: أيا جَحْمَتي بكّي على أمّ واهبٍ أكيلة عِلَّوشٍ بإحدى الذّنـائب شعل: اشَّعَل: بياض في الناصية وفي الذَّنَب. والفعل: شَعِل يشعَل شعَلا. والنعت: أشعلُ وشعلاء للمؤنث.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢٩٤
الشُعْلَةُ من النار: واحدة الشُعَلِ. والشَعيلَةُ: الفتيلة فيها نارٌ، والجمع شُعُلٌ والمَشْعَلَةُ: واحدة المشاعل. والمِشْعَلُ بكسر الميم: شيء يتَّخذه أهل البادية من أَدَمٍ، يُخرَزُ بعضه إلى بعض كالنِطْع، ثم يُشَدُّ إلى أربع قوائم من خشب، فيصير كالحوض، يُنْبَذُ فيه، لأنَّه ليس لهم حِبابٌ. قال ذو الرمة: أَضَعْنَ مَواقِتَ الصلواتِ عَمْداً وحالَقْنَ المشاعلَ والجِـرارا ورجلٌ شاعِلٌ، أي ذو إشْعالٍ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٥٦٠
باب العين والشين واللام عشل ، علش ، شعل ، شلع : مستعملة عشل : أهملَ ابن المظفر عشل ، وشلع ، وهما مستعملان . فأمّا عشل فإن أبا العباس روى عن ابن الأعرابيّ أنه قال : العاشل والعاشن والعاكل : المخمِّن الذي يظنُّ فيصيب وأما : علش : فإنَّ ابن الأعرابيّ زعم أن العِلّوْشَ هو ابن آوَى . وقال الليث : علش لغة حميرية ، منه العلّوش ، وهو الذئب . قال : وقال الخليل : ليس في كلام العرب شين بعد لام ، ولكن كلُّها
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٨٨٧
(باب الشين والعين وما يثلثهما) (شعف) الشين والعين والفاء يدلُّ على أعالي الشيء ورأسه. فالشَّعَفة: رأس الجبل، والجمع شَعَفات وشَعَفٌ. وضُرب فلانٌ على شَعفات رأسه، أي أعالي رأسِه. وشَعَفةُ القلب: رأسُه عند مُعَلَّق النِّياط. ولذلك يقال شَعَفه الحُبَّ، كأنَّه غَشّى قلبَه من فَوقه. وقرأها ناس([1]): ﴿قد شَعَفَهَا حُبَّاً﴾ [يوسف 30]، وهو من هذا. وجاء في الحديث: "خيرُ النّاسِ رجُلٌ في شَعَفَةٍ في
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٣٨
- الشعل: التهاب النار، يقال: شعلة من النار، وقد أشعلتها، وأجاز أبو زيد: شعلتها (انظر: النوادر لأبي زيد ص 161)، والشعيلة: الفتيلة إذا كانت مشتعلة، وقيل: بياض يشتعل، قال تعالى: ﴿واشتعل الرأس شيبا﴾ [مريم/4]، تشبيها بالاشتعال من حيث اللون، واشتعل فلان غضبا تشبيها به من حيث الحركة، ومنه: أشعلت الخيل في الغارة، نحو: أوقدتها، وهيجتها، أضرمتها.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٧١
ش ع ل أشعلت النار في الحطب فاشتعلت‏.‏ وكأنه شعلة قبس‏.‏ وجاءوا بين أيديهم المشاعل جمع أصـاح تـرى بريقـاً هـبّ وهناً كمصبـاح الشعيلـة في الذبال ومن المجاز‏:‏ ‏"‏ واشتعل الرأس شيباً ‏"‏ وقال لبيد‏:‏ إن ترى رأسي أمسى واضحاً سلـط الشيـب عليـه فاشتعل وأشعلت الخيل في الغارة‏:‏ بثثتها‏.‏ وجراد مشتعل بالفتح والكسر‏.‏ وأشعل إبلـه بالقطـران‏.‏ وأشعلت فلاناً فاشتعل غضباً‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٤٣٨
الشَّعَلُ والشُّعْلَة: البياضُ في ذَنَب الفَرَس أَو ناصيتِه في ناحية منها، وخَصَّ بعضهُم به عَرْضها. يقال: غُرَّةٌ شَعْلاءُ تأْخذ إِحدى العينين حتى تدخل فيها، وقد يكون في القَذَال، وهو في الذَّنَب أَكثر، شَعِلَ شَعَلاً وشُعْلَةً؛ الأَخيرة شاذة، وكذلك اشْعالَّ اشْعِيلالاً إِذا صار ذا شَعَلٍ؛ قال: وبَعدَ انتِهاضِ الشَّيْب في كلِّ جانبٍ، على لِمَّتِي، حتى اشْعَأَلَّ بَهِيمُها أَراد اشْعَالَّ فحرَّك
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٧٩
* ش ع ل * * الشُّعْلةُ * من النار واحدة * الشُّعَل * و * المَشْعَلةُ * واحدة * المشَاعِلِ * و * أشْعَل * النار في الحطب أضرمها * فاشْتَعلَت * هي أي أضطرمت و * اشْتَعَل * رأسه شيبا
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٧٦٠
الشعل، محركة، والشعلة، بالضم: البياض في ذنب الفرس، أ والناصية في ناحية منها، وخص بعضهم به عرضها، يقال: غرة شعلاء، تأخذ إحدى العينين حتى تدخل فيها، و قد يكون في القذال، وهو في الذنب أكثر. شعل، كفرح، شعلا، وشعلة، الأخيرة شاذة، و كذلك اشعال، اشعيلالا، إذا صار ذا شعل، قال: وبعد انتهاض الشيب في كل جانبعلى لمتي حتى اشعأل بهيمها أراد إشعال، فحرك الألف لالتقاء الساكنين، فانقلبت همزة، لأن
رابط المدخل

الشعل، محركة، والشعلة، بالضم: البياض في ذنب الفرس، أ والناصية في ناحية منها، وخص بعضهم به عرضها، يقال: غرة شعلاء، تأخذ إحدى العينين حتى تدخل فيها، و قد يكون في القذال، وهو في الذنب أكثر. شعل، كفرح، شعلا، وشعلة، الأخيرة شاذة، و كذلك اشعال، اشعيلالا، إذا صار ذا شعل، قال: وبعد انتهاض الشيب في كل جانبعلى لمتي حتى اشعأل بهيمها أراد إشعال، فحرك الألف لالتقاء الساكنين، فانقلبت همزة، لأن الألف حرف ضعيف واسع المخرج، لا يتحمل الحركة، فإذا اضطروا إلى تحريكه حركوه بأقرب الحروف إليه. ويقال: إذا كان البياض في طرف ذنب الفرس، فهو أشعل، وإن كان في وسط الذنب، فهو أصبغ، وإن كان في صدره، فهو أدعم، فإذا بلغ التحجيل إلى ركبتيه، فهو مجبب، فإن كان في يديه، فهو مقفز، وقال الأصمعي: إذا خالط البياض الذنب في أي لون كان، فذلك الشعلة، والفرس أشعل، بين الشعل، وقال غيره: شعيل، وشاعل، وهي شعلاء، وشعل فيه، كمنع، يشعل، شعلا: أمعن. وشعل النار في الحطب، يشعلها، شعلا: أجازها أبو زيد، أي ألهبها، كشعلها، تشعيلا، وأشعلها، فاشتعلت، وتشعلت، التهبت، واضطرمت، وقال اللحياني: اشتعلت النار: تأججت في الحطب. وقال مرة: نار مشعلة، ملتهبة متقدة. والشعلة: بالضم: ما اشتعلت فيه من الحطب، والشعلة أيضا: لهب النار، قال الأزهري: وهي شبه الجذوة، وهي قطعة خشبة تشعل فيها النار، وكذلك القبس والشهاب، ج: ككتب، هكذا في النسخ، والصواب: بضم ففتح، كالشعلول بالضم أيضا، وهو لهب النار.

وشعلة: بلا لام: فرس قيس بن سباع، على التشبيه بإشعال النار لسرعتها. والشعيلة، كسكينة، الأولى وزنها بصحيفة، فإن السكينة ربما تشتبه بسكينة، بالكسر فتشديد الكاف المكسورة: النار المشعلة في الذبال، أو هي الفتيلة المرولة، بالدهن، فيها نار يستصبح بها، ولا يقال لها كذلك، إلا إذا اشتعلت بالنار، ج: شعيل، صوابه: شعل، بضمتين، كصحيفة وصحف، كما هو نص العباب، والتهذيب، قال لبيد: أصاح ترى بريقا هب وهنا كمصباح الشعيلة في الذبال وفي حديث عمر بن عبد العزيز: كان يسمر مع جلسائه، فكاد السراج يخمد، فقام وأصلح الشعيلة، وقال: قمت وأنا عمر، وقعدت وأنا عمر. والمشعل، كمقعد: القنديل. والمشعل، كمنبر: المصفاة، جمعهما مشاعل. والمشعل أيضا: شيء يتخذه أهل البادية من جلود، يخرز بعضها إلى بعض، كالنطع، له أربع قوائم، من خشب تشد تلك الجلود إليها فيصير كالحوض، ينبذ فيه، لأنه ليس لهم حباب، كالمشعال، والجمع المشاعل، قال: ونسي الدن ومشعالا يكف وقال ذو الرمة: أضعن مواقيت الصلوات عمدا وحالفن المشاعل والجـرارا وفي الحديث: أنه شق المشاعل يوم خيبر قال: هي زقاق كانوا ينتبذون فيها، وعن بعض الأعراب، أنه وجد متعلقا بأستار الكعبة يدعو، ويقول: اللهم أمتني ميتة أبي خارجة، فقيل: وكيف مات أبو خارجة? قال: أكل بذجا، وشرب مشعلا، ونام شامسا، فلقي الله شبعان، ريان، دفآن. ومن المجاز: أشعل إبله بالقطران: كثره عليها، وعمها بالهناء، ولم يطل النقب من الجرب دون غيرها من بدن البعير الأجرب. ومن المجاز: أشعل الخيل في الغارة: إذا بثها، قال: والخيل مشعلة في ساطع ضرم كأنهن جـراد أو يعـاسـيب وأشعل الإبل: فرقها، عن اللحياني، و أشعلت الغارة: تفرقت، والغارة المشعلة: المنتشرة المتفرقة، ويقال: كتيبة مشعلة، بكسر العين، إذا انتشرت، قال جرير يخاطب رجلا، قال ابن بري: والصحيح أنه للأخطل: عاينت مشعلة الرعال كأنهـا طير تغاول في شمام وكورا وأشعل السقي: أكثر الماء، عن ابن الأعرابي، وأشعلت القربة، أبو المزادة، سال ماؤها متفرقا، عن ابن عباد، و أشعلت الطعنة: خرج دمها متفرقا، عنه أيضا، وأشعلت العين، كثر دمعها، وفي العباب: دموعها. ومن المجاز: جراد مشعل، كمحسن: أي كثير، منتشر، متفرق، إذا انتشر وجرى في كل وجه، يقال: جاء جيش كالجراد المشعل، وهو الذي ضبطه الأزهري، و الصاغاني، وضبطه الزمخشري كمحسن ومكرم. وقال الفراء: رجل شعل: أي خفيف متوقد، ومعل مثله، قال: يلحن من سوق غلام شعل قام فنادى برواح معل وبه لقب تأبط شرا جابر بن سفيان، قال قيس بن خويلد الصاهلي: ويأمر بي شعل لأقتل مقتـلا فقلت لشعل بئسما أنت شافع

وبنو شعل، كزفر، بطن من تميم. واشعال رأسه، اشعيلالا: انتفش شعره. ويقال: ذهبوا شعاليل بقردحمة: أي متفرقين، مثل شعارير، قال أبو وجزة.

حتى إذا ما دنت منه سوابقها وللغام بعطفيه شـعـالـيل ورجل شاعل: أي ذو إشعال، مثل تامر ولابن، وليس له فعل، قال عمرو بن الإطنابة: ليسوا بـأنـكـاس ولا مـيل إذا ما الحرب شبت أشعلوا بالشاعل ومما يستدرك عليه: المشعلة: الموضع الذي تشعل فيه النار. واشتعل غضبا: هاج، على المثل، وأشعلته أنا. واشتعل الشيب في الرأس: اتقد على المثل، وأصله من اشتعال النار، ودخل في قوله: الرأس، شعر اللحية، لأنه كله من الرأس. وقولهم: جاء فلان كالحريق المشعل، بفتح العين، لأنه من أشعل النار في الحطب، أي أضرمها، وأنشد ابن بري لجرير: واسأل إذا حرج الخدام وأحمشت حرب تضرم كالحريق المشعل وأشعلت جمعه: إذا فرقته، قال أبو وجزة: فعاد زمان بعـد ذاك مـفـرق وأشعل ولي من نوى كل مشعل والشعلول، بالضم: الفرقة من الناس، وغيرهم. وشعلان: موضع، عن ابن دريد، واسم رجل. وقال ابن عباد: الشعيل، كأمير: شبه الكواكب، يكون في أسفل القدر، وأيضا الحراق. واشعل الفرس، اشعلالا: صار أشعل. ومشعل، كمنبر: واد لبني سلامان ابن مفرج، من الأزد، كذا في المفضليات.

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٥٢٦
شَعَلَتِ النَّارُ 1 شَعَلَتِ النَّارُ ذ : see 8. ― -b2- [Hence,] شَعَلَتِ الخَيْلُ فِى الغَارَةِ (assumed tropical:) [The horsemen became spread or dispersed, or spread or dispersed themselves, in the hostile, or predatory, incursion]; quasi-pass. of أَشْعَلْتُهَا. (Ham p. 715.) ― -b3- And شَعَلَ فِيهِ, aor. شَعَلَ , (K,) inf. n. شَعْلٌ, (TA,) (assumed tropical:) He went far in it; (K;) namely,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٣٤٤
شَعَلَ شَعَلَ A ( n. ac. شَعْل 1 ), a. Lit, kindled. b. [ Bi ], Burned with love for, was infatuated by. c. see IV (b) . شَعِلَ شَعِلَ A ( n. ac. شَعَل 4 ), a. see IX . شَعَّلَ شَعَّلَ II , a. Lit, kindled; excited. أَشْعَلَ أَشْعَلَ IV , a. see II . b. [ Fī ], Spread themselves about in ( horsemen ). c. [ acc. & Fī ], Sent, dispatched into. d. Dispersed, scattered. e. Ran
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٧٬٠٦٣
شعل شَعَلَ - يَشْعَلُ - اشْتَعَل - يَشْتَعِلُ شَعَلَ - يَشْعَلُ + كائن + في كائن أو شيء: تفَرَّق وتوزع وانتشر فيه على شكل مجموعات شعلت النار في الحطب: توزعت وانتشرت وتفرقت النار في الحطب اشْتَعَلَ - يَشْتَعِلُ: على وزن " افتعل" من " شَعَلَ - يَشْعَلُ ": جهد وسعى أن " يَشْعَلَ " بشكل ذاتي: جهد أن يتفرق وينتشر ويتوزع بشكل ذاتي ونشط في كائن
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٩ (الإجمالي: ١٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. شيب

    الآيات المشتركة: ١ · Ak saçlı yaşlılar

  2. وهن

    الآيات المشتركة: ١ · Gevşemeyin

  3. شقي

    الآيات المشتركة: ١ · Mutsuz

  4. رأس

    الآيات المشتركة: ١ · Baş demektir

  5. عظم

    الآيات المشتركة: ١ · Büyük

  6. دعو

    الآيات المشتركة: ١ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  7. ربب

    الآيات المشتركة: ١ · Ribve, tümsek demektir

  8. كون

    الآيات المشتركة: ١ · Kevn, tepe demektir

  9. قول

    الآيات المشتركة: ١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا

    Ve tutuştu

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökشعل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerشعب, وقد, ضرم, فشو
Zıt Kökخمد
Çekirdek Özet 1Ateşin, alevin veya parlak bir beyazlığın tek bir gövde içinde etrafa yayılarak tutuşması ve dağılması
Çekirdek Özet 2Yaşlılık, zayıflık ve ak saçların başı çepeçevre sarıp kaplamasını ifade eden istiare
Çekirdek Özet 3Kontrolsüz yayılma, bir merkezin hızla bütünü istila etmesi ve geri döndürülemez dönüşüm süreci
Kritik Hata RiskiAyetteki tutuşma ifadesini yalnızca fiziksel yanma sanarak yaşlılığın getirdiği topyekûn kapsayıcı zaafı gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شعSaçılma, dağılma, ışın ve kollar halinde yayılma; شعب kökünde kollar halinde ayrılma, شعر kökünde ince uzantılarla sarma hareketinde görülür.لTemel saçılma ve yayılma hareketine akış, süreklilik ve bir gövdeyi baştan başa kaplama dinamiği katarak yayılmanın alev gibi tutuşarak ilerlemesini sağlar.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDiş; keskinlik, parçalama, birden fazla kola ayrılmaDağılmanın ve alev dilimlerinin sivri uçlar halinde yayılmasını temsil eder.
عGöz; kaynak, açığa çıkma, görünür olmaTutuşma ve parlamanın görünür hale gelmesi, kaynaktan dışarı fışkırması payını taşır.
لÇoban değneği; yöneltme, uzanma, bağlamaYayılmanın belirli bir gövde boyunca boydan boya ilerlemesini ve sarmasını ifade eder.
شعلSivri kollar halinde kaynaktan çıkıp gövdeyi baştan başa saran parlamaBir kaynaktan çıkan parlaklığın ve hareketin kollar halinde hızla ilerleyerek hedef nesneyi bütünüyle istila etmesi hareketini kurar.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAteşin çırayı ve odunu sararak tutuşması; atın kuyruğunda veya alnında diğer kıllar arasına dağılan beyazlık.
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa divanında kandil fitilinin tutuşması benzetmesinde geçer: كمصباح الشعيلة في الذبالِ / Gece vakti parlayan fitilin ışığı gibi.
Erken Arapça kullanımBaskın birliklerinin düşman üzerine dağılması anlamında أشعلت الخيل في الغارة ifadesiyle süvarilerin aniden her yana yayılması anlatılır.

المصدر Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânü Lebîd.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde شعل kökü, ateşin yayılması, tutuşma, meşale ve parıltı semantik alanı ile doğrudan bağlantılıdır. İbranicede שועל / šoʻāl kelimesi tilki anlamına gelse de kimi Sami filologlar bunun kızıl rengi ve kuyruğundaki ateş benzeri görünümle ilişkisini tartışmıştır; asıl kök denkliği ise Ge'ez (Eski Etiyopya) dilinde sa‘ala veya Aramicedeki alevlenme ve parıldama varyantlarıyla örtüşür. Kökün Afro-Asyatik katmandaki çekirdeği شع (ışık yayma, kollar halinde dağılma) ses birimidir. Arapçada kök, hem ateşin maddeten tutuşup alev almasını (şule) hem de atın kuyruğundaki beyazlığın veya saçtaki aklığın bir yangın gibi her yana yayılmasını içine alacak şekilde görsel ve kinetik bir genişleme kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane's Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönشعل ve türevleri (şule, işti‘âl, şa‘al)Ateşin tutuşması ve atın tüyündeki beyazlığın yayılması; tek merkezden hızla dağılan parıltı.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve Aramice alev ve saçılma kökleriAlev, ışık saçılması ve yayılma semantik matrisinde ortak Sami izleri taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ışık ve yayılma morfemleriIşığın kollar halinde dağılması bağlamında eski dil katmanlarıyla tipolojik benzerlik.Muhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شعلAnlamlıTutuşmak, parlamak, yayılmakAteşin veya beyazlığın bir gövdede dağılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
شلعAnlamlıSöküp çıkarmak, çekip almakBir şeyi kökünden veya yerinden koparıp ayırmakKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta‘mel
عشلAnlamlıEğrilmek, zayıflamak, yalpalamakBedende veya yürüyüşte görülen zayıflık ve aksamaKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta‘mel
علشAnlamlıÇekişmek, yapışmak, kurtBir nesneye musallat olma veya ısrarla sarılmaKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta‘mel
لشعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıTahdhīb al-Lugha mühmel kabul eder
لعشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıTahdhīb al-Lugha mühmel kabul eder

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شعلMerkezTutuşarak hızla yayılmaYangının bir bütün üzerinde kontrolsüzce dağılarak her tarafı sarmasıBaşlangıç noktasından itibaren tüm gövdeye yayılan alevlenme hali
شعبKomşuDallara ve kollara ayrılmaMekânsal ve yapısal olarak kollara bölünme olup ateş veya parlama şartı aramazBir kökten çıkan yollar veya kabile kollarının dağılması
وقدKomşuAteşin yakılması ve parlamasıAteşin yanış gücü ve tutuşturulması öne çıkar; yayılma zorunlu değildirYakıtın ateş alması ve alevin kendisini muhafaza etmesi
ضرمKomşuŞiddetle alevlenmeYangının son derece şiddetli ve gürültülü bir şekilde büyümesiAteşin hararet ve yakıcılığının en üst dereceye çıkması
فشوKomşuDağılma ve yayılmaBir haberin veya durumun her yana yayılması; ışık veya alev niteliği taşımazBilgi veya etkinin topluluk içine yayılması
خمدZıtSönme ve alevin yatışmasıAlevin tamamen kaybolması ve yangının dinmesiTutuşmanın ve hareketin durup etkisiz hale gelmesi

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشعلTutuşmak, parlamak, yayılmakAteş veya beyazlığın bir bütünü çepeçevre sarmasıKesin
Latinceinflammare, deflagrareAlev almak, tutuşmakMaddi tutuşmayı karşılar; ak saçların başı sarmasındaki estetik istiareyi tam içermezGüçlü
İngilizceto catch fire, to ignite, to flare upAlev almak, parlamakYanma hareketini ve ani patlamayı verir; saçtaki yayılmayı mecazen karşılarGüçlü
Almancaentflammen, auflodernAlevlenmek, tutuşmakAlevin yükselmesini ve yayılmasını anlatır; organik dönüşüm nüansı zayıftırGüçlü
Fransızcas'enflammer, s'embraserTutuşmak, alevler içinde kalmakBir yapının yangınla sarılmasını iyi ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
شعل / اشتعلYaşlılığın ve saç beyazlığının başı bir alev gibi sarmasıZekeriya aleyhisselamın yaşlılık ve zaafını rabbine arz ettiği dua bağlamı; Meryem 19:4

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVeri bulunamadıBelirgin fark tespit edilmediIstılahlaşmamıştır
FıkıhVeri bulunamadıBelirgin fark tespit edilmediIstılahlaşmamıştır
Tefsirİstiâre-i mekniyye ve temsîlî anlatımSaç beyazlamasının başı sarmasının yangına benzetilmesindeki belagat inceliğiİhtiyarlığın geri dönülmez biçimde bedene hâkim olması ve insanın aczini ortaya koyması
HadisSaç boyama ve yaşlılık alametleriSaçtaki beyazlığın yayılması ve fıtrat hallerine dair rivayetlerde lafzen ve manen kullanımYaşlılığın bir uyarıcı ve vakar alameti olarak belirmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniDua ve acziyet haliTopyekûn zaafın itirafıKibri kırma ve rahmete sığınmaİnsanın gücünün tükenişini yangının yayılışı gibi hissedip ilahi kudrete yönelmesiKesin
İlmiDoğal süreçler ve entropiGeri döndürülemez yayılma süreciDeğişimin tüm sisteme hâkim olmasıBir etkenin başladığı noktadan çıkarak tüm dokuyu dönüştürmesi haliGüçlü
SiyasiToplumsal hareketlerİsyan veya infialin hızla yayılmasıOlayların kontrolden çıkışıBir kıvılcımın kitleleri çepeçevre sarıp harekete geçirmesiMuhtemel
İktisadiKriz dalgalarıEnflasyonist veya panik yayılmasıPiyasanın bütününe sirayet etmeLokal bir sarsıntının tüm finansal sistemi alev gibi sarmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik yayılma ve zincirleme reaksiyonBir noktada başlayan reaksiyonun ortama ısı ve enerji yayarak tüm sistemi kuşatması mantığıGüçlü
Beşeri bilimlerKolektif panik veya sosyal bulaşmaBir duygunun veya davranışın bireyden topluma tıpkı bir yangın gibi yayılmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel kibrit çakma, alev alma veya sıradan bir yanma olayına indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamBir değişimin başladığı andan itibaren tüm gövdeyi istila eden, durdurulamaz ve parlak şekilde görünür kılan kapsamlı kuşatılış hali.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZekeriya aleyhisselamın halini sıradan bir saç ağarması sayıp, ayetteki varoluşsal çaresizlik ve kemiklerin erimesine eşlik eden derin teslimiyet tablosunu gözden kaçırmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an belagatinde istiârenin (metafor) ulaştığı zirveyi gösterir; soyut bir çöküş halini son derece somut ve çarpıcı bir yangın resmiyle zihne nakşeder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin dua ve yakarışlarını, insani zayıflıklarını ve Allah'a karşı acziyetlerini dile getirdikleri ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Duanın yalnızca lafzi bir talep değil, insanın kendi tükenişini ve aczini en çıplak metaforlarla rabbe açması olduğu gerçeğini hatırlatır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAteşin kuru dalları hızla sararak parlaması ve atın alnındaki veya kuyruğundaki beyaz kılların yayılması.
  • Soyut anlamBir merkezin, etkinin veya dönüşümün tüm bir bünyeyi durdurulamaz şekilde kaplayıp dönüştürmesi.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki entropik artışın veya dönüşüm dalgasının bütünü istila ederek sistemi yeni bir evreye taşıması.
  • LaTeX modelidΨdt=κ ∇2Ψ+λΨ(1−Ψ)
  • LaTeX açıklamasıModelde Ψ sistemdeki dönüşümün veya yayılmanın kapsama oranını (başın beyazlıkla kaplanmasını veya alevin yayılışını) temsil eder. κ∇2Ψ yayılmanın mekânsal veya hacimsel difüzyonunu, λΨ(1−Ψ) ise yayılmanın hızlanarak tüm gövdeyi doygunluk sınırına doğru istila eden dinamik artışını simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ش