صنو

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ص-ن-والصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ١٧ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».أكلسقيقطعجننصنوجورفضلعنببعضصِنْوَانٌنخلعقلأرضغير

الجذرالصيغ ٢الآيات ١السور ١المجاورة ١٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

صنو

ص - ن - و

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ٩

معناه في القرآن: Kökteşler

ملاحظاتي

المعاجم(٩)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٣١٦
باب الصاد والنون و و ا ي ء معهما ص و ن، ص ن و، ن ص و، ن و ص، ص ي ن، ن ص أ مستعملات صون : الصَّونُ: أنْ تَقيَ شيئاً مما يُفسِدُه، والحُرُّ يصُونُ عِرضَه كما يَصُونُ ثوبَه. والصُّوانُ: ماتَصُونُ به ثوباً ونحوه، ويقال: ثَوبٌ صَوْنٌ لا ثَوْبٌ بِذلةٌ . والفَرَسُ يَصُون عَدوَه وجَرْيَه أذا ذَخَر منه ذَخيرةً لحاجته إليها، قال لبيد: فَوّلّى عامداً لِطِيات فَلْـجٍ يُراوحُ بين صَوْنٍ وابتذالِ أي
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٩٦٢
(باب الصاد والنون وما يثلثهما) (صنو) الصاد والنون والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على تقارُب بين شيئين، قرابةً أو مسافةً. من ذلك الصِّنو: الشَّقيق. وعمُّ الرّجل صِنوُ أبيه. وقال الخليل، يقال فلانٌ صِنْوُ فلانٍ، إذا كان أخاه وشقيقَه لأمِّه وأبيه. والأصل في ذلك النَّخلتانِ تخرجان([1]) من أصلٍ واحدٍ، فكلُّ واحدة منهما على حيالها صِنوٌ، والجمع صِنوانٌ. قال الله تعالى: {وَنَخِيل صِنْوانٌ وغيرُ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٦٦
- الصنو: الغصن الخارج عن أصل الشجرة، يقال: هما صنوا نخلة، وفلان صنو أبيه، والتثنيه: صنوان، وجمعه صنوان (قال أبو زيد هاتان نخلتان، صنوان، ونخيل صنوان وأصناء، ويقال للاثنين: قنوان وصنوان، وللجماعة: قنوان وصنوان: اللسان (صنا) ). قال تعالى: ﴿صنوان وغير صنوان﴾ [الرعد/4].
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٣٧
ص ن و شجر صنوان‏:‏ من أصل واحد وكل واحد‏:‏ صنو‏.‏ ومن المجاز‏:‏ هو شقيقه وصنوه‏.‏ قال‏:‏ أتتركني وأنت أخي وصنوي فيا للناس للأمر العجيب وركيتان صنوان‏:‏ متقاربتان وتصغيره‏:‏ صنيٌّ‏.‏ قالت ليلى الأخيلية‏:‏ أي ركياً مجهولاً بين جبلين‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٩٤
* ص ن و * إذا خرج نخلتان أو ثلاث من أصل واحد فكل واحدة منهن * صِنْوٌ * والاثنان صِنوان والجمع * صِنوانٌ * وأصْناء قلت ومنه قوله تعالى ﴿صنوان وغير صنوان﴾ وفي الحديث ﴿عم الرجل * صِنْوُ * أبيه﴾
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٣٥٦
: ( و ( *!الصَّنْوُ ) ، بالفَتْح : ( العُودُ الخَسِيسُ بينَ الجَبَلَيْنِ ؛ أَو الماءُ القَلِيلُ بَيْنهما ، أَو الحَجَرُ يكونُ بَيْنهما ، ج ) الكُلِّ ( *!صُنُوٌّ ) ، بضَّمَتْين وتَشْديد ، ( كنَحْوٍ ونُحُوَ ) ؛ كلُّ ذلكَ عن ابنِ الأعْرابي . ( و ) *!الصَّنْوُ ، ( بالكسْر : الحَفْرُ المُعَطَّلُ ) ، جَمْعُه *!صِنْوانٌ ؛ عن ابنِ بُزُرْج . ( و ) *!الصِّنْوُ : ( قَلِيبٌ لبَنِي ثَعْلَبَةَ . ( و ) مِن
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬١٥٠
اصنى النَّخْلُ 4 اصنى النَّخْلُ ذ The palm-trees had pairs, or triplets, or more, growing together from single roots. (IKtt, TA.) صَنْوٌ صَنْوٌ ذ : see the next paragraph. صُنْوٌ صُنْوٌ ذ : see the next paragraph. صِنْوٌ صِنْوٌ ذ One of a pair, (AHn, S, M, K,) or of three, (S, M,) or of more than two, (K,) or of more than three, (M,) or of five, or of six, (TA,) of palmtrees, (S, M, K,) or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٥٥
صَنَا صَنَا أَصْنَوَ IV , تَصَنَّوَ V , a. Was dirty; smutted himself. صِنْو صِنْو 2 , ( pl. صِنْوَاْن 34 , أَصْنَاْو 38A ), a. One of a pair; like, fellow. b. Brother; son; uncle. صِنْوَة صِنْوَة 2t , a. Sister; daughter; aunt. صُنْو صُنْو 3 , a. see 2 (a) . صِنًى صِنًى , صِنآء a. Ashes. صَهْ صَهْ صَنَّوَ II a. ush! Be quiet! Be silent!
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٨٬٤٦٩
صنو صَنَا - يَصْنُوْ (صَنَى - يَصْنِي) - صِنْو - صِنْوَان صَنَا - يَصْنُوْ (صَنَى - يَصْنِي) + كائن + كائناً: يتواءم معه: يشكل معه توءماً: يشبهه حتى كأنه خرج معه من أصل واحد صَنَا - يَصْنُوْ + الكائنان: يتشابهان كأنما خرجا من أصل واحد صِنْو: التوأم: المثيل المشابه للأصل صِنْوَان: مثنى " صِنْو ": توأمان: وهي كذلك على وزن " فـِعلان": اسم فعل
رابط المدخل

صنو صَنَا - يَصْنُوْ (صَنَى - يَصْنِي) - صِنْو - صِنْوَان صَنَا - يَصْنُوْ (صَنَى - يَصْنِي) + كائن + كائناً: يتواءم معه: يشكل معه توءماً: يشبهه حتى كأنه خرج معه من أصل واحد صَنَا - يَصْنُوْ + الكائنان: يتشابهان كأنما خرجا من أصل واحد صِنْو: التوأم: المثيل المشابه للأصل صِنْوَان: مثنى " صِنْو ": توأمان: وهي كذلك على وزن " فـِعلان": اسم فعل مبالغة من " صَنَا - يَصْنُوْ ": اسم فعل بمعنى مفعول: مصنوعة متماثلة متشابهة كأنها توائم خرجت من أصل واحد واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التشابه والتماثل، ضد الاختلاف والتمايز والتفريق"، وهي: صَنَا - يَصْنُوْ (صَنَى - يَصْنِي)، مَثَلَ - يَمْثُلُ، شَكَلَ - يَشْكُلُ، نَدَّ - يَنِدُّ، شَبِهَ - يَشْبَهُ، ضَهِئَ - يَضْهَأُ صنوان ﴿وفي الأرض قطع متجاورات وجنات من أعناب وزرع ونخيل صنوان وغير صنوان يسقى بماء واحد ونفضل بعضها على بعض في الأكل إن في ذلك لآيات لقوم يعقلون(4)﴾ الرعد مختار الصحاح ● [صنا] ص ن ا: إذا خرج نخلتان أو ثلاث من أصل واحد فكل واحدة منهن صِنْوٌ والاثنان صِنوان والجمع صِنوانٌ وأصْناء قلت ومنه قوله تعالى ﴿صنوان وغير صنوان﴾ وفي الحديث ﴿عم الرجل صِنْوُ أبيه﴾ الراغب صنو - الصنو: الغصن الخارج عن أصل الشجرة، يقال: هما صنوا نخلة، وفلان صنو أبيه، والتثنيه: صنوان، وجمعه صنوان (قال أبو زيد هاتان نخلتان، صنوان، ونخيل صنوان وأصناء، ويقال للاثنين: قنوان وصنوان، وللجماعة: قنوان وصنوان: اللسان (صنا) ). قال تعالى: }صنوان وغير صنوان{ [الرعد/4]. ملخص اللسان: 1. الصَّنا والصِّناءُ: الوَسَخُ، وقيل: الرَّمادُ؛ 2. تَصَنَّى فلان إذا قعَد عند القِدْر من شرهِه يُكَبِّبُ ويَشْوي حتى يُصيبَه الصِّناء. 3. أَخَذْتُ الشيءَ بصِنايَته أَي أَخذْتُهُ بجمِيعِه، 4. الصُّنَيُّ شِعبٌ صغير يسيلُ فيه الماء بين جبلين، 5. والصَّنْوُ: الغَوْرُ الخَسِيسُ بين الجبَلين؛ 6. والصَّنْوُ الماءُ القلِيلُ بين الجبلين. 7. والصَّنْوُ: الحجر بين الجبلين، 8. والصِّنْوُ: الأَخ الشقيق والعمُّ والابنُ، والجمع أَصناءٌ وصِنْوانٌ، 9. وأَصل الصِّنْو إنما هو في النَّخْل. والصِّنْوُ: المِثلُ، وأصله أن تطلع نخلتانِ من عِرْق واحد 10. وركِيَّتان صِنْوان: متجاورتان إذا تقاربتا ونَبَعتا من عَين واحدةٍ. 11. الصِّنْوانُ المُجْتَمِعُ وغيرُ الصِّنْوانِ المُتفرِّقُ، الصِّنْوانُ النَّخلاتُ أَصْلُهُنَّ واحدٌ، 12. الصِّنْوةُ الفَسِيلةُ. لسان العرب ● - صنا: الصَّنا والصِّناءُ: الوَسَخُ، وقيل: الرَّمادُ؛ قال ثعلب: يمدُّ ويُقْصَرُ ويُكْتَب بالياء والأَلف، وكتابه بالأَلف أَجود. ويقال: تَصَنَّى فلان إذا قعَد عند القِدْر من شرهِه يُكَبِّبُ ويَشْوي حتى يُصيبَه الصِّناء. وفي حديث أَبي قلابَة قال: إذا طال صِناءُ الميت نُقِّيَ بالأُشْنانِ إن شاؤُوا (* قوله «إن شاؤوا»هكذا في الأصل، وليست في النهاية)؛ قال الأَزهري: أَي درَنُه ووَسَخُه، قال: وروي ضِناء، بالضاد، والصواب صِناء، بالصاد، وهو وسَخُ النار والرماد. الفراء: أَخَذْتُ الشيءَ بصِنايَته أَي أَخذْتُهُ بجمِيعِه، والسينُ لغةٌ. أَبو عمرو: الصُّنَيُّ شِعبٌ صغير يسيلُ فيه الماء بين جبلين، وقيل: الصُّنَيُّ حِسْيٌ صغير لا يَرِدُهُ أَحدٌ ولا يُؤْبه له، وهو تصغير صَنْوٍ قالت ليلى الأَخُيَلِيَّة:أَنابغَ، لم تَنْبَغْ ولم تَكُ أَوَّلا، وكُنْتَ ضُنّيّاً بين صُدَّينِ مَجْهَلا ويقال: هو شقُّ في الجَبل. ابن الأَعرابي: الصَّاني اللازِمُ للخِدْمَة، والنَّاصي المُعَرْبِدُ. والصَّنْوُ: الغَوْرُ (* قوله «الغور» هكذا في الأصل، والذي في القاموس والتهذيب: العود). الخَسِيسُ بين الجبَلين؛ قال: والصَّنْوُ الماءُ القلِيلُ بين الجبلين.والصَّنْوُ: الحجر بين الجبلين، وجمعها كلِّها صُنُوٌّ.والصِّنْوُ: الأَخ الشقيق والعمُّ والابنُ، والجمع أَصناءٌ وصِنْوانٌ، والأُنْثى صِنْوة. وفي حديث النبي، صلى الله عليه وسلم: عمُّ الرجل ضِنْوُ أَبيه؛ قال أَبو عبيد: معناه أَن أَصلهُما واحدٌ، قال: وأَصل الصِّنْو إنما هو في النَّخْل. قال شمر: يقال فُلانٌ صِنْوُ فلان أَي أَخوه، ولا يسمَّى صِنْواً حتى يكون معه آخر، فهما حينئذ صِنْوانِ، وكلُّ واحدٍ منهما صِنْو صاحِبه. وفي حديث: العَبَّاسُ صِنْوٌ أَبي، وفي رواية: صِنْوي. والصِّنْوُ: المِثلُ، وأصله أن تطلع نخلتانِ من عِرْق واحد، يريد أَنَّ أَصل العبَّاس وأََصلَ أَبي واحدٌ، هو مثلُ أَبي أو مِثْلي، وجمعه صِنْوانٌ، وإذا كانت نخلتان أو ثلاثٌ أو أَكثرُ أَصلها واحد فكل واحد منها صِنْوٌ، والاثنان صِنْوان، والجمع صِنْوانٌ، برفع النون، وحكى الزجاجي فيه صُنْوٌ، بصم الصاد، وقد يقال لسائر الشَّجر إذا تشابه، والجمعُ كالجمع. وقال أَبو حنيفة: إذا نبتت الشجرتان من أَصل واحد فكل واحدة منهما صِنْو الأُخرى. وركِيَّتان صِنْوان: متجاورتان إذا تقاربتا ونَبَعتا من عَين واحدةٍ. وروي عن البَراءِ بن عازِبٍ في قوله تعالى: صِنْوانٌ وغيرُ صِنْوانٍ؛ قال الصِّنْوانُ المُجْتَمِعُ وغيرُ الصِّنْوانِ المُتفرِّقُ، وقال: الصِّنْوانُ النَّخلاتُ أَصْلُهُنَّ واحدٌ، قال: والصِّنْوانُ النَّخلتان والثلاثُ والخمسُ والستُّ أَصلُهنَّ واحدٌ وفروعُهنَّ شتىَّ، وغيرُ صِنْوانٍ الفارِدَةُ؛: وقال أَبو زيد: هاتان نخلتانِ صِنْوانِ ونَخِيلٌ صِنْوانٌ وأَصْناءٌ، ويقال للاثنين قِنْوانِ وصِنْوانِ، وللجماعة قِنْوانٌ وصِنْوانٌ. الفراء: الأَصْناءُ الأَمْثالُ والأَنْصاءُ السابقون. ابن الأَعرابي: الصِّنْوةُ الفَسِيلةُ. ابن بزرج: يقال للحَفَرِ المُعَطَّل صِنْوٌ، وجمعُه صِنْوانٌ. ويقال إذا احْتَفَر: قدِ اصْطَنَى. مقاييس اللغة: (صنو) الصاد والنون والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على تقارُب بين شيئين، قرابةً أو مسافةً. من ذلك الصِّنو: الشَّقيق. وعمُّ الرّجل صِنوُ أبيه. وقال الخليل، يقال فلانٌ صِنْوُ فلانٍ، إذا كان أخاه وشقيقَه لأمِّه وأبيه. والأصل في ذلك النَّخلتانِ تخرجان([1]) من أصلٍ واحدٍ، فكلُّ واحدة منهما على حيالها صِنوٌ، والجمع صِنوانٌ. قال الله تعالى: {وَنَخِيل صِنْوانٌ وغيرُ صِنْوانٍ[.[الرعد 4]. قال أبو زيد رِكيَّتانِ صِنْوانِ، وهما المتقاربتان حتى لا يكونَ بينهما من تقارُبهما حَوْض. ومما شذَّ عن هذا الأصل الصِّنو: مثل الرّدْهَة تُحفَر في الأرض، وتصغيره، صُنَيٌّ. قالت ليلى: أنابِغَ لم تَنْبَغْ ولم تكُ أوَّلاً *** وكنْتَ صُنَيَّاً بين صُدَّيْن مَجْهَلا([2]) القاموس المحيط: و الصَّنْوُ العُودُ الخَسِيسُ بينَ الجَبَلَيْنِ، أو الماءُ القَليلُ بينَهُما، أو الحَجَرُ يَكونُ بينَهُما ج صُنُوٌّ، كنَحْوٍ ونُحُوٍّ، وبالكسر الحَفْرُ المُعَطَّلُ، وقَلِيبٌ لبَنِي ثَعْلَبَةَ، والأخُ الشَّقيقُ، والابنُ، والعَمُّ ج: أصْناءٌ وصِنْوانٌ، وهْيَ: بهاءٍ، والنَّخْلَتانِ فما زادَ في الأصْلِ الواحِدِ، كُلُّ واحدٍ منهما صِنْوٌ، ويُضَمُّ، أو عامٌّ في جَميعِ الشَّجَرِ، وهُما صُِنْوانِ وصَِنْيانِ، مُثَلَّثَيْنِ. والصاني: اللازِمُ للخِدْمَةِ. وتَصَنَّى وأصْنَى: قَعَدَ عند القِدْرِ شَرَهاً، يُكَبِّبُ ويَشْوِي حتى يُصِيبَهُ الصِناءُ، للرَمادِ، ويُقْصَرُ. والصُّنَيُّ، كسُمَيٍّ: حِسْيٌ صَغيرٌ لا يَرِدُه أحَدٌ. وأخَذَهُ بصنايَتِه، بالكسر: بجَمِيعِه. ورَكِيَّتانِ صِنوانِ: مُتَجَاوِرَتانِ، أو تَنْبُعانِ من عَيْنٍ واحدةٍ. تاج العروس: و ( الصنو ) بالفتح ( العود الخسيس بين الجبلين أو الماء القليل بينهما أو الحجر يكون بينهما ج ) الكل ( صنو ) بضمتين وتشديد ( كنحوو نحو ) كل ذلك عن ابن الاعرابي ( و ) الصنو ( بالكسر الحفر المعطل ) جمعه صنوان عن ابن بزرج ( و ) الصنو ( قليب لبنى ثعلبة و ) من المجاز الصنو ( الاخ الشقيق ) ومنه الحديثعم الرجل صنو أبيه قال الازهرى يقال هذا صنو فلان إذا كان أخاه وشقيقه لابيه وقال أبو عبيد في معنى الحديث يعنى أصلهما واحد وأصل الصنو انما هو في النخل وقال شمر فلان صنو فلان أي أخوه ولا يسمى صنواحتى يكون معه آخر ( و ) في المحكم الصنو ( الابن و ) أيضا ( العم ) * قلت أما العم فمأخوذ من الحديث السابق وأما الابن فلكونه تشعب من أصل واحد ( ج أصناء وصنوان ) بالكسر ورفع النون ( وهى بهاء ) صنوة ( والنخلتان فما زاد ) ثلاث أو خمس أوست يكن ( في الاصل الواحد ) وفروعهن شتى ( كل واحد منهما ) أي من النخلتين والاولى كل واحدة منها ( صنو ) بالكسر ( ويضم ) حكاه الزجاج ( أو عام في جميع الشجر ) إذا شابه والجمع كالجمع ( وهما صنوان وصنيان مثلثين ) بكسر النون فيهما قال أبو زيد هاتان نخلتان صنوان ونخيل صنوان يقال للاثنين صنوان وللجماعة صنوان يفرق بينهما باعراب النون ومنة قوله تعالى صنوان وغير صنوان وجاء في التفسير عن البراء بن عازب أي مجتمع ومتفرق ( والصانى اللازم للخدمة ) والناصى المعربد عن ابن الاعرابي نقله ابن سيده في الياء ( وتصنى وأصنى قعد عند القدر شرها ) أي حرصا ( يكبب ) ووقع في نسخ التهذيب يكسب ( ويشوى حتى يصيبه الصناء ) ككساء ( للرماد ويقصر ) عن ابن الاعرابي ويكتب بياء وألف وكتابته بالف أجود كذا في المحكم ( والصنى كسمى حسى صغير لا يرده أحد ) ولا يؤبه له وهو تصغير صنو قاله الجوهرى وأنشد لليلى الا خيلية أنابغ لم تنبغ ولم تك أولا * وكنت صنيا بين صدين مجهلا وهو مجاز ( و ) يقال ( أخذه بصنايته بالكسر ) أي ( بجميعه ) نقله الجوهرى عن الفراء والسين لغة فيه وقد تقدم ( و ) من المجاز ( ركيتان صنوان ) أي ( متجاورتان ) وقال أبو زيد إذا تقاربتا ( أو تنبعان من عين واحدة ) * ومما يستدرك عليه الصنا بالكسر مقصور ويمد الوسخ وخص بعضهم به وسخ النار والصنوة بالفتح الفسيلة عن ابن الاعرابي والصنى كسمى شق في الجبل أو شعب يسيل فيه الماء بين جبلين وصنى لقب محمد بن عيسى بن عبد الحميد بن عبد الله بن عمرو بن حفص بن المغيرة المخزومى له قصة في زمن المهدى قاله الحافظ والاصناء الامثال عن ابن الاعرابي وأصنى النخل أنبت الصنوان عن ابن القطاع واصطى إذا احتفر عن ابن برزج واصطناها قرية بمصر في الغربية وقد وردتها والصنى بكسر فسكون الثمد وقد صنوته وصنيته

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٧ (الإجمالي: ٢٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. جور

    الآيات المشتركة: ١ · Civar yerleşik bir yerin çevresi demektir

  2. عنب

    الآيات المشتركة: ١ · E’nab, Üzüm asması demektir

  3. زرع

    الآيات المشتركة: ١ · Ekin demektir

  4. نخل

    الآيات المشتركة: ١ · Hurma ağacıdır

  5. سقي

    الآيات المشتركة: ١ · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  6. قطع

    الآيات المشتركة: ١ · Kesinlikle keseceğim

  7. عقل

    الآيات المشتركة: ١ · Akledersiniz

  8. موه

    الآيات المشتركة: ١ · Su

  9. بعض

    الآيات المشتركة: ١ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  10. فضل

    الآيات المشتركة: ١ · Fadl Deriden yapılan gömlektir

  11. أكل

    الآيات المشتركة: ١ · Ekel pas demektir

  12. غير

    الآيات المشتركة: ١ · Ğayr, Ğayr dışında demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. … الْأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجَاوِرَاتٌ وَجَنَّاتٌ مِنْ أَعْنَابٍ وَزَرْعٌ وَنَخِيلٌ صِنْوَانٌ وَغَيْرُ صِنْوَانٍ يُسْقَى بِمَاءٍ وَاحِدٍ وَنُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلَى …

    Kökteşler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökصنو
YapıÜçlü kök
Özel Durumİlletli (nakıs wāvî)
Bağlamsal Yakın Köklerفرع, شقق, زوج
Zıt Kökفرد
Çekirdek Özet 1Tek bir kökten veya kök boğazından çatallanıp çıkan iki veya daha fazla ağaç gövdesi, kökteşlik
Çekirdek Özet 2Aynı kaynaktan, aynı topraktan ve aynı sudan beslendiği halde farklılaşan ve bir arada meyve veren varlık düzeni
Çekirdek Özet 3Asıldaki birliğe rağmen tezahürdeki ve nitelikteki çokluk; ortak menşeli varlıkların özdeşlik ve ayrışma dengesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca botanik bir ağaç çatallanması sayarak Kur'an'ın ontolojik birlik içinde çeşitlilik delilini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صنKatılaşma, biçim alma, bir araya toplanıp somutlaşma ve belirgin bir gövde kazanma (صنع, صنم)وBir araya toplanan gövdenin tek bir merkezden iki veya daha fazla kola ayrılarak uzaması, kökten dışa doğru dallanıp çatallanması

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaKökün zemine sımsıkı tutunması, toprağı kavraması ve ana merkezde sabitlenmesi
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkTutunan merkezden canlılığın fışkırması, yeni bir filizin kesintisizce boy vermesi
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaAyrışan filizlerin dip noktada birbirine bitişik kalması, kök düzeyinde raptedilmesi
صنوZemine tutunan kökten yükselip ayrılan filizlerin aynı bağla birbirine raptedilmesiTek bir ortak kökten veya gövde tabanından aynı anda çatallanarak yan yana yükselen ikiz veya çoklu varlık oluşumu

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTek bir kök boğazından birlikte bitip yükselen iki veya daha fazla hurma ağacı; birbirine çok yakın açılmış kuyu çifti
Cahiliye şiiri kullanımıLeylâ el-Ahyeliyye'nin Nâbiğa el-Ca'dî'ye hitabındaki kullanımı: أنابِغَ لم تَنْبَغْ ولم تكُ أوَّلاً / وكنْتَ صُنَيَّاً بين صُدَّيْن مَجْهَلا (Burada iki dağ veya tepe arasında kalmış, bilinmeyen küçük kuyu çukuru anlamında تصغير kalıbıyla yer almıştır).
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber'in amcası Hz. Abbas hakkında söylediği kabul edilen nebevî ifade: عم الرجل صنو أبيه (Kişinin amcası, babasının kökteşidir / tek kökten çatallanan diğer dalıdır).

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça صنو kökü, Sami dil ailesinde özellikle tek bir kökten veya tohumdan dallanma, yan sürgün verme ve akrabalık/kökteşlik anlam alanıyla ilişkilenir. Kökün en ilksel somut çekirdeği, güneybatı Sami coğrafyasında özellikle vaha tarımının ve hurma yetiştiriciliğinin getirdiği bir gözleme dayanır; tek bir kök sisteminden fışkıran ikiz gövdeler bu kökle ifade edilmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede doğrudan ses denkliği gösteren yaygın bir üçlü fiil kökü bulunmamakla birlikte, kök boğazından filizlenme ve yan dal verme olgusu benzer fonetik varyantlarla temsil edilir; Ge'ez dilinde sürgün, nesep ve kök bağıyla ilgili semantik paralellikler dikkat çeker. Kökün İbranice ve Süryanicedeki akrabalık ve dallanma matrisleri, Arapçadaki gibi özelleşmiş bir botanik ve nesep terimine dönüşmek yerine daha genel dallanma ve filizlenme kavramlarıyla karşılanmıştır. Dolayısıyla صنو kökünün Arapçadaki özgül gelişimi, tek bir menşeden çıkan çatallanmış ikizliği ve ayrılmaz yakınlığı ifade eden yetkin bir semantik daralmaya işaret eder.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصنو kökü ve türevleriTek bir asıldan süren iki daldan veya gövdeden her biri; öz kardeş ve amca için istiare yoluyla genişleyen akrabalık bağıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami dallanma matrisiKökten sürme, ortak tohumdan veya kütükten dallanarak çoğalma kavram alanıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik bitkisel sürgün kökleriÇatallanma, ikizleşme ve aynı kök sistemini paylaşma semantizmiMuhtemel

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صنوAnlamlıOrtak kökten çatallanmaTek bir kökten iki veya daha çok gövdenin çıkması, kökteşlikHedef kök; Kur'an'da geçer
صونAnlamlıKoruma, muhafaza etmeBir şeyi yıpranmaktan, bozulmaktan veya ziyan olmaktan saklamaKalb ve ortak koruma/tutma alanı; Kur'an'da geçmez
نصوAnlamlıAlın saçı, öne uzanmaBaşın ön tarafındaki saç tutamı, bir şeyin en seçkin ve ön kısmıÖne fırlama ve uzama ilişkisi; Kur'an'da geçer
نوصAnlamlıKaçma, sığınma yeri aramaHareket etme, kaçacak delik ve kurtuluş yolu aramaZıt yönlü ayrışma ve uzaklaşma hareketi; Kur'an'da geçer
وصنAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için müstakil bir kullanım kaydedilmemiştirKitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir
ونصAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için müstakil bir kullanım kaydedilmemiştirKitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صنوMerkezKökteşlik ve ortak gövdeden çatallanmaTek bir dip kökten çıkan ve birbirine denk biçimde yükselen ikiz veya çoklu yapıAynı asıldan beslenip yan yana duran gövdelerin beraberliği
فرعKomşuDallanma ve yukarı yayılmaفرع ana gövdeden ayrılan üst dalları ifade ederken, صنو bizzat kök boğazından çıkan gövdeleri bildirirAsıldan yukarıya doğru hiyerarşik yayılma
شققKomşuYarılma ve ikiye ayrılmaشقق bir bütünün zorla veya fiziksel olarak bölünmesini anlatır; صنو ise fıtrî ve organik birlikte-doğuşu içerirTek parçanın yarılmasıyla ortaya çıkan kardeşlik
زوجKomşuÇift olma ve eşleşmeزوج iki ayrı unsurun bir araya gelip birleşmesini hedefler; صنو zaten aynı kökten birlikte çıkmış olmayı anlatırSonradan veya haricen kurulan denklik ve eşlik
فردZıtTekil olma, yalnız kalmaفرد eşi, benzeri veya kökteşi olmaksızın müstakil tek bir gövde halinde bulunmayı gösterirKökten tek başına yükselen, kökteşi olmayan gövde

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصنوKökteş, ortak köklüTek bir kökten veya asıldan çıkan iki veya daha çok daldan her biriKesin
LatinceCo-radicatus, germen geminumOrtak köklü, ikiz sürgünAynı kök sistemini paylaşan bitkisel yapıları karşılar; nesep mecazını tam içermezGüçlü
İngilizceTwin stem, offshoot from single root, connaturalKökteş gövde, aynı kökten süren dalBotanik açıdan tam oturur; connatural kelimesi fıtrat ve nesep ortaklığına yaklaşırGüçlü
AlmancaZwillingsstamm, Wurzelbruder, Schösslingİkiz gövde, kök kardeşiAynı kökten çıkan çoklu gövdeleri eksiksiz ifade ederGüçlü
FransızcaRejet de souche, jumeau de souche, congénèreKütük sürgünü, aynı soydanOrtak kök ve dip kütükten fışkıran sürgünü ve soydaşlığı karşılarGüçlü

المصدر Lane's Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
صِنْوَانٌOrtak kökten çatallanan, aynı kök sistemine bağlı hurmalarAynı toprak parçasında, aynı suyla sulanan tek köklü bitkiler bağlamında ilahî kudret ve çeşitlilik delili; Ra'd 13:4
غَيْرُ صِنْوَانٍKökleri ayrı olan, her biri tekil ve bağımsız kökten yükselen ağaçlarTek başına, müstakil bir kökten biten hurma ağaçları bağlamında fıtrattaki bağımsız büyüme düzeni; Ra'd 13:4

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTevhid ve kesret deliliAynı su ve aynı topraktan beslenen bitkilerin tat ve şekilce farklılaşması; faadiliyetin tabiata değil fail-i muhtara ait oluşuBirleşik menşeden doğan bilinçli çeşitlilik
FıkıhZiraat ortaklığı ve miras haklarıTek kökten çıkan çoklu hurma ağaçlarının mülkiyet, aşılanma, zekât ve müşterek ağaç sayımı hükümleriMülkiyetin köke mi yoksa gövdeye mi tabi olduğu meselesi
TefsirKevnî ayetlerin yorumuRa'd suresi 4. ayetteki zıtlıklar üzerinden ilahî kudretin, hikmetin ve iradenin tabiat üzerindeki mutlak tasarrufuBirlik içindeki zengin ayrışma ve ortak asıl
HadisAkrabalık ve nesep hukukuHz. Peygamber'in amcanın baba makamındaki yerini tarif ederken kullandığı temsilî nitelemeBaba ile amcanın aynı asıldan türeyen iki gövde oluşu

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid-hikmet irtibatıOrtak kaynaklı vahdetİllet birliğine rağmen tecelli çeşitliliğini göstermeVahiy ve nübüvvet sisteminde hakikatin kaynağı bir iken kavimlere göre şeriatların dallanmasıKesin
İlmiTaksonomi ve genetik kökenOrtak ata veya kök hücreÇeşitliliğin ortak genetik havuzdan türeyişini tasnif etmeAynı kök sistemini paylaşan unsurların çevre ve iç dinamiklerle farklı meyveler vermesi ilkesiGüçlü
SiyasiHukukî ve anayasal yapıFederatif veya konfederal bağTek bir anayasal köke bağlı otonom yapıları bir arada tutmaMerkezî bir meşruiyet kökünden beslenen ancak kendi içinde bağımsız tasarruf alanı bulunan erklerMuhtemel
İktisadiÜretim ve sermaye ortaklığıMüşterek altyapıdan doğan teşebbüslerAltyapı maliyetini paylaşıp farklı sektörlerde katma değer üretmeTek bir sermaye veya enerji kaynağından beslenip ayrı alanlarda ürün veren ekonomik iştiraklerMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerÇatallanma teorisi (Bifurcation) ve tek köklü graf yapısıMatematiksel bir sistemde tek bir başlangıç noktasından türeyen çoklu uç noktalar; aynı girdinin farklı durum parametrelerine ayrılmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal soydaşlık ve ortak menşeli toplumsal kurumlarAynı tarihsel, kültürel veya hukuki kökten türeyip farklı toplumsal işlevler üstlenen kardeş kurumların ilişkisiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca hurma ziraatına ait teknik bir ziraî terim olarak görüp tefekkür ve ontoloji boyutunu ihmal etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an bu kavramı; tek bir suyla sulanan, bitişik topraklarda yer alan fakat meyvesi, tadı ve şekli farklılaşan derin bir rubûbiyet ve irade delili olarak kurar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTabiatın mekanik bir nedensellikle kendi kendine işlediği zannına kapılmak; aynı girdiden farklı çıktılar var eden ilahî irade ve tercihi gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın kaynağındaki birliği (tevhid) ve bu birlikten doğan zengin çeşitliliği (kesret) tek bir somut imge üzerinden kavratır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kâinattaki nizamı, yaratılışın gayesini, diriliş delillerini ve tabiat kanunlarının arkasındaki ilahî iradeyi konu edinen ayetlerde belirleyicidir (özellikle Ra'd 13:4).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Determinist tabiat felsefesinin «aynı sebepler zorunlu olarak her zaman tamamen aynı sonuçları doğurur» önermesini, aynı su ve kökten çıkan farklı lezzetleri göstererek tashih eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamTek bir kök boğazından veya kütükten fışkırarak yan yana yükselen, aynı kök sistemini paylaşan iki veya daha fazla ağaç gövdesi.
  • Soyut anlamOrtak bir menşe, zemin ve kaynaktan beslendiği halde biçim, tat, işlev ve yöneliş bakımından çeşitlenen varlıkların birlik ve çokluk dengesi.
  • Sistematik karşılıkTekil bir kök girdisinin ortak bir iletim hattı üzerinden birbirinden bağımsız çoklu çıktılara ayrışması; girdinin birliğine rağmen çıktıların iradî olarak farklılaşması.
  • LaTeX modeliS0→  I  {O1, O2, …, On}ileOi≠Oj(i≠j)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S0 ortak kök veya tekil kaynağı temsil eder. I simgesi bu köke verilen tekil girdiyi (örneğin ayetteki tek bir suyu ve ortak toprağı) gösterir. Ok işareti bu tekil kaynaktan çatallanarak çıkan çoklu gövdeleri ifade eder. {O1,O2,…,On} kümesi aynı kökten beslenen kökteş çıktıları (meyveleri, nitelikleri) gösterir; Oi≠Oj şartı ise aynı girdiye ve ortak köke rağmen her bir gövdenin meyve, tat ve üstünlük bakımından birbirinden farklılaştığını sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ص