قرن
ق - ر - ن
جذر- الورود: ٣٦
- الآيات: ٣٤
- الصيغ: ١٦
- المعاجم: ١٣
“Kevarir” kristal, “karun” mücevherci demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
“Kevarir” kristal, “karun” mücevherci demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٠١٠القاف والراء والنون معهما
ق ر ن، ن ق ر، ر ن ق، ر ق ن، ق ن ر مستعملات قرن: قَرْنُ الثور معروف، وموضعه من رأس الإنسان قَرنٌ أيضاً، ولكل رأسٍ والقَرْن في السن: اللذة.
والقَرنُ: الأمة.
وقَرنٌ بعد قَرنٍ، ويقال: عمر كل قَرنٍ ستون سنة.
والقَرنُ: عفلة الشاة والبقرة، وهو شيء تراه قد خرج من ثغرها.
والقَرنُ: جبل صغير منفرد.
والقَرنان: ما يبنى على رأس البئر من حجر أو طين، توضع عليهما النعامة، وهي خشبة يدور
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٢٥٩القَرْنُ للثَور وغيره. والقَرْنُ: الخُصلةُ من الشَعر. ويقال: للمرأة قَرنانِ، أي ضفيرتان. والقَرْنُ: جُبَيلٌ صغير منفرد. والقَرنُ: حَلْبَةٌ من عَرَقٍ، والجمع القُرونُ. وأنشد الأصمعي:
تُضَمَّرُ بالأصائِلِ كـلِّ يومٍ تُسَنُّ على سنابكها القُرونُ
يقال: حلبنا الفرسَ قَرْناً أو قَرْنَيْنِ، أي عرّقناه. والقَرْنُ: ثمانون سنة، ويقال ثلاثون سنة. والقَرْنُ: مِثلك في السِنّ. تقول: هو على قَرْني، أي على
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٩٬٢٦٧ق ر ن
قرن ، قنر ، رقن ، رنق ، نقر : مستعملة .
قرن : أبو داود عن ابن شُميل قال : أهل الحجاز يسمُّون القارورة القَرَّان ، الراء شديدة . وأهل اليمامة يسمُّونها الحُنْجورة .
الحَرّاني عن ابن السكّيت ، قال : القَرْن : الجُبيلِ الصغير . والقَرْن : قَرْن الشاة والبقر وغيرهما . والقَرْن من الناس .
قال الله جلّ وعزَّ : ( أَلَمْ يَرَوْاْ كَمْ أَهْلَكْنَا مِن قَبْلِهِم مِّن قَرْنٍ ) ( الأنعام : 6 ) .
قال
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٨٬٥١٥(باب القاف والراء وما يثلثهما)
(قرس) القاف والراء والسين أصلٌ صحيح يدلُّ على برد. من ذلك القَرْس: البَرد. وقَرِس الإنسانُ قَرَساً، إذا لم يستطع أن يعمل بيديه من شِدّة البَرد. قال أبو زُبَيد:
وقد تصَلَّيت حَرَّ حربِهِمُ *** كما تَصَلّى المقرورُ من قَرسِ
يقال أقرسَه البرد. ومما ليس من هذا الباب القُرَاسِية: الجملُ الضَّخم.
(قرش) القاف والراء والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على الجمع والتجمُّع. فالقَرْش:
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٠٧٣- الاقتران كالازدواج في كونه اجتماع شيئين، أو أشياء في معنى من المعاني. قال تعالى: ﴿أو جاء معه الملائكة مقترنين﴾ [الزخرف/53]. يقال: قرنت البعير بالبعير:جمعت بينهما، ويسمى الحبل الذي يشد به قرنا، وقرنته على التكثير قال: ﴿وآخرين مقرنين في الأصفاد﴾ [ص/38] وفلان قرن فلان في الولادة، وقرينه وقرنه في الجلادة (قال الأصمعي: هو قرنه في السن، بالفتح، وهو قرنه، بالكسر، إذا كان مثله في الشجاعة والشدة. اللسان
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٬١٢٨ق ر ن
هو قرنه في السن وقرنه في الحرب القرن بالفتح: مثلك في السن وبالكسر: مثلك في الشجاعة وهم أقرانه وهو قرينه في العلم والتجارة وغيرهما وهم أقرانه وقرناؤه وهي قرينتها وهنّ قرائنها وقرن الشيء بالشيء فاقترن به وقرن بينهما يقرن ويقرن وقرن بين الحجّ والعمرة قراناً وجاء فلان قارناً وقارنته وتقارنوا واقترنوا وجاؤا مقترنين وأعطاه بعيرين في قرنٍ وفي قران وهو حبل يقرنان به وناولني قراناً وقرناً أقرن
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ٢٨٬٧٨١القَرْنُ للثَّوْر وغيره: الرَّوْقُ، والجمع قُرون، لا يكسَّر على غير ذلك، وموضعه من رأْس الإنسان قَرْنٌ أَيضاً، وجمعه قُرون. وكَبْشٌ أَقْرَنُ: كبير القَرْنَين، وكذلك التيس، والأُنثى قَرْناء؛ والقَرَنُ مصدر. كبش أَقْرَنُ بَيِّنُ القَرَن. ورُمْح مَقْرُون: سِنانُه من قَرْن؛ وذلك أَنهم ربما جعلوا أَسِنَّةَ رماحهم من قُرُون الظباء والبقر الوحشي؛ قال الكميت:
وكنَّا إذا جَبَّارُ قومٍ أَرادنا
بكَيْدٍ،
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٥٤٦* ق ر ن * * القَرْنُ * للثور وغيره والقرن أيضا الخصلة من الشعر ويقال للرجل قرنان أي صفيرتان وذو القرنين لقب إسكندر الرومي و * القَرْنُ * ثمانون سنة وقيل ثلاثون سنة و * القَرْنُ * مثلك في السن تقول هو على قرني أي على سني و * القَرْنُ * في الناس أهل زمان واحد قال الشاعر % إذا ذهب القرن الذي أنت فيهم % وخلفت في قرن فأنت غريب % والقَرْنُ قرن الهودَ والقَرْنُ جانب الرأس وقيل منه سمي ذو القرنين لأنه
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٤٬٨٤٠القَرْنُ : الرَّوْقُ من الحَيَوانِ .
( و أَيْضاً : ( موضِعُهُ من رَأْسِ الإِنْسانِ ) وهو حَدُّ الَّرأْسِ وجانِبُه ؛ ( أَو الجانِبُ الأَعْلَى من الَّرأْسِ ،
ج قُرون ، لا يُكَسَّرُ على غيرِ ذلِكَ ؛ ومنه أَخَذَه بقُرُون رأْسِه .
( والقَرْنُ : ( الذُّؤَابَةُ عامَّة ومنه الرُّوم ذات القُرُون لطُولِ ذَوائِبِهم .
( أَو ذُؤَابَةُ المرْأَةِ وضَفِيرتُها خاصَّة والجَمْعُ قُرُونٌ .
( والقَرْنُ : (
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٣٨٧قَرَنَ شَيْئًا بِشَىْءٍ
1 قَرَنَ شَيْئًا بِشَىْءٍ ذ He connected, coupled, or conjoined, a thing with a thing. (S.)
قَارَنَهُ
3 قَارَنَهُ ذ , (S,) inf. n. قِرَانٌ, (S, K,) and مُقَارَنَةٌ, (K,) He associated with him; became his companion. (S, K.)
أَقْرَنَ
4 أَقْرَنَ ذ He gave of a thing two by two. (A 'Obeyd in T, in art. بد, voce أَبَدَّ.) See أَبَدَّ. ― -b2- أَقْرَنَ الشَّىْءَ, (Msb,) or
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٥٥٩قَرَنَ
قَرَنَ I , U ( n. ac. قَرْن 1 )
a. [ acc. & Bi ], Joined, united to, coupled with.
b. Harnessed, yoked together ( two animals ).
c. U ( n. ac. قِرَاْن 23 ) [ Bain ], Performed simultaneously ( two actions ); combined ( two qualities ); ate together ( two sorts of fruit ).
قَرِنَ
قَرِنَ A ( n. ac. قَرَن 4 ),
a. Had the eye-brows joined.
قَرَّنَ
قَرَّنَ II ,
a. Joined, united,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٦٬٥٠٦قرن
قَرَنَ - يَقْرِنُ - قَرْن - قَرْنَيْن - ذيْ القَرْنَيْن - قُرُوْن - قَرِيْن - قارون - أَقْرَنَ - يُقْرِنُ - مُقْرِن - مُقْرِنِيْن - قَرَّنَ - يُقَرِّنُ - مُقَرَّن - مُقَرَّنِيْن - اقْتَرَنَ - يَقْتَرِنُ - مُقْْتَرِن - مُقْتَرِنِيْن
قَرَنَ - يَقْرِنُ + كائن + كائناً + بشيء أو كائن: يربطه ويشده إليه (بحبل أو ما شابه)، فيجعله يلزمه ويتحرك
الصيغ(١٦)
- الْقُرُونِNesiller(الْفُعُولِ)×٧
- قَرْنٍNesil(فَعْلٍ)×٥
- الْقَرْنَيْنِİki nesil(الْفَعْلَيْنِ)×٣
- مُقَرَّنِينَYakınlaştırılanlar(مُفَعَّلِينَ)×٣
- الْقُرُونَNesiller(الْفُعُولَ)×٢
- قَرِينًاYakın arkadaş(فَعِيلًا)×٢
- قَرِينٌYakın arkadaş(فَعِيلٌ)×٢
- قَرِينُهُOna yakın olan(فَعِيلُهُ)×٢
- قَرْنًاNesil(فَعْلًا)×٢
- قُرُونًاNesiller(فُعُولًا)×٢
الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٢ (الإجمالي: ١٦٩)
- هلك
الآيات المشتركة: ١٢ · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
- قبل
الآيات المشتركة: ١٣ · Önce
- صفد
الآيات المشتركة: ٢ · Boyunduruklar
- قيض
الآيات المشتركة: ٢ · Kırılmış yumurta kabuğudur
- نشأ
الآيات المشتركة: ٤ · “Neş’et” sürgün, filiz demektir
- بعد
الآيات المشتركة: ٧ · Baid uzak demektir
- جرم
الآيات المشتركة: ٤ · Cürame hurma döküntüsü demektir
- ذنب
الآيات المشتركة: ٣ · Zenb : Kuyruk demektir
- أول
الآيات المشتركة: ٥ · Alet kaldıraç demektir
- مشي
الآيات المشتركة: ٢ · Yürür
- خلو
الآيات المشتركة: ٢ · Haliy : Boş arı kovanıdır
- أخر
الآيات المشتركة: ٥ · Uhur ense demektir
الآيات التي ورد فيها(٣٤)
فَلَوْلَا كَانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُو بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي …
Nesiller
وَكَمْ أَهْلَكْنَا مِنَ الْقُرُونِ مِنْ بَعْدِ نُوحٍ وَكَفَى بِرَبِّكَ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًا بَصِيرًا
Nesiller
قَالَ فَمَا بَالُ الْقُرُونِ الْأُولَى
Nesiller
أَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِأُولِي النُّهَى
Nesiller
… يَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهِ مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَأَكْثَرُ جَمْعًا وَلَا …
Nesiller
أَوَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ أَفَلَا يَسْمَعُونَ
Nesiller
أَلَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ أَنَّهُمْ إِلَيْهِمْ لَا يَرْجِعُونَ
Nesiller
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قرن |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | صحب, زوج, عصر, جيل, كفء |
| Zıt Kök | فرد |
| Çekirdek Özet 1 | İki varlığı veya unsuru birbirine iple bağlayıp bitiştirmek; baş ve zirveden güç ve şiddetle dışarıya fırlayıp uzanan boynuz |
| Çekirdek Özet 2 | Zamansal ve mekânsal olarak bir arada bulunan insan toplulukları (nesil/çağ), insanın ayrılmaz yoldaşı ve zincirlerle birbirine bağlanan eşleşmeler |
| Çekirdek Özet 3 | Birbirine denk kılınma, eşleşme, güç yetirebilme dengi olma ve tarihsellik içinde bir arada yaşayıp aynı akıbete bağlanan medeniyet blokları |
| Kritik Hata Riski | Kökün «nesil» veya «arkadaş» anlamlarını yalnızca biyolojik soy ya da sıradan dostluk sanıp, kökteki denk gelme, bağlanma ve ortak akıbete kilitlenme kurucu bağını gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قر | Soğuma, durulma, toplanıp bir yere yerleşme, karar kılma ve tutunma; قرأ (toplayıp bir araya getirme), قرب (yaklaşma), قرر (yerleşme, sabit kalma), قرش (toplayıp biriktirme) köklerinde olduğu gibi dağınık unsurların bir odak noktasında birleşmesi ve tutunması. | ن | ن harfinin getirdiği süreklilik, içsel bağlanma ve uzama hareketiyle; toplanıp yerleşme anlamı iki ayrı varlığın birbirine bağlanarak birlikte hareket etmesi, kenetlenmesi ve dışa doğru uzayan sivri bir güç eksenine (boynuz/zirve) dönüşmesidir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | İki ayrı hattın veya unsurun toplandığı, kesiştiği ve sınırlandığı odak noktası. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Baş bölgesi, yükselme, yön tayini, önde ve zirvede olma hareketi. |
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Çekilen ip gibi uzayıp giden bağ, süreklilik, akış ve canlı temas. |
| قرن | Ufuk noktasında başın uzantısı olan sürekli bağ | Baştan dışarı fırlayan boynuz gibi gücü odaklayan sivrilik ve iki varlığı birbirine kesintisiz bir bağla raptedip birlikte sürükleyen kenetlenme. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İki deveyi veya sığırı birbirine bağlamak için kullanılan ip (el-karan / el-kırân); boğa, koç ve dağ keçisi gibi hayvanların başından çıkan, saldırı ve savunma aracı olan boynuz (el-karn); dağın sarp doruk noktası. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cerîr bir beytinde kapıda iple sıkıca bağlanmış bir tutsağın hâlini anlatırken kökü bağ anlamında şöyle kullanır: بلِّغْ خليفَتَنا إنْ كنتَ لاقِيَه / أنِّي لدَى البابِ كالمشدود في قَرَنِ |
| Erken Arapça kullanım | Savaşta birbiriyle eşleşen, güç ve cesaretçe birbirine denk olan vuruşma hasımlarına el-kırn denilmesi; bir işi dengi olup göğüsleyebilme durumuna el-ikrân (mukrin) denilmesi ve iki hurmayı birlikte yemeğe kırân adı verilmesi. |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde قرن kökü, hem somut anatomik nesne olan «boynuz» (ve bundan türeyen güç, tepe, ışın, köşe) hem de «bağlama, birleştirme, eşleştirme» semantik matrisinde son derece köklü ve ortak bir mirasa dayanır. İbranicede qeren (קֶרֶן), boynuz, hayvan boynuzu, dağ tepesi ve boynuz biçimindeki kap veya güç sembolü anlamındadır; Aramice ve Süryanicede qarnā (ܩܪܢܐ), aynı şekilde boynuz, köşe, tepe ve boru/çalgı manasındadır. Akadcada qarnu(m), boynuz, güç ve çıkıntı anlamıyla yer alır. Arapçada bu ilksel somut gövde, bir yandan baştan fırlayan sert kemik uzantısı (boynuz/karn) ve dağ doruğu anlamını korurken, diğer yandan iki şeyi birbirine raptetme (karan), denk kılma (kırn), zamandaşlık (karn) ve ayrılmaz yoldaşlık (karîn) yönünde geniş bir soyutlama ağı üretmiştir. Diller arası fonetik denklik düzenli olup (Sami *q-r-n), Arapçadaki çift çekirdekli yapı (şiddetle fırlayan boynuz ile birleştiren ip bağı) kökün arkaik dönemden beri güç ve bitişikliği aynı kökte cemettiğini belgeler.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Foreign Vocabulary of the Qur’an.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | قرن kökünden türeyen karan (bağlama ipi), karn (boynuz/nesil), kırn (denk düşman), karîn (ayrılmaz eş) | Birbirine iple raptedilme somut eyleminden zamandaşlık (nesil) ve ayrılmaz refakatçi (karîn) kavramlarına; boynuzdan ise güç, zirve ve hâkimiyet sembolizmine geçiş. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Akadca qarnu, İbranice qeren, Süryanice qarnā, Ge'ez qarn | Bütün temel Sami kollarında hayvan boynuzu, güç, tepe ve köşe anlamında ortak leksikal miras. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Ön Hint-Avrupa *ker- / *k̑er- (baş, boynuz: horn, cornu) ile fonetik ve anlamsal örtüşme | Afroasyatik ve Hint-Avrupa dilleri arasındaki kadim temas veya kök paralelliği seviyesinde boynuz/baş göstergesi. | Muhtemel |
المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قرن | Anlamlı | İki şeyi birbirine bağlamak; boynuz | Eşleme, zamandaş topluluk, boynuz ve güç odağı | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| قنر | Anlamlı | Başı ve tepeyi örtmek, gizlemek | Sertlik, büzülme ve başa geçirilen başlık türü | Kur'an'da geçmez; hedef kökle baş/tepe ilgisi |
| رقن | Anlamlı | Yazmak, nakşetmek, çizgi çekmek | Satır satır dizmek, alacalı ve düzenli kılmak | Kur'an'da geçmez; sıralı tertip bağı |
| رنق | Anlamlı | Suyun bulanması, kuşun kanat çırpıp havada asılı kalması | Karışıklık, duruluğun bozulması, tereddüt | Kur'an'da geçmez; ters yönde çözülme |
| نقر | Anlamlı | Gagalamak, delmek, vurmak, ses çıkarmak | Sivri bir uçla sert bir noktaya sürekli darbe indirmek | Kur'an'da geçer; boynuz gibi sert uçla temas ilişkisi |
| نرق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arap dilinde kullanılmayan terkip (mühmel) |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قرن | Merkez | Bağlanma, eşleşme, çağdaşlık | İki varlığın ayrılmaz biçimde birbirine raptedilmesi ve denklenmesi | Bir iple bağlanmışçasına birlikte hareket etme ve aynı akıbete sürüklenme |
| صحب | Komşu | Yoldaşlık, arkadaşlık | Mülazemet ve beraber bulunma; bağ iple raptedilme zorunluluğu taşımaz | Bir kimsenin yanında, maiyetinde bulunmak; ayrılma ihtimali daha açıktır |
| زوج | Komşu | Çift olma, eşleşme | İki tekil unsurun birleşerek bir ikili (bütün) meydana getirmesi | Bütünleyici çift olma; قرن ise daha çok yan yana bağlanma ve denkliği vurgular |
| عصر | Komşu | Zaman dilimi, çağ | Zamanın sıkışması, olayların yoğunlaştığı tarihsel evre | Zamana baskı ve olgu yoğunluğu açısından bakar; قرن yaşayan insan topluluğunu merkeze alır |
| جيل | Komşu | İnsan kuşağı | Bir çağda doğup yaşayan insanların biyolojik ve sosyolojik kuşağı | Sosyolojik kategori; قرن hem o çağın insanlarını hem de ortak akıbetle helak olan medeniyet evresini kapsar |
| كفء | Komşu | Denklik, eşitlik | Nitelik, güç ve konum bakımından birbirine eşit ve uygun olma | Boyut ve güç dengesi; قرن çatışma ve bağlanma anındaki pratik güç yetirebilmeyi (mukrin) öne çıkarır |
| فرد | Zıt | Teklik, ayrıklık, yalnızlık | Bir bağ ile birleşmeksizin tek başına, eşsiz ve refakatsiz kalma | Eşleşmenin, zincirle bağlanmanın ve ortak topluluk olmanın tam karşıtı olan yalın teklik |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قرن | Bağlamak, boynuz, çağ, eş | İki varlığı iple bitiştirmek, boynuz gibi sivrilen güç, aynı çağın topluluğu ve ayrılmaz yoldaş | Kesin |
| Latince | cornu / saeculum / copulo | Boynuz / çağ, nesil / bağlamak | Cornu anatomik boynuz ve askeri kanadı; saeculum belirli bir devir ve nesli; copulo ise iki şeyi birbirine raptetmeyi karşılar | Güçlü |
| İngilizce | horn / generation, era / companion, yoke | Boynuz / nesil, çağ / ayrılmaz yoldaş, boyunduruk | Tek bir kelime kökün tüm alanını karşılayamaz; horn boynuz boyutunu, generation/epoch nesil boyutunu, yoke ise bağlanma boyutunu verir | Güçlü |
| Almanca | Horn / Zeitalter, Generation / Gefährte, ankoppeln | Boynuz / çağ, nesil / yoldaş, bağlamak | Ankoppeln ve verbinden bağlama yönünü, Generation yaşayan çağdaşları, Horn güç uzantısını karşılar | Güçlü |
| Fransızca | corne / génération, siècle / compagnon, atteler | Boynuz / kuşak, asır / yoldaş, koşumla bağlamak | Atteler hayvanları birbirine iple bağlama somut eylemini, génération ortak zamanı ifade eder | Güçlü |
المصدر Gaffiot Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْقُرُونِ / قَرْنٍ / قُرُونًا | Aynı çağda yaşayan medeniyet topluluğu, devir, nesil | Tarihsel helak anlatıları, geçmiş inkârcı medeniyetlerin birbiri ardınca yok edilişi bağlamında (En'âm 6:6, Yûnus 10:13, Tâhâ 20:51, Kasas 28:78). |
| قَرِينٌ / قَرِينُهُ / قُرَنَاءَ | İnsana musallat olan veya refakat eden ayrılmaz yoldaş (şeytan veya melek) | Ahirette insanın inkârına eşlik eden şeytandan teberri etmesi veya amelleri kaydeden tanık bağlamında (Nisâ 4:38, Sâffât 37:51, Fussilet 41:25, Zuhruf 43:36, Kāf 50:23). |
| مُقَرَّنِينَ | Zincirlerle ve tomruklarla birbirine sıkıca bağlanmış olanlar | Kıyamet günü suçluların ve azgınların cehennemde bukağılara vurulması tasvirinde (İbrâhîm 14:49, Furkān 25:13, Sâd 38:38). |
| مُقْرِنِينَ | Bir binek veya yüke gücü yeten, ona denk gelen, onu zapt edebilenler | İnsanın emrine verilen hayvanlara ve gemilere binerken yapılan şükür ve acziyet itirafı bağlamında (Zuhruf 43:13). |
| مُقْتَرِنِينَ | Birbirine eklenmiş, art arda sıralanmış, yan yana eşlik edenler | Firavun'un Hz. Mûsâ ile birlikte meleklerin peş peşe dizilerek gelmesi gerektiği iddiası bağlamında (Zuhruf 43:53). |
| ذُو الْقَرْنَيْنِ | İki boynuz / iki güç / iki yön veya iki çağ sahibi hükümdar | Doğuya ve batıya sefer düzenleyen, demir kütleleriyle set inşa eden kudretli lider unvanı bağlamında (Kehf 18:83, 18:86, 18:94). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Karîn ve irade meselesi | İnsana tayin edilen şeytani veya meleki yoldaşın (karîn) insanın iradesini zorlayıp zorlamadığı, ayetteki «onu ben saptırmadım» savunması çerçevesinde kulun fiilleri tartışması. | İnsanın ayrılmaz ameli ve yönelimiyle özdeşleşen içsel/dışsal ayartıcı bağ. |
| Fıkıh | Hac ibadeti (Hacc-ı Kırân) | Hac ile umrenin aynı ihramda birbirine bağlanarak birlikte eda edilmesi; ayrıca nafaka ve nikâhta küfüv (denklik/kırn) kavramı. | İki ibadetin tek bir hukuki bağ altında birleştirilmesi. |
| Tefsir | Karneyn ve Karn lafzı | Zülkarneyn'in iki boynuzlu taç mı, iki güneş ufku mu yoksa iki çağa hâkimiyet mi taşıdığı; helak edilen karn lafızlarının bir insan ömrü (40-100 yıl) mü yoksa medeniyet dönemi mi olduğu. | Belli bir akide ve nizam üzere bir araya gelmiş organik toplum yapısı. |
| Hadis | Şeytanın boynuzları ve asır hayrı | Güneşin «şeytanın iki boynuzu arasından doğması» hadisi ve «nesillerin en hayırlısı benim çağımdır (karnî)» beyanı. | Zaman diliminin ahlaki karakteri ve küfrün/şirkin zuhur ettiği hâkim güç kutbu. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Bireysel yönelim ve ameli akıbet | Karîn (Ayrılmaz Eşlikçi) | İnsanın zihinsel ve ahlaki yönelimine denk düşen manevi bağlayıcılık | İnsan hidayetten yüz çevirdiğinde batıl onunla kopmaz bir bağ kurar; bu bağ ahirette somut bir ayrışmazlığa dönüşür. | Kesin |
| İlmi | Tarih ve medeniyet metodolojisi | Karn (Tarihsel Blok / Devir) | Bir medeniyetin doğuş, yükseliş ve helak döngüsünün organik birimi | Toplumlar tek tek fertler olarak değil, ortak bir zihniyet ve ahlak bağıyla birbirine kenetlenmiş medeniyet üniteleri olarak hesaba çekilir. | Güçlü |
| Siyasi | Hükümranlık ve jeopolitik güç | Zü'l-Karneyn (Çift Odaklı Hâkimiyet) | Doğu ve batı uçlarını, güç ve adaleti birleştiren küresel nizam | Boynuz sembolizmi siyasi kudreti ve savunma setleri kurabilme yeteneğini temsil eder. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet, teknoloji ve kaynak yönetimi | Mukrinîn (Taşıma ve İdare Gücü) | İnsanın doğal kaynakları ve binekleri sevk ve idareye denk hâle gelmesi | Zuhruf 43:13 bağlamında insan, kendi fiziki gücünü aşan vasıtalara ancak ilahi lütuf ve bilgi donanımıyla denk (mukrin) hale gelir. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kovalent bağ ve kuantum dolanıklığı (entanglement) | İki parçacığın veya atomun aralarındaki mesafe ne olursa olsun birbirinin durumuna kilitlenmesi, birinin hareketinin doğrudan diğerini belirlemesi hali, قرن kökünün iki nesneyi tek bir iple bağlayıp birlikte sürüklemesi hareketinin fizikteki tam karşılığıdır. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyolojik kohort ve tarihsel blok (Gramsci / İbn Haldun asabiyeti) | Aynı tarihsel şartlar, krizler ve sosyo-kültürel bağlar içinde yoğrulup aynı zihniyetle eyleyen ve birlikte yükselip çöken toplumsal tabakalar, kökün karn (zaman/nesil) kavramındaki kolektif mukadderat mantığıyla örtüşür. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | قرن lafzını yalnızca kronolojik 100 yıllık bir «asır» ya da karîn kelimesini yalnızca psikanalitik bir «iç ses / bilinçaltı» derekesine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün Kur'an'daki asıl çerçevesi, ortak bir inanç, eylem ve ahlak bağıyla birbirine kenetlenmiş ve bu sebeple aynı tarihsel akıbete uğrayan kolektif medeniyet gövdeleri ile insanın kendi elleriyle ürettiği ve ahirette de yakasını bırakmayan ontolojik bağlardır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Tarihsel helak ayetlerini sadece rastgele takvimsel periyotlar sanmak, toplumların ortak sorumluluk ve organik bağla helak edildiği sünnetullah gerçeğini perdeleyerek tarihi mekanik bir süre akışına indirger. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın tarih felsefesini ve bireysel sorumluluk-akıbet ilişkisini kuran anahtar köklerdendir. İnsanın dünyada neye bağlanırsa (karîn) ahirette de onunla zincirleneceğini (mukarranîn) ve toplumların ortak bağları yüzünden bir bütün (karn) olarak muamele göreceğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Geçmiş kavimlerin yıkılışını anlatan tarih ve ibret ayetlerinde (En'âm, Yûnus, Meryem, Tâhâ, Kasas), insanın içsel saptırıcılarıyla yüzleştiği kıyamet sahnelerinde (Fussilet, Zuhruf, Kāf) ve Zülkarneyn kıssasında (Kehf) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Bireyin eylemlerinden bağımsız, soyut bir kadere kurban gittiği vehmini düzeltir; karînin insanın kendi yöneliminin bir neticesi olduğunu ve medeniyetlerin helakinin mekanik zamanın değil, o karnı oluşturan ahlaki çürümenin sonucu olduğunu ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamİki varlığı tek bir iple bağlayıp birlikte hareket ettirmek ve baştan şiddetle fırlayan sert güç uzantısı (boynuz).
- Soyut anlamİki iradenin, failin veya zaman parçasının ortak bir mukadderat bağıyla denklenmesi, kenetlenmesi ve bu bağın doğurduğu ortak güç veya ortak helak.
- Sistematik karşılıkBireysel düzeyde niyet ile eylemin ayrılmaz yoldaşlığı (karîn); toplumsal düzeyde medeniyeti sürükleyen ortak asabiyet ve kolektif sorumluluk bloku (karn); siyasi düzeyde ise gücün çift kutuplu hâkimiyeti (zü'l-karneyn).
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
bireyi, toplumu veya nesneyi; ise ona bağlanan eşlikçiyi, zihniyeti, çağı veya bukağıyı temsil eder. tensör çarpımı simgesi, bu iki unsurun sıradan bir yan yanalık değil, birbirine ayrılmaz biçimde raptolunduğu «karân/iktiran» bağını gösterir. işareti bu bağların bir araya gelerek oluşturduğu organik medeniyet veya ameli blok olan bütününü (karn/karîn kümesi) ifade eder. tarihsel veya ilahi sünnetullah yasasını, ise bu kenetlenmenin zorunlu sonucu olan ortak akıbeti, helaki veya hesabı simgeler. Formülde hiçbir sözel ifade kullanılmamış, kökün bağlayıcı ve ortak mukadderata sürükleyici soyut dinamiği matematiksel operatörlerle modellenmiştir.