صبي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ص-ب-يالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١١ · الآيات: ٢ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».كتبقولحييحكمصبيصَبِيًّاشوركونمهدأتيكلمأخذ

الجذرالصيغ ١الآيات ٢السور ١المجاورة ١١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

صبي

ص - ب - ي

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ٥

معناه في القرآن: Çocuk

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: صبى

ملاحظاتي

المعاجم(٥)

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٨٢
المدخل: صبىصَبِيَ صَباءً، أي لعب مع الصِبْيانِ. وأَصْبَتِ المرأةُ، إذا كان لها صَبِيٌّ وولدق ذكرٌ أو أنثى. وامرأةٌ مُصْبِيَةٌ بالهاء، أي ذات صِبْيَةٍ. والصَبا: ريحٌ، ومهبّها المستوي أن تهبَّ من موضع مطلع الشمس إذا استوى الليلُ والنهار، ونَيِّحَتُها الدَبور. والصابِيَةُ النُكَيْباءُ: التي تجري بين الصَبا والشَمال. وصابَيْتُ السيفَ: إذا أدخلتَه في غَمده مقلوباً. وصابَيْتُ الرمح: أملتُه للطعن.
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٣٨٠
(باب الصاد والباء وما يثلثهما) (صبح) الصاد والباء والحاء أصلٌ واحدٌ مطّرد. وهو لونٌ من الألوان قالوا أصله الحُمْرة. قالوا: وسمِّيَ الصُّبْحُ صُبْحاً لحُمْرَته، كما سمِّيَ المِصْباح مِصباحاً لحُمْرَته. قالوا: ولذلك يقال وجهٌ صَبيحٌ. والصَّباح: نُورُ النَّهارِ. وهذا هو الأصل ثمُ يُفَرَّع. فقالوا: لِشُرْب الغَداة الصَّبوح، وقد اصطَبَحَ، وتلك هي الجاشِرِيَّة. قال: إِذا ما اصطبحنا الجاشريّة لم نُبَلْ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥١٦
* ص ب ي * * الصَّبْيُّ * الغلام والجمع * صِبْيةٌ * و * صِبْيانٌ * ويقال صبي بين * الصِّبَا * و * الصَّبَاءِ * إذا فتحت مددت وإذا كسرت قصرت والجارية * صَبِيَّةٌ * والجمع * الصَّبَايَا * مثل مطية ومطايا و * الصِّبَا * أيضا من الشوق يقال منه * تَصَابَى * و * صَبَا * يصبو * صَبْوةً * و * صُبُّوّاً * أي مال إلى الجهل والفتوة و * صَبىَ صَبَاءً * مثل سمع سماعا أي لعب مع الصبيان و * الصَّبَا * ريح ومهبها
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨١١
صَبَى صَبَى A ( n. ac. صَبَاْي 22A ), a. see supra (a) . صَاْبَيَ صَاْبَيَ III , a. Inclined ( spear ); put back, sheathed ( sword ). أَصْبَيَ أَصْبَيَ IV , a. Captivated, fascinated. تَصَبَّيَ تَصَبَّيَ V , a. Deceived, beguiled; seduced. تَصَاْبَيَ تَصَاْبَيَ VI , اِسْتَصْبَيَ X , a. see I (a) . صَبْوَة صَبْوَة [ 1t ], a. Boyishness; youthful folly. صَبًا صَبًا [ 4A ] , ( pl.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٩٬٣٤٦
صبي صَبِيَ - يَصْبَى - صَبِيّ - صَبِيَّاً صَبِيَ - يَصْبَى + الكائن: يكون صبياً: يكون في سن ممتد منذ الولادة حتى نهاية السنة الرابعة من عمره: وهي السن التي تسمى الطفولة المبكرة بالعرف الحالي صَبِيّ: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة من " صَبِيَ - يَصْبَى ": الطفل منذ الولادة وحتى نهاية السنة الرابعة من عمره، والتي يكون فيه كثير الميل للملاطفة
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١١ (الإجمالي: ١٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. شور

    الآيات المشتركة: ١ · Danışmak

  2. مهد

    الآيات المشتركة: ١ · Beşik demektir

  3. قوي

    الآيات المشتركة: ١ · Kuvvet

  4. كلم

    الآيات المشتركة: ١ · Kelime

  5. حيي

    الآيات المشتركة: ١ · Uyanık yılan demektir

  6. حكم

    الآيات المشتركة: ١ · Gem demektir

  7. أخذ

    الآيات المشتركة: ١ · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  8. كتب

    الآيات المشتركة: ١ · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  9. أتي

    الآيات المشتركة: ١ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  10. كون

    الآيات المشتركة: ١ · Kevn, tepe demektir

  11. قول

    الآيات المشتركة: ١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. يَايَحْيَى خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا

    Çocuk

  2. فَأَشَارَتْ إِلَيْهِ قَالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كَانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا

    Çocuk

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökصبي
YapıÜçlü
Özel DurumNakıs (lâm harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerطفل, ولد, غلم
Zıt Kökكهل
Çekirdek Özet 1Henüz sütten kesilme veya temyiz çağına ulaşmamış, zayıf ve birine meyilli küçük çocuk
Çekirdek Özet 2İnsanın rüşt ve mükellefiyet öncesi en aciz, bağımlı ve henüz iradi yetkinliğe ermediği ilk evresi
Çekirdek Özet 3İlahi bağış ve peygamberlik mücizesinin beşeri biyolojik yetersizlik ve nedensellik sınırlarını aşması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca genel bir yaş basamağı sayılarak ilahi hitaptaki mucizevi rüşt ve erken yetkilendirme boyutunun gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صبAkma, yönelme, meyil ve dökülme; bir tarafa doğru eğilim gösterme; nitekim صبب dökülmeyi, صبأ bir durumdan çıkıp başkasına yönelmeyi, صبو heves ve meyli ifade ederيMeyil ve akış dinamiğini canlı varlığın biyolojik gelişimine bağlayarak bünyesi zayıf, yönlendirilmeye muhtaç, esnek ve henüz kemale ermemiş küçüklük haline özgüler

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaDoğuş ve yönelim anındaki tutunma, bir şeye muhtaç olarak bağlanma ve zayıf başlangıç
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaKorumalı alan, sığınak, himaye ve bakım ihtiyacı içinde kalma hali
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaZayıf bir uzanış, potansiyel kabiliyet ve yönlendirilmeye açık edilgen hareket
صبيKorumaya muhtaç varlığın himaye alanında dış desteğe tutunarak şekillenmesiKendi kendine yetemeyen, bir sığınağa tutunarak yönlendirilen ve henüz rüştüne ermemiş ilk çocukluk evresi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDoğumdan itibaren sütten kesilme ve temyiz çağına kadar geçen evredeki küçük erkek veya kız çocuğu; ayrıca bünyenin bükülmeye ve meyile elverişli yumuşaklığı
Cahiliye şiiri kullanımıŞair el-Accâc çocukluk çağındaki meyil ve hevesi anlatırken kökü kullanmıştır: وإنما يأتي الصِّبا الصَّبيُّ
Erken Arapça kullanımMızrağın ucunu aşağıya doğru eğmeyi ifade etmek üzere Arap dilinde صابيت الرمح denilmiş; doğudan esip Kabe yönüne doğru tatlı bir meyil gösteren rüzgara ise صبا adı verilmiştir

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça صبي kökü, Sami dillerinde genel olarak küçüklük, gençlik, çocukluk ve bir tarafa doğru eğilme ya da arzulama anlam ekseninde temsil edilir. İbranicede aynı ses ve anlam kökünden gelen biçimler daha çok arzu, meyil ve güzellik tasviriyle ilişkilenirken, Süryanicede ve diğer Batı Sami lehçelerinde kök harfleri doğrudan küçük yaş, bebeklik ve iradi olgunluk öncesi evreyi imler. Kökün temel anlamsal omurgasını oluşturan meyil ve zayıflık hali, Arapçada somut bir gelişim evresinin adına dönüşerek sütten kesilmemiş veya yeni kesilmiş bebeği niteleyen bir isim formuna kavuşmuştur. Bu durum, Sami kök katmanındaki yönelme ve esneklik çekirdeğinin Arap yarımadasındaki bedevi yaşamında himayeye muhtaç küçük insan yavrusunu tanımlamak üzere özelleştiğini gösterir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصبي ile صبو geçişliliğiKökün meyil, heves ve bir şeye yönelme anlamındaki صبو köküyle eş kökenli olması; küçüğün himayeye ve hevese meyliKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice soydaşlarKüçük yaş, iradesi tam oturmamış bünye ve istek/meyil anlam katmanlarıyla ortak mirasGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yönelim çekirdeğiCanlı yavrusunun zayıflık ve esneklik niteliklerini taşıyan ilksel ses yansıması kalıntılarıMuhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صبيAnlamlıKüçük çocuk, küçüklükSütten kesilme veya temyiz öncesi çocukluk hali; hedef kökKur'an'da geçer
صيبAnlamlıİsabet etmek, inmekŞiddetli yağmur ve gökten inen şey anlamında kullanılırKur'an'da geçer (صوب ile ilişkili)
بصيAnlamlıParlamak, ışıldamakBir şeyin parlaması ve berraklaşmasıKur'an'da geçmez
بيصAnlamlıKaçmak, daralmakSıkışık durumdan sıyrılmak veya çıkış yolu aramakKur'an'da geçmez
يصبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
يبصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صبيMerkezKüçük çocuklukHenüz konuşma ve temyiz aşamasına tam ermemiş, biyolojik olarak zayıf ve himayeye muhtaç ilk dönemSüt emme ile temyiz çağı arası
طفلKomşuYeni doğan / bebekDoğumdan bünyenin sertleşmesine kadar olan yumuşaklık ve narinlik vurgusuMaddi yumuşaklık ve doğum tazeliği esastır
ولدKomşuEvlat / doğurulanDoğuranla olan soy ve nesep bağını öne çıkaran biyolojik ilişkiYaştan bağımsız olarak nesep bağı vurgulanır
غلمKomşuBıyığı yeni terleyen / gençBüluğ çağına yaklaşmış, şehvet ve bedeni güç belirtileri gösteren delikanlıCinsel olgunlaşma ve hareketlilik dönemi
كهلZıtKemale ermiş yetişkinBedenin ve aklın tam gücüne ulaştığı, çocukluk acziyetinin bütünüyle aşıldığı evreYaşlılık öncesi orta yaş ve tam rüşt

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصبيHenüz rüşte ermemiş küçük çocukBakıma muhtaç, temyiz öncesi erken çocukluk çağındaki kişiKesin
LatinceInfans, puerulusKonuşamayan küçük çocuk, bebekInfans kelimesi konuşamayan bebek durumunu tam karşılar; rüşt eksikliğini vurgularGüçlü
İngilizceInfant, toddlerBebek, yürümeye yeni başlayan çocukYasal ve biyolojik ehliyetsizlik çağını karşılar; meyil anlam boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaKleinkind, SäuglingKüçük çocuk, süt çocuğuYaş ve bağımlılık boyutunu net verir; kökün etimolojik meyil yönünü yansıtmazGüçlü
FransızcaEnfant en bas âge, nourrissonKüçük yaştaki çocuk, süt çocuğuZayıflık ve bakım bağımlılığını ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
صَبِيًّا (Yahya bağlamı)Yaşça çok küçükken ilahi hikmet ve hüküm verilmiş çocukErken yaşta peygamberlik donanımı ve irfan verilmesi bağlamında; Meryem 19:12
صَبِيًّا (İsa bağlamı)Henüz beşikte olan, konuşması beşeri adete göre imkansız sayılan süt çocuğuBeşikte konuşma mucizesi ve annesinin iftiradan arındırılması bağlamında; Meryem 19:29

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve harikulade hallerYahya'ya küçük yaşta hüküm verilmesi ve İsa'nın beşikte konuşmasının peygamberlik delili olmasıBeşeri gelişim kanunlarının ilahi irade ile aşılması
FıkıhEhliyet teorisiGayrimümeyyiz küçüğün tasarruf ve mükellefiyet ehliyetinin yokluğu; büluğ öncesi safhaHukuki sorumluluktan ve cezai ehliyetten mutlak muafiyet
TefsirMeryem suresi tefsiriAyetlerdeki صَبِيًّا lafzının biyolojik yaş sınırı ve mucizevi rüşt arasındaki zıtlığı nasıl kurduğuSıradışı ilahi müdahale ve lütuf vurgusu
HadisFıtrat ve ibadet eğitimiÇocukların namaza alıştırılması ve çocukluk dönemi tasarruflarının hükmüTerbiye, korunma ve henüz defterin yazılmadığı masumiyet çağı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve nübüvvetFıtri masumiyet ve ilahi inayet mahalliİlahi seçilimin beşeri nedenselliği ilga etmesiHikmetin yaşa değil ilahi takdire bağlı olduğunu gösterirKesin
İlmiBilişsel ve biyolojik gelişimTemyiz öncesi erken dönemBilişsel yetilerin potansiyel olarak var olduğu ham evreBilgi üretiminin değil, alımlama ve himayenin başladığı safhaGüçlü
SiyasiToplumsal velayet ve temsilHukuki ve siyasi ehliyetsizlik durumuKorunma ve velayet altında tutulma nesnesi olmaYöneten değil, toplumsal koruma mekanizmasının koruduğu bireyKesin
İktisadiMülkiyet ve tasarrufTasarruf ehliyeti bulunmayan mülk sahibiVelinin gözetiminde malın korunması ihtiyacıMalı doğrudan idare edemeyen, vesayet gerektiren iktisadi süjeGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBaşlangıç koşullarına aşırı duyarlı kararsız denge (embriyonik faz)Henüz kütlesi ve yönü tam oturmamış bir sistemin dış etkilere en açık, kendi başına dinamik üretemeyen ilk fazıGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki ve ahlaki tam ehliyetsizlikİrade, niyet ve sorumluluk mekanizmalarının oluşmadığı, dış koruyucu özneye bağımlı birey durumuKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin yalnızca biyolojik bir yaş basamağı veya şefkat nesnesi bir yavru olarak algılanıp bağlamsal mucize boyutunun unutturulması
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın biyolojik olarak en aciz, konuşmaktan ve hüküm vermekten en uzak olduğu evrede dahi Allah'ın hikmet ve kelam bahşetmeye kadir olduğunu bildiren kavramsal sınır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Yahya ve Hz. İsa kıssalarındaki harikulade durumun sıradanlaştırılarak ilahi hitabın tabiat kanunlarına müdahale eden açık ayet niteliğinin silikleşmesi

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Beşeri açıdan imkansız görülen zihni ve lisani olgunluğun ilahi inayetle çocukluk evresinde tezahür edebileceğini göstererek Allah'ın mutlak kudretine delil teşkil eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Meryem suresinde peygamberlerin doğumu, beşikte konuşma mucizesi ve peygamberlik donanımının lütfedilmesini anlatan kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hikmet ve dini olgunluğun yalnızca belirli bir yaşın ve beşeri tecrübenin zorunlu sonucu olduğu yönündeki mutlak determinist algıyı düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDoğum ile temyiz çağı arasında bulunan, henüz konuşma ve kendi kendine yetme gücünden yoksun, başkasına bağımlı küçük çocuk.
  • Soyut anlamBiyolojik ve iradi yetersizlik, dış müdahaleye ve yönlendirilmeye mutlak muhtaçlık, fıtri hamlık ve potansiyel durum.
  • Sistematik karşılıkBeşeri tabiat kanunları gereğince yetkinlikten en uzak noktada bulunulduğu halde, ilahi tasarrufla en yüksek hüküm ve kelam makamına çıkarılabilen ontolojik başlangıç noktası.
  • LaTeX modeliS0→  Δt→0  HileP(H∣S0)=0  ⟹  δΩ(S0)=H
  • LaTeX açıklamasıFormülde S0 insanın biyolojik olarak en aciz olduğu çocukluk (صبي) başlangıç durumunu temsil eder. Normal beşeri şartlarda hikmet ve hüküm (H) kazanımı zaman fonksiyonuna bağlıdır; bu sebeple başlangıç noktasında hüküm bulunma olasılığı sıfırdır: P(H∣S0)=0. Ancak ilahi müdahale operatörü (δΩ) devreye girdiğinde, normal gelişim zamanı sıfıra yaklaşırken (Δt→0) bu aciz başlangıç durumu doğrudan ilahi hikmet ve kelam yetkisine (H) ulaştırılır. Model, kökün Kur'an'daki iki kullanımında da görülen mucizevi erken yetkinliği sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ص