زوج

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ز-و-جالصيغ: ٤١ · الجذور المجاورة: ١٤٠ · الآيات: ٧٢ · السور: ٤٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عينطهرأَزْوَاجِنَازوجنبتخلقنبأأنثتنرثنيأَزْوَاجِهِمْأَزْوَاجًا

الجذرالصيغ ٤١الآيات ٧٢السور ٤٣المجاورة ١٤٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

زوج

ز - و - ج

جذر
  • الورود: ٨١
  • الآيات: ٧٢
  • الصيغ: ٤١
  • المعاجم: ١٢

İlik ve düğme çiftinin her biridir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

İlik ve düğme çiftinin her biridir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٥٢٦
باب الجيم والزاي و و ا ي ء معهما ج ز أ، ج أ ز، أ ج ز، ج ز ي، ج و ز، ز ج و، و ج ز، ز و ج مستعملات جزأ: أجزأني الشيء، مهموز أي: كفاني وتجرأت بكذا، واجنزأت به، أي، اكتفيت به. وهذا الشيء يُجزيءُ عن هذا يُهمزُ ويُلينًّ. وفي لغة: يجزأُ، قال: وأنّ الغدر في الأقوام عارٌ وأنّ المرءَ يَجْزَأُ بالكُراعِ والجّزءُ، مهموز: الاجتزاء أي الاكتفاء والجُزُوءُ أيضاً، تقول: جَزِئَتِ الإبلُ. إذا اكتفت بالرطب عن
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠١٤
زَوْجُ المرأة: بعلها. وزَوجُ الرجل: امرأته قال الله تعالى: "اسكنْ أنت وزوجُك الجنّةَ" ويقال أيضاً: هي زوجتُه. قال الفرزدق: وإن الذي يسعى ليُفسِد زوجتيكساع إلى أُسْدِ الشَرى يَسْتَبيلُها قال يونس: تقول العرب: زوَّجتُه امرأةً، وتزوَّجتُ امرأة، وليس من كلام العرب تزوَّجتُ بامرأة. قال: وقول الله تعالى: "وزوَّجناهم بحورٍ عِينٍ"، أي قرنّاهم بهنَّ، من قوله عزّ وجلّ: "احشُروا الذين ظلموا وأزواجَهم"،
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٥٥٠
(باب الزاء والواو وما يثلثهما) (زوي) الزاء والواو والياء أصلٌ يدلُّ على انضمامٍ وتجمُّع. يقال زوَيت الشَّيءَ: جمعته. قال رسول الله *صلى الله عليه وآله: "زُوِيتِ الأرضُ فأُرِيتُ مَشارِقَها ومغارِبَها، وسيبلغُ مُلْكُ أمّتي ما زُوِيَ لي منها". يقول: جُمِعَت إِليّ الأرضُ. ويقال زَوَى الرجلُ ما بين عينيه، إِذا قبضَه. قال الأعشى: يزيدُ يَغضُّ الطَّرْف دُوني كأنَّما *** زَوَى بين عينيه عليَّ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٠٧٦
- يقال لكل واحد من القرينين من الذكر والأنثى في الحيوانات المتزاوجة زوج، ولكل قرينين فيها وفي غيرها زوج، كالخف والنعل، ولكل ما يقترن بآخر مماثلا له أو مضاد زوج. قال تعالى: ﴿فجعل منه الزوجين الذكر والأنثى﴾ [القيامة/39]، وقال: ﴿وزوجك الجنة﴾ [البقرة/35]، وزوجة لغة رديئة، وجمعها زوجات، قال الشاعر: *فبكا بناتي شجوهن وزوجتي * (هذا شطر بيت، وعجزه: *والأقربون ثم إلي تصدعوا* وهو لعبدة بن الطبيب في
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٣١
ز و ج هو زوجها وهي زوجه وزوجته وهما زوجان وله عدة أزواج وزوجات‏.‏ وله زوجان من حمـام وزوجا حمام‏.‏ واشتريت زوجي نعال‏.‏ وخلق الله النبات أزواجاً‏:‏ أصنافاً وألواناً ‏"‏ وأنبتنا فيها من كل زوج ‏"‏‏:‏ من كل لون‏.‏ وهذا زوجه أي قرينه‏.‏ أنشد ابن الأعرابي‏:‏ لنـا نعـم لا يعتري الذم أهلا سواء علينا ذات زوج وطالـق أي ذات ولد ومنفردة ‏"‏ احشروا الذيـن ظلمـوا وأزواجهـم ‏"‏‏:‏ وقرناءهـم وزوجـت
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٥٤٠
الزَّوْجُ: خلاف الفَرْدِ. يقال: زَوْجٌ أَو فَرْدٌ، كما يقال: خَساً أَو زَكاً، أَو شَفْعٌ أَو وِتْرٌ؛ قال أَبو وَجْزَة السَّعْدِيُّ:ما زِلْنَ يَنْسُبْنَ، وَهْناً، كلَّ صادِقَةٍ، باتَتْ تُباشِرُ عُرْماً غير أَزْوَاجِ لأَن بَيْضَ القَطَا لا يكون إِلاَّ وِتْراً. وقال تعالى: وأَنبتنا فيها من كل زوجٍ بَهيج؛ وكل واحد منهما أَيضاً يسمى زَوْجاً، ويقال: هما زَوْجان للاثنين وهما زَوْجٌ، كما يقال: هما
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧١٦
* ز و ج * * الزَّوْجُ * البعل والزوج أيضا المرأة قال الله تعالى ﴿اسكن أنت وزوجك الجنة﴾ ويقال لها * زَوْجَةٌ * أيضا قال يونس ليس من كلام العرب * زَوَّجَهُ * بامرأة بالباء ولا * تَزَوَّجَ * بامرأة بل بحذفها فيهما وقوله تعالى ﴿وزوجناهم بحور عين﴾ أي قرناهم بهن من قوله تعالى ﴿احشروا الذين ظلموا وأزواجهم﴾ أي وقرناءهم وقال الفراء * تَزَوَّجَ * بامرأة لغة وامرأة * مِزْوَاجٌ * بكسر الميم أي كثيرة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٥٧٢
الزوج للمرأة: البعل. و للرجل: الزوجة ، بالهاء، وفي المحكم الرجل زوج المرأة، وهي زوجه وزوجته. وأباها الأصمعي بالهاء. وزعم الكسائي عن القاسم بن معن أنه سمع من أزدشنوءة بغير هاء والكلام بالهاء ألا ترى أن القرآن جاء بالتذكير: اسكن أنت وزوجك الجنة هذا كله قول اللحياني. قال بعض النحويين: أما الزوج فأهل الحجاز يضعونه للمذكر والمؤنث وضعا واحدا، تقول المرأة: هذا زوجي، ويقول الرجل: هذه زوجي. قال
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٣٢٣
زوّج شَيْئًا بِشَىْءٍ 2 زوّج شَيْئًا بِشَىْءٍ ذ , and زوّجهُ اـِلَيْهِ, [inf. n. تَزْوِيجٌ,] He coupled, or paired, a thing with a thing; united it to it as its fellow, or like. (TA.) So in the Kur [xliv. 54 and lii. 20], زَوَّجْنَاهُمْ بِحُورٍ عِينٍ We will couple them, or pair them, [with females having eyes like those of gazelles:] (S, Mgh, K, TA:) the meaning is not the تَزْوِيج commonly
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٢٦
زَاجَ زَاجَ ( w ) U ( n. ac. زَوْج 1 ) a. [ Bain ], Sowed dissension, discord between, set at variance. زَوَّجَ زَوَّجَ II , a. Married; paired, coupled, joined together. زَاْوَجَ زَاْوَجَ III , a. Married; were paired, coupled. تَزَوَّجَ تَزَوَّجَ V a. [ acc. or Bi ], Married, wedded, took as a wife. b. [ Ila ], Became related to, by marriage. تَزَاْوَجَ تَزَاْوَجَ VI , اِزْتَوَجَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٢٬٣٧٩
زوج زَوِجَ - يَزْوَجُ - زَوْج - زَوْجـان - أزْواج - زَوَّج - يُزَوِّجُ زوِجَ - يَزْوَجُ + كائن + كائناً أو بكائن: شكل معه زوجاً: شبهه وماثله في كثير من الأمور وكمله وتكامل معه بباقي الأمور زَوْج: على وزن " فـَعْل " اسم فعل بمعنى مفعول من " زَوِجَ - يَزْوَجُ ": وهو ما يكون بفعل " زوج - يزوج" الذي يقرن مع آخر يشبهه ويكمله: أحد الزوجين زَوْجان -
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٤١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٤٠ (الإجمالي: ٣٤٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. نبت

    الآيات المشتركة: ٦ · Bitki

  2. خلق

    الآيات المشتركة: ١٤ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  3. نفس

    الآيات المشتركة: ١٥ · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  4. أنث

    الآيات المشتركة: ٥ · Eğildiği zaman tekrar eski yerine gelen demir gibi şeylere…

  5. طهر

    الآيات المشتركة: ٥ · Akar temiz sudur

  6. جعل

    الآيات المشتركة: ١٤ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  7. تنر

    الآيات المشتركة: ٢ · Tandır

  8. نكح

    الآيات المشتركة: ٤ · Nikah

  9. نبأ

    الآيات المشتركة: ٩ · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  10. عرف

    الآيات المشتركة: ٦ · Tanınan ile

  11. عين

    الآيات المشتركة: ٦ · Ayn göz, “evya” göze demektir

  12. ثني

    الآيات المشتركة: ٤ · Sena yaka demektir

الآيات التي ورد فيها(٧٢)

  1. وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ …

    Eşler

  2. وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ …

    Eşler

  3. وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وَذُرِّيَّةً وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ لِكُلِّ أَجَلٍ كِتَابٌ

    Eşler

  4. لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ

    Eşler

  5. وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ بَنِينَ وَحَفَدَةً وَرَزَقَكُمْ مِنَ …

    Eşler

  6. الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْدًا وَسَلَكَ لَكُمْ فِيهَا سُبُلًا وَأَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْ نَبَاتٍ شَتَّى

    Eşler

  7. وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَأَبْقَى

    Eşler

  8. وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

    Eşler

  9. … خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْوَاجًا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنْثَى وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ …

    Eşler

  10. فَاطِرُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا وَمِنَ الْأَنْعَامِ أَزْوَاجًا يَذْرَؤُكُمْ فِيهِ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ

    Eşler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökزوج
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli, vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerقرن, شفع, كفء
Zıt Kökفرد
Çekirdek Özet 1İki şeyin birbirine eklenerek veya kenetlenerek bir ikili, çift ve tamamlayıcı bütün oluşturması; tekin karşıtı olan eşleşme
Çekirdek Özet 2Varlıktaki ikili kutupsallık ve tamamlayıcılık yasası; ontolojik yaratılış çiftleri, nikâh bağıyla kurulan eşlik ve benzerlerin birbiriyle eşleştirilmesi
Çekirdek Özet 3Mutlak teklik ve benzersizliğin yalnızca Yaratıcı'ya ait olması; O'nun dışındaki tüm varlık alanının kurucu bir ikilik ve bağımlı çiftleşme üzerinde yükselmesi
Kritik Hata RiskiKökün sadece kadın-erkek arasındaki hukuki evliliğe indirgenerek varlıktaki ontolojik kutupluluk, tür, kategori ve benzerlik ağlarının gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زوYerinden oynama, eğrilme, ayrılma veya bir yöne meyletme hareketi; زور (doğrudan sapma, eğrilik), زوغ (haktan kayma, meyil) ve زول (bir durumdan diğerine intikal etme, yer değiştirme) köklerinde olduğu gibi bir durumdan başka bir duruma yönelme devinimiجÇekirdekteki meyil ve intikal hareketine birleşme, toplanma ve bitiştirici bir eklem karakteri katarak tekil durumdan çıkıp karşıtıyla kenetlenen, dengelenen bir çift olma anlamını kurmuştur.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici alet, kama; sınır çizme, ayırma, belirgin kılmaBir bütünü iki parçaya ayırarak karşılıklı iki bağımsız uç ve sınır var eder.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, tutturma, iliştirmeAyrılmış iki bağımsız ucu birbirine rapteden, bağlayan ve kenetleyen köprü vazifesi görür.
جDeve boynu, taşıma, bir araya getirme; intikal ve yüklenmeBağlanan iki unsuru ortak bir yürüyüşte, karşılıklı işlevde ve dengeli bir taşımada birleştirir.
زوجSınırları belirginleşmiş iki ayrı unsurun bir bağ ile birbirine kenetlenerek ortak bir hareketi birlikte taşımasıİki ayrık tekilin birbirine bağlanıp kenetlenmesiyle oluşan tamamlayıcı çift ve işlevsel ortaklık hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBirbirine eklenen ve biri olmaksızın diğeri eksik kalan çiftin her bir parçası; devenin sırtındaki semerin veya mahmilin iki yanına denk getirilen yük parçaları; hevdicin üstüne örtülen ve birbirini tamamlayan çift örtü (namat).
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa el-Âmirî muallakasında hevdicin üzerini örten çift örtüyü ve süslü örtü kumaşını zikrederken kökü fiziksel örtü ve çiftleşme anlamında kullanmıştır: من كل محفوف يظل عصيه / زوج عليه كلة وقرامها
Erken Arapça kullanımErken dönem çöl hayatında bir çift ayakkabının veya mestin her bir tekine, birbiriyle uyumlu ve eşleşmiş iki güvercinin her birine زوج denilmiş; iki parçayı birden ifade etmek için ikil sîgasıyla zevcân ifadesi tercih edilmiştir.

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Dîvânu Lebîd.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça زوج kökü, Sami dilleri havzasında hem morfolojik hem de semantik açıdan oldukça tartışılmış ve zengin bir katmanlaşmaya sahip bir köktür. Klasik Sami dillerinde ikilik, çiftleşme ve birleşme kavramları çoğunlukla kök düzeyinde قرن veya تأم gibi köklerle karşılanırken, Aramerkezli ve Batı Sami dillerinde görülen İbranice זוג (zug) ve Süryanice ܙܘܓܐ (zugā) biçimleri, genellikle Grekçe ζεῦγος (zeugos / boyunduruk, araba koşumu, çift) kelimesi ile temas içinde değerlendirilir. Bununla birlikte Arap dilcileri ve sözlükbilimcileri, kökün Arapçadaki derin morfolojik türevlerini (tezvîc, izdivâc, zevce, zevcân), deve koşumundaki ve çöl teçhizatındaki somut kullanımlarını göz önüne alarak kelimenin köklü bir intikal ve semantik yerleşme sürecinden geçtiğini belirtirler. Dil içi katmanda kök; her bir tekilin ancak kendi dengi veya karşıtı ile bir araya geldiğinde bir sistem oluşturabilmesi, tek başına eksik kalan unsurun eşiyle tamamlanması ekseninde billurlaşmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Brockelmann (Lexicon Syriacum), Payne Smith, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇiftin her bir teki, eşleşen unsur, kumaş çeşidi, renk ve cinsDilde tekil olan fakat kendisini tamamlayan bir dengi veya mukabili bulunan her bir parça için kullanılmış; teklik karşıtı olarak yerleşmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ܙܘܓܐ (zugā), İbranice זוג (zug)Geç dönem Sami metinlerinde çift, koşum ve eş anlamında ortak kullanım alanı gösterir; bölgesel kültürel temaslarla yaygınlaşmıştır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiGrekçe ζεῦγος (zeugos), Hint-Avrupa *yugóm (boyunduruk, bağlanma)Boyunduruk altına birlikte girme, araba koşumu oluşturma ve iki unsuru birleştirme kavramsal alanıyla erken temas ve ödünçleme bağı mevcuttur.Güçlü

المصدر Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Chantraine (Dictionnaire étymologique de la langue grecque).

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زوجAnlamlıÇift oluşturma, eşleşmeBirbirini tamamlayan iki şeyin bir araya gelmesi, türdeşlik ve eşlikHedef kök; Kur'an'da geçer
زجوAnlamlıSevk etme, akıcı sürmeBir şeyi kolaylıkla, yumuşakça ileriye doğru sürmek ve yönlendirmekAnlamlı kök; Kur'an'da geçer (İsrâ 17:66)
وزجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimiyle müstakil bir kök kullanımı kaydedilmemiştirKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmeldir
وجزAnlamlıKısa ve öz olmaSözün veya işin gereksiz fazlalıklardan arındırılarak süratle tamamlanmasıAnlamlı kök; Kur'an'da geçmez
جزوAnlamlıYetme, karşılık olmaBir şeyin diğerinin yerini tutması, kefalet ve bedel oluşturmasıAnlamlı kök; Kur'an'da geçer (جزي)
جوزAnlamlıAşmak, katetmek, geçmekBir sınırın veya mesafenin ortasından geçip aşmak, serbestçe geçişe izin vermekAnlamlı kök; Kur'an'da geçer (A'râf 7:138)

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زوجMerkezİkili bütünlük ve tamamlayıcı eşlikBirbirini işlevsel veya ontolojik olarak tamamlayan ve sistem kuran çiftin her bir parçasıİki unsurun birbirine ihtiyaç duyarak kurduğu dengeli çift ilişkisidir.
قرنKomşuBirbirine bağlanma, yakın bulunmaİki veya daha fazla nesnenin fiziksel olarak birbirine iple bağlanması veya peş peşe gelmesiزوج ontolojik tamamlayıcılığı, قرن ise bağla raptedilmeyi ve yan yanalığı vurgular.
شفعKomşuTeki çifte dönüştürme, katlamaTekil bir nesneye bir ikincisini ekleyerek onu tek olmaktan çıkarmaشفع sayısal olarak tekliği kırmaya odaklanırken, زوج karşıtlıktan doğan uyumu anlatır.
كفءKomşuDenklik, eşitlikİki şeyin güç, değer ve konum bakımından birbirine tam denk ve akran olmasıكفء değer eşitliğini bildirir; زوج ise farklı unsurların birbirini tamamlamasını kurar.
فردZıtTeklik, yalnızlık, yalıtılmışlıkKendisini tamamlayacak hiçbir eşi, benzeri veya zıddı bulunmayan yegâne durumزوج ilişkisel bağı ve ikiliği kurarken فرد her türlü bağıntıdan kopuk tekliği ifade eder.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaزوجÇiftin her bir teki, eş, tür, sınıfBir ikilinin birbirini tamamlayan her bir kanadı; zevce, hemcins veya karşıt kutupKesin
Latincepar, coniunx, comparEşit çift, hayat arkadaşı, dengi olan eş"Par" denkliği ve çifti, "coniunx" boyunduruk bağıyla birleşen hayat arkadaşını karşılar; kozmik tür anlamını tam vermez.Güçlü
İngilizcepair, spouse, mate, counterpartÇift, eş, türdeş, tamamlayıcı zıt parça"Spouse" yalnızca hukuki eşi, "counterpart" ve "pair" ise tamamlayıcı ikiliyi ve karşılığı ifade eder.Kesin
AlmancaPaar, Gatte/Gattin, GegenstückÇift, koca/eş, karşıt tamamlayıcı parça"Gegenstück" karşıt kutbun tamamlayıcılığını, "Paar" ise iki parçalı nesne bütünlüğünü yansıtır.Güçlü
Fransızcapaire, époux/épouse, binômeÇift, nikâhlı eş, ikili sistem"Binôme" iki unsurlu matematiksel ve yapısal birlikteliği, "paire" ise denk iki nesneyi karşılar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَزْوَاج / زَوْج (Hukuki ve ailevi bağlam)Nikâh bağıyla bir araya gelen kadın veya erkek eşKarı-koca hukuku, mehir, miras, boşanma ve aile kurumu bağlamları (Bakara 2:234, Nisâ 4:12, Nisâ 4:20).
زَوْجَيْنِ (Kozmik ve biyolojik kutupsallık)Erkek ve dişi çiftler, birbirini tamamlayan biyolojik zıtlarÂlemin yaratılışı, Nuh'un gemisine canlıların bindirilmesi ve varlığın çift kutuplu inşası (Hûd 11:40, Rahmân 55:52, Zâriyât 51:49).
زَوْجٍ بَهِيجٍ / أَزْوَاجًا (Botanik ve tabiat tasviri)Bitki türleri, sınıfları, renkleri ve nebatat çeşitleriYeryüzünün diriltilmesi, yağmurla bitirilen rengârenk ve çeşit çeşit ürünler (Hac 22:5, Şuarâ 26:7, Kâf 50:7).
أَزْوَاجُهُمْ (Sosyolojik ve ahlaki benzerlik)Suç ortakları, fikirdaşlar, yandaşlar ve benzer fıtrattakilerKıyamet günü zalimlerin kendi yandaşları ve benzerleriyle birlikte haşredilmesi bağlamı (Sâffât 37:22).
زُوِّجَتْ (Ontolojik ve eskatolojik birleşme)Ruhların bedenlerle veya amellerin karşılıklarıyla eşleşmesiKıyamet sahnelerinde nefislerin kendi ameli, derecesi ve grubuyla bir araya getirilmesi (Tekvîr 81:7).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVarlık teorisi ve tevhid deliliAllah'ın "Ferd", "Vitr" ve "Vâhid" olması; O'nun dışındaki her şeyin ise çift kutuplu (zevceyn) ve muhtaç yaratılmasıÂlemin sonradan yaratılmışlığının ve zâtî eksikliğinin ikilik (çift kutupluluk) üzerinden temellendirilmesi
FıkıhNikâh, talak, miras ve aile hukukuZevciyyet akdinin doğurduğu haklar, tarafların mükellefiyetleri, iddet ve miras paylaşımlarıKelimenin kadın ve erkek arasındaki meşru akit bağına ve hukuki sorumluluk ortaklığına hasredilmesi
TefsirKozmolojik ve ahlaki ayetlerin izahı"Her şeyden iki çift yarattık" beyanındaki zevceyn kavramının madde-suret, gece-gündüz, erkek-dişi açılımlarıZevc kelimesinin sadece evlilik değil, tür, kategori, zıtların dengesi ve benzerlik ağı olarak yorumlanması
HadisSünnet-i seniyye ve toplum düzeniEvlilik teşviki, aile içi ahlak, yaratılış çiftlerinin korunması ve cinsiyet fıtratının muhafazasıKarşılıklı sükûnet, meveddet ve toplumsal çekirdeğin meşru çiftleşme yoluyla sürdürülmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve yaratılış ontolojisiMutlak teklik karşısında bağımlı ikilikYaratıcının tekliğini kanıtlama ve mahlukatı sınırlandırmaYaratılmış her varlığın zıddı veya dengiyle var olabilmesi, teklik iddiasını yalnızca Allah'a özgüler.Kesin
İlmiDoğadaki ikili yapılar ve kutupsallıkSimetri, kutup, dipol ve tamamlayıcı karşıtlıkFiziksel ve biyolojik sistemlerin dengesini ve sürekliliğini sağlamaElektrik yüklerinden (+/-) genetik şifrelere kadar bilimin incelediği sistemler zevciyyet esasına göre işler.Güçlü
SiyasiHukuki sözleşme ve toplumsal ittifakİkili meşru sözleşme ve denge ortaklığıGüç odakları arasında denge ve karşılıklı hak-sorumluluk bağı kurmaTek taraflı tahakkümün kırılarak yöneten ve yönetilen arasında ahde dayalı dengeli bir birliktelik üretilmesi.Muhtemel
İktisadiPiyasa mekanizması ve mübadeleArz ve talep, alıcı ve satıcı dengesiKarşılıklı rıza ve denk değerlerin değişimiyle piyasa nizamını kurmaİktisadi canlılık, tekil bir mülkiyetle değil, alıcı ve satıcının (çiftin) rıza ile kenetlenmesiyle oluşur.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFizikteki dipol, ikili simetri (binary system) ve biyolojik eşeylilikMatematikteki ikili (binary) taban, fizikteki artı-eksi yük çiftleri veya DNA sarmalındaki baz eşleşmeleri gibi; sistemin ancak karşılıklı iki bağımsız unsurun tamamlayıcı rezonansıyla çalışabilmesi.Kesin
Beşeri bilimlerSosyolojideki sözleşmesel birliktelik ve psikolojideki ben-öteki tamamlayıcılığıİnsan tekinin tek başına tam bir özne olamaması; benliğin ancak kendisini aynalayan, tamamlayan ve karşıtlayan bir "öteki" ile kurduğu ilişki ağında kimlik ve medeniyet kazanması.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiزوج lafzının modern zihinlerde yalnızca "hukuki nikâh bağıyla evlenmiş karı veya koca" anlamındaki ailevi terime hapsedilmesidir.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; bitki türlerinden kozmik zıtlıklara (gece-gündüz, yer-gök), cennet ve cehennemdeki ontolojik arkadaşlıklardan amellerin ruhlarla kenetlenmesine kadar tüm varlık hiyerarşisini kuşatan genel bir varoluş ilkesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZevciyyet ilkesi daraltıldığında, Kur'an'ın kâinat tasavvuru ve tevhid delili kavranamaz; varlıktaki diyalektik denge, ekolojik düzen ve insanın kendi türdeşleriyle kurduğu metafizik bağlar yüzeysel bir evlilik mevzuatına indirgenmiş olur.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kâinat nizamını tarif ederken kullandığı temel anahtarlardan biridir. Allah'ın mutlak ve eşsiz tekliğini (Vâhid/Ehad), yarattığı her şeyin ise "çift" (zevcân) olduğu gerçeğiyle açıklar; böylece ontolojik bir ayrım çizgisi çeker.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kâinatın yaratılışı ve tabiat delillerini sunan ayetlerde (Zâriyât 51:49, Yâsîn 36:36), aile hukuku ve miras düzenlemelerinde (Nisâ 4:12, Bakara 2:234) ve kıyamet tasvirlerinde (Tekvîr 81:7, Sâffât 37:22).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kadın veya erkeğin tek başına mutlak ve kendine yeten bir güç olduğu yanılgısını yıkar; insanın ve doğadaki hiçbir unsurun müstakil var olamayacağını, her varlığın ancak kendi eşi, karşıtı ve tamamlayıcısıyla bir değer üretebileceğini bildirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamİki şeyin birbirine eklenerek veya kenetlenerek bir ikili, çift ve tamamlayıcı bütün oluşturması; birbirini gerektiren iki parçadan her biri.
  • Soyut anlamVarlık sahasındaki her bir unsurun eksikliğinin, kendi karşıtı veya dengi olan bir diğer unsurla dengelenerek fonksiyonel bir denge ve birlik meydana getirmesi.
  • Sistematik karşılıkMutlak teklik karşısında yaratılmışlar âlemine içkin kılınan çift kutupluluk, ontolojik bağımlılık ve sistemik bütünleşme ilkesi.
  • LaTeX modeliS={(x,y)∈A×B∣x≠y∧Φ(x,y)=1}
  • LaTeX açıklamasıModelde A ve B karşılıklı iki farklı veya karşıt varlık alanını, x ve y bu alanlardaki tekil unsurları temsil eder. x≠y koşulu unsurların tekil ve kendine has kaldığını, Φ tamamlayıcılık ve eşleşme fonksiyonu ise bu iki ayrık unsurun bir araya geldiğinde bir sistemik bütün (S) ve işlevsel denge (Φ=1) oluşturduğunu ifade eder. Tekil x ancak y ile birleştiğinde zevciyyet nizamı tahakkuk eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ز