صرخ

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ص-ر-خالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ٤١ · الآيات: ٤ · السور: ٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».جوبغويرقبذوقصرخصَرِيخَمسيسلطنقذبِمُصْرِخِكُمْألملومظلمصبح

الجذرالصيغ ٥الآيات ٤السور ٤المجاورة ٤١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

صرخ

ص - ر - خ

جذر
  • الورود: ٥
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ١٢

“Sarh (sad,ha)” kente hakim yüksek tepe demektir. “Sarh (hı)” bu tepeden kent halkını uyarmak için yapılan çağrı demektir. Ezan ve minare benzeridir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Sarh (sad,ha)” kente hakim yüksek tepe demektir. “Sarh (hı)” bu tepeden kent halkını uyarmak için yapılan çağrı demektir. Ezan ve minare benzeridir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٢٦١
باب الخاء والصاد والراء معهما خ ص ر، خ ر ص، ص خ ر، ر خ ص، ص ر خ مستعملات ر ص خ مهمل خصر: الخَصْرُ: وسط الإنسان. والخاصرتان: ما بين الحَرْقَفة والقُصَيْرَي. وخَصْرُ القَدَم: أخمصها. وقد مُخَصَّرةٌ ومَخْصُورة، ويدٌ مُخَصَّرةٌ، إذا كان في رُسْغِها تخصير. كأنه مربوط، وفيه منز مستدير. ورجل مخصر: مَخْصُور البطن أو القدم. وخَصْرُ الرمل: طريق أعلاه وأسفلُه في الرمل خاصةً. والخصَرْ ُمن بيوت الأعراب:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٢٥
الصُراخُ: الصوت. تقول: صَرَخَ صَرْخَةً واصْطَرَخَ، بمعنىً. والتَصَرُّخُ: تكلُّف الصُرَاخِ. يقال: التَصَرُّخُ به حُمقٌ، أي بالعُطاس. والمُصْرِخُ: المُغِيثُ. والمُسْتَصْرِخُ: المُسْتغيث. تقول منه: اسْتَصْرَخَني فأَصْرَخْته. والصَريخُ: صوت المستصرِخِ. والصَريخُ أيضاً الصارِخُ، وهو المُغيثُ، والمُسْتَغيثُ أيضاً، وهو من الأضداد.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٠٬٣٧٨
خ ص ر خصر ، خرص ، صرخ ، صخر ، رخص ، رصخ : مستعملات . خصر : قال الليث : الْخَصْرُ : وسَط الإنسان ، والخاصرَتان : ما بين الْحَرْقَفَةِ والقُصَيْرَى . وهو ما قَلَصَتْ عنه القُصْرَيَانِ ، وتقدَّم من الحَجَبَتَيْن وما فوق الخَصْرِ من الْجِلدَة : الرَّقيقة الطِّفْطِفَةِ . ويقال : رجلٌ ضخمُ الخَوَاصر وخَصْرُ القَدَم : هو أَخْمَصُهَا ، وقدم مُخَصَّرَةٌ ومَخْصُورَةٌ ، ويَدٌ مُخَصَّرَةٌ _ إذا كان في
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٧٣٤
(باب الصاد* والراء وما يثلثهما) (صرع) الصاد والراء والعين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على سقوطِ شيءٍ إلى الأرض عن مراس اثنين، ثم يُحمَلُ على ذلك ويشتقُّ منه. من ذلك صَرَعْتُ الرَّجلَ صَرْعَاً، وصارعتُهُ مصارَعة، ورجلٌ صَرِيع. والصَّريع من الأغصانِ: ما تَهدَّلَ وسقط إلى الأرض، والجمع صُرُع. وإذا جُعِلَتْ من ذلك السَّاقط قَوْسٌ فهي صَرِيع. وأمَّا المحمول على هذا فقولُهم: هما صِرْعان، يقال إنَّ معنى ذلك
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦١١
ص ر خ تقول‏:‏ له عولة كعولة الثكلى وصرخة كصرخة الحبلى‏.‏ وصرخ يصرخ صراخاً وصريخاً وهو صارخ وصريخ وقد نقع الصريخ‏.‏ قال‏:‏ قوم إذا نقع الصريخ رأيتهم من بين ملجم مهره أو سافع والصراخ‏:‏ صوت المستغيث وصوت المغيث إذا صرخ بقومه للإغاثة‏.‏ قال سلامة‏:‏ إذا إذا ما أتانا صارخ فزع كان الصراخ له قرع الظنابيب أي كان الغياث له‏.‏ وتقول‏:‏ جاء فلان صارخاً وصريخاً ومستصرخاً‏:‏ مستغيثاً‏.‏ وأقبل صارخاً
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٩٠٩
الصَّرْخَةُ: الصيحة الشديدة عند الفزع أَو المصيبة. وقيل الصُّراخُ الصوت الشديد ما كان؛ صرخ يصرُخُ صُراخاً. ومن أَمثالهم: كانَتْ كَصَرْخَةِ الحُبْلى؛ للأَمر يفجَو ك. والصارخ والصريخ: المستغيث. وفي المثل: عَبْدٌ صَريخُهُ أَمَةٌ أَي ناصره أَذل منه وأَضعف؛ وقيل: الصارخ المستغيث والمستصرخ المستغيث والمصرخ المغيث،؛ وقيل: الصارخ المستغيث والصارخ المغيث؛ قال الأَزهري: ولم أَسمع لغير الأَصمعي في الصارخ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٣٣
* ص ر خ * * الصُّراخُ * بالضم الصوت وقد * صَرَخ * يصرخ بالضم * صَرْخةً * و * اصْطَرَخَ * مثله و * التَّصرُّخُ * تكلف الصراخ ويقال التصرخ بالعُطاس حُمق و * المُصْرِخُ * بوزن المُخرج المُغيث تقول * اسْتَصْرَخَهُ فأَصْرَخَهُ * و * الصَّرِيخُ * صوت المستصرخ و * الصَّرِيخُ * أيضا * الصَّارِخُ * وهو أيضا المُغيث والمُستغيث وهو من الأضداد
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٩٩٠
الصرخة: الصيحة الشديدة عند الفزع أو المصيبة. والصراخ، كغراب: الصوت مطلقا أو شديده ما كان، صرخ يصرخ صراخا. ومن أمثالهم كانت كصرخة الحبلى للأمر يفجؤك. والصرخ: المغيث، والمستغيث، ضد، قاله ابن القطاع، وحكاه يعقوب في كتاب الأضداد عن الجماهير. وقيل الصارخ: المستغيث والمصرخ المغيث. قال الأزهري: أضن يكون بمعنى المغيث. قال: والناس كلهم على أن الصارخ المستغيث والمصرخ المغيث، كالصريخ فيهما، أي في المغيث
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٨٢٦
صَرْخَةٌ 1 صَرْخَةٌ ذ , (L, K,) an inf. n. of صَرَخَ, (S,) signifies The calling or calling out, or crying or crying out, vehemently; [or screaming;] (L, K;) on an occasion of fright, or alarm, or of some affliction, or evil accident: (L:) one says, صَرَخَ, inf. n. صَرْخَةٌ; and ↓ اصطرخ; [He called or called out, &c.;] both meaning the same. (S.) And صُرَاخٌ is also an inf. n. of صَرَخَ, (A, Mgh,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦١٧
صَرَخَ صَرَخَ U ( n. ac. صُرَاْخ 24 , صَرِيْخ 25 ), a. Cried, called out; called for help. b. Called, summoned. أَصْرَخَ أَصْرَخَ IV , a. Succoured, aided. تَصَاْرَخَ تَصَاْرَخَ VI , a. Called to each other. اِصْتَرَخَ اِصْتَرَخَ VIII ( T ), a. see I (a) & VI. اِسْتَصْرَخَ اِسْتَصْرَخَ X , a. Called, appealed to. b. Incited. صَرْخَة صَرْخَة 1t , a. Cry, call, summons. صَاْرِخَة
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٬٥١٥
صرخ صَرَخَ - يَصْرُخُ - صَرِيْخ - أَصْرَخَ - يُصْرِخُ - مُصْرِخ - اصْطَرخَ - يَصْطَرِخُ - اسْتَصْرَخَ - يَسْتَصْرِخُ صَرَخَ - يَصْرُخُ + كائن + كائناَ: ينجده: يقدم له الغوث والعون والنجدة صَرِيْخ : على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة من " صَرَخَ - يَصْرُخُ ": من يغيث وينجد آخر بلهفة وشدة: المنجد المعين أَصْرَخَ - يُصْرِخُ + كائن + كائناً أو
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤١ (الإجمالي: ٥٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. مسي

    الآيات المشتركة: ١ · Dün

  2. نقذ

    الآيات المشتركة: ١ · “Enkaz” kirpi, “nakize” ise zırh demektir

  3. نصر

    الآيات المشتركة: ٢ · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir

  4. لوم

    الآيات المشتركة: ١ · Dilin arka tarafı, dil kemiği demektir

  5. غوي

    الآيات المشتركة: ١ · Ğaviy, “Ğaye” kenar demek, “ğavy” kenara çekilmek, yoldan…

  6. رقب

    الآيات المشتركة: ١ · Rekabe Boyun demektir

  7. ظلم

    الآيات المشتركة: ٢ · Zalimler

  8. عمر

    الآيات المشتركة: ١ · “U’mare” katlı bina demektir

  9. غرق

    الآيات المشتركة: ١ · Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir

  10. سلط

    الآيات المشتركة: ١ · Salata, doğranmış sebze demektir

  11. جوب

    الآيات المشتركة: ١ · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir

  12. صبح

    الآيات المشتركة: ١ · Tan demektir

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. … فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ مَا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَمَا أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِمَا أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ …

    Sizin imdadınıza yetişen

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökصرخ
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerغوث, صيح, نصر, نجو
Zıt Kökخفت
Çekirdek Özet 1Ani tehlike, dehşet veya çaresizlik anında kopan yüksek perdeden çığlık ve bu çığlığa verilen imdat cevabı
Çekirdek Özet 2Varlık düzeninin tükendiği, ilahi hükmün kesinleştiği veya dünyevi çaresizliğin zirveye çıktığı anda yardım isteme ve bu çığlığın sahte mercilerde cevapsız kalması
Çekirdek Özet 3Hakiki yardım mercisi (munsıf/muğîs) ile aciz aracıların nihai ayrışması; kurtarıcı sanılan bâtıl güçlerin varoluşsal kriz anında işlevsizleşmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir bağırma veya kuru bir feryat olarak daraltıp yardım isteme ve yardıma koşma (istigâse ve igâse) boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صرSıkıştırma, gerilme, toplanma, keskin sürtünme ve tiz ses çıkarma; صرح, صرر, صرصر, صرط, صرع, صرف, صرم köklerinde görüldüğü üzere gerginliğin ve sınır noktasına varmanın oluşturduğu sert hareket veya sesخBoğazın hırıltılı ve çatlak tınısını katarak gerginliği tiz, yırtıcı, boğuk ve can havliyle dışa fırlayan bir imdat çığlığına dönüştürmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaÇaresizlik, baskı ve daralma anındaki kıstırılmışlığı ve yakalanmışlık halini imler.
رİnsan başı; baş, ilk, üstTehlikenin doğrudan şahsın merkezine, varlığına ve zihnine yönelmesini veya sesin yukarıya, baş seviyesinden göğe doğru yükselmesini temsil eder.
خÇit veya duvar imgesinin (ح) ses yoğunlaşmasıyla türetilmiş biçimi; sert engel, yırtılma, açılmaKapanan çitin, boğazın ve sınırın gırtlaktan gelen sert ve çatlak bir nefes patlamasıyla delinmesini ifade eder.
صرخKapanan ve sıkıştıran engeli yırtarak yükselen feryatÇaresizce kıstırılmış bir varlığın içine düştüğü boğucu engeli parçalamak üzere başından ve gırtlağından dışarıya fırlattığı en yüksek perdeden yardım çığlığını resmeder.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAni bir felaket, baskın veya ölüm haberi karşısında boğazı yırtarcasına yükselen tiz ve keskin çığlık; baskına uğrayan kabilenin imdat çağrısı ve bu çağrıyı duyup yetişen kişinin atılışı.
Cahiliye şiiri kullanımıSelâme b. Cendel bir beytinde feryat edip yardım isteyen kimse için kökü şöyle kullanır: إِذَا مَا أَتَانَا صَارِخٌ فَزِعٌ كَانَ الصُّرَاخُ لَهُ قَرْعَ الظَّنَابِيبِ (Bize dehşet içinde bir feryatçı/imdat isteyen geldiğinde, ona cevabımız incik kemiklerini kalkanlara vurarak derhal yardıma koşmak olurdu).
Erken Arapça kullanımİbn Ömer'in hanımı Safiyye vefat ettiğinde rivayette geçen şu ifade erken kullanımı örneklendirir: اسْتَصْرَخَ عَلَى امْرَأَتِهِ صَفِيَّةَ اسْتِصْرَاخَ الحَيِّ عَلَى المَيِّتِ (Ölüye yardım ve defin işlerini üstlenmek üzere dirilerin imdada çağrılması gibi Safiyye için de imdat çağrısında bulundu). Ayrıca Araplar feryadı duyulup yardıma koşulmayan kimse için عَبْدٌ صَرِيخُهُ أَمَةٌ (Yardımcısı bir cariyeden ibaret olan köle) darbımeselini kullanırlardı.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça صرخ kökü, Sami dil ailesinde kök harfleri arasındaki sert sürtünmeli ve hırıltılı seslerin oluşturduğu yansımalı (onomatopeik) çekirdekten beslenir. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede açık bir soydaşı olan צָרַח (tsarach - haykırmak, feryat etmek, çığlık atmak) biçimiyle birebir fonetik ve semantik denklik gösterir; Nâbîler döneminde savaş narası ve derin acı çığlığı bağlamında kullanılır. Süryanicede ise צרח / ṣrḥ biçimi haykırış, feryat ve çığlık manalarını korur. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ortak çekirdeği, bedensel veya fiziksel bir gerilimin gırtlaktan patlayarak harici bir ses dalgasına dönüşmesidir. Arapçada kök yalnızca ses çıkarma eylemiyle sınırlı kalmamış, çift yönlü (ezdâd) bir semantik genişlemeyle hem «imdat isteyen» (sârih, sarîh, müstasrih) hem de «imdada koşan, kurtarıcı» (sârih, musrih) anlamlarını üstlenerek toplumsal ve hukuki bir himaye terimine dönüşmüştür.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs (BDB), Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصر çekirdeğinden türeme tiz ses ve imdatGerginlik ve sıkışma kökünden türeyerek feryat ve tehlike anında yardım isteme ve bu çağrıya icabet etme boyutunu kazanmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice tsarach (çığlık atmak), Süryanice ṣrḥ (haykırmak)Kuzeybatı Sami grubunda birebir ses ve anlam denkliğiyle acı, dehşet ve savaş çığlığını ifade eder.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri ötesinde Afro-Asyatik diğer kollarda düzenli bir soydaş biçim tespit edilmedi.Veri bulunamadı

المصدر HALOT, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صرخAnlamlıÇığlık atmak, imdat istemek, imdada koşmakDehşet veya kriz anında tiz sesle yardım çağırma ve bu çağrıya karşılık verme eylemidir.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
صخرAnlamlıSert kaya, taş kütlesiKatılaşmış, kırılması ve sarsılması güç olan büyük ve yalçın kaya parçasıdır.Kur'an'da geçer; sesin katılığı ile maddenin katılığı arasında metaforik bağ vardır.
رصخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn ve klasik lugatlarda mühmel olarak kaydedilmiştir.Kur'an'da geçmez.
رخصAnlamlıYumuşaklık, ucuzluk, gevşemeSertliğin zıddı olarak nesnenin yumuşaması, fiyatın düşmesi veya kuralın hafifletilmesidir.Kur'an'da geçmez; sertlik ve şiddet bildiren köklerin zıddı yönde gevşeme ifade eder.
خصرAnlamlıBel, daralma, orta kısımBedenin veya bir nesnenin iki geniş bölümü arasındaki daralmış ve sıkışmış orta yeridir.Kur'an'da geçmez; sıkışma çekirdeğini fiziksel biçimde korur.
خرصAnlamlıTahmin etmek, yalan söylemek, delilsiz zanKesin bilgiye dayanmaksızın sırf tahminle pay biçmek ve asılsız iddiada bulunmaktır.Kur'an'da geçer; zan ve delilsizlik anlamını taşır.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صرخMerkezİmdat çığlığı ve kurtarıcılıkDehşet ve acziyet içinde boğazdan fırlayan çığlıkla yardım talep etme ve o çağrıya yetişmedir.Sesin şiddeti ve amacın kesin bir kurtarılma talebi olması esastır.
غوثKomşuİmdada yetişme, yardım etmeصرخ kökünde ses ve çığlık unsuru zorunluyken, غوث fiili yardımın bizzat kendisine ve sıkıntıdan çekip çıkarmaya odaklanır.Çığlığın neticesinde gerçekleşen fiili kurtarma boyutudur.
صيحKomşuYüksek sesle haykırmaصيح her türlü yüksek ve gürültülü sesi kapsarken, صرخ doğrudan imdat isteme ve can havli bağlamına hasredilir.Sesin yırtıcılığı ortaktır; ancak hedef kökte feryat ve yardım çağrısı ön plandadır.
نصرKomşuDestek olma, zafere ulaştırmaنصر genel bir ittifak ve güç aktarımını anlatırken, صرخ anlık krizde boğulmak üzere olanın çağrısına yetişmeyi ifade eder.Kurumsal veya stratejik yardımdan ziyade cankurtaran müdahalesini belirtir.
خفتZıtSesin kısılması, gizlenmesiÇığlığın ve feryadın taban tabana zıddı olarak sesin duyulmayacak dereceye indirilmesi veya tamamen sönmesidir.Çaresizlik çığlığının aksine sesin bastırılması veya silinmesidir.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaصرخİmdat çığlığı atmak ve imdada yetişmekCan havliyle feryat edip yardım istemeyi ve bu feryadı duyarak kurtarıcı olarak koşmayı bir arada içeren kök.Kesin
Latinceclamare, vociferari, succurrereHaykırmak, feryat etmek, yardıma koşmakClamare yüksek sesli çığlığı, succurrere ise koşturarak imdada yetişmeyi karşılar; iki anlamı tek kökte birleştiremez.Güçlü
İngilizceto cry out for help, to scream, to rescueİmdat çığlığı atmak, kurtarmakScream ve shriek çığlığın tınısını, cry for help amacını verir; kurtarıcılık (musrih) anlamı için rescue veya succor kelimesine başvurulur.Güçlü
Almancaaufschreien, um Hilfe rufen, zu Hilfe eilenÇığlık koparmak, yardım çağırmak, yardıma koşmakAufschreien dehşet çığlığını, zu Hilfe eilen ise musrih anlamındaki fiili yetişmeyi ifade eder.Güçlü
Fransızcapousser un cri, appeler au secours, secourirFeryat koparmak, imdat istemek, yardımına yetişmekAppeler au secours istisrahı, secourir ise ifal kalıbındaki israhı karşılar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُصْرِخ (İsmi fâil)İmdada yetişen, kurtarıcı merciŞeytanın ahirette kendisine uyanlara yönelik hiçbir kurtarıcı gücünün olmadığını ilan ettiği hesaplaşma bağlamı (İbrâhîm 14:22).
صَرِيخ (İsmi meful / fâil)İmdat isteyen veya imdadına yetişilecek kimseDenizde boğulmak üzere olanların ilahi rahmet olmadıkça hiçbir yardım çağrıcısı ve kurtarıcısı bulamayacağı bağlamı (Yâsîn 36:43).
يَسْتَصْرِخُ (İstif‘âl muzari)Can havliyle imdat istemek, feryat ederek yardıma çağırmakHz. Mûsâ'nın kavminden olan kişinin ertesi gün yine kavgaya tutuşup bağırarak yardım dilenmesi bağlamı (Kasas 28:18).
يَصْطَرِخُونَ (İfti‘âl muzari)Cehennemde birbirine karışan feryatlarla çaresizce kurtarılma çabasıCehennem azabındaki inkârcıların feryat figan bağrışıp geri gönderilmek için yalvarmaları bağlamı (Fâtır 35:37).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞefaat, tevhid ve sahte ilahların acziyetiAhirette Allah'tan başka hiçbir mutlak kurtarıcının (musrih) bulunamayacağı; şeytanın ve putların insanı azaptan çekip alamayacağı ilkesi.Yaratılmış varlıkların ontolojik acziyeti ve hakiki igâsenin yalnızca Allah'a ait olması.
Fıkıhİmdat çağrısına icabet ve teaddi anında savunmaCanı tehlikede olan bir müminin imdat çağrısını (istisrah) duyan kimsenin ona yardıma koşmasının farziyeti ve şahitlik hukuku.Zulmü defetmek üzere harekete geçme ve meşru müdafaaya destek olma mükellefiyeti.
Tefsirİştikak incelikleri ve ezdâd kullanımıAyetlerde geçen صرخ türevlerinin hem çağıran (müstasrih) hem de cevap veren (musrih) yapısının belagî derinliği.Sözün lafız ve mana dengesinde, sesin dehşeti ile eylemin çaresizliği arasındaki mutlak uyum.
HadisCenaze ilanı ve feryatla ağlama yasağıCahiliye âdeti olan çığlık kopararak ölüyü ilan etme veya feryat figan bağırarak ağıt yakma (sarha) fiillerinin nehyedilmesi.Çaresizlik çığlığının isyana dönüşmesinin engellenmesi ve meşru yardım talebiyle sınırlandırılması.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniNihai hesaplaşma ve tevhidMutlak Melce ve MuğîsVarlık krizinde hakiki sığınak olmaVarlığın en dip noktasında sahte mercilerin insanı terk ettiği anda tek kurtarıcının Allah olduğunu bildirir.Kesin
İlmiİletişim ve acil durum uyarı mantığıKritik alarm sinyaliSistemin çöküş eşiğini duyurmaBir yapıda geri dönülemez hasar belirdiğinde çevre birimleri devreye sokan en yüksek eşikli çağrı mekanizmasıdır.Güçlü
SiyasiKamu güvenliği ve tebaa himayesiAsayiş ve imdat mekanizmasıZulmü ve saldırıyı püskürtmeHukuk düzeninin zayıfın feryadına anında yetişecek bir kolluk ve adalet mekanizması kurma zorunluluğudur.Güçlü
İktisadiİflas, kriz ve batık varlık yönetimiFinansal kurtarma çağrısıÇöküşü önleyici acil likiditeEkonomik aktörün tasfiye eşiğinde son çare olarak piyasadan veya üst otoriteden talep ettiği acil can simididir.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkustik rezonans ve kesintili tepe sinyali (peak threshold alarm)Bir sistemde parametrelerin kritik eşiği aşmasıyla birlikte normal veri akışının kesilip en yüksek frekanstan acil durum uyarısının fırlatılmasıdır.Güçlü
Beşeri bilimlerKriz anında kolektif dayanışma refleksi (bystander intervention)Bir bireyin ölümcül tehdit anında çıkardığı sesin, sosyal grupta normatif kayıtsızlığı kırarak derhal müdahale etme sorumluluğu doğurmasıdır.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece anlaşılmaz bir gürültü, rastgele bir haykırış veya amaçsız bir bağrışma olarak tercüme etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem hayati tehlike anında varlığın tüm gücüyle yardım istemesini (istisrah) hem de o çağrıya koşarak felaketi bertaraf etme gücünü (israh) kuşatır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİbrâhîm 22'deki şeytanın hitabı alelade bir ses yarışması gibi anlaşılır; oysa ayet, sahte otoritelerin kriz anında hiçbir koruyuculuk ve kurtarıcılık sağlayamayacağı ontolojik hakikatini vazeder.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın acziyet sınırına dayandığı anlardaki çaresizlik psikolojisini ve bu psikolojinin yöneldiği sahte ile hakiki merciler arasındaki ontolojik ayrımı en çarpıcı ses imgesiyle ortaya koyduğu için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcıların cehennemdeki çaresiz çırpınışlarını tasvir eden eskatolojik ayetlerde ve dünyevi krizlerde kula sığınmanın yetersizliğini gösteren kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dünyada güç ve otorite vehmedilen varlıkların ahirette birer koruyucu veya şefaatçi olabileceği yönündeki şirk temelli yanılsamayı kökten çürütür.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBoğazı yırtarcasına fırlayan tiz imdat çığlığı ve bu çığlığa karşılık vererek felakete uğrayanın yardımına koşma eylemi.
  • Soyut anlamVarlık düzeninde tükeniş ve boğulma noktasına gelen bir sistemin dışarıdan müdahale talep etmesi ve bâtıl aracıların bu talep karşısındaki mutlak işlevsizliği.
  • Sistematik karşılıkİlahî egemenlikte gerçek kurtarıcılık yetkisinin yalnızca Allah'a ait olması; hiçbir yaratılmışın varoluşsal kriz eşiğinde müstakil bir sığınak teşkil edememesi.
  • LaTeX modeliS(t)=δ(t−tc)  ⟹  R={0,∀x∈M∖{A}∞,x=A
  • LaTeX açıklamasıModelde tc anı sistemin çöküş ve felaket eşiğini, δ(t−tc) ise bu anda ortaya çıkan ani ve sonsuz genlikli imdat çığlığını temsil eder. R parametresi feryada verilen kurtarıcı cevaptır. M∖{A} kümesi, hakiki mutlak güç olan A haricindeki tüm sahte mercileri simgeler ve bu mercilerin kurtarma kapasitesi kesin olarak sıfırdır (R=0). Hakiki ve sınırsız kurtarma cevabı ise yalnızca tekil merci olan A katında mevcuttur.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ص